← Polska

VIII U 1872/15

ODPIS Sygn. akt VIII U 1872/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2016r. Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie : Przewodniczący SSR del. do SO Maciej Nawrocki Protokolant st. prot. sąd. Magdalena Pelz po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2016r. w Poznaniu odwołania (...) Sp. z o.o. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. z dnia 23 marca 2015r., nr (...) znak: (...) w sprawie (...) Sp. z o.o. przy udziale ubezpieczonej M. P.

(2)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. o podstawę wymiaru składek 1. zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia M. P.
(2)z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. za 11.2014r., 12.2014r. i 01.2015r. powinna być ustalana od wynagrodzenia przewidzianego umową o pracę z dnia 31 października 2014r., tj. od kwoty 9000 zł brutto, 2. zasądza od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 60 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. /-/ Maciej Nawrocki UZASADNIENIE Decyzją z dnia 23 marca 2015 r., nr (...), znak (...)- (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 18 ust. 1 i 2 i art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 121 ze zm.; dalej: ustawa o sus, ustawa systemowa) oraz art. 81 ust. 1, 5, 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027), § 11 pkt 1 i § 12 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1502) i art. 58 § 1 k.c., stwierdził, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia M. P.
(2)podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. wynosi: okres ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczenie chorobowe ubezpieczenie wypadkowe 11/2014 0,00 zł 0,00 zł 0,00 zł 12/2014 1.680,00 zł 1.680,00 zł 1.680,00 zł 01/2015 112,00 zł 112,00 zł 112,00 zł W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż ubezpieczona została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od dnia 1 listopada 2014 r. Ponadto płatnik składek złożył dokumenty ZUS RCA za miesiąc listopad 2014 r. z podstawą wymiaru składek 0,00 zł, za grudzień 2014 r. z podstawą wymiaru składek 9.000 zł, za styczeń 2015 r. z podstawą wymiaru składek 1.285,74 zł. Za okres od 4 grudnia 2014 r. do 2 lutego 2015 r. zostało wypłacone wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy ze środków pracodawcy. Za okres od 3 lutego 2015 r. zostało złożone roszczenie o wypłatę zasiłku chorobowego w związku z ciążą. W toku postępowania wyjaśniającego organ rentowy ustalił, iż M. P.
(2)jest żoną R. P.
(1), którego organ rentowy określił jako płatnika składek, mimo, że pracodawcą ubezpieczonej jest (...) Sp. z o.o. działa na zasadzie „firmy rodzinnej”, a więc dobór pracowników odbywa się spośród osób spokrewnionych. Płatnik składek wskazywał także, iż ubezpieczona ma kilkuletnie doświadczenie w prowadzeniu firmy handlowej w branży kosmetycznej, a więc nie było potrzeby przyuczania do pracy na stanowisku. Po przejściu M. P.
(2)na zwolnienie lekarskie R. P.
(2)przejął obowiązki w/w, co świadczy, iż nie było szczególnej potrzeby zawarcia umowy o pracę na stanowisku prezes zarządu. Zdaniem organu rentowego czynne działanie ubezpieczonej na rzecz spółki (...) Sp. z o.o. spowodowane było tym, iż jest ona wspólnikiem w w/w spółce. Prezesem jest od 2012 r., a umowa o pracę została zawarta w dniu 31 października 2014 r. Ponadto wykazanie w umowie o pracę wynagrodzenia w wysokości 9.000 zł budzi podejrzenie, że działanie ubezpieczonej i płatnika składek miało spowodować w nieodległej przyszłości wypłatę wyższych świadczeń z funduszu ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie organ rentowy nie kwestionował świadczenia pracy przez M. P.
(2)na rzecz płatnika składek (...) Sp. z o.o. Zakład zaznaczył również, iż okoliczności sprawy wskazują, iż wynagrodzenie zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z zasadami współżycia społecznego, co skutkowało obniżeniem podstawy wymiaru składek do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2014 r. /vide decyzja w aktach ZUS/ Dnia 27 kwietnia 2015 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, płatnik składek (...) Sp. z o.o., złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i stwierdzenie, ze podstawa wymiaru składek M. P.
