Sygn. akt I C 1312/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Maciej Ferek Protokolant:
§ 5umowy pożyczki.
Pozostała do zapłaty z tego tyt. kwota wynosiła 432 zł. Według stanu na dzień 23 marca 2012 r. (data drugiej wpłaty) pozwany winien był powodowi kwotę 300.000 zł tyt. należności głównej, kwotę 432 zł tyt. odsetek należnych jako wynagrodzenie za korzystanie z kapitału (§ 5 umowy) oraz kwotę 61.101,37 zł tyt. odsetek za zwłokę (§ 6 umowy). Powód wpłaconą przez pozwanego kwotę 179.976,48 zł zaliczył na poczet odsetek,
§ 5
umowy pożyczki, odsetek
§ 6umowy pożyczki, a pozostałą część na poczet należności głównej.
Pozostała do zapłaty kwota z tyt. należności głównej wynosiła 181.556,89 zł. Według stanu na dzień 18 maja 2012 r. (data trzeciej wpłaty) pozwany winien był powodowi kwotę 181.556,89 zł tyt. należności głównej oraz kwotę 4.924,40 zł tyt. odsetek za zwłokę (§ 6 umowy). Powód wpłaconą przez pozwanego kwotę 9.881,40 zł zaliczył na poczet odsetek,
§ 6umowy pożyczki, a pozostałą część na poczet należności głównej.
Pozostała do zapłaty kwota z tyt. należności głównej wynosiła 176.599,89 zł. Według stanu na dzień 8 czerwca 2012 r. (data czwartej wpłaty) pozwany winien był powodowi kwotę 176.599,89 zł tyt. należności głównej oraz kwotę 1.828,89 zł tyt. odsetek za zwłokę (§ 6 umowy). Powód wpłaconą przez pozwanego kwotę 6.891,80 zł zaliczył na poczet odsetek,
§ 6umowy pożyczki, a pozostałą część na poczet należności głównej.
Pozostała do zapłaty kwota z tyt. należności główniej wynosi 171.536,98 zł. Odsetki określone w § 6 Umowy pożyczki naliczane były od należności głównej (300.000 zł). Powyższe kwoty przeliczane były przez powoda z dolara kanadyjskiego (CAD) na złotówki (PLN) według średniego kursu Narodowego Banku Polskiego. Ponadto Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 3 lutego 2010 r. pomiędzy powodem M. R. jako pożyczkodawcą, a pozwanym J. K. jako pożyczkobiorcą została zawarta na piśmie umowa pożyczki. Strony oznaczyły miejsce zawarcia na K., przy czym tutaj umowę podpisał pozwany, a powód w Kandzie, przy czym obie strony uczyniły to przed krajowymi notariuszami. Na mocy tej umowy powód pożyczył pozwanemu kwotę 300.000 zł. Pożyczka została udzielona na okres od dnia 5 lutego 2010 r. do dnia 4 lutego 2011 r. i do tej daty pozwany zobowiązał się zwrócić całą kwotę pożyczki. Kwota pożyczki miała zostać spłacona jednorazowo wraz z odsetkami w wysokości 30.000 zł. Łączną kwotę 330.000 zł pozwany miał wpłacić na rachunek bankowy wskazany w § 5 umowy. Ponadto strony ustaliły, iż w przypadku niedotrzymania terminu spłaty pożyczki, pozwany (pożyczkobiorca) zobowiązany będzie do jej zwrotu wraz z karnymi odsetkami w wysokości 18 % w skali roku, liczonymi za każdy tydzień zwłoki w płatności. Umowa pożyczki została podpisana najpierw przez powoda w Kanadzie, a następnie przez pozwanego przed notariuszem w K.. Kwota pożyczki została pozwanemu wydana w dwóch częściach: w dniu 5 lutego 2010 r. w wysokości 25.000 zł oraz w dniu 8 lutego 2010r. w wysokości 275.000 zł. Dowód: kopia umowy pożyczki - k. 11-13, kopia aktu notarialnego z dnia 3 lutego 2010 r., Rep. A nr (...) – k. 14, potwierdzenia wykonania przelewu – k. 53-
- Aktem notarialnym z dnia 3 lutego 2010 r., Rep. A (...) sporządzonym w Kancelarii Notarialnej E. W. w K. pozwany J. K. ustanowił na nieruchomości utworzonej z lokalu mieszkalnego nr 10, położonego w budynku przy ul. (...) w K., składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki z ubikacją, przedpokoju oraz wnęki, a także przynależnej piwnicy, o łącznej pow. 71,80 m 2 , dla której Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie, Wydział IV Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) hipotekę umowną kaucyjną do kwoty 600.000 zł na rzecz powoda M. R. celem zabezpieczenia przedmiotowej umowy pożyczki. Dowód: wypis z aktu notarialnego z dnia 3 lutego 2010 r., Rep. A (...) – k. 15-
- Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie ww. dokumentów urzędowych oraz prywatnych przedłożonych do akt sprawy, których autentyczność nie była przez strony kwestionowana. Nie budziła również wątpliwości Sądu. Sąd oddalił wniosek dowodowy pozwanego z opinii biegłego, gdyż w sprawie nie występowały okoliczności wymagające wiadomości specjalnych (art. 278 § 1 k.p.c.), a Sąd potrafił dokonać stosownych obliczeń powszechnie dostępnymi metodami. Sąd samodzielnie zweryfikował w oparciu o wysokość i dat wpłacanych kwot oraz wysokość odsetek umownych i maksymalnych, że powód w pierwszym akapicie na stronie 4 pozwu dokonał prawidłowych obliczeń przy zaliczaniu wpłat pozwanego najpierw na należności uboczne, a następnie świadczenie główne (art. 451 § 1 kc). Sąd oddalił wnioski dowodowe z zeznań świadka B. K. oraz przesłuchania stron, gdyż dowody te zostałyby przeprowadzone ponad osnowę dokumentu (art. 247 k.p.c.), a w sprawie nie wystąpiły okoliczności szczególne, gdyż treść umowy jest w pełni zrozumiała. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługuje na uwzględnienie co do roszczenia głównego w całości, natomiast w zakresie odsetek jedynie w części. Powód domagał się zasądzenia kwoty 171.536,98 zł tytułem niespłaconej należności głównej wynikającej z zawartej pomiędzy stronami umowy pożyczki kwoty 300.000 zł wraz z umówionymi odsetkami za zwłokę w wysokości 18 % od wskazanej wyżej kwoty od dnia 9 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty. Zgodnie z art. 720 § 1 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Na mocy umowy pożyczki, powód pożyczył pozwanemu kwotę 300.000 zł, która miała być zwrócony do dnia 4 lutego 2011 r. (§ 3 Umowy). Strony uzgodniły w umowie dwa rodzaje odsetek: 1) wyrażone kwotą 30.000 zł jako wynagrodzenie za korzystanie z udzielonego kapitału (§ 5 Umowy) oraz 2) za zwłokę w wysokości 18 % w skali roku, naliczanymi za każdy tydzień zwłoki w spłacie kwoty pożyczki (§ 6 Umowy). Jak wynika z bezspornych w tym zakresie między stronami okoliczności, pozwany dokonał wpłaty kwoty 30.000 z tyt. odsetek wskazanych w § 5 Umowy. Pozwany uiścił także odsetki związane ze zwłoką (§ 6 Umowy) za okres do dnia 8 czerwca 2012 r. Pozostała do zapłaty kwota z tyt. należności głównej – przedmiotu pożyczki wynosi 171.536,98 zł. Łączna kwota jaką dotychczas pozwany uiścił wyniosła 226.317,68 zł (71.800 CAD). Przede wszystkim należy podnieść, iż w przedmiotowej umowie zostały określone wprost jej strony: pożyczkodawca (powód) M. R. oraz pożyczkobiorca (pozwany) J. K.. W żadnym miejscu umowy nie jest wymieniony syn pozwanego – B. K. jako strona umowy lub inny podmiot, który byłby w jakikolwiek sposób powiązany z umową. Pozwany powoływał się między innymi na okoliczności tj. brak zdolności kredytowej B. K., przeznaczenie kwoty pożyczki na realizację własnych inwestycji związanych z działalnością gospodarczą oraz chęć pomocy synowi, mające świadczyć, iż to właśnie B. K. chciał zawrzeć niniejszą umową a pozwany jedynie oficjalnie w niej figuruje. Jednakże na rozprawie w dniu 22 marca 2016 r. pozwany wskazał, iż powód miał świadomość, że umowę pożyczki udzielił pozwanemu oraz jego synowi Burtowi K. za zobowiązaniem do jej zwrotu przez któregokolwiek z