← Polska

XII C 821/15

Sygn. akt XII C 821/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2016 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział XII Cywilny w składzie następującym: SSO Hanna Flisikowska st. sekr. sąd. A.

§3k.c.

w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania sąd może po rozważeniu interesów stron zgodnie z zasadami współżycia społecznego zmienić wysokość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego chociażby były ustalone w orzeczeniu lub umowie. Podstawową przesłanką do zastosowania art.

§3k.c.

jest istotna zmiana siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, a przed spełnieniem świadczenia pieniężnego. Nie ulega także wątpliwości, iż roszczenie o zapłatę świadczenia pieniężnego z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości może być jako świadczenie pieniężne waloryzowane na podstawie art.

§3k.c.

niemniej jednak stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie brak ku temu przesłanek. Nie do obrony jest pogląd, że między 1.01.2007r. a 29.02.2008r. nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza. W takim stanie rzeczy w ocenie Sądu brak przesłanki do stwierdzenia , iż nastąpiła aż tak istotna zmiana siły nabywczej pieniądza która usprawiedliwiałaby skorzystanie z tej nadzwyczajnej instytucji i zwaloryzowanie zasądzonej kwoty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości . Bezsprzecznie potwierdzeniem tego jest tabela wskaźników cen i usług konsumpcyjnych publikowana przez Główny Urząd Statystyczny za lata 1999-2016r. z której wynika, że w latach 2007-2008 inflacja wynosiła raptem 5% ,a pomiędzy datą początkową pozwu tj. 2007r. a datą orzekania przez Sąd odpowiednio 20%. Nie ma mowy zatem o istotnej zmianie siły nabywczej pieniądza o jakiej mowa ww. przepisie. O roszczeniu tym orzeczono w punkcie 1 wyroku. O odsetkach od zasądzonej kwoty Sąd orzekł na podstawie art. 455 kc w zw. z art. 481 § 1 i 2 kc mając na uwadze granice żądania pozwu w zakresie odsetek za bezumowne korzystanie z nieruchomości powodów. Na marginesie trzeba zauważyć, że pełnomocnik powodów na rozprawie 24.03.2016r. sprecyzował jedynie żądanie odsetkowe tylko co do rozszerzonego powództwa ( k. 523) . Pierwotne żądanie odsetkowe pozostało nie zmienione – tj. powodowie żądali odsetek od dnia wniesienia pozwu. ( vide k. 1) W orzecznictwie wyrażono zasługujący na aprobatę pogląd, że w sprawach o wynagrodzenie za poszczególne okresy z faktycznego wykorzystywania nieruchomości wierzyciela w granicach odpowiadających służebności podłączenia m.in. do instalacji gazowej, prawidłowe jest ustalenie przez sąd wynagrodzenia za każdy z tych okresów. W tym wypadku Sąd ustalił datę początkową odsetek na dzień następny po doręczeniu odpisu pozwu co nastąpiło 16.06.2008r. czyli od 17.06.2008r. Obowiązek zapłaty zasądzonego roszczenia od pozwanego ma charakter solidarny a to ze względu na treść art.1034 k.c., gdyż powodowie jako spadkobiercy testamentowi zmarłego powoda R. Ż., do chwili orzekania przez Sąd nie dokonali działu spadku. W pozostałym zakresie Sąd roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości oddalił jako bezpodstawne, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku. Oddaleniu w całości podlegało drugie ze zgłoszonych w tym procesie roszczeń powodów. Powodowie domagali się od pozwanego między innymi zapłaty kwoty w wysokości 148.500,00 zł tytułem odszkodowania za niemożność korzystania z nieruchomości wskutek posadowienia na jej terenie gazociągu. Powodowie twierdzili w tym zakresie, że nie mogli postawić na gruncie pawilonu i wynajmować go za kwotę ok. 1.405,00 zł miesięcznie - zgodnie z opinią biegłego J. W. z dnia 21 października 2015 r. Tak sprecyzowane żądanie znajduje oparcie w przepisach art. 415 k.c. w zw. z art. 361§1 k.c. i art. 363§ 1 i 2 k.c. W ocenie Sądu powodowie nie przedstawili jakichkolwiek dowodów w postaci wiarygodnych dokumentów, które wskazywałyby, iż powodowie mieli w istocie zamiar wybudować na terenie nieruchomości pawilon, czynili w tym kierunku w okresie objętym pozwem konkretne starania aby osiągać z niego realne dochody. Poza gołosłownymi twierdzeniami samych powodów, nie przedstawili oni jakichkolwiek kosztorysów, biznesplanu czy też zaawansowanych projektów architektonicznych, dowodów na występowanie do urzędów o warunki zabudowy czy pozwolenie na budowę czy choćby zwykłe pismo kierowane do organu z zapytaniem o takie możliwości . Nie przedstawili żadnego wiarygodnego dowodu aby takie starania czynili a jedyną przeszkodą w pobudowaniu w tamtym czasie pawilonu był podziemny fragment gazociągu w części działki powodów. Co istotne powodowie – to zresztą potwierdzili w złożonych w sprawie zeznaniach- w okresie poprzedzającym okres, za który dochodzą odszkodowania za utracone korzyści nie wystąpili z formalnym wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla rzekomo planowanej inwestycji, a uczynili to dopiero w toku tego procesu. Ten wniosek został złożony dopiero po rozszerzeniu powództwa o to żądanie . ( k. 520) Ich wniosek został opatrzony datą 10.07.2015r. , a pismo z rozszerzeniem powództwa datowane jest na 6.03.2015r. ( k. 423). Idąc dalej wniosek został złożony dopiero po ponad 8 latach od złożenia pozwu w tej sprawie. ( k. 1) Nie została wydana żadna decyzja odmowna w tym zakresie. Aktualnie ta sprawa jest zawieszona w urzędzie z powodu kontroli dotyczącej nieprawidłowości legalizacji budynków na tej nieruchomości (k. 562 zeznania świadka O.). Tej konstatacji nie mogła zmienić również treść zeznań świadka R. O.