(2)podlegającej ubezpieczeniom społecznym jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. wynosi w listopadzie 2014 r. - 0,00 zł, w grudniu 2014 r. - 9.000 zł, w styczniu 2015 r. - 1.285,74 zł. W uzasadnieniu płatnik podał, że ubezpieczona od 1 lutego 2006 r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą M. P.
(2)(...). Natomiast w 2012 r. powstała spółka (...). Zamiarem ubezpieczonej było stopniowe przenoszenie swojej aktywności gospodarczej z jednoosobowej działalności na rzecz spółki, w której była prezesem zarządu. Rozwój spółki oparty był na stopniowym przejmowaniu sprzedaży towarów dokonywanej wcześniej w ramach działalności gospodarczej, co było widoczne w rozkładzie zysków z ostatnich dwóch lat. Rozwój spółki widoczny był także w ilości wystawionych paragonów fiskalnych i faktur sprzedaży. Wraz z rozwojem spółki nastąpiło także zwiększenie obowiązków ubezpieczonej, do których należało m.in.: – przygotowanie ofert handlowych w celu pozyskiwania nowych klientów, analiza rynku sprzedawanych towarów, – poszukiwanie nowych towarów i nowych dostawców, – dbanie o wizerunek firmy w internecie, – edycja treści stron internetowych, – składanie zamówień u dostawców, – współpraca z firmami transportowymi, – tworzenie i realizacja reklamy internetowej, – obsługa poczty elektronicznej, – utrzymywanie kontaktu telefonicznego z klientami i dostawcami, – dokonywanie czynności związanych z bankowością, – prowadzenie dokumentacji magazynowej i kontrola stanów magazynowych, – kontakt z kancelarią rachunkową, – reprezentowanie spółki przed urzędami. Wzrost obowiązków związanych z prowadzeniem spółki i jednocześnie zmniejszenie aktywności i zysków w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej sprawiły, że zatrudnienie ubezpieczonej w spółce jako prezesa na podstawie umowy o pracę stało się koniecznością. Natomiast podstawą określenia wysokości wynagrodzenia było doświadczenie M. P.
(2)w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej, a później także spółki. Ponadto przedmiot działalności spółki i działalności gospodarczej jest tożsamy - sprzedaż hurtowa perfum i kosmetyków. W tym czasie ubezpieczona samodzielnie wypracowała schematy importu towarów z C. i USA, które były korzystne. Ponadto znaczna część obowiązków jest bardzo czasochłonna i wymaga dużej dokładności, w tym m.in. obowiązki związane z płatnościami i bankowością. Zakres obowiązków ubezpieczonej wykracza poza codzienne obowiązki związane z przygotowaniem i wysyłką paczek, wystawieniem dokumentów sprzedaży, wystawieniem listów przewozowych i pakowaniu zamówień. Z chwilą przejścia M. P.
(2)na zwolnienie lekarskie część obowiązków przejął R. P.
(2). W chwili zatrudnienia ubezpieczona nie miała wiedzy, że jest w ciąży. O tym fakcie dowiedziała się dopiero w dniu 6 listopada 2014 r. podczas kontrolnych badań. Zdaniem płatnika wiedza i doświadczenie ubezpieczonej, a także bardzo dobra znajomość języków obcych, były czynnikiem decydującym dla rozwoju i funkcjonowania spółki. Z powodu coraz bardziej dynamicznego rozwoju spółki i stopniowego wygaszania działalności gospodarczej zatrudnienie M. P.
(2)w spółce stało się oczywistym etapem. Zatrudnienie to było planowane od początku działalności spółki i miało zostać dokonane w momencie osiągniecia przez spółkę odpowiedniego poziomu rozwoju. Płatnik składek nie zgodził się również z twierdzeniem, iż wynagrodzenie ubezpieczonej było zawyżone, mając na względzie średni miesięczny dochodu w kwocie 11.191,14 zł w 2013 r. Ponadto różnica pomiędzy wynagrodzeniem ubezpieczonej i R. P.
(2)wynikała ze znacznie szerszego zakresu obowiązków M. P.
(2), a przede wszystkim z faktu, że spółka (...) Sp. z o.o. uzyskała od niej bazę klientów w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Nadto wynagrodzenia ubezpieczonej nie można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ponieważ odpowiadało ono doświadczeniu, wiedzy i umiejętnościom ubezpieczonej. Organ rentowy w sposób dowolny ocenił przedstawione w sprawie dowody, w ogóle nie analizując istoty charakteru pracy M. P.
