. §
„ Jest to umowa znajdująca się na granicy między prawem pracy a prawem cywilnym. Z prawem pracy łączą ją względy formalne - jest uregulowana w kodeksie pracy, zaś o odszkodowaniu dla byłego pracownika orzeka sąd pracy (§ 3) - a także okoliczności merytoryczne, jako że jest ona zawierana przez pracodawcę z pracownikiem (§ 1), a jej przedmiotem jest zakaz konkurencji z uwagi na szczególnie ważne informacje, które pracownik uzyskał w czasie trwania stosunku pracy. Elementów cywilnoprawnych można dopatrzyć się w tym, że dotyczy ona obowiązków stron już po ustaniu stosunku pracy, a także w ponoszeniu przez byłego pracownika odpowiedzialności według kodeksu cywilnego (bo § 1 nie odsyła do art. 101 1 § 2 przewidującego odpowiedzialność na zasadach określonych w kodeksie pracy). Także przedawnienie roszczeń pracodawcy podlega regulacji prawa cywilnego, gdyż art. 291 § 2 1 k.p. pomija odpowiedzialność z omawianego artykułu. Oceniając charakter tej umowy, SN stwierdził, że jest ona umową prawa pracy, odrębną od umowy o pracę, tak np. wyrok z dnia 2 marca 2003 r., I PK 453/02, OSNP 2004, nr 19, poz. 331 i powołane niżej wyroki w uw. 1a – I PK 80/04, w uw. 4.5 – I PK 591/02 oraz w uw. 11 – II PK 345/04. Komentowana umowa może zatem być uznana za klauzulę autonomiczną stosunku pracy, zob. uw. 10a do art. 29. Sprawa nie jest jednak przesądzona, bo w wyroku z dnia 11 lutego 2015 r., I PK 123/14, niepubl., oraz w uchwale z dnia 6 maja 2015 r., III PZP 2/15, niepubl., SN uznał, że art. 23 1 § 1 nie ma zastosowania do umowy o zakazie konkurencji z art.
, gdyż nie jest ona elementem stosunku pracy. Kodeks nie przewiduje możliwości jej wypowiedzenia. Strony mogą w umowie przewidzieć dopuszczalność wypowiedzenia tej umowy przez byłego pracodawcę na podstawie zasady wolności umów (art. 353 1 k.c.). We wcześniejszym orzecznictwie przyjmowano, że strony muszą określić okoliczności, w których jest to dopuszczalne (wyrok SN z dnia 26 lutego 2006 r., I PK 139/02, OSNP 2004, nr 14, poz. 241). W późniejszym orzecznictwie SN odstąpił od tego wymogu (tak uzasadnienie wyroku z dnia 7 czerwca 2011 r., II PK 322/10, LEX nr 1055023, i wyrok z dnia 16 czerwca 2011 r., III BP 2/11, OSNP 2012, nr 13-14, poz. 174). W drugim z powołanych wyroków, poza potwierdzeniem braku obowiązku wskazania przyczyny wypowiedzenia, SN przyjął, że stosowanie okresu wypowiedzenia jest niezbędne tylko wtedy, gdy strony go ustanowią w umowie o zakazie konkurencji. Dopuszczalność wprowadzenia w umowie, o której mowa w art.
, postanowienia uprawniającego pracodawcę do jej jednostronnego rozwiązania potwierdził SN w wyroku z dnia 22 czerwca 2012 r., I PK 237/11, LEX nr
) nie ma zastosowania art. 42 k.p. Zdaniem SN (wyrok z dnia 27 października 2004 r., I PK 688/03, OSNP 2005, nr 12, poz. 169) po powołaniu pracownika do zarządu spółki handlowej nie jest wymagane ponowne zawarcie umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy ani też jej potwierdzenie przez radę nadzorczą lub pełnomocnika ustanowionego uchwałą walnego zgromadzenia. W czasie obowiązywania umowy o zakazie konkurencji przepis art.
przewiduje dwie sytuacje, w których przestaje obowiązywać zakaz konkurencji i były pracownik może podjąć działalność objętą umową o zakazie konkurencji, mimo iż umowa obowiązuje w dalszym ciągu. Jak trafnie przyjął SN w wyroku z dnia 17 listopada 1999 r., I PKN 358/99, OSNAPiUS 2001, nr 7, poz. 217, ustanie obowiązywania zakazu konkurencji (art.
