Sygn. akt V Ca 2082/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Aleksandra Łączyńska-Mendakiewicz (spr.) Sędziowie: SO Joanna Wiśniewska-Sadomska SR del. Joanna Machoń Protokolant: Protokolant sądowy stażysta Justyna Krzysiak po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2014 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa E. M. i Z. M. przeciwko Przedsiębiorstwu Państwowemu (...) w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego (...) w W. z dnia 18 lutego 2013 r., sygn. akt II C 286/10 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie pierwszym powództwo oddala, w punkcie drugim zasądza solidarnie od E. M. i Z. M. na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego (...) w W. kwotę 3.617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, w punkcie trzecim nakazuje ściągnąć od E. M. i Z. M. solidarnie na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego (...) w W. kwotę 1.391,51 (jeden tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt jeden 51/100) złotych tytułem zwrotu kosztów tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa; II. zasądza solidarnie od E. M. i Z. M. na rzecz Przedsiębiorstwa Państwowego (...) w W. kwotę 5.360 (pięć tysięcy trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w instancji odwoławczej. V Ca 2082/13 UZASADNIENIE E. M. i Z. M. wnieśli pozwem z 21 sierpnia 2009 r. na podstawie art. 129 ust 2 w zw. z art. 136 ust 3 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2008.25.150 t.j.) o zasądzenie od Przedsiębiorstwa Państwowego (...) w W. kwoty 71.190,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami tytułem pokrycia kosztów, jakie muszą ponieść w celu dostosowania ich budynku do wymagań technicznych w związku z jego położeniem w obszarze ograniczonego użytkowania. Powodowie wskazali, że są właścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonym w M. przy ul. (...) w obrębie geodezyjnym „Osiedle (...)” objętej księgą wieczystą nr (...). Nieruchomość znajduje się w obszarze ograniczonego użytkowania ustanowionym rozporządzeniem Wojewody (...) nr (...) z 7 sierpnia 2007 roku. Dom powodów nie został wyposażony w zabezpieczenia zapewniające właściwy klimat akustyczny w pomieszczeniach, nie posiada zwiększonej izolacyjności ścian zewnętrznych, okien i drzwi. Zgodnie zaś z § 5 w.w. rozporządzenia budynek ten powinien być odpowiednio zabezpieczony. Powodowie podnieśli, że zgodnie z art. 136 ust. 3 w.w. ustawy w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków, szkodą o której mowa art. 129 ust. 2 powyższej ustawy, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki. Pozwane Przedsiębiorstwo Państwowe (...) w W. wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, podnosząc, iż strona powodowa dla ustalenia zasadności roszczenia obowiązana jest wykazać brak właściwego klimatu akustycznego w budynku a ponadto ponieść koszt wykonania stosownych zabezpieczeń budynku. Pozwane Przedsiębiorstwo wniosło jednocześnie o dopuszczenie dowodu z łącznej opinii biegłych akustyka oraz z zakresu budownictwa dla ustalenia czy w pomieszczeniach budynku powodów jest właściwy klimat akustyczny i czy są konieczne prace dla zwiększenia izolacyjności akustycznej elementów przedmiotowego budynku. Pełnomocnik powodów początkowo przychylił się do powyższego wniosku jednakże następnie w związku z wysokimi kosztami przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu akustyki ostatecznie sprecyzował wniosek dowodowy wskazując, iż wnosi o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego jedynie z zakresu budownictwa i kosztorysowania robót budowlanych. Powyższy dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa został przez Sąd I instancji uwzględniony. Wnioskowany zaś przez pozwanego dowód z opinii biegłego akustyka Sąd Rejonowy postanowieniem z 7 lutego 2013 r. pominął. Wyrokiem z 18 lutego 2013 roku Sąd Rejonowy (...)y w W. w pkt. 1 zasądził od pozwanego na rzecz solidarnych powodów kwotę 71.190,90 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 21 sierpnia 2009 r. do dnia zapłaty, w pkt. 2 zasądził na rzecz solidarnych powodów kwotę 7.797 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a w pkt. 3 nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego (...) w W. kwotę 1.391,51 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa. Podstawą powyższego orzeczenia były następujące ustalenia i rozważania: E. M. i Z. M. są współwłaścicielami na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej nieruchomości położonej przy ul. (...) w M., dla której Sąd Rejonowy w P. prowadzi księgę wieczystą nr (...). Nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, znajduje się w obszarze ograniczonego użytkowania ustanowionym uchwałą nr (...) Sejmiku Województwa (...) z 20 czerwca 2011 r. Prace niezbędne do zapewnienia właściwego klimatu akustycznego na przedmiotowej nieruchomości to: wymiana stolarki okiennej i drzwiowej balkonowej oraz drzwi wejściowych, wykonanie dodatkowej izolacji akustycznej stropu poddasza wełną mineralną, membraną jako przeponą z folii PCV nad częścią mieszkalną od wewnątrz, których koszt stanowi kwotę 110.274,17 zł brutto. