odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Według art.
Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. W przypadku, gdy do sądu wpływa odwołanie od decyzji organu rentowego złożone z przekroczeniem terminu określonego w art.
k.p.c., sąd ten winien zbadać, czy przytoczone przez odwołującego okoliczności pozwalają na uznanie, iż przekroczenie tego terminu było od niego niezależne i czy nie jest nadmierne. Stosownie do treści art. 71 lit. a ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U.2015.121) Zakład może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym. Niemniej jednak w razie sporu ciężar dowodu doręczenia pisma lub decyzji, o których mowa w ust. 1, spoczywa na Zakładzie. W przedmiotowej sprawie odwołujący podał, że otrzymał zaskarżoną decyzję lecz jednocześnie nie jest możliwym ustalenie kiedy to miało miejsce, albowiem organ rentowy nie przedstawił dowodu jej doręczenia. Natomiast nawet gdyby przyjąć, że odwołujący uchybił powyższemu terminowi to zdaniem Sądu były przesłanki do uwzględnienia złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdyż opóźnienie nie było nadmierne (wynosiło jedynie miesiąc) a jednocześnie okoliczności wskazują, że nastąpiło to z przyczyn od odwołującego niezależnych. W tym okresie jego niepełnosprawny syn był chory a biorąc pod uwagę, iż przed organem rentowym był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, mógł zasadnie uważać, że korespondencja pochodząca od organu rentowego będzie kierowana także i do pełnomocnika. Przechodząc do meritum sprawy zauważyć należy, że zaskarżona decyzja odnosi się do oceny tego czy organ rentowy prawidłowo uznał, że nie zaszły przewidziane w art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U.2015.748) przesłanki umożlwiające ponowne ustalenie wysokości emerytury (...) Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 cyt. ustawy prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Z kolei według ust. 2 jeżeli prawo do świadczeń lub ich wysokość ustalono orzeczeniem organu odwoławczego, organ rentowy na podstawie dowodów lub okoliczności, o których mowa w ust. 1: 1) wydaje we własnym zakresie decyzję przyznającą prawo do świadczeń lub podwyższającą ich wysokość; 2) występuje do organu odwoławczego z wnioskiem o wznowienie postępowania przed tym organem, gdy z przedłożonych dowodów lub ujawnionych okoliczności wynika, że prawo do świadczeń nie istnieje lub że świadczenia przysługują w niższej wysokości; z wnioskiem tym organ rentowy może wystąpić w każdym czasie; 3) wstrzymuje wypłatę świadczeń w całości lub części, jeżeli emeryt lub rencista korzystał ze świadczeń na podstawie nieprawdziwych dokumentów lub zeznań albo w innych wypadkach złej woli. Nie ulega wątpliwości, że (...) posiada przyznane prawo do emerytury górniczej prawomocną decyzją z dnia 24.08.2012 r. W prawie ubezpieczeń społecznych związanie sądu (a także organu rentowego) ostateczną decyzją nie ma charakteru bezwzględnego. Istnieje możliwość dokonania ponownych ustaleń warunkujących prawo lub wysokość przyznanego wcześniej świadczenia, jednak dopiero po spełnieniu przesłanek określonych w art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej. Żądanie ubezpieczonego było związane z kwestią ustalenia wysokości emerytury górniczej i oceną tego czy możliwym jest zastosowanie do okresu pracy górniczej odwołującego od 1.04.2002 r. do 29.02.2012 r. przelicznika 1,8. Zgodnie z art. 51 ust. 1 ustawy emerytalnej przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur, o których mowa w art. 50a lub 50e, stosuje się, z zastrzeżeniem ust. 2, następujące przeliczniki: 1) 1,5 za każdy rok pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy; 2) 1,8 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50d; 3) 1,4 za każdy rok pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 1-3 i 5-9, wykonywanej częściowo na powierzchni i częściowo pod ziemią; 4) 1,2 za każdy rok pracy, o której mowa w art. 50c ust. 1 pkt 4 i 5, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na odkrywce w kopalniach siarki i węgla brunatnego, w kopalniach otworowych siarki oraz w przedsiębiorstwach i innych podmiotach wykonujących roboty górnicze dla kopalń siarki i węgla brunatnego. Przy ustalaniu wysokości górniczych emerytur łączny okres pracy obliczony z zastosowaniem przeliczników, o których mowa w ust. 1, uwzględnia się w wymiarze nie dłuższym niż 45 lat.