Sygn. akt V Ca 3074/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Piotr Wojtysiak Sędz

przepisu art. 17 ust. 5 i art. 11 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) w związku z pkt IX.3. Załącznika do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 sierpnia 2004 r. w 9 sprawie przyjęcia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. z 2004 r. Nr 189 poz. 1948 z późn. zm.) oraz w związku z pkt 4 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 września 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. 30 września 2004 r. Nr 214, poz. 2172 ze zm) poprzez uznanie, że powód dowolnie ustalał kryteria kwalifikowalności oraz że brak było wytycznych co do zasad ich wydatkowania i dokumentowania podczas gdy kryteria obowiązywały jako przepisy powszechnie obowiązujące; 2.

pkt 4 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 września 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia programu operacyjnego -Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. 30 września 2004 r. Nr 214, poz. 2172 ze zm poprzez przyjęcie, że kryteriami kwalifikowalności wydatków dokonywanych przez pozwanego z przekazanych mu środków są: okres wskazany w umowie oraz wydatkowanie tych środków na potrzeby Działania 1, podczas gdy kryteria kwalifikowalności zostały wskazane w przepisach powszechnie obowiązującego prawa; 3.

pkt IX. 3. Załącznika do Rozporządzenia Ministra Gospodarki I Pracy z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. z 2004 r. Nr 189 poz. 1948 z późn. zm.) oraz w związku z pkt 4 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 września 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. 30 września 2004 r. Nr 214, poz. 2172 ze zm), poprzez uznanie, że wydatkowanie środków przez pozwanego odbywało się zgodnie z umową podczas gdy na pozwanym spoczywał obowiązek wykorzystania środków wyłącznie na sfinansowanie Działania; 4.

§ 4ust.

3 umowy z 17 czerwca 2005 r. zawartej z pozwanym łączącej strony poprzez uznanie, że pozwany wydatkował środki zgodnie z umową zawartą z pozwanym 17 czerwca 2005 r. podczas gdy Beneficjent zobowiązany był do wydatkowania środków nie tylko w okresie wskazanym w § 5 umowy ale również wyłącznie w celu na sfinansowanie Działania 1 wskazanego w umowie zawartej z pozwanym; 5.

§ 15, § 12 umowy z 17 czerwca 2005 r.

zawartej z pozwanym, a także pkt. 5.3 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 września 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia programu operacyjnego - Program 10 Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. 30 września 2004 r. Nr 214, poz. 2172 ze zm.) poprzez ich biedną interpretację i uznanie za wydatki kwalifikowalne wydatków opisanych w pozwie i dochodzonych przez powoda, podczas gdy z § 15 ust. 1 w związku z § 12 pkt 3 umowy wynikało dla strony pozwanej bezwzględne zobowiązanie do zwrotu odpowiedniej części środków na pisemne wezwanie stosownie do § 15 ust. 2 umowy, gdy na podstawie czynności kontrolnych uprawnionych podmiotów zostanie stwierdzone, iż Beneficjent wykorzystał środki finansowe przekazane mu na mocy umowy niezgodnie z przeznaczeniem, pobrał je nienależnie lub w nadmiernej wysokości oraz Działanie było realizowane w sposób niewłaściwy; 6.

§ 4ust.

3, § 5 ust. li 2 w związku z § 1 ust 1 pkt 2 umowy zawartej z pozwanym poprzez ich błędną wykładnię i uznanie wydatków dokonanych przez pozwanego jako zgodnych z umową, podczas gdy wydatki te nie zostały poniesione jako wyłącznie finansujące Działanie 1 opisane w umowie oraz w okresie w niej wskazanym w związku z realizacją Działania 1;

1. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że wydatki dochodzone przez powoda są kwalifikowalne, podczas gdy z opinii biegłego wynika, że wydatki te zostały poniesione niezgodnie z kryteriami kwalifikowalności, jako w oczywisty sposób nierealizujące Działania I. Wskazując na powyższe zarzuty wnosił o zmianę wyroku i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 11280,64 zł wraz z odsetkami liczonymi od kwoty 9 600,64 zł w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia 28 marca 2007 r. do dnia zapłaty i zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwany wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Apelacja zasługuje na uwzględnienie. Okoliczności faktyczne nie były między stronami sporne, natomiast strony różniły się co do oceny prawnej tych okoliczności, w szczególności oceny, czy wydatki objęte niniejszym roszczeniem dokonane w dniu 30 czerwca 2005r. na zakup mebli 11 biurowych na kwotę 5.699,94 zł oraz w dniu 29 czerwca 2005r. na zakup materiałów biurowych na kwotę 3.900,70 zł stanowiły wydatki kwalifikowalne. Sąd Rejonowy przyjął za stroną pozwaną oraz opinią biegłego, iż istniały dwa kryteria uznania tych wydatków za kwalifikowalne, tj. dokonanie ich w okresie wskazanym w umowie oraz wydatkowanie tych środków na potrzeby Działania
2. Sąd Rejonowy przy tym uznał, że wydatkowanie środków miało miejsce w okresie kwalifikowalności, było uzasadnione koniecznością zapewnienia właściwej bazy pod wykonanie kolejnych Działań, a ponadto tak późne wydatkowanie środków było związane z opóźnieniem się ze strony powodowej z zawarciem stosownej umowy. Z powyższymi wnioskami Sądu Rejonowego nie sposób się zgodzić. Co do tego, że okres kwalifikowalności trwał od dnia 16 listopada 2004r. do dnia 30 czerwca 2005r. wynika wprost z par. 5 pkt 2 umowy z dnia 17 czerwca 2005r. i w tym zakresie opinia biegłego nie była potrzebna. Nie było bowiem sporne, że okres ten powinien być liczony po zaakceptowaniu wniosku złożonego przez pozwanego. Sąd Rejonowy wskazał, że drugim koniecznym elementem dla rozliczenia w ramach umowy zakwestionowanych wydatków było poniesienie ich w związku z realizacją Działania 1, jednakże ocenił, iż praktycznie do czerwca 2005r. pozwany dokonywał wszelkich inwestycji związanych z programem na własny rachunek odpowiedzialność, nie mając w zasadzie żadnych praktycznych wytycznych co do zasad wydatkowania środków finansowych i tym samym ich przyszłego zwrotu. Słusznie w tym miejscu w apelacji wskazał powód, że niezależnie od treści samej umowy m.in. zasady finansowania współpracy wynikającej z Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 regulowały Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. z 2004 r. Nr 189 poz. 1948 z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 21 września 2004 r. w sprawie przyjęcia Uzupełnienia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. 30 września 2004 r. Nr 214, poz. 2172 ze zm) wydane w oparciu o delegację wynikającą z art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.). W szczególności regulacje powyższe stwierdzały, że z chwilą gdy Partnerstwo na rzecz Rozwoju zakończy wykonywanie konkretnego działania, wypełnia specjalny formularz - zestawienie wydatków i wniosek płatniczy, a następnie wraz z kopiami dokumentów potwierdzających wydatki przekazuje je do Krajowej Struktury Wsparcia (KSW), którym była strona powodowa. KSW sprawdza wnioski Partnerstw na rzecz Rozwoju z formalnego i 12 technicznego punktu widzenia (kwalifikowalność wydatków). KSW agreguje zweryfikowane wnioski Partnerstw na rzecz Rozwoju w specjalnym dokumencie -poświadczenie i zestawienie wydatków oraz przedstawia wniosek o płatność do Instytucji Zarządzającej EQUAL (Ministerstwa Gospodarki i Pracy), które na podstawie wniosku przekazuje Partnerstwom na rzecz Rozwoju środki finansowane z dwóch odrębnych źródeł krajowych: prefinansowania (75 % funduszy przeznaczonych do refundacji przez EFS) i współfinansowania (25 % funduszy z budżetu państwa). Rodzaje działań kwalifikowanych do finansowania z EFS podano w rozporządzeniu nr (...) z