Sygn. akt I C 1560/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Wrocław, dnia 18 lutego 2016 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący:SSO Sławomir Urbaniak Protokolant:Irmina Szawica po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2016 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa A. P. przeciwko (...) Biuru (...) S.A. we W. o ochronę dóbr osobistych I oddala powództwo; II nie obciąża stron kosztami sądowymi; III nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz strony pozwanej. Sygn. akt I C 1560/15 UZASADNIENIE Powód A. P. domagał się w pozwie skierowanym przeciwko pozwanemu (...) (...) S.A. z siedzibą we W.: - uznania, iż dług powoda „powstały z umowy o abonament z (...) wykupiony w okresie przedawnienia przez (...) L. i wpisany na listę dłużników w (...) ( (...)) przez (...) W. nie istniał i nie istnieje"; - nakazania usunięcia nieprawdziwego wpisu dotyczącego powoda z rejestru dłużników prowadzonego przez pozwaną a dotyczącego długu, o którym mowa wyżej; - uznania, iż pozwany (...) S.A. naruszył dobra osobiste powoda chronione art. 24 § 1 k.c. poprzez przetrzymywanie w swojej bazie dłużników i udostępnianie osobom i podmiotom zainteresowanym wiarygodnością ekonomiczną powoda jako osoby fizycznej i przedsiębiorcy nieprawdziwej informacji o rzekomym długu powoda wobec (...) (...) pomimo obowiązku usunięcia nieprawdziwego wpisu wynikającego z art. 31 pkt 6 ustawy z 9.04.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych; - zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych po 50 zł za każdy dzień bezprawnego przetrzymywania w swojej bazie nieprawdziwego i kwestionowanego przez powoda wpisu licząc od dnia 8.02.2015 r. W uzasadnieniu żądania powód wskazał, że bezzasadnie został wpisany przez spółkę (...) (rzekomego wierzyciela) na listę dłużników prowadzoną przez stronę pozwaną (...) ( (...)). Wyjaśnił bowiem, że nigdy nie był dłużnikiem (...) i wpis do rejestru dłużników opierał się jedynie na oświadczeniach wierzyciela nie popartych żadnymi dokumentami, przy czym podkreślał, że przedłożone przez wierzyciela saldo finansowe wraz z bilingiem w żadnym razie nie mogą być dowodem na istnienie długu. Nie było więc podstaw by móc taki wpis o powodzie umieścić w (...). Powód natomiast kwestionując dług przedstawił stronie pozwanej dowody na jego nieistnienie, w tym:
(2). W ciągu ostatnich 12 miesięcy nikt nie składał zapytań dotyczących osoby powoda lub jego zobowiązań. Przy czym raport dotyczy ostatnich 12 miesięcy z uwagi na fakt, iż zgodnie z art. 27 ustawy tego rodzaju dane mogą być przechowywane przez biura jedynie przez okres ostatnich 12 miesięcy. Wcześniej natomiast żadna ze stron z żądaniem dostarczenia wydruku nie występowała albowiem roszczenie powoda w zakresie ochrony dóbr osobistych zgłoszone zostało dopiero w maju 2015 r. Nie było też i zagrożenia naruszenia dóbr osobistych powoda albowiem informacja o wpisanym zadłużeniu mogła zostać ujawniona jedynie za zgodą powoda. Nawet gdyby więc jakikolwiek podmiot gospodarczy zwrócił się do strony pozwanej o ujawnienie danych z rejestru, do dokonania tych czynności bezwzględnie wymagana byłaby zgoda powoda. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 9.04.