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy wskazał art. 129 oraz 135 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska a także wydaną na podstawie drugiego z tych artykułów uchwałę nr (...) Sejmiku Województwa (...) z 20 czerwca 2011 r. wprowadzającą obszar ograniczonego użytkowania obejmujący m.in. nieruchomość powodów. Sąd I instancji wskazał jednocześnie, iż w ramach obszaru ograniczonego użytkowania wydzielone zastały strefy Z1 i Z2 oraz, że szczególne wymagania dotyczą nieruchomości i budynków położonych w tych właśnie strefach, jednakże, wszystkie budynki na terenie całego obszaru ograniczonego użytkowania mają obowiązek podjąć konieczne prace celem zapewniania właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach. Sąd I instancji powołał się na § 6 w.w. uchwały stwierdzając, iż nakazuje ona zapewnić właściwy klimat akustyczny zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994 Prawo Budowlane oraz na pkt 5 § 2 tej uchwały, zgodnie z którym ,,przez pojęcie odpowiedniej izolacyjności akustycznej przegród budowlanych rozumie się izolacyjność akustyczną określoną zgodnie z Polskimi normami w dziedzinie akustyki budowlanej, z uwzględnieniem poziomu hałasu powodowanego przez starty, lądowania i przeloty statków powietrznych i przy zapewnieniu wymaganej wymiany powietrza w pomieszczeniu oraz – w przypadku wymiany okien istniejących – zachowania ich dotychczasowej izolacyjności cieplnej.” W ocenie Sądu I instancji w świetle wyżej wskazanych przepisów nie miało znaczenia jaki jest realny klimat akustyczny w budynku powodów i czy są przekraczane normy hałasu. Kluczowym zagadnieniem była bowiem ocena czy w związku z wprowadzeniem obszaru ograniczonego użytkowania, która to okoliczność świadczy jednoznacznie o braku możliwości dotrzymania standardów jakości środowiska, po stronie powodów powstała szkoda. Wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania wprowadziło dla nieruchomości powodów obowiązek zastosowania podwyższonych norm budowlanych. W rezultacie Sąd ten uznał, że w związku ze zmianą przepisów powodowie zostali zobowiązani do podjęcia prac mających na celu dostosowanie ich nieruchomość do wymogów prawa budowlanego z uwzględnieniem warunków wynikających z ograniczonego obszaru użytkowania. Konkludując, Sąd Rejonowy stwierdził, że ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania wprowadziło zmiany w normach budowlanych, które spełniać muszą budynki na jego obszarze, a tym samym właściciele nieruchomości zostali więc zobowiązani podjąć prace mające na celu dostosować ich budynki do powyższych wymagań. Zgodnie zaś z art. 129 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska koszt takich prac stanowi szkodę, której naprawienia powodowi słusznie się domagali co skutkowało uwzględnieniem ich powództwa. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Powyższy wyrok w całości zaskarżył apelacją pozwany, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie jego uchylenie w całości i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu i zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 129 ust 2 i art. 136 ust. 3 ustawy Prawo Ochrony Środowiska w zw. z § 6 pkt 2 uchwały Sejmiku Województwa (...) nr (...) z 20 czerwca (dalej: Uchwała) poprzez ustalenie, iż powodom należy się odszkodowanie w związku z koniecznością zastosowania zabezpieczeń zapewniających właściwy klimat akustyczny pomimo, iż należący do nich budynek położony jest w tej części obszaru ograniczonego użytkowania (dalej: OOU), w której nie dochodzi do przekraczania dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku dla zabudowy mieszkaniowej określonych rozporządzeniem Ministra Środowiska z 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych norm hałasu w środowisku oraz wobec nieudowodnienia przez powodów braku właściwego klimatu akustycznego w tym budynku, a co za tym idzie zakresu niezbędnych prac mających na celu zapewnienie właściwego klimatu akustycznego; 2) § 6 ust 2 Uchwały w zw. z § 323, § 325, § 326 i § 327 i załącznikiem nr 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2012 w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2012 r. Nr 75, poz.690 ze zm.) poprzez przyjęcie, iż „wszystkie budynki na terenie całego obszaru ograniczonego użytkowania mają obowiązek podjąć konieczne prace celem zapewnienia właściwego klimatu akustycznego w pomieszczeniach” oraz iż „wprowadzenie obszaru ograniczonego użytkowania wprowadziło zmiany w normach budowlanych, które muszą spełniać budynki w tym obszarze” oraz iż „dla ustalenia zasadności roszczenia (…) nie ma znaczenia, jaki jest klimat akustyczny i czy są przekraczane normy hałasu”; 3) oparcie się na uchylonym § 2 pkt 5 Uchwały; II. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj: 1) art. 217 § 2 k.p.c. w zw. z art. 227 i 278 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku pozwanego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego akustyka, 2) art. 233 k.p.c. poprzez oparcie się na opinii sprzecznej z prawem i wadliwej, 3) zasady równego traktowania stron w procesie poprzez powołanie dowodu powodów z opinii biegłego budowlanego i wydanie na tej podstawie wyroku natomiast niedopuszczenie wniosku dowodowego pozwanego z opinii biegłego akustyka określającej klimat akustyczny i wykazania czy budynek powodów wymaga zastosowania dodatkowych zabezpieczeń akustycznych, a tym samym czy istnieje podstawa do wypłaty odszkodowania i jej wysokość. Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji pozwanego oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego zasługuje na uwzględnienie w całości. Zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego należy ocenić jako zasadne. Podstawą rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego było stwierdzenie, iż dla ustalenia zasadności roszczenia powodów nie ma znaczenia jaki jest realny klimat akustyczny i czy są przekraczane normy hałasu. Zdaniem Sądu już samo ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania wprowadziło dla nieruchomości powodów obowiązek zastosowania innych norm budowlanych w związku z czym powodowie są zobowiązani podjąć prace mające na celu dostosowanie ich nieruchomości do wymogów prawa budowlanego z uwzględnieniem warunków wynikających z ograniczonego obszaru użytkowania. Z takim stanowiskiem Sądu Rejonowego nie sposób się zgodzić. Sąd ten na podstawie ustalonego stanu faktycznego uznał bezsprzecznie, iż odszkodowanie należy się powodom już z tego tylko powodu, że należąca do nich nieruchomość znajduje się w obszarze ograniczonego użytkowania (dalej: OOU), tymczasem z uchwały Sejmiku Województwa (...) Nr (...), zmienionej następnie uchwałą Nr (...) nie wynika, aby na całym obszarze dopuszczalne normy hałasu były przekraczane. Dokonując oceny zasadności powództwa w niniejszej sprawie rozważenia wymagało czy spełnione zostały przesłanki przypisania pozwanemu odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 129 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Zgodnie z tym artykułem w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości jej właściciel może żądać odszkodowania za poniesioną szkodę; szkoda obejmuje również zmniejszenie wartości nieruchomości. Natomiast art. 136 ust. 3 ww. ustawy stanowi, że w razie określenia na obszarze ograniczonego użytkowania wymagań technicznych dotyczących budynków szkodą, o której mowa w art. 129 ust. 2, są także koszty poniesione w celu wypełnienia tych wymagań przez istniejące budynki, nawet w przypadku braku obowiązku podjęcia działań w tym zakresie. Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej sformułowanej w powyższych przepisach z tytułu tzw. rewitalizacji akustycznej budynku (zwiększenia izolacyjności budynku) są: 1) wejście w życie rozporządzenia lub aktu prawa miejscowego powodującego ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, 2) szkoda poniesiona przez właściciela nieruchomości, jej użytkownika wieczystego lub osobę, której przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości, 3) związek przyczynowy między wprowadzonym ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości a szkodą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2010 r., III CZP 128/09, Lex nr 578138). Nie ulega wątpliwości, że pierwsza z przesłanek została spełniona, bowiem 7 sierpnia 2007 r. Wojewoda (...) wydał rozporządzenie Nr (...) w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla P. (...) w W. (Dz. U. Woj. M.. z 2007 r. Nr 156, poz. 4276). Natomiast wobec zmiany 15 listopada 2008 r. brzmienia art. 135 ust. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska Sejmik Województwa (...) podjął 20 czerwca 2011 r. uchwałę Nr (...) w sprawie utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania dla P. (...) w W., którego zarządcą jest Przedsiębiorstwo Państwowe (...) w W.. W uchwale ustalono, iż granicę zewnętrzną OOU wyznacza się na podstawie obwiedni izolinii równoważnego poziomu dźwięku A LAeqN = 45 dB i izolinii LAeqD = 55 dB w przypadku, gdy izolinia LAeqN = 45 dB zawiera się wewnątrz obszaru ograniczonego izolinią LAeqD = 55 dB, zaś granicę wewnętrzną tego obszaru wyznacza granica terenu lotniska. W ramach obszaru ograniczonego użytkowania wyznaczono dwie strefy: strefę Z1, której granicę zewnętrzną wyznacza izolinia miarodajnego poziomu dźwięku 55 dB w porze nocy, a od wewnątrz granica lotniska oraz strefę Z2, której granicę wyznacza od zewnątrz izolinia miarodajnego poziomu dźwięku 50 dB w porze nocy, a od wewnątrz granica strefy Z
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.