Sygn. akt I ACa 1107/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Elżbieta Kuczyńska Sędziowie : SA Magdalena Pankowiec (spr.) SA Jadwiga Chojnowska Protokolant : Małgorzata Sakowicz - Pasko po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2016 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa głównego Powiatu (...) przeciwko (...) Spółce z o.o. w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda głównego od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 28 lipca 2015 r. sygn. akt I C 119/15 oddala apelację. (...) UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy w Olsztynie po rozpoznaniu sprawy z powództwa Powiatu (...) przeciwko (...) Spółce z o.o. w W. o zapłatę i z powództwa wzajemnego (...) Spółki z o.o. w W. przeciwko Powiatowi (...): oddalił powództwo główne o zapłatę kwoty 17.835 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 marca 2013 r.; umorzył postępowanie w zakresie powództwa wzajemnego co do żądania odsetek za okres od 4 do 18 stycznia 2013 r. i oddalił powództwo wzajemne w pozostałym zakresie – o zapłatę kwoty 77.500 zł; orzekł o kosztach. Rozstrzygnięcie to zapadło w oparciu o następujące ustalenia i ocenę prawną. Powiat (...) ogłosił postępowanie o udzieleniu zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego, którego przedmiotem było opracowanie dokumentacji projektowej przebudowy ulic: (...)w K. w zakresie określonym Specyfikacją Istotnych Warunków Zamówienia (w skrócie SIWZ). Ofertę zgłosiła (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Dokonała wizji lokalnej i zapoznała się z SIWZ oraz jego załącznikami. 29 maja 2012 r., w wyniku rozstrzygnięcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego Powiat (...) zawarł z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę, na mocy której spółka zobowiązała się opracować do dnia 14 grudnia 2012 r., za wynagrodzeniem 178.350 zł brutto dokumentację projektową przebudowy ulic: (...) w K., w tym uzyskać, między innymi, aktualne mapy do celów projektowych (§ 2 pkt 1 ppkt 12 umowy). W § 5 pkt 1 umowy wskazano, że dokumentacja projektowa zostanie wykonana na podstawie dostarczonych przez zamawiającego - załącznika do SIWZ – Programu F.-Użytkowego (w skrócie (...)). Zgodnie z zapisem 2 pkt 2 (...) zamawiający zobowiązał się, że przekaże wykonawcy, będące w jego posiadaniu, między innymi, dokumenty w postaci map do celów projektowych w skali 1:500 (aktualizacja czerwiec 2011), nie obejmujące ulic: (...)w K.. Jednocześnie jako załącznik nr 5 do (...) wskazano – mapy do celów projektowych w skali 1:500 ulic (...), nr (...) ul. (...), nr (...) ul. (...), nr (...) ul. (...), nr (...) ul. (...) (wersja papierowa, aktualizacja czerwiec 2011 r.). Wykonawca zobowiązał się wykonać umowę zgodnie z zasadami współczesnej wiedzy technicznej oraz obowiązującymi przepisami. Strony przewidziały również w § 11 umowy, że w przypadku niewykonywania lub nienależytego wykonywania umowy przez wykonawcę z przyczyn leżących po stronie zamawiającego i odstąpienia przez niego z tego tytułu od umowy, zamawiający jest zobowiązany zapłacić karę umowną w wysokości 10% wynagrodzenia. W przypadku odstąpienia przez zamawiającego od umowy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy, wykonawca jest zobowiązany zapłacić taką samą karę umowną. W dniu podpisania umowy wykonawcy została przekazana mapa do celów projektowych w wersji papierowej. Ośrodek Geodezji Starostwa Powiatowego w K. w czasie wykonania umowy prowadził rejestr map w wersji elektronicznej. Z tego powodu mapy dla celów projektowych powinny być sporządzone w formie zapisu cyfrowego. 