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (t.j. Dz.U.2014.1015) przekazanie przez wierzyciela informacji gospodarczej o osobie i jej zobowiązaniu oraz przyjęcie jej przez biuro nie jest równoznaczne z jej automatycznym upublicznieniem, osobie trzeciej (opinii publicznej). Przeciwnie, jak wynika z treści art. 24 ust. 1 u.u.i.g. „podmiot, który zawarł z biurem umowę o ujawnianie informacji gospodarczych, może wystąpić do biura o ujawnienie informacji gospodarczych o zobowiązaniach dłużnika z tym, że informacja gospodarcza obejmująca dane powoda będącego konsumentem oraz jego zobowiązania może zostać ujawniona wyłącznie za jego zgodą. Wyjątek w tym stanowi udostępnianie tych informacji podmiotom występującym o ich ujawnienie w związku z pełnieniem funkcji o charakterze publicznym na zasadach określonych w art. 25 ust. 1 u.u.i.g. W przypadku podmiotów nie będących konsumentami udostępnianie i ujawnianie informacji odbywa bez zgody podmiotu, którego dotyczą informacje, chociaż - co do zasady - za jego wiedzą, poprzez skorzystanie z prawa dostępu do rejestru zapytań (art. 27 u.u.i.g.). Zatem przyjąć należy, że w przypadku pozwanego (...) informacja gospodarcza o konsumencie jakim jest powód nie mogła bez jego zgody zostać udostępniona podmiotom trzecim i nie mogła dotrzeć do opinii publicznej; nie mogła zatem poniżyć powoda w opinii publicznej lub wywołać nawet zagrożenia naruszenia dóbr osobistych powoda. Natomiast same odczucia powoda i jego świadomość o umieszczonym wpisie nie są wystarczającą przesłanką do uznania, że naruszone zostały jego dobra osobiste. Ta przesłanka bowiem oceniana winna być w ogólnym odbiorze społecznym, a nie tylko odnosić się do subiektywnego odczucia samego pokrzywdzonego. Wskazać jeszcze należy, że w przypadku naruszenia dobra osobistego to na dochodzącym ochrony spoczywa ciężar wykazania, że określona informacja lub wypowiedź spowodowały przypisanie mu cech lub właściwości, które mogły go poniżyć w opinii publicznej, narazić na utratę zaufania, bądź wywołać negatywną ocenę społeczeństwa czego powód w niniejszej sprawie nie uczynił. Na gruncie art. 24 k.c. istnieje specyficzny rozkład ciężaru dowodu. W przepisie tym ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Kto zatem twierdzi, że naruszono jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (art. 6 k.c.), nie zwalnia to jednak pokrzywdzonego od obowiązku wykazania, że do naruszenia (zagrożenia) dobra osobistego faktycznie doszło. Ciężar przytoczenia faktów w tym zakresie spoczywa więc na powodzie, który powinien wywiązać się z niego w zakresie umożliwiającym sądowi sprawdzenie zasadności żądania. Powód musi więc jedynie dowieść naruszenia jego dobra osobistego, pozwany - aby się ekskulpować - musiałby wykazać brak bezprawności w swoim zachowaniu (tak SA w Łodzi w wyroku z dnia 18.03.2014 r., I ACa 1267/13, LEX nr 1458930). Powód temu obowiązkowi dowodowemu nie sprostał, nie dowiódł, że informacje zamieszczone w rejestrze długów przez pozwaną istotnie nadszarpnęły jego dobre imię w opinii publicznej. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że pomimo umieszczenia w rejestrze pozwanej danych osobowych powoda wraz z informacją o zadłużeniu, które- co zostało wykazane- nie istniało, nie doszło do naruszenie jego dóbr osobistych w opinii publicznej, albowiem te informacje nie zostały upublicznione i nie dotarły do osób trzecich, a nawet – ze względu na wymóg udzielania zgody powoda- nie istniało zagrożenie ujawnienia takich danych. W tej sytuacji, gdy nie została wykazana przez powoda przesłanka naruszenia/zagrożenia dóbr osobistych powoda, nie można mówić o zasadności roszczenia wywiedzionego z art. 23 i 24 k.c. Wskazać jednocześnie należy, że nawet gdyby uznać, że takie zagrożenie naruszenia dóbr osobistych istniało, to należałoby jeszcze ustalić, czy działania strony pozwanej, które do tego doprowadziły były bezprawne, gdyż tylko przy tego rodzaju okolicznościach można w ogóle mówić, że doszło do