nich. Dodał, iż środki pieniężne wpłynęły na jego rachunek, a następnie zostały przelane na rachunek bankowy B. K.. Zatem, jeżeli nawet w ślad za zarzutami pozwanego – co w żaden sposób nie wynika z treści umowy pożyczki – przyjąć, iż pozwany zawarł umowę pożyczki solidarnie ze swym synem (gdyż w istocie to on miał wykorzystać pożyczone mu pieniądze) to nie ma żadnego znaczenia, iż powód wytoczył przedmiotowe powództwo jedynie przeciwko pozwanemu J. K.. Z istoty solidarności biernej wynika bowiem prawo wyboru wierzyciela od kogo będzie żądać wykonania zobowiązania. Zgodnie z art. 366 § 1 k.c. kilku dłużników może być zobowiązanych w ten sposób, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych. Ewentualny zarzut pozwanego co do odpowiedzialności również syna pozwanego za zaciągniętą pożyczkę, a w konsekwencji częściowej pozorności umowy pożyczki jest więc nieistotny w realiach niniejszej sprawy. Ponadto prawnie irrelewantna jest okoliczność na jaki cel miały być przeznaczone pożyczone środki pieniężne. Z powyższym związana jest kwestia oddalenia wniosków dowodowych co zeznań świadka B. K. oraz przesłuchania stron umowy. Jak stanowi art. 247 k.p.c. dowód ze świadków lub z przesłuchania stron przeciwko osnowie lub ponad osnowę dokumentu obejmującego czynność prawną może być dopuszczony między uczestnikami tej czynności tylko w wypadkach, gdy nie doprowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności i gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna to za konieczne. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodziły jakiekolwiek szczególne okoliczności uzasadniające konieczność przesłuchania stron oraz świadka w zakresie osnowy dokumentu. Przez osnowę dokumentu należy rozumieć jego treść, a więc strony czy przedmiot umowy. Zaoferowana umowa pożyczki jest jasna, czytelna, nie znajdują się w niej zapisy, które budziłyby wątpliwości co do wykładni czy literalnego brzmienia jej zapisów. Sama zaś prawdziwość umowy jako dokumentu nie była przez strony kwestionowana w toku postępowania. Sąd w pełni zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym w judykaturze, zgodnie z którym dokument utrwala treść czynności w chwili krytycznej dla jej powstania, a nie podlegając zmianom w czasie, umożliwia obiektywne odtworzenie przed sądem treści czynności prawnej, tak jak ją pierwotnie sprecyzowano. Uprzywilejowanie dokumentu jako środka dowodowego eliminuje więc niebezpieczeństwo wpływu na treść ustaleń sądu zniekształceń z indywidualnymi cechami psychicznymi osób przesłuchiwanych jako świadkowie lub strony. Określony w art. 247 k.p.c. zakaz dowodzenia oznacza, że strona którą obowiązuje podpisany przez nią dokument, stwierdzający ważną czynność prawną nie może dowodzić świadkami lub przesłuchaniem stron niezgodności treści tego dokumentu z rzeczywistością. W ramach ustanowionego zakazu wyłączone jest prowadzenie wymienionych dowodów „przeciwko osnowie”, to jest na twierdzenie, że strony przy układaniu dokumentu oświadczyły co innego, aniżeli to co jest w nim zawarte, jak też „ponad osnowę” dokumentu to jest dla wykazania, że jego treść nie jest kompletna, gdyż oprócz tego co w dokumencie zostało zapisane, strony umówiły się co do innych jeszcze postanowień. Ponadto, art. 247 k.p.c., dopuszcza dowód przeciw lub ponad osnowę dokumentu, jednak w ściśle określonych i nieprzekraczalnych granicach – gdy nie prowadzi to do obejścia przepisów o formie zastrzeżonej pod rygorem nieważności, oraz gdy ze względu na szczególne okoliczności sprawy sąd uzna to za potrzebne. Zasadą zatem jest niedopuszczalność