) dotyczy tylko zobowiązania, jakie przyjął na siebie pracownik w umowie o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy, a nie zobowiązania pracodawcy do wypłaty odszkodowania.Pogląd ten potwierdza uchwała SN z dnia 11 kwietnia 2001 r., III ZP 7/01, OSNAPiUS 2002, nr 7, poz. 155, zgodnie z którą: "W razie niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta, a pracownik zachowuje roszczenie o odszkodowanie (art.
Pierwsza z tych sytuacji jest określona jako "ustanie przyczyn uzasadniających zakaz". Może to dotyczyć całej działalności objętej zakazem lub jej części (wówczas dopuszczalne jest prowadzenie działalności w tej części). Były pracownik ma wówczas wybór między podjęciem dotąd zakazanej działalności i łączącą się z tym utratą prawa do dalszych rat odszkodowania z art.
a niepodjęciem tej działalności i pobieraniem odszkodowania. Były pracodawca nie może uwolnić się od zobowiązania zapłaty odszkodowania, twierdząc, że byłego pracownika przestał obowiązywać zakaz konkurencji. Gdyby tak było, to traciłoby sens zawieranie umowy na czas określony. Strony umowy szacują, jak długo zakaz może być aktualny, a jeżeli były pracodawca zgodzi się na zbyt długi okres, ponosi tego konsekwencje. Jak trafnie przyjął SN w tezie 1 wyroku z dnia 28 marca 2002 r., I PKN 6/01, OSNP 2004, nr 5, poz. 84, przepis art. 495 § 1 k.c. nie ma zastosowania do umowy o zakazie konkurencji uregulowanej w art.
k.p. i nie może stanowić podstawy prawnej dla zwolnienia się pracodawcy z obowiązku wypłaty byłemu pracownikowi odszkodowania także wtedy, gdy ustały przyczyny uzasadniające taki zakaz. Również w wyroku z dnia 3 lutego 2002 r., I PKN 873/00, OSNP 2004, nr 4, poz. 59, stwierdzono, że wystąpienie okoliczności uzasadniających wygaśnięcie zakazu konkurencji (art.
Drugą sytuacją powodującą ustanie obowiązywania zakazu konkurencji jest "niewywiązywanie się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania". Także wówczas były pracownik ma prawo wyboru między podjęciem działalności dotąd zakazanej i utratą prawa do odszkodowania a dochodzeniem zapłaty odszkodowania i niepodejmowaniem działalności objętej zakazem. Pracodawcę, który zawarł z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji, obciąża wzajemne zobowiązanie do zapłaty uzgodnionego odszkodowania także wtedy, gdy po ustaniu stosunku pracy nie obawia się już konkurencji ze strony byłego pracownika (wyrok SN z dnia 14 maja 1998 r., I PKN 121/98, OSNAPiUS 1999, nr 10, poz. 342). Jak wynika z wyroku SN z dnia 7 lipca 2000 r., I PKN 731/99, OSNAPiUS 2002, nr 2, poz. 41, krótki okres zatrudnienia i wypowiedzenie umowy o pracę przez pracownika, którego z pracodawcą wiąże klauzula konkurencyjna (art.
), nie stanowi przyczyny ustania obowiązywania zakazu konkurencji przed upływem umówionego terminu (art.
). Umowne odszkodowanie ryczałtowe przysługujące pracownikowi przez uzgodniony okres obowiązywania zakazu konkurencji ma charakter wypłaty gwarancyjnej i wymaga jedynie wykazania, że pracownik powstrzymał się od działalności konkurencyjnej. Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 27 maja 2009 r., II PK 300/08, OSNP 2011, nr 1-2, poz. 9, opóźnienie wypłaty odszkodowania należnego pracownikowi z tytułu zawartej umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy może oznaczać "niewywiązanie się" z obowiązku wypłaty odszkodowania w rozumieniu art.
k.p., powodujące ustanie zakazu konkurencji.- Komentarz Kazimierza Jaśkowskiego do art. 101 1 k.p. , art.
k.p. Por. też Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2001 r. , sygn. Akt III ZP 7/01 : „W razie niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta, a pracownik zachowuje roszczenie o odszkodowanie (art.