naruszenia dóbr osobistych. W ocenie Sądu strona pozwana w sposób dostateczny wykazała, że jej działania polegające na umieszczeniu i przetrzymywaniu informacji gospodarczej o powodzie w (...) nie było bezprawne. Przypomnieć należy, iż pojęcie bezprawności oznacza ujemną ocenę zachowania się opartą na sprzeczności tego zachowania z szeroko pojętym porządkiem prawnym, a więc na sprzeczności z obowiązującymi przepisami ustawy bądź regułami wynikającymi z zasad współżycia społecznego. Bezprawność stanowi kwalifikację przedmiotową czynu, ujmuje zachowanie jako obiektywnie nieprawidłowe, abstrahując przy tym od elementu zawinienia. Przy ustalaniu bezprawności rozważeniu podlega stosunek w jakim pozostaje dane zachowanie względem obowiązujących reguł postępowania (tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7.06.2013 r. I ACa 1584/12, LEX nr 1327625). Ponadto, podkreślić należy, iż działanie nie jest bezprawne, chociażby zagrażało dobru osobistemu lub nawet je naruszało, przede wszystkim wówczas, gdy jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonywanie prawa podmiotowego (tak Sąd Apelacyjny w Katowicach wyroku z dnia 27.02.2013 r., V ACa 771/12 LEX nr 1292654). Odnosząc się do żądania pozwu kierowanego do pozwanej należy wskazać w pierwszej kolejności, iż pozwana działa jako biuro informacji gospodarczej na podstawie ustawy z dnia 9.04. 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych ( Dz.U.2014.1015 r. -u.u.i.g.) i zobowiązana jest do jej przestrzegania. Zasady przekazywania, aktualizowania i usuwania informacji gospodarczych o dłużnikach i ich zobowiązaniach, reguły przekazywania, udostępniania i usuwania danych gospodarczych wynikają z (
- i)obowiązujących przepisów u.u.i.g oraz (
- ii)(...) S.A. zatwierdzanego przez Ministra Gospodarki po uprzednim zasięgnięciu opinii Generalnego Inspektora Danych Osobowych, a także ( (...)) rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29.04.2004 r. w sprawie dokumentacji przetwarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych. (...) udostępniania informacji gospodarczych zbudowany na podstawie u.u.i.g. działa w ten sposób, iż biuro informacji gospodarczej (pozwany) umożliwia wierzycielowi - po zawarciu z nim pisemnej umowy- dostęp do elektronicznego systemu, za pomocą którego wierzyciel w drodze teletransmisji dokonuje wpisu informacji gospodarczej. Biuro natomiast taki wpis przyjmuje, przechowuje i - na zasadach określonych w ustawie - ujawnia. Wynika to m.in. z przepisu art. 7 ust. 1 u.u.i.g., zgodnie z którym „przedmiotem działalności gospodarczej biura jest pośrednictwo w udostępnianiu informacji gospodarczych, polegające na przyjmowaniu informacji gospodarczych od wierzycieli, przechowywaniu i ujawnianiu tych informacji". W konsekwencji takich założeń u.u.i.g. w systemie udostępniania informacji gospodarczych biuro informacji gospodarczej jest jedynie pośrednikiem (bazą informacji gospodarczych) i w efekcie nie może dokonywać zmian danych otrzymanych od wierzycieli. Co istotne, biura informacji gospodarczej nie mają kompetencji do weryfikacji informacji gospodarczych przekazywanych przez wierzyciela pod kątem ich prawdziwości czy aktualności, ustawa nie nadaje biurom takich uprawnień. O treści informacji gospodarczej przekazanej (wpisanej), a następnie przechowywanej i ujawnianej przez biuro, decyduje faktycznie wierzyciel (art. 12, art. 14 i art. 29 u.u.i.g.), Wierzyciel za prawdziwość i aktualność informacji ponosi także odpowiedzialność karną (art. 47 i 48 ust. 1 u.u.i.g.). W niniejszej sprawie informacja gospodarcza o zobowiązaniu dłużnika, czyli powoda, wynikającego z umowy o świadczenie usług telewizji kablowej/satelitarnej przekazana została przez wierzyciela tj.