jest zasadne. Jednocześnie w tym samym dniu powód wezwał pozwaną do niezwłocznego uregulowania należności stanowiących 70% kwot z tytułu dotychczas zatrzymanych na zabezpieczenie należytego wykonania inwestycji, w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Powód wskazał, że realizując przedmiotowe zadanie inwestycyjne, konsorcjum firm (...) i (...) z wystawianych przez spółkę (...) faktur za zrealizowany zakres zadania potrącało kwoty stanowiące 10% należności z każdej faktury. Mimo spełnienia się w chwili obecnej warunku ich wymagalności, zgodnie z zawartą umową podwykonawczą i mimo wezwania obu konsorcjantów do ich zapłaty, należność ta nie została uregulowana. Wskazane wezwanie dotyczy 70% zatrzymanych kwot ze wskazanych przez powoda w przedmiotowym piśmie faktur, m.in. kwoty 92.102,02 zł. Powód wskazał też, że należność ta jest bezsporna i wymagalna, a zgodnie z orzeczeniem zapadłym w sprawie V ACa 766/13 – jej dochodzenie od inwestora, tj. od pozwanej, w drodze odpowiedzialności solidarnej w trybie art.
jest zasadne. W odpowiedzi na pismo powoda z dnia 15 kwietnia 2014 r. spółka (...) wskazała, że inwentaryzację budowy biurowca (...) w B. zakończono w dniu 11 października 2012 r. Od tej daty biegnie również termin umownej 84-miesięcznej gwarancji udzielonej przez spółkę (...), zgodnie z umową z dnia 19 grudnia 2011 r. Kaucje gwarancyjne zatrzymane z faktur wystawionych przez spółkę (...) są przedmiotem analizy wierzytelności zgłoszonych przez tę spółkę. Po sprawdzeniu wszystkich zgłoszonych wierzytelności sporządzona zostanie lista wierzycieli, na podstawie której będzie mogło dojść do podziału masy upadłości zgromadzonej w procesie likwidacyjnym spółki (...) w upadłości likwidacyjnej. Wskazano też, że wartości zatrzymanych kaucji gwarancyjnych ujętych w piśmie z dnia 15 kwietnia 2014 r. są zgodne z księgami spółki (...) w upadłości likwidacyjnej. W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty wystosowane przez powoda w dniu 15 kwietnia 2014 r. pozwana poinformowała, że w chwili obecnej nie jest możliwe zajęcie stanowiska w przedmiocie tegoż pisma. Wskazała, że w nawiązaniu do otrzymanego wezwania zwróciła się do generalnego wykonawcy z prośbą o zweryfikowanie i ustosunkowanie się do wskazanego w nim roszczenia. W ocenie pozwanej żądanie to nie mieści się w granicach solidarnej odpowiedzialności inwestora, ale zajęcie ostatecznego w tej kwestii stanowiska będzie możliwe dopiero po ustosunkowaniu się przez generalnego wykonawcę do tego żądania. Przed Sądem Okręgowym w Częstochowie, V Wydziałem Gospodarczym, toczyła się sprawa z powództwa spółki (...) przeciwko (...) S.A. w B. o zapłatę 117.425,03 zł wynikającej z faktury VAT nr (...) z dnia 31 sierpnia 2012 r. Na kwotę dochodzoną opisywanym pozwem składała się kwota wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane w wysokości 105.682,53 zł i kwota kaucji na zabezpieczenie w wysokości 10% zatrzymanej przez spółkę (...) z ogólnej kwoty w/w faktury, tj. w wysokości 11.742,50 zł. Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2013 r. (sygn. akt V ACa 766/13) Sąd Apelacyjny w Katowicach, V Wydział Cywilny, na skutek apelacji wniesionej przez pozwaną spółkę, zmienił wyrok Sądu Okręgowego, V Wydziału Gospodarczego z dnia 17 kwietnia 2013 r., sygn. akt V GC 183/12, w części uwzględniającej powództwo w ten sposób, że zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 105.682,53 zł, zaś w pozostałym zakresie, tj. w zakresie kwoty 11.742,50 zł, oddalił powództwo. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny podkreślił, że należność z tytułu kaucji na zabezpieczenie nie była wymagalna w chwili wydawania orzeczenia. Spółka (...) zgłosiła Syndykowi Masy Upadłości (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej w K. wierzytelność przysługującą jej w kwocie 302.714,89 zł, w której skład wchodziła również kwota dochodzonego pozwem roszczenia. Syndyk uznał tę wierzytelność. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2014 r. (sygn. akt X GUp 41/12/4) Sąd Rejonowy Katowice - Wschód w Katowicach, X Wydział Gospodarczy, zatwierdził listę wierzytelności ustaloną przez Syndyka w postępowaniu upadłościowym (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej w K., złożoną przez Syndyka do akt postępowania upadłościowego przy piśmie z dnia 23 lipca 2014 r., za wyjątkiem wyszczególnionych w postanowieniu pozycji objętych sprzeciwami od listy wierzytelności. Wśród pozycji tych nie znalazła się wierzytelność objęta przedmiotowym sporem. Pozwana nie przekazała spółce (...) kwoty 92.102,02 zł tytułem zatrzymanej przez spółkę (...) kaucji gwarancyjnej stanowiącej 70% wartości kwot potrąconych z każdej z wystawionych przez spółkę (...) na spółkę (...) faktur VAT. Sąd Okręgowy uznał powództwo za zasadne, podkreślając że spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do oceny charakteru zatrzymanej przez pozwaną i dochodzonej pozwem kwoty 92.102,02 zł, której wysokość nie została przez nią zakwestionowana. Sąd Okręgowy przychylił się w tym zakresie do stanowiska powoda, uznając powyższą kwotę za część wynagrodzenia umownego zatrzymanego na podstawie § 9 ust. 1 umowy o roboty budowlane nr GU/12/XII/284/11, objętego po myśli art.
