Sygn. akt III AUa 659/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Bar
§ 2
K.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do świadczenia przedemerytalnego od dnia 12 lutego 2015 r. oraz zasądził na jego rzecz odsetki ustawowe od dnia 25 marca 2015 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie, tj. co do żądania odsetek od dnia 12 lutego 2015 r. na podstawie art.
§ 1K.p.c., odwołanie ubezpieczonego oddalił.
Ponadto, Sąd Okręgowy zasądził od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego zwrot kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 98 § 1 K.p.c. i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jednolity z dnia 25 lutego 2013 r., Dz. U. z 2013 r. poz. 461). Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się organ rentowy i wniósł apelację, zaskarżając wyrok w części dotyczącej zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania ubezpieczonemu prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 12 lutego 2015 r. oraz zasądzenia na jego rzecz odsetek ustawowych od dnia 25 marca 2015 r. do dnia zapłaty. Zaskarżył również zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Przedmiotowemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych przez ich błędną wykładnię w wyniku przyjęcia, że okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie musi przypadać bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy w sytuacji, gdy przedmiotowa regulacja prawna określa kolejność zdarzeń, warunkującą przyznanie spornego prawa. Organ rentowy zarzucił także naruszenie prawa procesowego, tj. art. 477
(10)§ 2 K.p.c. przez jego niezastosowanie w sprawie, podczas gdy nowe roszczenie ubezpieczonego o odsetki za sporny okres podlegało przekazaniu do rozpoznania organowi rentowemu. Mając powyższe na uwadze, organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w przedstawionej wyżej części i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w omawianej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Wniósł także o zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zarzutów apelacyjnych, doprowadziła Sąd Apelacyjny do wniosku, że wyrok Sądu Okręgowego odpowiada prawu. Sąd I instancji ustalając stan faktyczny oparł się na całokształcie zebranego w sprawie materiału dowodowego, należycie go rozważył i przedstawił prawidłową ocenę, którą właściwie również uargumentował. Całość ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego została przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku i zasługuje na pełną akceptację. Sąd Apelacyjny podzielił zatem ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji i przyjął je za własne. W związku z tym nie zachodzi potrzeba ponownego ich szczegółowego przytaczania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 sierpnia 2001 r., V CKN 348/00, LEX nr 52761, Prok. i Pr. 2002/6/40). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, w ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji słusznie przyznał ubezpieczonemu prawo do świadczenia przedemerytalnego. Analiza art. 2 ust. 1 prowadzi do wniosku, że ubezpieczony spełnia warunki, jakie uzależniają przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie rozwiązanie stosunku pracy ubezpieczonego nastąpiło z przyczyn dotyczących zakładu pracy, zatrudnienie trwało nie krócej niż 6 miesięcy, ubezpieczony ukończył 60 lat i podsiada okres uprawniający do uzyskania emerytury. Ponadto, ubezpieczony spełnia warunki wynikające z ustępu 3, tj. nadal jest zarejestrowany jako bezrobotny, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych, a także złożył wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Kwestią sporną jest to, czy okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych musi przypadać bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy. Organ rentowy stoi na stanowisku, że z regulacji prawnej wynika konieczność zachowania odpowiedniej kolejności ciągu zdarzeń. W ocenie Sądu Apelacyjnego to stanowisko jest nieuzasadnione. Sąd Okręgowy słusznie stwierdził, co podkreśla Sąd Apelacyjny, że ustawa nie uzależnia prawa do nabycia świadczenia przedemerytalnego od wymogu zachowania ciągłości między okresem zakończenia stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy i bezpośrednio po tym nabyciu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Ustawodawca nie posłużył się żadnym zwrotem wskazującym na konieczność bezpośredniego następstwa ustania stosunku pracy i pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Potwierdza to ugruntowana linia orzecznicza – ponad powołany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 stycznia 2013 r. (III AUa 1626/12), przywołać można także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 r. (I BU 15/11), w którym zaznaczono, że ustawodawca nie wyraził wymogu, aby pobieranie zasiłku dla bezrobotnych przez okres co najmniej 6 miesięcy przypadało bezpośrednio po rozwiązaniu ostatniego stosunku pracy. Powyższą tezę potwierdza również wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2015 r. (III AUa 1328/14) i wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 lutego 2015 r. (III AUa 411/14). Z kolei kwestia zasądzenia odsetek ustawowych wynika z regulacji art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.), która stanowi o tym, że jeżeli ZUS w przewidzianych przepisami terminach nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia. O obowiązku tym orzeka Sąd, którego umocowanie zawiera art.
