Sygn. akt I ACa 353/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 sierpnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Giezek Sędziowie: SA Dorota Gierczak SA Monika Koba (spr.) Protokolant: staż. Jan Kotula po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa T. T. przeciwko Spółdzielni Pracy (...) w G. o ustalenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2012 r. sygn. akt XV C 880/12 I/ oddala apelację; II/ zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 135 (sto trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy. I ACa 353/13 UZASADNIENIE W ostatecznie sformułowanym żądaniu powód T. T. domagał się ustalenia nieważności uchwały Rady Nadzorczej Spółdzielni Pracy (...) w G. z dnia 2 października 2003 r. w sprawie przyjęcia w poczet członków Spółdzielni (...), A. W., K. D. oraz L. D. jako sprzecznej z treścią art.57 prawa spółdzielczego. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa argumentując, iż powód nie ma legitymacji czynnej i interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieważności spornej uchwały. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił powództwo i orzekł o kosztach postępowania zasądzając od powoda na rzecz pozwanej kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy ustalił, iż T. T. był prezesem zarządu Spółdzielni Pracowniczej R. w G., a H. D. i G. D. członkami zarządu pozwanej spółdzielni. Uchwałą nr (...) z dnia 17 grudnia 2008 r. rada nadzorcza zawiesiła w czynnościach prezesa zarządu T. T.. Uchwałą nr(...) z dnia 27 września 2001 r. członkowie Spółdzielni (...) w G. na członków rady nadzorczej powołali R. K., Z. K. oraz J. T.. R. K. jest siostrą H. D., a Z. K. jest matką H. D.. Uchwałą Nr (...) walnego zgromadzenia Spółdzielni Pracy (...) z dnia 17 grudnia 2008 r. w skład trzyosobowej rady nadzorczej pozwanej powołano: G. D., H. D. oraz R. K.. Wyrokiem zaocznym z dnia 27 listopada 2009 r. wydanym w sprawie o sygn. akt l C 1639/08 Sąd Okręgowy w Gdańsku uchylił uchwałę nr (...) Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Pracy (...) w G. w sprawie powołania członków rady nadzorczej pozwanej w składzie: G. D., H. D. i R. K.. Deklaracją z dnia 5 września 2003 r. M. T., L. D., K. D. złożyli zamiar przystąpienia do Spółdzielni Pracy (...) w G.. Uchwałą z dnia (...) r. osoby te zostały przyjęte na członków pozwanej Spółdzielni. Pismem z dnia 11 stycznia 2011 r. uczestnik postępowania - Spółdzielnia Pracy (...) złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt VII NS Rej. KRS (...) zakończonej postanowieniem wydanym w dniu 29 października 2011 r. w przedmiocie ustanowienia dla Spółdzielni Pracy (...) z siedzibą w G. kuratora w osobie M. S.. Skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 29 października 2010 r. oraz umorzenie postępowania w sprawie. Postanowieniem z dnia 10 maja 2012 r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ w Gdańsku zawiesił postępowanie w sprawie o sygn. akt GD VII Ns Rej KRS (...). Postanowieniem z dnia 17 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku XII Wydział Gospodarczy - Odwoławczy na skutek zażalenia Spółdzielni Pracy (...) uchylił przedmiotowe postanowienie. Aktualnie postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku jest w toku. Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o treść dokumentów złożonych w toku procesu oraz dokumentów zgromadzonych w aktach spraw toczących się przed sądem rejestrowym gdyż nie znalazł podstawy do kwestionowania ich autentyczności. Sąd nie uwzględnił zeznań stron, gdyż się wykluczały, a wystarczające dla ustalenia stanu faktycznego były załączone do akt dokumenty urzędowe i prywatne. Sąd nie wziął pod uwagę także zeznań świadka A. W., ponieważ nie posiadał on wiadomości istotnych dla rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał powództwo za niezasadne z uwagi