dnia 12 lipca 1999 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego (Dz. Urz. WE L 213 z 18.08.1999) i w rozporządzeniu nr (...) z dnia 10 marca 2004 r. w sprawie zasad kwalifikowalności wydatków współfinansowanych z funduszy strukturalnych (Dz. Urz. WE L 072 z 11.03.2004). Wypada również zaznaczyć, że w rozporządzeniach dotyczących Programu Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 istniała możliwość uznania za wydatki kwalifikowane wydatków na zakup sprzętu niezbędnego dla prowadzenia Partnerstw na rzecz Rozwoju, jednakże zaznaczono, że wydatki takie powinny mieć miejsce jedynie w należycie uzasadnionych i wyjątkowych przypadkach albowiem wsparcie Europejskiego Funduszu Społecznego koncentruje się na rozwoju zasobów ludzkich. Tak więc wydatki takie nie powinny stanowić głównej części projektu. Niezależnie od powyższego, bezspornym jest, iż środki powinny być przez pozwanego wykorzystane na realizację Działania
3. Zgodnie z ustaleniami Sądu Rejonowego opartymi o analizę par. 4 pkt. 3 umowy, a w tym zakresie niekwestionowanymi przez strony postępowania, oraz treścią rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 Działanie 1 miało być etapem wstępnym polegającym na budowaniu Partnerstwa na rzecz Rozwoju oraz Partnerstwa Ponadnarodowego poprzez szukanie partnerów, organizowanie spotkań roboczych, czy wreszcie podpisanie umów bilateralnych i umów partnerstwa z funduszami. Jak wynika z rozporządzenia Działanie 1 miało sprowadzać się do "utworzenia lub konsolidacji stałego, efektywnego Partnerstwa na rzecz Rozwoju oraz jego strategii, z uwzględnieniem ponadnarodowej współpracy, która będzie mieć rzeczywistą wartość dodaną. Czas realizacji tego etapu będzie uwarunkowany przez jakość i szybkość, z jaką każde Partnerstwo na rzecz Rozwoju będzie osiągać porozumienie ze wszystkimi partnerami w sprawie projektu Umowy o Partnerstwie na rzecz Rozwoju. Projekt Umowy Partnerstwa na rzecz Rozwoju powinien być niezwłocznie przedstawiony Krajowej Strukturze Wsparcia, która jest 13 odpowiedzialna za ocenę treści każdej umowy przed przekazaniem jej do Instytucji Zarządzającej EQUAL". Ten etap został zrealizowany przez pozwanego, a dokonanie zakupu mebli czy też materiałów biurowych na 1 lub dwa dni przed zakończeniem okresu obowiązywania umowy w zakresie Działania 1 trudno było uznać za wydatki służące realizacji zadania właśnie z uwagi na krótki okres do końca obowiązywania umowy oraz zrealizowanie celu Działania
4. Nawet sam pozwany interpretował zresztą zaszeregowanie w/w wydatków jako związanych z realizacją Działania 1 tym, że miały one służyć do wykonania kolejnych działań lub, jak w przypadku materiałów biurowych, stanowić materiał niezbędny do sporządzenia dokumentacji potrzebnej do rozliczenia zadania, czego zresztą strona pozwana nie wykazała. Z uwagi na akcentowaną przez pozwanego okoliczność rzekomego opóźnienia się powoda z zawarciem umowy należy również zwrócić uwagę na zapisy w/w rozporządzeń oraz par. 8 umowy, z których wynika, iż poza zaliczką działania pozwanego miały być refinansowane, tzn. płatności miały być przekazywane po złożeniu przez stronę pozwaną m.in. faktur lub innych dokumentów finansowych o równoważnej wartości księgowej wraz z dowodami zapłaty, a następnie zaakceptowaniu ich przez KSW, co oznaczało, że pierwotnie zakupy miały odbywać się ze środków własnych beneficjenta. Niezależnie od powyższego, całkowicie w ocenie Sądu Okręgowego bezpodstawne jest uzależnienie przez biegłego oceny zakupionych materiałów jako kwalifikowanych od przypisania winy w opóźnieniu zawarcia umowy jednej ze stron postępowania. Żaden przepis prawa ani umowa nie daje bowiem podstaw dla takiego wnioskowania, ewentualne rozstrzygnięcie w tym zakresie mogłoby mieć znaczenie co najwyżej przy formułowaniu roszczeń odszkodowawczych. Co więcej, zdaniem Sądu Okręgowego w sprawie nie zostało wykazane, aby jedynie strona powodowa miała być obciążona odpowiedzialnością za podpisanie umowy dopiero w czerwcu 2005r. Z dokumentów złożonych do akt wynika bowiem, że w momencie zaakceptowania wniosku pozwanego weszły w życie nowe przepisy dotyczące trybu składania i wzoru wniosków o dofinansowanie działań oraz wzoru umowy o dofinansowanie działania w ramach programu operacyjnego — program Inicjatywy Wspólnotowej EQAUL dla Polski 2004-2006, a pozwany miał problemy z uzyskaniem dwóch rodzajów wymaganych zabezpieczeń. Wreszcie strona pozwana, jeśli uznała, że porozumienie z powodem było wykonywane wadliwie, a zawarcie umowy w czerwcu 2005r. nie dawało możliwości jej prawidłowego wykonania, miała przecież możliwość wycofania się z porozumienia. 