30 maja 2012 r. J. S., pracujący u powoda głównego na stanowisku inspektora do spraw inwestycji, elektronicznie potwierdził fakt dostarczenia pozwanej map do celów projektowych w wersji papierowej i poinformował D. G. – prezesa zarządu (...), że mapy w wersji cyfrowej zostaną przekazane w momencie ich uzyskania od poprzedniego wykonawcy. 31 maja 2012 r. poinformował, że wystąpił problem z odzyskaniem map w wersji cyfrowej i z tego względu zaleca cierpliwe oczekiwanie na ich przesłanie. W związku z brakiem stanowiska zamawiającego spółka pismem z 18 czerwca 2012 r. poinformowała go, że nie otrzymała map w wersji elektronicznej, podnosząc jednocześnie, że obowiązek taki został przewidziany w SIWZ. W związku z tym zwróciła się o wydłużenie terminu realizacji zadania do czasu otrzymania map, ewentualnie o rozszerzenie zakresu umowy o wykonanie map do celów projektowych i związaną z tym waloryzację wynagrodzenia. W odpowiedzi zamawiający w piśmie z 21 czerwca 2012 r. wskazał, że żadne z postanowień SIWZ nie przewiduje przekazania map do celów projektowych w wersji elektronicznej i nie zgodził się na zmianę terminu wykonania umowy oraz jej zakresu. Spółka odpowiedziała, że prace projektowe zostały podjęte bezpośrednio po podpisaniu umowy i są kontynuowane. Jednocześnie podtrzymała, że mapy do celów projektowych zgodnie z postanowieniami SIWZ winny zostać jej dostarczone przez zamawiającego w wersji elektronicznej. W pismach z 6, 7, 8 i 14 VIII i 12 IX 2012 r. zwróciła się do (...) S.A., (...) S.A., (...) Sp. z o.o., Miejskich (...) Sp. z o.o. o udostępnienie dokumentacji oraz informacji technicznych wymaganych do realizacji umowy. (...), (...) Spółka (...) oraz E. – Operator. w pismach z 12 i 14 września oraz 28 listopada 2012 r. wskazały na konieczność usunięcia kolizji sieci telekomunikacyjnej, gazowej i elektroenergetycznej z planowaną przebudową dróg. Wykonawca przekazał informacje o tym zamawiającemu w piśmie z 12 października 2012 r. Ten w odpowiedzi z 16 października 2012 r. podniósł, że wymogi zgłoszone przez właścicieli sieci winny być realizowane w zakresie kolizji z projektowanym zagospodarowaniem terenu związanego z drogą. 14 sierpnia 2012 r. J. S. wskazał wykonawcy zakres projektowy prac, zaś 30 sierpnia 2012 r. zwrócił się z prośbą o przesłanie, między innymi, projektu budowlanego ulic. 5 września 2012 r. zamawiający zapoznał się z projektem skrzyżowania ul. (...) z (...). 7 września 2012 r. wykonawca przesłał zamawiającemu w formie (...) propozycję projektu ulic opracowanych w ramach zlecenia z prośbą o wyrażenie opinii. 19 września 2012 r. J. S. dokonał częściowej analizy projektu informując wykonawcę, że całościowa analiza nastąpi do końca tygodnia. Pismem z dnia 1 października 2012 r. wykonawca zwrócił się z prośbą o wyznaczenie spotkania w celu ustalenia docelowych rozwiązań projektowych. 3 października 2012 r., w związku z otrzymaniem w przeddzień od J. S. uwag do przesłanego projektu ośmiu ulic, wykonawca ponowił prośbę o spotkanie ze starostą celem ich omówienia. Termin spotkania został wyznaczony na 11 października 2012 r. W spotkaniu w imieniu zamawiającego uczestniczył wicestarosta oraz J. S., po stronie wykonawcy D. G.. Z uwagi na nieobecność starosty nie podjęto wiążących ustaleń. Jednocześnie zobowiązano wykonawcę do przedstawienia stanowiska na piśmie, co nastąpiło w piśmie z 12 października 2012 r., w którym przedstawił wątpliwości co do objęcia projektem działek nie ujętych w opisie zamówienia, tj. działek nr (...). Zwrócił się o wprowadzenie podziałów dla działek częściowo zajmowanych, a nadto o uzyskanie upoważnienia do występowania w imieniu miasta K. w celu