(2). Nie wykazał także prawdziwości swojego stanowiska, jak również argumentów za przyjęciem wynagrodzenia w wysokości 1.680 zł. /vide odwołanie k. 2-8 akt/ Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. w odpowiedzi na odwołanie przytoczył argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania. /vide odpowiedź na odwołanie k. 100-102 akt/ Sąd ustalił następujący stan faktyczny: M. P.
(2)urodziła się dnia (...) (bezsporne) Od 1 lutego 2006 r. ubezpieczona prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, której przedmiotem jest sprzedaż hurtowa perfum i kosmetyków. Z tytułu prowadzonej działalności M. P.
(2)wykazała w deklaracjach podatkowych następujące informacje: – za 2012 r. – przychód: 789.059,08 zł, dochód: 142.591,27 zł, – za 2013 r. – przychód: 1.145.329,23 zł, dochód: 134.293,73 zł, – za 2014 r. – przychód: 735.436,83 zł, dochód: 51.876,46 zł. dowód: odpis z (...) (k. 170); zeznania podatkowe (k. 15-20), księga przychodów i rozchodów (k. 31-34) W związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej ubezpieczona zatrudniała pracownika – K. H.
(1), który zajmował się sprzedażą wysyłkową kosmetyków, fakturowaniem, dokumentacją, kompletowaniem, pakowaniem i wysyłką towarów oraz magazynem. dowód: zeznania świadka K. H.
(2)(k. 150v-151) Dnia 28 września 2012 r. do Krajowego Rejestru Sądowego została wpisana spółka (...) Sp. z o.o. Siedziba spółki mieści się w D. przy ulicy (...). Wspólnikami w spółce są: M. P.
(2)i R. P.
(2). dowód: odpis KRS w aktach organu rentowego Utworzenie spółki było związane z tym, że ubezpieczona i jej mąż wspólnie podjęli decyzję o przeniesieniu całości działalności handlowej z pozarolniczej działalności gospodarczej do nowo powstałej spółki. Przenoszenie aktywności rozpoczęło się w 2012 r. i spowodowało, że w ramach działalności M. P.
(2)miała coraz mniej obowiązków. Natomiast ich wzrost został odnotowany w nowo utworzonej spółce. Jednocześnie została zakończona działalność internetowa w ramach działalności jednoosobowej, a otwarty został sklep internetowy na spółkę oraz sprzedaż na portalu internetowym Allegro. Konsekwencją rozwoju spółki miało być także zatrudnienie ubezpieczonej jako prezesa zarządu. dowód: zeznania ubezpieczonej M. P.
(2)(k. 188v-189) Wobec powyższego, umową o pracę z dnia 31 października 2014 r. ubezpieczona została zatrudniona w spółce (...) Sp. z o.o. na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku prezesa zarządu. Wynagrodzenie zostało ustalone w wysokości 9.000 zł. Dnia 3 listopada 2014 r. ubezpieczona odbyła szkolenie w dziedzinie BHP, a dnia 4 listopada 2014 r. ubezpieczona uzyskała zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku prezesa zarządu. W związku z zatrudnieniem w spółce, ubezpieczona od dnia 1 listopada 2014 r. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych: emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego oraz obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. dowód: umowa z 31.10.2014 r. (k. 36), zaświadczenie lekarskie (k. 37), karta szkolenia BHP (k. 38), druk ZUS ZUA w aktach organu rentowego W spółce ubezpieczona zajmowała się działalnością prorozwojową, ale także wysyłaniem paczek, odbieraniem telefonów z zamówieniami, rozpatrywaniem reklamacji, tworzeniem ulotek, tworzeniem wiadomości masowych za pośrednictwem F. i Poczty Polskiej, newslettera, zamawianiem towarów u dostawców. Zajmowała się także zamawianiem materiałów biurowych, tonerów. Natomiast jednym z ważniejszych zadań ubezpieczonej była działalność prorozwojowa czyli poszukiwanie odpowiednich produktów na rynku, porównywanie cen u konkurencji oraz zajmowała się wyszukiwaniem kontrahentów, importem produktów z C. i U.. Przygotowywała także towary do sprzedaży internetowej, tj. segregowanie i opisanie produktów, jak również wykonanie zdjęć. Codziennie sprawdzała konto bankowe poszukując wpłat za produkty zamówione a dotąd nie opłacone. Ponieważ prowadzona jest pełna księgowość każdą wpłatę na konto należy opisać, nawet jeśli są to wpłaty pobraniowe - jest to kilkaset operacji miesięcznie. R. P.