(...) S.A. reprezentowanego przez pozwaną tj. (...) S.A. z/s we W. do rejestru dłużników prowadzonego przez pozwaną w dniu 8.01. 2014 r. Wierzyciel, tj. (...)S.A. przekazał tę informację gospodarczą na podstawie umowy zawartej z pozwaną (jak tego wymaga art. 12 ust. 1 u.u.i.g.) w formie pisemnej w dniu 11.06.2010 r. Wierzyciel może przekazać do biura informacje gospodarcze o zobowiązaniu dłużnika nie będącego konsumentem wyłącznie wówczas, gdy są spełnione łącznie następujące warunki:1) zobowiązanie powstało w związku z określonym stosunkiem prawnym, w szczególności z tytułu umowy związanej z wykonywaniem działalności gospodarczej; 2) łączna kwota wymagalnych zobowiązań dłużnika nie będącego konsumentem wobec wierzyciela wynosi co najmniej 500 złotych oraz są one wymagalne od co najmniej 60 dni; 3) upłynął co najmniej miesiąc od wysłania przez wierzyciela listem poleconym albo doręczenia dłużnikowi nie będącemu konsumentem do rąk własnych, na adres do doręczeń wskazany przez dłużnika nie będącego konsumentem, a jeżeli nie wskazał takiego adresu - na adres siedziby dłużnika lub miejsca wykonywania działalności gospodarczej, wezwania do zapłaty, zawierającego ostrzeżenie o zamiarze przekazania danych do biura, z podaniem firmy i adresu siedziby tego biura. Zakres przekazanych danych, jak słusznie wskazał strona pozwana, odpowiadał wymogom ustawy w efekcie czego informacja została skutecznie dopisana do rejestru, o czym pozwana poinformowała powoda. Pozwana nigdy nie otrzymała od wierzyciela żądania aktualizacji bądź usunięcia informacji gospodarczej o zobowiązaniu dłużnika czyli powoda. Powód twierdzi, iż pozwana (...) naruszyła dobra osobiste powoda poprzez przetrzymywanie w swojej bazie dłużników i udostępnianie osobom i podmiotom zainteresowanym informacji o powodzie jako osobie fizycznej i przedsiębiorcy nieprawdziwej informacji o istnieniu długu powoda wobec (...) (...) pomimo obowiązku usunięcia nieprawdziwego wpisu wynikającego z art. 31 pkt 6 i art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z 9.04.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczej. Zgodzić należy się z pozwaną, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przewidziane w/w ustawą okoliczności umożliwiające pozwanej usunięcie informacji gospodarczej o zobowiązaniu powoda z rejestru dłużników. Ustawodawca przyznał biurom informacji gospodarczej możliwość realnego wpływania (ingerowania) w treść przechowywanej i ujawnianej informacji gospodarczej poprzez jej usunięcie w przypadkach ściśle określonych w art. 31 u.u.i.g., tj. wyłącznie na wniosek wierzyciela. Również po wpisaniu informacji do rejestru obowiązek, a jednocześnie prawo do prostowania, aktualizowania i usuwania zamieszczonych informacji gospodarczych spoczywa na wierzycielu, który je zamieścił i wynika z art. 29 ust. 1 i 2 u.u.i.g., zgodnie z którym: „1. W przypadku: 1) częściowego lub całkowitego wykonania zobowiązania albo jego wygaśnięcia, 2) powzięcia przez wierzyciela, który zawarł z biurem umowę, o której mowa w art. 12 ust. 1, wiadomości o odzyskaniu przez osobę uprawnioną utraconego dokumentu, którym posłużyło się osoba nieuprawniona, 3) powzięcia wiarygodnej informacji, że przekazane informacje gospodarcze są nieprawdziwe, 4) powzięcia wiarygodnej informacji o zmianie innych informacji gospodarczych przekazanych przez wierzyciela do biura, zgodnie z art. 14-18- wierzyciel jest obowiązany niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia powzięcia tych