prowadzenia takiego dowodu, a jego dopuszczenie wyjątkiem, gdy zachodzą kumulatywnie określone w przepisie przesłanki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I ACa 1275/14, LEX nr 1649247, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2002 r., sygn. akt I CKN 1255/00, LEX nr 1165839, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt IV CK 630/04, LEX nr 277091). W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły kumulatywnie przesłanki, o których mowa powyżej. Co prawda dla umowy pożyczki ustawa nie określa rygoru nieważności z uwagi na formę jej zawarcia, ale w ocenie Sądu nie zachodzą żadne szczególne okoliczności przemawiające za koniecznością przesłuchiwania stron oraz świadków ponad lub przeciwko osnowie dokumentu, gdyż jej treść jest w pełni zrozumiała i klarowna. Dla sprawy nie jest istotne, czy umowa została zawarta w dniu 3 czy 5 lutego 2010 r, ponieważ i tak zgodnie z treścią § 3 umowy została ona udzielona od dnia 5 lutego 2010 r. Wobec powyższego, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Co do zasądzonych odsetek za opóźnienie
§ 6Umowy Sąd uznał, iż należą się one powodowi od kwoty roszczenia głównego tj.
171.536,98 zł. Powód w pozwie żądał odsetek umownych z tyt. zwłoki w wysokości 18 % od wskazanej wyżej kwoty od dnia 9 czerwca 2012 r. do dnia zapłaty. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. w zakresie odsetek zasądzonych od dnia 9 czerwca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. w brzmieniu przepisu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015 r., a w zakresie odsetek zasądzonych od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty w brzmieniu przepisu obowiązującego od dnia 1 stycznia 2016 r. Sąd przyjął dzień 9 czerwca 2012 r. jako datę, od której należą się powodowi odsetki, bowiem ostatnia wpłata pozwanego zaksięgowana na poczet odsetek miała miejsce w dniu 8 czerwca 2012 r. W pkt II sentencji wyroku Sąd oddalił powództwo dotyczące odsetek przekraczających wysokość odsetek maksymalnych tj. czterokrotności wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego (art. 359 § 2 1 kc) - w zakresie odsetek zasądzonych od dnia 9 czerwca 2012 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. oraz odsetek przekraczających wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie tj. dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie) – w zakresie odsetek zasądzonych od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty. Strony ustaliły wysokość odsetek za zwłokę na 18 % w skali roku. Jednakże od dnia 6 czerwca 2013 r. ich wysokość przekraczała wysokość odsetek maksymalnych (czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego NBP), toteż w tym zakresie powództwo należało oddalić. Analogicznie powództwo podlega oddaleniu w zakresie, w którym 18 % odsetki przekraczają w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty odsetki maksymalne za opóźnienie (dwukrotność wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie). O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 98 §1 i 2 k.p.c. z uwzględnieniem zasady odpowiedzialności stron za wynik procesu. Na zasądzoną od pozwanego (jako przegrywającego) na rzecz powoda (jako wygrywającego) kwotę 8.594 zł składa się: opłata sądowa od pozwu w wysokości 8.577 zł (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1025), podwyższona o kwotę 17 zł tyt. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego. Mimo zgłoszonego żądania powód nie udowodnił wysokości kosztów dojazdu do sądu jego pełnomocnika. (...) 1. (...) 2. (...), 3. (...) (...)