(2)w ramach spółki zajmował się fakturowaniem, wypisywaniem listów przewozowych, organizowaniem towarów w magazynie. Przeliczał towar przyjeżdżający do magazynu i układał go na półkach. Od czerwca 2015 r. w spółce został także zatrudniony K. H.
(1), który wcześniej pracował w ramach prowadzonej przez ubezpieczoną pozarolniczej działalności gospodarczej. dowód: zeznania świadków: K. H.
(1)(k. 150v-151), E. H. (k. 151v), R. P.
(2)(k. 151v-152); zeznania ubezpieczonej M. P.
(2)(k. 188v-189) W związku z prowadzoną w ramach spółki działalnością były wykazywane w CIT-8 następujące dane: – w 2012 r. – przychód 53.148,01 zł, dochód 681,51 zł, – w 2013 r. – przychód 889.376,21 zł, dochód 82.044,51 zł, – w 2014 r. – przychód 944.787,61 zł, dochód 75.254,77 zł, – w 2015 r. – przychód 1.163.216,50 zł, dochód 34.423,88 zł. Wraz ze wzrostem sprzedaży zwiększała się również liczba wystawianych dowodów sprzedaży – faktur i paragonów fiskalnych: – w IV kwartale 2012 r. – 308 dokumentów, – w IV kwartale 2014 r. – 1232 dokumentów, – w całym 2014 r. – 5229 dokumentów. dowód: zeznania CIT-8 (k. 21-30, 159-160), informacja o zarejestrowanych dowodach sprzedaży (k. 35), opis historii rachunku bankowego (k. 40-48), zestawienie transakcji PayU (k. 49-52), wydruki stanu magazynowego (k. 55-66), wydruki ofert (k. 67-69), faktury VAT za usługi kurierskie i pocztowe (k. 80-85), korespondencja e-mail (k. 88-97) W listopadzie 2014 r. M. P.
(2)dowiedziała się o ciąży w trakcie wizyty lekarskiej w dniu 6 listopada 2014 r. Od dnia 4 grudnia 2014 r. stała się niezdolna do pracy w związku z ciążą. dowód: wydruk wizyty z 6.11.2014 r. (k. 98), karta przebiegu ciąży (k. 128-147) W związku z przejściem ubezpieczonej na zwolnienie lekarskie, R. P.
(2)przejął część jej obowiązków w zakresie fakturowania, przygotowania przesyłek i ich wysyłki oraz współpracy z firmami transportowymi. K. H.
(1)przejął wysyłkę i pakowanie produktów. Natomiast czynności związane z rozwojem spółki - pozyskiwaniem nowych kontrahentów i wyszukiwaniem nowych produktów, aktualizacją strony internetowe oraz analizą cen konkurencji, nie są obecnie realizowane. Miało to również wpływ na wysokość dochodu uzyskanego w 2015 r., gdyż spółka nie pozyskiwała nowych towarów, na których naliczane są wysokie marże. dowód: zeznania świadków: K. H.
(1)(k. 150v-151), R. P.
(2)(k. 151v-152); zeznania ubezpieczonej M. P.
(2)(k. 188v-189) Natomiast obecnie prowadzona działalność gospodarcza jest ograniczona wyłącznie do importowania towaru, tj. kupowania go za granicą i odsprzedawania spółce. Wynika to również z faktu, iż ubezpieczona w ramach działalności gospodarczej posiada numer importera (...) oraz upoważnienie dla agencji celnej. Przeniesienie tych uprawnień na spółkę wiązałoby się wysokimi kosztami, podobnie jak prowadzenie kont bankowych z możliwością dokonywania przelewów poza granice Unii Europejskiej. dowód: zeznania ubezpieczonej M. P.