realizacji zamówienia na drogach zarządzanych przez miasto. Dodatkowo wniósł o podjęcie decyzji odnośnie żądań usunięcia kolizji sieci z planowaną przebudową dróg. W piśmie z 16 października 2012 r. zamawiający podał, że w myśl postanowień umowy projekt ma być wykonany zgodnie z przepisami prawa, w tym również ustawy z 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, tj. w procedurze uzyskania zezwolenia na Realizację Inwestycji Drogowej. Przebieg ulic musi być zaprojektowany zgodnie z warunkami technicznymi i jeśli taka potrzeba wyniknie, winien obejmować również działki nie ujęte w opisie przedmiotu zamówienia. Zamawiający wyjaśnił również, że zwrócił się do Burmistrza K. o udzielenie upoważnienia dotyczącego ulic objętych projektem:(...). Pismem z 2 listopada 2012 r. wykonawca poinformował, że wysłał elektronicznie koncepcję przebiegu ulic oraz wniósł o wydłużenie terminu realizacji zamówienia o 3 miesiące. Zamawiający zaakceptował przesłaną koncepcję dróg. Odmówił jednak wydłużenia terminu realizacji umowy. Wskazał, że termin zakończenia prac został ustalony na 14 grudnia 2012 r., a wykonawca przedstawił koncepcję projektu po 6 miesiącach od momentu podpisania umowy. 15 listopada 2012 r. wykonawca po raz kolejny zgłosił żądanie wydłużenia terminu umownego stwierdzając, że przyczyny opóźnienia leżą po stronie zamawiającego; brak zgody na przesunięcie terminu końcowego skutkuje niemożnością realizacji umowy, dlatego do czasu uzyskania odpowiedzi zawieszono prace. Jednocześnie zaznaczył, że w przypadku braku zgody na powyższe pismo to stanowi oświadczenie o rozwiązaniu umowy z winy zamawiającego. W odpowiedzi zmawiający podtrzymał, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wydłużenie terminu i wezwał wykonawcę do przedstawienia okoliczności uzasadniających przedłużenie prac z zastrzeżeniem, że w odmiennym przypadku odstąpi od umowy z przyczyn leżących po stronie zamawiającego. W kolejnych pismach 3 grudnia 2012 r. oraz z 13 grudnia 2012 r. wykonawca podtrzymał swoje stanowisko i zażądał wyceny wykonanych dotychczas prac. Wykonawca wycenił prace wykonane do dnia 15 listopada 2012 r. na łączną kwotę 77.500 zł. W ocenie prawnej Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności odniósł się do spornej kwestii, czy zaprzestanie przez wykonawcę prac nad projektem uprawniało Powiat (...) do złożenia oświadczenia woli o odstąpieniu od umowy połączonego z naliczeniem kary umownej. Odnosząc się do rozbieżnych stanowisk stron co do przedmiotu zamówienia, zwrócił uwagę, że umowa z 29 maja 2012 r. nie zawiera szczegółowych postanowień odnośnie dokumentacji projektowej i odwołuje się w tym zakresie do warunków opisanych w SIWZ, w tym stanowiącego jej integralną część załącznika - Programu F.-Użytkowego ( (...)). Sposób redakcji jej postanowień nie pozwala na uznanie, że strony wprowadziły hierarchię tych dokumentów. Żadnemu z nich nie można zatem przypisać charakteru priorytetowego, co oznacza, że wymienione powyżej wyznaczają granice umownych obowiązków wykonawcy. Analizując te postanowienia stwierdził, że w oparciu o punkt 12 § 2 umowy Nr (...) oraz punkt 2.12 SIWZ wykonawca został zobowiązany do opracowania dokumentacji przebudowy ulic: (...) w K., w tym między innymi, uzyskania aktualnych map do celów projektowych. Zamawiający został na podstawie punktu 2.2 (...) zobligowany do przekazania wykonawcy mapy do celów projektowych w skali 1:500, aktualnej na czerwiec 2011 r., nie obejmującej ulic (...) w K.. Strony nie sprecyzowały w umowie, ani SIWZ, czy też (...), jaką formę ma przybrać mapa dostarczona przez Zamawiającego, tj. papierową, czy elektroniczną i