(art. 51 ust.2). W niniejszej sprawie chodziło o sytuację określoną w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy, a więc koniecznym było przesądzenie czy odwołujący wykonywał pracę górniczą określoną w art. 50d ustawy, gdyż tylko taka sytuacja uprawniałaby go do przeliczenia świadczenia według wskazanego przelicznika. Art. 50d ust. 1 ustawy emerytalnej stanowi, że przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury pracownikom zatrudnionym pod ziemią oraz w kopalniach siarki lub węgla brunatnego zalicza się w wymiarze półtorakrotnym następujące okresy pracy na obszarze Państwa Polskiego: 1) w przodkach bezpośrednio przy urabianiu i ładowaniu urobku oraz przy innych pracach przodkowych, przy montażu, likwidacji i transporcie obudów, maszyn urabiających, ładujących i transportujących w przodkach oraz przy głębieniu szybów i robotach szybowych; 2) w drużynach ratowniczych. Okresy pracy wymienione w ust. 1 pkt 2 zalicza się w wymiarze półtorakrotnym również tym pracownikom dozoru ruchu i kierownictwa ruchu kopalń, którzy pracują przez co najmniej połowę dniówek roboczych w miesiącu pod ziemią, w kopalniach siarki lub w kopalniach węgla brunatnego (art. 50d ust. 2) Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw gospodarki i ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowo stanowiska pracy, na których zatrudnienie zalicza się w myśl ust. 1 i 2 w wymiarze półtorakrotnym (art. 50d ust. 3). Minister właściwy do spraw gospodarki, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa i ministrem właściwym do spraw zabezpieczenia społecznego, określa, w drodze rozporządzenia, zasady ewidencjonowania przez pracodawców okresów zatrudnienia na stanowiskach, na których okresy pracy górniczej zalicza się w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury, oraz na niektórych innych stanowiskach pracy górniczej (art. 50d ust. 4). Przeprowadzone przed sądem postępowanie dowodowe dotyczące charakteru pracy i powierzonych odwołującemu obowiązków w okresie od 1.04.2002 r. do 28.09.2012 r. pozwoliło ustalić, że w tym okresie (z wyłączeniem okresów pobierania zasiłków chorobowych) odwołujący pracując w przodku na stanowisku górnika odwodnieniowego złóż i zajmując się obsługą pomp służących do odwodnienia terenu celem wykonywania pracy przez maszyny podstawowe wykonywał prace, które odpowiadają pracom o którym mowa w art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy. Wynikający z materiału dowodowego charakter pracy odwołującego pozwala przyjąć, że także i w/w okresie wykonywał on pracę „górnika kopalni odkrywkowej” o której mowa w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 23.12.1994 r. w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty (Dz. U. z 1995 r. Nr 2, poz. 8), które zachowało moc na podstawie art. 194 ustawy emerytalnej. Praca odwołującą zarówno przed 1.03.2009 r. jak i po tym okresie nie różniła się, wykonywał on te same obowiązki i w ocenie Sądu brak jest podstaw, aby różnicować w tym zakresie sytuacje odwołującego jedynie z uwagi na fakt, że zakład pracy na podstawie wewnętrznych zarządzeń dokonał zmiany nazewnictwa stanowiska pracy od 1.03.2009 r. i dopiero wówczas w stosunku do odwołującego prowadzono ewidencję dniówek półtorakrotnych. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznać należało, że odwołujący skutecznie ujawnił okoliczności, które istniały jeszcze przed wydaniem decyzji dotyczące charakteru wykonywanej przez niego pracy i mające wpływ na wysokość świadczenia emerytalnego. Spełniona została więc zatem przesłanka z art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej dająca podstawę do ponownego ustalenia wysokości emerytury górniczej. Prace odwołującego także w okresie od 1.04.2002 r. do 28.02.2009 r. (z wyłączeniem przypadających na ten okres, okresów pobierania zasiłków chorobowych) można zakwalifikować do prac o których mowa w art. 50d ust. 1 pkt 1 ustawy, co pozwala na dokonanie przeliczenia tego okresu z zastosowaniem przelicznika 1,8 o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę pranego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490) w brzmieniu obowiązującym przed 1.01.2016 r. Anna Walczak - Sarnowska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.