(2)(k. 188v-189) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego oraz w aktach niniejszej sprawy. Ponadto Sąd oparł się na zeznaniach świadków K. H.
(1), E. H. i R. P.
(2)oraz zeznaniach ubezpieczonej M. P.
(2). Sąd uznał za w pełni wiarygodne i przydatne dla potrzeb niniejszego postępowania dokumenty zgromadzone w aktach sprawy oraz w aktach pozwanego organu rentowego. Przedmiotowe dokumenty zostały bowiem sporządzone przez osoby do tego powołane w ramach przysługujących im kompetencji oraz w przewidzianej prawem formie. Ponadto ich treść i forma nie były kwestionowane przez żadną ze stron procesu, a zatem i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu. Podstawą dokonanych ustaleń faktycznych Sąd uczynił również znajdujące się w aktach kserokopie dokumentów, albowiem zawarte w nich informacje nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, co pozwoliło na potraktowanie tychże kserokopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania ubezpieczonej M. P.
(2)oraz zeznania świadków K. H.
(1), E. H. i R. P.
(2). Powyższe zeznania są logiczne, spójne i wewnętrznie się uzupełniają. Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw do kwestionowania w/w zeznań, zwłaszcza, że znajdują one swoje potwierdzenie w zebranych w sprawie dokumentach. Ponadto ubezpieczona i R. P.
(2), wyjaśnili przyczyny, dla których w dniu 31 października 2014 r. została zawarta umowa o pracę, na podstawie której wynagrodzenie M. P.
(2)zostało ustalone w wysokości 9.000 zł. Wynikało to nie tylko z licznych obowiązków ubezpieczonej, ale również zdobytego przez nią doświadczenia w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą, której przedmiot jest tożsamy z przedmiotem działalności spółki. Świadkowie oraz płatnik składek potwierdzili, iż wysokość wynagrodzenia uzasadniona była także rozwojem firmy i całkowitym przejęciem klientów oraz kontrahentów działalności gospodarczej, co przekładało się na większą liczbę zamówień oraz wzrost dochodu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Przedmiotem sporu było to, czy organ rentowy prawidłowo uznał, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia M. P.
(2)podlegającej ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek (...) Sp. z o.o. powinna być ustalana od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę (1.680 zł miesięcznie), zamiast od wynagrodzenia umówionego (9.000 zł miesięcznie). Zgodnie z art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o sus, ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które są pracownikami od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Zgodnie z art. 47 ust. 1 w/w ustawy składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za pracowników obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12 (art. 18 ust. 1 cyt. ustawy). W zaskarżonej decyzji organ rentowy wskazywał, iż nie było szczególnej potrzeby zawarcia umowy o pracę na stanowisku prezes zarządu oraz działanie ubezpieczonej i płatnika składek miało spowodować w nieodległej przyszłości wypłatę wyższych świadczeń z funduszu ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie organ rentowy uznał, iż wynagrodzenie zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z zasadami współżycia społecznego. Na wstępie wskazać należy, iż w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień umownych, wszakże wolność kontraktowa realizuje się tylko w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo. Z punktu widzenia art. 18 § 1 kp, umówienie się o wyższe od najniższego wynagrodzenie jest dopuszczalne, to należy pamiętać, że autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. Powyższe wynika przede wszystkim z treści art. 353 1 kc, który ma odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy. Z kolei odpowiednie zastosowanie art. 58 kc pozwala na uściślenie, że postanowienia umowy o pracę sprzeczne z ustawą albo mające na celu jej obejście są nieważne, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, a sprzeczne z zasadami współżycia społecznego - nieważne bezwzględnie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego, dotyczącym bezprawnych czynności prawnych prawa pracy, występują liczne odwołania do sankcji art. 58 kc (vide wyrok z dnia 22 stycznia 2004 r., I PK 203/03, wyrok z dnia 28 marca 2002 r., I PKN 32/01; wyrok z dnia 23 września 1998 r., II UKN 229/98, czy wyrok z dnia 14 marca 2001 r., II UKN 258/00). Zatem dopuszczalność oceniania ważności treści umów o pracę według reguł prawa cywilnego, na podstawie art. 58 k.c. w związku z art. 300 k.p., nie jest w judykaturze kwestionowana. Dla ustalenia wysokości składek znaczenie decydujące i wyłączne ma fakt dokonania wypłaty wynagrodzenia w określonej wysokości. Należy jednak pamiętać, że umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych; kształtuje ona stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. W związku z tym nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramach art. 353 1 kc, w prawie ubezpieczeń społecznych można przypisać - w okolicznościach każdego