na tym to tle doszło w toku realizacji projektu do sporu. Według wykonawcy mapa winna mieć postać cyfrową, zaś zamawiającego - papierową, (czego dowodzi jego zdaniem zapis dotyczący załącznika nr 5 do (...)). W ocenie Zamawiającego, w razie wątpliwości w tej materii, Wykonawca jako profesjonalista winien był w okresie poprzedzającym zawarcie umowy wystąpić do niej z zapytaniem w trybie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2004 r., Nr 19, poz. 177 ze zm.), czego nie uczynił. Sąd co do zasady przyznał rację zamawiającemu, że w razie wystąpienia wątpliwości co do treści zobowiązania, dłużnik powinien - który to obowiązek nakłada na niego również art. 354 k.c. - zwrócić się do wierzyciela o ich wyjaśnienie. Ocenił jako oczywiste, że wskazane wątpliwości co do treści umowy, SIWZ i (...) powinny faktycznie wystąpić. Analizując te dokumenty przy uwzględnieniu przewidzianych w art. 65 § 2 k.c. zasad badania zgodnego zamiaru stron i celu umowy, doszedł do wniosku, że intencją stron było, aby mapa ta przybrała formę wymaganą dla realizacji projektu w postaci inwestycji drogowej, zatem formę elektroniczną. Skonkludował, że zgodnie z umową dokumentacja projektowa, której wykonania podjął się wykonawca, winna być kompletna celem realizacji przebudowy ulic wskazanych w umowie (§ 3 pkt 2 umowy, pkt 3 SIWZ, pkt 1.1 ppkt 2 (...)). Nie było kwestionowane przez strony, że Ośrodek Geodezji Starostwa Powiatowego w K., podlegający Starostwu (...), w tamtym czasie prowadził rejestr map w wersji elektronicznej. Z tego powodu oczywiste było dla wykonawcy, że mapy dla celów projektowych - aby mogły posłużyć do realizacji inwestycji drogowej - powinny być sporządzone w formie zapisu cyfrowego. Wersja papierowa nie czyni zadość temu wymogowi. W świetle powyższego wymieniony mógł w pełni zasadnie oczekiwać, że Zamawiający - w braku odmiennego zapisu punktu 2.2 (...)przedstawi mapę dla celów projektowych w postaci elektronicznej. Oceny tej nie niweczy okoliczność, że mapy dla celów projektowych miały być aktualne na dzień wykonania umowy. Uzyskanie od Zamawiającego mapy we właściwej formie przez Wykonawcę nie stało przecież na przeszkodzie dokonaniu jej aktualizacji. W ocenie Sądu za przyjęciem takiego zapatrywania przemawiała dodatkowo treść korespondencji mail-owej prowadzonej między przedstawicielami stron bezpośrednio po zawarciu umowy, z której wprost wynika, że Zamawiający miał zamiar przesłać mapy w wersji cyfrowej, co nie nastąpiło z uwagi na trudności w ich pozyskaniu od poprzedniego wykonawcy. Zwrócił uwagę na sformułowanie postu J. S. z 31 maja 2012 r., w którym to zaleca wykonawcy „cierpliwe” oczekiwanie na rozwiązanie tego problemu. Dopiero na skutek pisma wykonawcy z 18 czerwca 2012 r., otrzymał on 26 czerwca 2012 r. informację, że zamawiający nie dostarczy mu spornych map w wersji elektronicznej przerzucając jednocześnie na niego obowiązek ich uzyskania. W konsekwencji ocenił, że rzeczywistą wolą stron było objęte przedstawienie Wykonawcy przez Zamawiającego umowy mapy w formie wymaganej do jej wykorzystania przy realizacji inwestycji drogowej. Sąd nie uwzględnił jako mających wpływ na tę ocenę wypowiedzi procesowych J. S., który zeznając przed Sądem starał się wykazać, że nie był osobą odpowiedzialną za kontakty z wykonawcą w toku realizacji umowy, jak też, jakoby jego zadaniem było przekazanie wyłącznie mapy w formie papierowej, jako sprzecznych z korespondencją - zbieżną z kolei z zeznaniami D. G.. W świetle użytych w mailach sformułowań: zapewnienia J. S., że w momencie uzyskania map przekaże je wykonawcy - tłumaczenie świadka, że starał się w ten sposób wyłącznie