§ 2K.p.c.
stanowiący o tym, że w przypadku uwzględnienia odwołania od decyzji organu rentowego Sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję i orzeka co do istoty sprawy. Zmiana decyzji organu rentowego przez Sąd Okręgowy powodująca przyznanie ubezpieczonemu świadczenia przedemerytalnego pociągnęła za sobą ustalenie obowiązku zapłaty odsetek za zwłokę w wypłacie należnego świadczenia. Art. 118 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustala zasady przyznawania i wypłacania świadczeń emerytalno-rentowych. I tak, organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji (ust. 1). Ustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji nastąpiło 25 marca 2015 r. Tego samego dnia organ rentowy wydał decyzję o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Organ rentowy orzekając decyzją z dnia 25 marca 2015 r. dysponował pełnym materiałem dowodowym, zatem przesądza to o odpowiedzialności organu rentowego, co z kolei uzasadnia roszczenia ubezpieczonego w zakresie odsetek. Sąd Apelacyjny podkreśla jednak, iż ustawodawca zastrzegł, że wymieniony przepis nie znajduje zastosowania, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłacie świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności. Ustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, jak też i samo wydanie decyzji nastąpiło 25 marca 2015 r., zatem od tego dnia należy liczyć odsetki. Nie było uzasadnione żądanie ubezpieczonego, by odsetki liczyć od dnia 12 lutego 2015 r., bowiem nie dysponował on wtedy dokumentami niezbędnymi do wydania decyzji, wobec czego była to okoliczność, za którą organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności. Sąd Apelacyjny zaznacza, że zarzut organu rentowego o naruszenie prawa procesowego, tj. art. 477
(10)§ 2 K.p.c., nie jest trafny. Organ rentowy podniósł w apelacji, że zasądzenie odsetek stanowi nowe roszczenie w sprawie, dotychczas nierozpoznane przez organ rentowy, zatem Sąd Okręgowy winien przekazać je do rozpoznania organowi rentowemu. W ocenie Sądu Apelacyjnego, zarzut ten jest chybiony, przez wzgląd, że w prawie ubezpieczeń społecznych obowiązek zapłaty odsetek wynika tylko z ustawy (por. W. Muszalski, Glosa do wyr. SN z 9.3.2001 r., II UKN 402/00, OSP 2003, Nr 4, poz. 46). Terminy przyznawania i wypłacania świadczenia pieniężnego z ubezpieczeń społecznych oraz konsekwencje naruszenia tych terminów uregulowane są odrębnie w stosunku do przepisów Kodeksu cywilnego (wyr. SN z 6.7.2005 r., III UK 83/05, Legalis). Odsetki od opóźnionego świadczenia uregulowane są na potrzeby tego prawa wyczerpująco, bez możliwości odwoływania się - poza określeniem wysokości odsetek - do przepisów prawa cywilnego (por. uchw. SN z 11.9.1991 r., II UZP 11/91, OSP 1992, Nr 7-8, poz. 147; wyr. SN z 29.10.1997 r., II UKN 208/97, OSNAPiUS 1998, Nr 15, poz. 461). Zasądzenie odsetek od wynika, jak już Sąd Apelacyjny wskazał wyżej, z art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Reasumując, zarzuty podniesione w apelacji okazały się nieuzasadnione. Orzeczenie wydane przez Sąd I instancji odpowiada obowiązującemu prawu i brak jest podstaw do jego zmiany. Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację organu rentowego. SSA Romana Mrotek SSA Barbara Białecka del. SSO Beata Górska