KP).” OSNP 2002/7/155, Biul.SN 2001/4/2, „ Były pracodawca nie może uwolnić się od zobowiązania zapłaty odszkodowania twierdząc, iż byłego pracownika przestał obowiązywać zakaz konkurencji w związku z tym, że ustały przyczyny uzasadniające taki zakaz. Przyjęcie takiego założenia oznaczałoby, że pozbawione sensu byłoby zawieranie umów o zakazie konkurencji na czas określony, skoro w każdym czasie mogłoby się okazać, że pracodawca może jednostronnie zwolnić się z obowiązku wypłaty odszkodowania. Tymczasem, zgodnie z art.
Strony umowy powinny, w wyniku rozsądnego rozważenia swoich uzasadnionych interesów, przewidzieć, jak długo zakaz konkurencji może być aktualny. Jeżeli pracodawca zaproponuje pracownikowi zbyt długi okres zakazu konkurencji w stosunku do rzeczywistej potrzeby ochrony swoich interesów, to powinien ponieść finansowe konsekwencje swojej decyzji. Jak słusznie stwierdził Sąd Najwyższy we wcześniejszych orzeczeniach, pracodawcę, który zawarł z pracownikiem umowę o zakazie konkurencji, obciąża wzajemne zobowiązanie do zapłaty uzgodnionego odszkodowania także wówczas, gdy po ustaniu stosunku pracy nie obawia się już konkurencji ze strony byłego pracownika (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 maja 1998 r., I PKN 121/98, OSNAPiUS 1999 nr 10, poz. 342)….Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy ustanawiany jest w interesie, ale też na ryzyko pracodawcy. Takie ryzyko pracodawcy w związku z możliwością ustania przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji (np. w razie trwałego zaprzestania określonego rodzaju działalności przez pracodawcę albo gdy posiadane przez pracownika wiadomości, które miał zachować w tajemnicy, utracą cechę szczególnie ważnych, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę) może być minimalizowane bądź przez możliwość ograniczenia jego odpowiedzialności odszkodowawczej i ustalenia minimalnego poziomu odszkodowania w odniesieniu do wynagrodzenia pobranego przez pracownika w okresie zatrudnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 marca 2001 r., I PKN 315/00, nie publikowany), bądź przez inne przewidziane bezpośrednio w umowie sposoby. W grę mogą wchodzić zastrzeżenia umowne, których wprowadzenie do treści umowy o zakazie konkurencji po ustaniu zatrudnienia pozwoliłoby na uwolnienie pracodawcy od obowiązku wypłaty odszkodowania, gdy zawarty w klauzuli konkurencyjnej zakaz utracił dla niego znaczenie, takie jak umowne prawo odstąpienia, możliwość wypowiedzenia klauzuli konkurencyjnej lub zobowiązanie się pracodawcy do wypłaty odszkodowania pod pewnymi warunkami. Tego rodzaju umowne sposoby złagodzenia obciążającego byłego pracodawcę z mocy art.