jemu pomóc, jest niewiarygodne. Gdyby faktycznie zamawiający nie poczuwał się do przekazania spornych map w wersji cyfrowej, w momencie dowiedzenia się, że nie mogą być uzyskane od poprzedniego wykonawcy, nie zalecałby spokojnego oczekiwania na rozwój wypadków, lecz wezwałby wykonawcę do podjęcia samodzielnych prac w tym zakresie. Oficjalne stanowisko w tej materii zajął dopiero w piśmie z dnia 21 czerwca 2012 r. (miesiąc po zawarciu umowy), na skutek pisemnego zapytania Wykonawcy. Na tle przytoczonych okoliczności Sąd wyraził pogląd, że wątpliwości co do niejasności postanowień umowy i jej załączników SIWZ oraz (...) powstały nie na etapie jej zawierania, lecz dopiero w momencie, gdy okazało się niemożliwe szybkie i proste przekazanie przez zamawiającego map do celów projektowych w wersji elektronicznej. W tej zaś sytuacji zarzut nieskorzystania przez wykonawcę z trybu z Prawo zamówień publicznych, był chybiony. W konsekwencji nie podzielił stanowiska zamawiającego, że opóźnienie uzyskania przez wykonawcę map do celów projektowych w wersji elektronicznej nastąpiło z przyczyn leżących po jego stronie. W dalszym ciągu uzasadnienia sposób zachowania dłużnika i wierzyciela przy wykonaniu zobowiązania analizował pod kątem art. 354 k.c., według którego dłużnik winien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a także ustalonym zwyczajom, jeśli dla danych stosunków występują. W takim sam sposób przy jego wykonaniu powinien współdziałać wierzyciel. Obowiązek współdziałania w równym stopniu obciąża wierzyciela, co i dłużnika i jednakowe kryteria stosowane są przy ocenie wymaganej powinności każdego z nich. Strony umowy powinny zatem dążyć do jej wykonania zgodnie z wzajemnymi ustaleniami. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 listopada 2000 r., II CKN 315/00, niepubl.). Powinnością wierzyciela jest przede wszystkim nieczynienie tego, co utrudniałoby dłużnikowi wykonanie zobowiązania (obowiązek "negatywny"), a działania pozytywnego można oczekiwać od niego wtedy, gdy wynika to z właściwości zobowiązania albo z umowy. Sąd ocenił, że zaniechanie bezzwłocznego przekazania wykonawcy map do celów projektowych – pomimo odmiennych zapisów (...) w wersji elektronicznej i umacnianie go do 26 czerwca 2012 r. w przekonaniu, że te mapy uzyska, co nie nastąpiło, stanowiło naruszenie zasad lojalności między kontrahentami. Wskazał na postawę wykonawcy, który wielokrotnie od zawarcia umowy zwracał się do zamawiającego o zajęcie wiążącego stanowiska i wyjaśnienie powstałych w toku realizacji projektu niejasności. Kierowane prośby (w korespondencji mail-owej oraz na piśmie z 18 czerwca; 1 sierpnia; 1, 3 i 12 października, 2 listopada i 18 grudnia 2012 r.) spotykały się co do zasady z obligowaniem wymienionego do działania w ramach przepisów prawa i wykonania umowy w terminie. Taką też postawę prezentował wobec zwrócenia się przez wykonawcę o doprecyzowanie działań w zakresie uwag do projektu ulic w wersji cyfrowej. Sąd zwrócił uwagę na długotrwałość tej procedury. Zamawiający przesłał projekt 7 września 2012 r. Pierwsze uwagi zostały zgłoszone 19 września 2012 r., ostateczne zaś 2 października 2012 r. Ocenił jako istotne, że wykonawca wnioskował o rozstrzygnięcie rysujących się na ich tle wątpliwości dotyczących materii wykraczającej poza zakres umowy, odnośnie np. skonkretyzowania numerów działek, na których inwestycja ma być ostatecznie przeprowadzona, konieczności rozbudowy (a nie tylko ich przebudowy, jak pierwotnie założono), ustosunkowania się do żądań zgłoszonych przez właścicieli mediów (rozstrzygnięcie kolizji sieci telekomunikacyjnej, gazowej i elektroenergetycznej