informacji, wystąpić do biura, któremu przekazał dane o zobowiązaniu lub o posłużeniu się cudzym dokumentem, z żądaniem aktualizacji informacji gospodarczych, przekazując do biura aktualne dane. Podobnie przepis art. 30 ust. 1 u.u.i.g. stanowi, iż „na wniosek dłużnika wierzyciel, który przekazał informacje gospodarcze do biura, jest obowiązany do ich uzupełnienia, uaktualnienia, sprostowania lub usunięcia, jeżeli są one niekompletne, nieaktualne, nieprawdziwe lub zostały udostępnione lub są przechowywane z naruszeniem ustawy." Oprócz powyższych wskazanych enumeratywnie przypadków biuro w żaden sposób nie może ingerować w informacje gospodarcze przekazane do biura przez wierzyciela, gdyż byłoby to działaniem sprzecznym z (...) Jakkolwiek przepis art. 31 punkt 6 stanowi, iż biuro usuwa informacje gospodarcze na podstawie uzasadnionej informacji o nieistnieniu zobowiązania, to jednak dla dokonania takiej czynności biuro musi mieć podstawę w postaci np. dokumentu, umowy, faktury, potwierdzenia zapłaty etc., z których będzie wynikał brak zobowiązania którejś ze stron. Tylko tak uzasadniona informacja o nieistnieniu zobowiązania może stanowić podstawę do usunięcia wpisu w trybie art. 31 ust. 6 u.u.i.g. (pismo Ministra Gospodarki nr D. (...) (...) z dnia 16.07.2010 r., pismo Ministra Gospodarki nr D. (...) z dnia 7.12.2010 r. (...) S.A.) W niniejszej sprawie powód nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego w sposób wystarczający wynikałoby, że zobowiązanie nie istnieje. Pozwana nie miała więc podstaw prawnych, by - bez wniosku wierzyciela - usunąć informację gospodarczą o spornym zobowiązaniu. Pozwana otrzymała co prawda pismo powoda z dnia 14.01.2014 r., w którym powód domagał się usunięcia informacji o jego zobowiązaniu, jednak powód nie przedłożył dla uzasadnienia tego żądania żadnych dokumentów choćby uprawdopodabniających, iż przedmiotowe zobowiązanie nie istnieje. Wskazywał jedynie, iż nie uznaje zobowiązania, którego dotyczy informacja gospodarcza, a następnie w piśmie z dnia 22.01.2014 r., że kary nałożone przez (...) były bezpodstawne oraz, że zobowiązanie uległo przedawnieniu. Powód podnosił także, że ze względu na znaczny upływ czasu i przedawnienie roszczenia nie był w stanie przedłożyć - na wniosek pozwanej zawarty w pismach z 17 i 28.01.2014 r. - dokumentów potwierdzających zawarcie i rozwiązanie umowy z (...) (...). Co prawda przedłożył w późniejszym czasie dodatkowe dokumenty, a mianowicie wypowiedzenie przez powoda umowy o abonament z dniem 31.12.2007 r. oraz dokument złożonej reklamacji, do której pozwana się nie ustosunkowała, jednak nawet i te dokumenty nie mogły stanowić wystarczającej podstawy do usunięcia wpisu. Takim dokumentem nie jest także korespondencja dotycząca kaucji ani wyrok(...), otrzymane przez pozwaną wraz z pismem z dnia 14.09.2015 r. Mimo to pozwana z chwilą otrzymania zarzutów od powoda wdrożyła procedurę ich rozpatrzenia, a do czasu rozstrzygnięcia sprawy zawiesiła ujawnianie spornej informacji gospodarczej. (...) S.A. nie ma kompetencji do rozstrzygania o istnieniu zobowiązania, który to spór winien zostać rozstrzygnięty w postępowaniu sądowym a pozwana z uwagi na przepisy (...)nie miała podstaw by - w tych okolicznościach - dokonać usunięcia informacji o zobowiązaniu na podstawie art. 31 punkt 6 u.u.i.g. aż do czasu rozstrzygnięcia przez sąd o istnieniu spornego zobowiązania. Co ważne, ewentualne usunięcie informacji gospodarczej przez biuro informacji gospodarczej na podstawie przepisu 31 punkt 6 ustawy nie jest możliwe jedynie z uwagi na sam fakt zakwestionowania istnienia zobowiązania