KP obowiązku wypłaty odszkodowania nawet w razie ustania przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji nie mieszczą się jednak w treści tego przepisu. Zmiana stosunków może - jeżeli nie zastrzeżono w umowie prawa odstąpienia od niej albo możliwości jej wypowiedzenia przez byłego pracodawcę - spowodować zawarcie przez strony nowej umowy (aneksu do umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy), w której były pracownik zostanie zwolniony z zakazu konkurencji a były pracodawca z obowiązku wypłaty odszkodowania. Taka umowa jest zawsze możliwa zgodnie z zasadą swobody umów (art. 353 1 KC), która może być odniesiona nie tylko do zawarcia umowy, ale także do zmiany jej treści oraz jej ustania. Jeżeli jednak strony umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie zawarły w jej treści postanowień przewidujących możliwość uwolnienia się przez pracodawcę z obowiązku wypłaty odszkodowania w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz, to bezpośrednio przepis art. 1012 § 2 KP na to nie pozwala. Przytoczone argumenty prowadzą do wniosku, że jednostronne oświadczenie pracodawcy o zwolnieniu pracownika od uzgodnionego w umowie zakazu prowadzenia działalności konkurencyjnej po ustaniu stosunku pracy nie zwalnia pracodawcy z obowiązku wypłaty pracownikowi odszkodowania w okresie i wysokości wskazanej w zawartej przez strony umowie o zakazie prowadzenia działalności konkurencyjnej….” Sąd zważył, również biorąc pod uwagę powyższe rozważania, iż umowa o zakzaie konkurencji po ustanu stosunku pracy z dnia 26 09 2014r. była ważna , zawierała ona stosonie do treści Art.
. § 1 k.p. okres obowiązywania zakazu konkurencji oraz wysokość odszkodowania należnego pracownikowi od pracodawcy za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej, a ustalone odszkodowanie nalezne pracownikowi za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej nie jest niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji; odszkodowanie może być wypłacane w miesięcznych ratach. Zgodnie z art. Art. 101 3.k.p. Umowa zawarta była w formie pisemnej. Natomiast jeżeli chodzi o § 7 umowy , zgodnie z którym w razie wcześniejszego ustania przyczyn uzasadniających istnienie zakazu określonego w § 3 umowy , o czym pracodawca zobowiązuje się zawiadomić pracownika , umowa wygasa i strony od tego momentu zwolnione sa z wzajemnych świadczeń – jest postanowieniem nieważnym , sprzecznym z art. 101 3 k.p. , albowiem umowa o zakazie konkurencji jest umowa dwustronna, do zawarcia i zmiany i rozwiązania której wymagana jest forma pisemna pod rygorem nieważności, stąd ustne zawiadomienie pracownika o ustaniu przyczyn uzasadniających zakaz , jak to miało miejsce w sprawie niniejszej jest nieskuteczne i nie rodzi w zadnym wypadku skutku w postaci zwolnienia się przez pracodawce z obowiązku zapłaty odszkodowania , co najwyżej może skutkowac zwolnieniem pracownika z zakazu konkurencji . Postanowienie to sprzeczne jest również z §8 umowy , który stanowi , iż wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem niewazności. A zatem pozwany pracodawca obowiazany jest do zapłaty odszkodowania za cały okres trwania zakazu konkurencji w ratach wskazanych w umowie na mocy art.
k.p. i odszkdowanie to zasądzono w punkcie I wyroku , o odsetkach orzeczono na mocy art. 481k.c. w zw. Z art. 300 k.p. W pozostałej czesci głównie nieprawidłowo zawyżonego ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy powództwo i za poszczególne dni nieprawidłowo wskazanych dat wymagalności roszczeń co do odsetek należało oddalić - o czym orzeczono w pkt II wyroku . W punkcie III odstąpiono od obciążania powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej na mocy art. 102 k.p. albowiem powód przegrał tylko w nieznacznej części. W punkcie IV Sąd orzekł o kosztach sądowych , obciążając nimi pozwanego zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 k.p.c.) i na mocy art. 113 ust.1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 96 pkt 4 tej ustawy obciązyl tymi kosztami stronę pozwaną z uwagi na zwolnienie ustawowe powoda . Jednocześnie Sąd na podstawie art. 477 2 § 1 k.p.c. orzekł w pkt V wyroku o rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczeniu w pkt I do jednomiesięcznego wynagrodzenia powoda z urzędu . Ponadto wskazać należy , iż w niniejszej sprawie brak podstaw do twierdzenia , iż powód dochodząc roszczeń wskazanych w pozwie dopuścił się nadużycia prawa albo , aby żądania powoda sprzeczne były z zasadami współżycia społecznego , wbrew twierdzeniom strony pozwanej.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.