z planowaną przebudową dróg), już 3 października 2012 r. Na spotkaniu 11 października 2012 r., do którego doszło po kilkudniowych negocjacjach z wniosku wykonawcy, nie był jednak obecny starosta, (pomimo zgłoszenia tego postulatu), co stało na przeszkodzie podjęciu ostatecznych i wiążących decyzji. Wykonawca uzyskał niezbędne informacje dopiero w piśmie zamawiającego z 16 października 2012 r., tj. 19 października 2012 r. Podnoszone przez wykonawcę w wątpliwości dotyczyły kwestii spornych powstałych w toku realizacji projektu i wymagały uzyskania bieżącego stanowiska zamawiającego. Dlatego czynienie mu zarzutu, jakoby ponosił wyłączną odpowiedzialność za przedstawienie koncepcji końcowej 2 listopada 2012 r., ocenił - wobec opieszałości zamawiającego – jako nad wyraz niesprawiedliwe. Sąd odniósł się także do postawy zamawiającego wobec sygnalizowanego przez wykonawcę problemu dotyczącego żądań zgłoszonych przez właścicieli mediów o rozstrzygnięcie kolizji sieci z planowaną przebudową dróg. Zdaniem J. S. zamawiający odstąpił od negocjacji trójstronnych w tym przedmiocie z uwagi na późny termin zgłoszenia takiej potrzeby. Powyższe nie znalazło jednak potwierdzenia w dokumentacji oraz korespondujących z nią zeznaniach D. G.. Z pisma z 12 października 2012 r. wynika, że już wówczas wykonawca dostrzegł konieczność przedstawienia wiążącego stanowiska zamawiającego, co spotkało się wyłącznie z lakoniczną odpowiedzią zawartą w piśmie z 16 października 2012 r. Na tym tle Sąd ocenił, że wykonawca wykazał, że sporny zakres prac nie został ujęty w dokumentacji dotyczącej zamówienia publicznego, nadto że zamawiający nie dopełnił ciążącego na nim z mocy art. 345 § 2 k.c. obowiązku współdziałania z wykonawcą. W konsekwencji podzielił jego stanowisko, że odstąpienie przez zamawiającego od umowy na podstawie art. 636 § 1 k.c. nie miało oparcia w obiektywnych przesłankach. Odnosząc się natomiast do stanowiska wykonawcy, że skutecznie odstąpił od umowy w oparciu o art. 640 k.c. w związku z wywiedzeniem pisma z dnia 15 listopada 2012 r. wskazał, nie negując zapatrywania, że takie uprawnienie mu przysługiwało, (w kwestiach nieuregulowanych miały bowiem zastosowanie, co przewiduje również § 14 umowy z dnia 29 maja 2012 r. – przepisy Kodeksu cywilnego), oświadczenie to nie było skuteczne. Przepis art. 640 k.c. nakłada bowiem na odstępującego obowiązek wyznaczenia odpowiedniego terminu z zagrożeniem, że po jego bezskutecznym upływie będzie uprawniony do odstąpienia od umowy. Taki termin nie został wyznaczony. Konkludując ocenił, że z uwagi na naruszenie obowiązku współdziałania przez zamawiającego, opóźnienie wykonawcy nie było wynikiem wyłącznie przyczyn leżących po jego stronie. Z tego powodu uznał, nie kwestionując okoliczności, że do 14 grudnia 2012 r. umowa nie została wykonana, nie ponosi on odpowiedzialności za ten stan rzeczy. Niezasadne było w konsekwencji żądanie zapłaty kary umownej. Powództwo wzajemne zostało oddalone wskutek uwzględnienia zarzutu przedawnienia na podstawie art. 646 k.c. Z uwagi na skuteczne cofnięcie przez powódkę wzajemną powództwa wzajemnego w zakresie żądania odsetek za okres od 4 do 18 stycznia 2013 r. postępowanie w tym zakresie umorzono na podstawie art. 355 § 1 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. Wyrok ten powód główny zaskarżył apelacją w punkcie I i punkcie IV. Zarzucił: 1.naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 484 kodeksu cywilnego, w sytuacji odstąpienia przez zamawiającego od umowy z przyczyn leżących po stronie wykonawcy- niewykonania w terminie umowy;
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.