konkretnego wypadku - zamiar nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia. Alimentacyjny charakter tych świadczeń oraz zasada solidaryzmu wymagają, żeby płaca - stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki - nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie oraz żeby rażąco nie przewyższała wkładu pracy, a w konsekwencji, żeby składka nie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej. Jest tak również dlatego, że choć przepisy prawa ubezpieczeń społecznych w swej warstwie literalnej odnoszą wysokość składek do wypłaconego wynagrodzenia, to w rzeczywistości odwołują się do takiego przełożenia pracy i uzyskanego za nią wynagrodzenia na składkę, które pozostaje w harmonii z poczuciem sprawiedliwości w korzystaniu ze świadczeń z ubezpieczenia, udzielanych z zasobów ogólnospołecznych. Art. 18 ust. 1 ustawy systemowej w związku z art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym oraz z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.) - musi być zatem uzupełniony w ramach systemu prawnego stwierdzeniem, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji (vide uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 listopada 1997 r., U 6/96, oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 r., I PKN 465/99). Takie rozumienie godziwości wynagrodzenia odpowiada kryteriom ustalania wysokości wynagrodzenia z art. 78 § 1 kp, który nakazuje ustalenie wynagrodzenia za pracę tak, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. Art. 86 ust. 2 ustawy systemowej daje organowi rentowemu kompetencje do badania zarówno tytułu zawarcia umowy o pracę, jak i ważności jej poszczególnych postanowień i – w ramach obowiązującej go procedury – zakwestionowania tych postanowień umowy o pracę w zakresie wynagrodzenia, które pozostają w kolizji z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 16/050). Zakład Ubezpieczeń Społecznych może więc kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2009 r., III UK 7/09). Realna możliwość takiej kontroli powstaje po przekazaniu przez płatnika składek raportu miesięcznego, przedkładanego zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W raporcie płatnik przedstawia między innymi dane o tytule ubezpieczenia i podstawie wymiaru składek oraz dokonuje zestawienia należnych składek na poszczególne ubezpieczenia. Dane te mogą być zakwestionowane zarówno przez ubezpieczonego, jak i przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ramach art. 41 ust. 12 i 13 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować także wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa. Na podstawie art. 41 ust. 13 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest również uprawniony do zamiany przekazanych przez płatnika składek informacji o wysokości wynagrodzenia (vide uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2005 r. w sprawie II UZP 2/05). Stanowisko pozwanego organu rentowego, że określona przez strony umowy o pracę z dnia 31 października 2014 r. wysokość wynagrodzenia M. P.
(2)(9.000 zł miesięcznie brutto) została ustalona ponad granicę pracy słusznej, sprawiedliwej, zapewniającej godziwe utrzymanie – należy ocenić jako nieusprawiedliwione. Organ rentowy nie przedstawił jakichkolwiek dowodów na poparcie swojego stanowiska, poza twierdzeniem, że zawarcie umowy o pracę z tak określonym wynagrodzeniem miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń przez M. P.
(2). Organ rentowy nie kwestionował przy tym okoliczności, że ubezpieczona świadczyła pracę u płatnika składek, wyraźnie wskazując na to w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu wynagrodzenie M. P.
(2)w wysokości 9.000 zł brutto należy uznać za odpowiednie do rodzaju wykonywanej przez nią pracy oraz jej doświadczenia. Nadto samo podejrzenie organu rentowego, że określenie wynagrodzenia w w/w kwocie miało na celu uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie może przesądzać o słuszności twierdzeń organu rentowego. Podejrzenie to nie dowód, a organ rentowy nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o tym, że określenie wysokości wynagrodzenia (przy niekwestionowanym istnieniu stosunku pracy) miało na celu wyłącznie uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Przed zawarciem umowy o pracę z dnia 31 października 2014 r. ubezpieczona od 2006 r. prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą, w ramach której zajmowała się sprzedażą perfum i kosmetyków. Taki sam przedmiot działalności jest prowadzony w utworzonej w 2012 r. spółce (...) Sp. z o.o. Zajmowała się wysyłaniem paczek, odbieraniem telefonów z zamówieniami, rozpatrywaniem reklamacji, tworzeniem ulotek, tworzeniem wiadomości masowych za pośrednictwem F. i P. P., newslettera, zamawianiem towarów u dostawców, a także zamawianiem materiałów biurowych, tonerów. Natomiast jednym z ważniejszych zadań ubezpieczonej była działalność prorozwojowa czyli poszukiwanie odpowiednich produktów na rynku, porównywanie cen u konkurencji oraz wyszukiwaniem kontrahentów, importem produktów z C. i U.. M. P.