(1), który twierdził, iż sporządził koncepcję planowanego budynku usługowo - handlowego, którego częścią była mapa zasadnicza z zaznaczoną lokalizacją nieruchomości. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego nie ma podstaw do przyjęcia za wiarygodną wersję zdarzeń podawaną przez wskazanego świadka co Sąd już szeroko omówił, z której wynikało, że zaniechał on wystąpienia w imieniu powodów o wydanie decyzji o warunkach zabudowy jedynie na podstawie bliżej nie sprecyzowanej informacji uzyskanej od pracownika Urzędu Miasta. Wskazać w tym zakresie należy wskazać, iż żaden inwestor chcący faktycznie realizować swoje plany inwestycyjne nie zaniechałby wystąpienia z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy jedynie na podstawie informacji nieformalnej uzyskanej nawet od urzędnika , iż takie warunki nie zostaną wydane. Powodowie w żaden sposób nie wykazali, iż gdyby przez ich nieruchomość nie przebiegał gazociąg, to na pewno zrealizowaliby inwestycję w postaci budowy pawilonu. Brak wykazania przez powodów powyższego świadczy również o braku zasadności samego roszczenia odszkodowawczego. W konsekwencji brak jest potrzeby odnoszenia się do prawidłowych i szczegółowych wyliczeń wykonanych przez biegłego J. W.
(1)w ramach sporządzonej opinii bo one nie mogą być wykorzystane wobec nie wykazania w tym zakresie podstawy powództwa. ( k. 490 i następne. Zgodnie bowiem z art. 361 § 1 k.c. dłużnik ponosi odpowiedzialność jedynie za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda powstała. Zgodnie z § 2 art. 361 k.c. w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Nie wystarczy więc stwierdzenie, że między szkodą a zdarzeniem istnieje jakikolwiek związek, lecz konieczne jest, aby związek ten był adekwatny. Ustalenie szkody w postaci utraconych korzyści ma charakter hipotetyczny, zatem szkoda ta musi być przez poszkodowanego wykazana z tak dużym prawdopodobieństwem, że uzasadnia ono w świetle doświadczenia życiowego przyjęcie, że utrata korzyści rzeczywiście by nastąpiła. Należy tu uwzględnić tylko takie następstwa w majątku poszkodowanego, które oceniając rzecz rozsądnie, według doświadczenia życiowego w okolicznościach danej sprawy dałyby się przewidzieć. Nie sposób przyjąć , że powodowie uzyskaliby na pewno korzyść w postaci czynszu za wynajem pawilonu, które mogliby wybudować. Nie istnieje żaden adekwatny związek przyczynowy w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. pomiędzy posadowieniem gazociągu a utratą przez powodów korzyści majątkowej w postaci czynszów za wynajem pawilonu, które wyliczył na potrzeby tego procesu biegły sądowy J. W.
(1)na kwotę 1405 złotych miesięcznie. Biegły wyraźnie wskazał w opinii (k.502) i podkreślił to w swoich zeznaniach, iż opinię sporządza przy założeniu wydania pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy dla pawilonu magazynowo- usługowego. Nie sposób przyjąć, że szkoda majątkowa w postaci lucrum cessans, polegająca na braku możliwości pobierania czynszu, jest normalnym następstwem istnienia na nieruchomości gazociągu. Przede wszystkim pobieranie czynszu z wynajmu pawilonu uzależnione było od faktycznego wybudowania przez powodów budynku. Wybudowanie tego budynku, co niewątpliwie było zależne między innymi od braku przeszkody w postaci posadowionego gazociągu, który jednak nie stanowił jedynej przesłanki do czerpania korzyści w postaci czynszów z wynajmu pawilonu, ale takim warunkiem, było sporządzenie dokumentacji architektonicznej - budowlanej, czego powodowie, zgodnie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, nie uczynili. Nawet gdyby przez nieruchomość powodów nie przebiegał gazociąg, to brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że zrealizowaliby planowaną inwestycję, co było zasadniczym warunkiem otrzymania czynszu z wynajmu pawilonu. Innymi słowy gdyby powodowie uzyskali decyzję o warunkach zabudowy oraz decyzję o pozwoleniu na budowę a następnie w skutek posadowienia gazociągu utraciliby możliwość realizacji planowanej inwestycji sytuacja kształtowałaby się z goła odmiennie. Wówczas można by mówić, iż pomiędzy posadowieniem gazociągu, a utraconymi korzyściami w postaci czynszów za wynajem lokali zaistniał adekwatny związek przyczynowo - skutkowy. W przypadku lucrum cessans hipoteza utraty korzyści graniczy z pewnością czego jednak powodowie nie wykazali. W konsekwencji roszczenie to podlegało oddaleniu w całości w punkcie 2 wyroku . O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 §1 -3 k.p.c. i 108§1 k.p.c. ( zasada odpowiedzialności za wynik procesu ) Powodowie wygrali proces w zaledwie 7,6 % w związku z tym brak było podstaw do zastosowania reguły przewidzianej w art. 100 k.p.c. ( zasada stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu) gdyż procent wygranej i przegranej stron musiałby wówczas pozostawać na zbliżonym poziomie, a taka sytuacja nie zachodziła w tej sprawie. Dlatego też Sąd obciążył powodów kosztami procesu, gdyż pozwany uległ żądaniu pozwu w nieznacznej części. Szczegółowe wyliczenie tych kosztów Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu. ( punkt 3 wyroku) /-/ Hanna Flisikowska

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.