14 Strona pozwana wskazywała również, że nie mogła wcześniej dokonać potrzebnych zakupów z uwagi na ograniczone środki własne i obawę przed ryzykowaniem kolejnych prywatnych pieniędzy. Tłumaczenie to wydaje się jednak mało wiarygodne zważywszy na porównanie ogólnej kwoty dofinansowania, która zresztą była wydatkowana ze środków własnych pozwanego, z sumami zakwestionowanymi w niniejszym postępowaniu. Słusznie również w apelacji powołał się powód na treść § 15 ust. 1 w związku z § 12 pkt 3 umowy. Z regulacji tych bezspornie bowiem wynikało, że strona pozwana była zobowiązana do zwrotu odpowiedniej części środków na pisemne wezwanie stosownie do § 15 ust. 2 umowy, gdy na podstawie czynności kontrolnych uprawnionych podmiotów zostało stwierdzone, iż beneficjent wykorzystał środki finansowe przekazane mu na mocy umowy niezgodnie z przeznaczeniem, pobrał je nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Z uwagi na pkt VIII 1.
5. Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie przyjęcia programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004-2006 (Dz.U. z 2004 r. Nr 189 poz. 1948 z późn. zm.) niewątpliwie Urząd Skarbowy był podmiotem uprawnionym do przeprowadzenia pogłębionej kontroli. Z kontroli tej jednoznacznie wynikało, że należności objęte roszczeniem nie zostały pobrane przez beneficjenta zgodnie z umową, gdyż wydatki nie były kwalifikowalne. Strona pozwana co prawda podnosiła, że zaskarżyła decyzję organu administracyjnego, jednakże nie złożyła żadnego dowodu na okoliczność, iż stanowisko Urzędu zostało zweryfikowane. Sąd Okręgowy nie uznał za zasadny zarzutu potrącenia. W postępowaniu strona pozwana nie wykazała bowiem, aby przysługiwała jej wobec powoda wierzytelność we wskazanej do potrącenia kwocie. W tym zakresie nie było wystarczające powoływanie się na akta toczącego się innego postępowania, które miałyby zawierać dowody na okoliczność istnienia wierzytelności. Przepisy o postępowaniu dowodowym nie przewidują bowiem dowodu "z akt sądowych". Przewidują jedynie dowód z dokumentu, którym może być także dokument wytworzony w innej sprawie sądowej i znajdujący się w jej aktach. Strona może zatem zgłosić jedynie dowód z dokumentu znajdującego się w aktach innej sprawy i obowiązana jest wówczas określić co to za dokument, w aktach jakiej sprawy się znajduje i na której karcie tych akt oraz wskazać fakty podlegające udowodnieniu przy pomocy tego dowodu (tak też Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 lutego 2013r. III CSK 6/13). Takiego wskazania pozwany zaś nie zawarł w swoich pismach. Co więcej kwota tożsama z kwotą potrącenia była dochodzona odrębnym powództwem w sprawie VI C 196/09, co zresztą przyznała sama pozwana w piśmie z dnia 3 kwietnia 15 2009r. Z akt niniejszego postępowania wynika ponadto, że sprawa zakończyła się w pierwszej instancji oddaleniem powództwa Stowarzyszenia. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 386 par. 1 k.p.c. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok i orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Sąd Okręgowy zważył, że termin wymagalności zwrotu objętych pozwem kwot oraz możliwość obciążenia pozwanego odsetkami w wysokości jak dla zeznań podatkowych został określony w par. 15 ust. 1 umowy stron. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 391 par. 1 k.p.c. w zw. z art. 108 par. 1 k.p.c. i art. 102 k.p.c. Sąd Okręgowy jako okoliczność szczególną wziął pod uwagę, że pozwany jest organizacją non profit i jego działalność nie jest nastawiona na wypracowywanie zysku.