(2)przygotowywała także towary do sprzedaży internetowej, tj. segregowanie i opisanie produktów, jak również wykonanie zdjęć. Powyższe oznacza, iż ubezpieczona podejmując zatrudnienie w spółce posiadała doświadczenie i wiedzę na temat usług świadczonych przez (...) Sp. z o.o. Było to stanowisko samodzielne, co pozwalało ubezpieczonej na rozwój działalności spółki poprzez poszukiwanie nowych klientów oraz atrakcyjnych cenowo produktów .. (...) pewnością zdobyte w ciągu lat doświadczenie związane z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą uzasadniało przekonanie pracodawcy, iż ubezpieczona poradzi sobie w nowym miejscu pracy. Istotne jest również to, iż nie zachodziła konieczność przyuczenia ubezpieczonej do wykonywania powierzonych jej obowiązków na stanowisku prezesa zarządu. Zaznaczyć należy, iż intencją płatnika składek, jak i ubezpieczonej było stopniowe ograniczanie działalności w ramach działalności gospodarczej i przenoszenie jej do nowo powstałej spółki. Nadto z zeznań podatkowych spółki wynika, iż działania przedsięwzięte przez ubezpieczoną przyczyniły się w znacznym stopniu do wzrostu przychodu i dochodu spółki. W 2012 r. przychód wyniósł 53.148,01 zł, a dochód stanowiła kwota 681,51 zł. Natomiast już w następnym roku (w 2013 r.) przychód wynosił 889.376,21 zł, a dochód – 82.044,51 zł. Z kolei w 2015 r. przychód spółki wynosił 1.163.216,50 zł, a dochód – 34.423,88 zł. Oznacza to, iż w ciągu 3-4 lat przychód spółki wzrósł ponad 21 krotnie. Uwzględniając zatem powyższe, w tym nieprzedłożenie przez pozwanego jakichkolwiek dowodów pozwalających na poczynienie odmiennych ustaleń faktycznych i ocen oraz mając na uwadze wynagrodzenie i kwalifikacje ubezpieczonej, należało uznać, iż określenie wynagrodzenia M. P.
(2)w umowie o pracę z dnia 31 października 2014 r. w wysokości 9.000 zł nie sposób uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W stanie faktycznym sprawy nie sposób również uznać, by M. P.
(2)do ubezpieczeń społecznych z podstawą wymiaru składek ustaloną w wysokości wynagrodzenia 9.000 zł dotyczyło zamierzonego krótkotrwałego wykonywania umowy o pracę za wysokim wynagrodzeniem. Tym samym wynagrodzenie przewidziane przez strony w umowie z dnia 31 października 2014 r. i stanowiące podstawę wymiaru składek ubezpieczonej jako pracownika stanowiło zatem wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe oraz było ekwiwalentne do świadczonej przez nią pracy. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 477 14§ 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia M. P.
(2)z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) sp. z o.o. za 11.2014 r., 12.2014 r. i 01.2015 r. powinna być ustalana od wynagrodzenia przewidzianego umową o pracę z dnia 31 października 2014r., tj. od kwoty 9000 zł brutto – punkt 1 sentencji wyroku. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 kpc w zw. § 2 ust. 1 i 2, § 3 ust. 1 oraz § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490), mając na uwadze charakter sprawy oraz nakład pracy pełnomocnika i zasądził od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującej spółki kwotę 60 zł, odpowiadającą minimalnej kwocie kosztów zastępstwa prawnego zgodnie z powołanymi przepisami – punkt 2 sentencji wyroku.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.