przez dłużnlika, bowiem tego typu informacja mieści się z mocy art. 2 ust. 1 pkt 4 f u.u.i.g. w zakresie informacji gospodarczej dopisywanej przez wierzyciela, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. Podzielić należy również stanowisko pozwanej, że podstawą do usunięcia informacji gospodarczej nie może być zarzut przedawnienia zobowiązania. Zobowiązanie przedawnione wciąż istnieje, a jedynie przekształca się w zobowiązanie naturalne, co powoduje, iż jego przymusowa realizacja na drodze sądowej lub w egzekucji nie jest możliwa, gdyż dłużnik może się skutecznie uchylić od spełnienia zobowiązania podnosząc stosowny zarzut. Obowiązujące przepisy u.u.i.g. nie stanowią, iż do biur informacji gospodarczej, przekazywać można jedynie dane o zobowiązaniach nieprzedawnionych. Z kolei przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 u.u.i.g. nakłada na wierzyciela obowiązek aktualizacji informacji gospodarczej jedynie w razie stwierdzenia częściowego lub całkowitego wykonania zobowiązania albo jego wygaśnięcia. Z powyższych przepisów, bądź z któregokolwiek z pozostałych przepisów (...), nie wynika zakaz przekazywania przez wierzyciela do biur informacji o zobowiązaniu, które uległo przedawnieniu ani nie wynika obowiązek wierzyciela usunięcia takiej informacji gospodarczej. Co więcej, również na biura informacji gospodarczej ustawa nie nakłada obowiązku usunięcia informacji w przypadku powzięcia wiedzy o przedawnieniu roszczeń wierzyciela, choć taki obowiązek przewiduje np. w przypadku powzięcia uzasadnionej informacji o nieistnieniu zobowiązania - art. 29 ust. 1 u.u.i.g.. Gdyby wolą ustawodawcy był zakaz ujawniania informacji o zobowiązaniach przedawnionych, to stosowny zapis znalazłby się w (...) W braku zakazu ujawniania informacji gospodarczej o zobowiązaniu przedawnionym pozwana nie ma podstaw prawnych, by z tej przyczyny usunąć z prowadzonego rejestru informację gospodarczą o zobowiązaniu. Jak wynika z powyższego, działania pozwanej polegające na przechowywaniu danych gospodarczych o powodzie mieściły się w granicach przepisów prawa i znalazły oparcie w przepisach ustawy z dnia 9.04.2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, a skoro czyniąc tak pozwana działała według obowiązujących przepisów prawa to wyłączona jest przesłanka bezprawności działania. Jeśli działanie pozwanej nie było bezprawne to tym bardziej nie można mówić, że było ono zawinione. Wykazanie zaś winy w działaniu osoby dokonującej naruszeń jest niezbędną przesłanką zasądzenia zadośćuczynienia. W tej sytuacji powództwo oparte na przepisach art. 23 i 24 k.c. nie mogło zostać uwzględnione i podlegało w całości oddaleniu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że zachodzi podstawia skorzystania wobec powoda z dobrodziejstwa art. 102 k.p.c. i nie obciążania go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu, w tym kosztami sądowymi i kosztami zastępstwa procesowego. W ocenie Sądu powód, mógł czuć się pokrzywdzony poprzez umieszczenie w (...) informacji o jego nieistniejącym zobowiązaniu. W jego subiektywnej ocenie taki wpis prowadził do naruszenia dóbr osobistych. Mógł też pozostawać w przekonaniu, że to właśnie bezprawne działanie strony pozwanej doprowadziły do tego naruszenia, tym bardziej, że wytaczając powództwo przeciwko stronie pozwanej działał bez zawodowego pełnomocnika. Dlatego też Sąd uznał, że uzasadnione jest w tej sytuacji odstąpienie od obowiązku obciążenia powoda kosztami postępowania w sprawie o czym orzekł w pkt II i III wyroku na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 113 ustawy o kosztach sądowych.