na brak interesu prawnego w jego wytoczeniu i na podstawie art. 189 kpc a contrario oddalił je. Powód wskazał, że interes prawny w wytoczeniu powództwa związany jest bezpośrednio ze sprawą toczącą się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku, w której powód, będący wnioskodawcą, zwrócił się o ustanowienie kuratora dla pozwanej oraz zobowiązanie powołanego kuratora do likwidacji spółdzielni. W ocenie powoda koniecznym jest uchylenie zaskarżonej uchwały, której funkcjonowanie, zmierza w sposób nieuczciwy do zablokowania i znacznego utrudnienia prawidłowego biegu postępowania w sprawie likwidacji pozwanej. W ocenie Sądu Okręgowego skoro powód wskazał, że wyrok ustalający pozwoli mu na usprawnienie postępowania - dotyczącego ustanowienia kuratora i w konsekwencji likwidację pozwanej - toczącego się przed Sądem Rejonowym w (...), uznać należy, że nie ma on interesu prawnego w uzyskaniu orzeczenia ustalającego o treści oznaczonej w żądaniu pozwu. Powód winien bowiem zarzuty takie podnosić w toku procesu prowadzonego przez Sąd Rejonowy, zaś okoliczność ta będzie stanowić jedną z przesłanek rozstrzygnięcia tego Sądu. Zdaniem Sądu Okręgowego ewentualny wyrok ustalający w sprawie nie wywoła zamierzonego przez powoda skutku, gdyż takie rozstrzygnięcie mogłoby mieć znaczenie dla ustalenia przesłanek do ustanowienia kuratora dla pozwanej. Jeśli zaś powód uważa, że w wyniku ustalenia nieważności uchwały będzie nieprawidłowa ilość członków spółdzielni, to zarzuty takie winien przedstawić w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym, a nie w drodze powództwa o ustalenie nieważności uchwały. Nadto Sąd zważył, że w okresie, w którym podjęto zaskarżoną uchwałę, członkami rady nadzorczej były osoby, które nie powinny wchodzić w skład tego organu, ze względu na zakazy wynikające z art. 57 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., Nr 188, poz. 1848). Uchwała o wyborze rady nadzorczej jako sprzeczna z przepisami ius cogens oznacza, że organ rady nadzorczej nie mógł podjąć skutecznych prawnie decyzji w sprawie włączenia w poczet członków spółdzielni nowych osób. Innymi słowy uchwała, której ustalenia nieważności dochodzi powód nie jest nieważna, lecz nieistniejąca z tego względu, że uchwała o wyborze rady nadzorczej była nieważna. W konsekwencji organ ten nie był umocowany do podejmowania jakichkolwiek decyzji. Pozew jednak takiego żądania nie obejmował. Poza tym interes prawny w zaskarżeniu uchwały przysługuje pozwanej i powołanym członkom, a nie powodowi jako osobie trzeciej. Reasumując Sąd zważył, że powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie, ponieważ okoliczności zawarte w żądaniu pozwu mogą stanowić przesłankę rozstrzygnięcia w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku. Ponadto powód jako osoba, której bezpośrednio nie dotyczył przedmiot zaskarżonej uchwały, nie miał interesu prawnego w wytoczeniu powództwa. O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy. Powyższy wyrok zaskarżył w całości powód apelacją wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie powództwa. Wyrokowi temu skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 189 kpc polegające na bezzasadnym uznaniu, że powód nie ma interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa o ustalenie, podczas gdy posiada on interes prawny w niniejszej sprawie, ponieważ ustalenie nieważności zaskarżonej uchwały będzie miało znaczenie dla rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego Gdańsk - Północ w Gdańsku w sprawie o sygn. akt VII Ns Rej. KRS (...). Ponadto powód jest prezesem zarządu pozwanej i członkiem pozwanej, który poprzez zmianę składu udziałowców pozwanej traci uprawnienie do procentowego udziału w działalności spółdzielni. W związku z powyższym powód jest bezpośrednio zainteresowany wynikiem w/w sprawy. Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i czyni je podstawą również własnego rozstrzygnięcia. Podstawa faktyczna wyroku nie została przez skarżącego zakwestionowana apelacja ogranicza się bowiem do postawienia zarzutu naruszenia art. 189 kpc. Sąd Apelacyjny nie podziela jedynie ustalenia jakoby uchwała Rady Nadzorczej z (...) października 2003r dotyczyła jedynie przyjęcia w poczet członków pozwanej M. T., L. D., K. D., skoro z uchwały tej jednoznacznie wynika, iż dotyczy ona również A. W. ( uchwała z 2 października 2003r k.64), który podobnie jak pozostałe osoby objęte tą uchwałą 5 września 2003r złożył deklarację przystąpienia w poczet członków pozwanej ( deklaracje członkowskie k.73-76). Ponadto Sąd Apelacyjny dodatkowo ustala, iż spośród członków Rady Nadzorczej powołanej uchwałą Nr(...) Walnego Zgromadzenia pozwanej z 27 września 2001r wszystkie osoby powołane zostały z naruszeniem art. 57 prawa spółdzielczego ( uchwała k.153). J. T. była bowiem żoną powoda będącego prezesem spółdzielni, Z. K. matką H. D., a R. K. siostrą H. D. ( oświadczenie J. T. k. 116, zeznanie powoda k.161, zeznanie H. D. k.165). Natomiast ustalenia Sądu Okręgowego dotyczące postępowań toczących się przed Wydziałem Rejestrowym Sądu Rejonowego (...) wymagają uzupełnienia i uporządkowania. 29 października 2010r w sprawie VII Ns Rej KRS (...) Sąd Rejonowy (...) na wniosek T. T. ustanowił kuratora dla pozwanej spółdzielni w osobie M. S. celem podjęcia działań zmierzających do ustanowienia rady nadzorczej, a w razie potrzeby likwidacji spółdzielni. Postanowienie uprawomocniło się z dniem 20 listopada 2010r (wniosek o ustanowienie kuratora z 15 kwietnia 2010r, postanowienie z 29 października 2010r w aktach VII Ns Rej KRS (...) Sądu Rejonowego Gdańsk Północ w Gdańsku- kopie dokumentów k. 239). W dniu 12 stycznia 2011r Spółdzielnia Pracy (...) w G. złożyła skargę o wznowienie postępowania w sprawie VII Ns Rej KRS (...) Sądu Rejonowego (...) o ustanowienie kuratora dla spółdzielni domagając się umorzenia postępowania w sprawie ustanowienia kuratora twierdząc, że o prowadzeniu tego postępowania nie została prawidłowo powiadomiona. Postępowanie prowadzone jest pod sygnaturą VII Ns Rej KRS (...) i pozostaje w toku, termin rozprawy wyznaczono na dzień 9 września 2013r. Zarówno wnioskodawca T. T. jak i kurator M. S. sprzeciwiają się uwzględnieniu skargi (skarga o wznowienie postępowania z 10 stycznia 2011r, pismo wnioskodawcy z 11 stycznia 2011r, pismo kuratora z 12 maja 2011r, zarządzenie o wyznaczeniu rozprawy z 2 lipca 2013r w aktach VII Ns Rej KRS (...) Sądu Rejonowego (...) – kopie dokumentów k. 242). W dniu 7 lutego 2011r kurator pozwanej złożył wniosek o jej likwidację. Postanowieniem z 24 kwietnia 2012r Sąd Rejonowy (...) postępowanie zawiesił do czasu prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie ustanowienia kuratora dla pozwanej ( wniosek z 7 lutego 2011r, postanowienie z 24 kwietnia 2012r w aktach VII Ns Rej KRS – kopie dokumentów k. 240) Natomiast pozwana spółdzielnia 16 lutego 2011r wniosła o odwołanie kuratora M. S.. Postanowieniem z 25 października 2011r Sąd Rejonowy (...) postępowanie zawiesił do czasu prawomocnego zakończenia postępowania ze skargi o wznowienie postępowania w sprawie ustanowienia kuratora dla pozwanej (wniosek z 15 lutego 2011r , postanowienie o zawieszeniu postępowania z 25 października 2011r w aktach VII Ns Rej KRS (...) Sądu Rejonowego (...) – kopie dokumentów k.241). Pozwana spółdzielnia nie została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego mimo upływu terminu zakreślonego przez właściwe przepisy. Zgodnie z odpisem z rejestru spółdzielni (...)- 425 do reprezentacji spółdzielni upoważnieni są członkowie zarządu: T. T. (prezes zarządu) oraz M. D. i G. D. ( członkowie zarządu)- odpis z rejestru spółdzielni k. 5 oraz k.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.