solidarną odpowiedzialnością inwestora za jego zwrot. Zdaniem Sądu Okręgowego, jeżeli strony umowy o roboty budowlane postanowiły, że wykonawca udziela rękojmi i gwarancji na wykonane roboty i tworzona jest tzw. kaucja gwarancyjna będąca zabezpieczeniem kosztów usunięcia wad z tytułu rękojmi i gwarancji, to takie postanowienia, jako nie należące do przedmiotowo istotnych postanowień umowy o roboty budowlane, powinny być traktowane jako osobna umowa stron regulująca ich stosunki wynikające z ustawowej rękojmi lub gwarancji wykonawcy robót budowlanych. Ta odrębna umowa stanowić będzie podstawę prawną stosunków stron już po wykonaniu umowy o roboty budowlane, umożliwiając skierowanie przeciwko inwestorowi żądania zwrotu kaucji gwarancyjnej, będącej zazwyczaj częścią należnego bezspornie wynagrodzenia wykonawcy za wykonane roboty budowlane, gdy po upływie okresu rękojmi, czy gwarancji nie stwierdzono wad lub zostały one usunięte. Tym samym Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska pozwanej, że w okolicznościach sprawy przewidziana w umowie z dnia 19 grudnia 2011 r. kaucja gwarancyjna była instytucją odrębną od wynagrodzenia podwykonawcy. Uznał natomiast, że kaucja ta – zgodnie z postanowieniami przedmiotowej umowy - stanowiła procentowo określoną część wynagrodzenia, zatrzymaną tytułem zabezpieczenia ewentualnych roszczeń z rękojmi lub gwarancji. Wszak spółka (...) wraz z konsorcjum firm, jako generalnym wykonawcą, postanowiła, że generalny wykonawca zatrzyma z każdej z faktur wystawionych przez tę spółkę 10% sumy brutto na zabezpieczenie ewentualnych roszczeń z rękojmi lub gwarancji, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że pomniejszano należność spółki (...), określoną w wystawionej przez nią fakturze, o określony w umowie procent (10%) i wypłacano jej tak pomniejszoną kwotę. Wykazane zostało przy tym, że poszczególne faktury dotyczyły należności za wykonane przez spółkę prace budowlane, a więc należności stanowiących wyłącznie wynagrodzenie spółki (...). W związku z powyższym Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, że 70% kaucji utraciło swą odrębność i stało się częścią roszczenia o zapłatę wynagrodzenia, objętego solidarną odpowiedzialnością pozwanej na gruncie art.
W dalszej części uzasadnienia Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na to, że umowa z dnia 19 grudnia 2011 r. nie zawierała jednej z cech podstawowych umowy kaucji, tj. realności, bowiem nie doszło do przekazania na własność i w posiadanie rzeczy stanowiącej przedmiot zabezpieczenia. Tymczasem wydanie tego przedmiotu jest niezbędnym elementem dojścia do skutku umowy kaucji. W konsekwencji, wobec nieprzeniesienia własności środków pieniężnych przez spółkę (...), Sąd Okręgowy wykluczył istnienie umowy kaucji w okolicznościach niniejszej sprawy. Niezależnie od powyższego Sąd Okręgowy zaznaczył, że dochodzone pozwem należności są wymagalne, choć w obliczu nie zrealizowania inwestycji budowlanej w całości w związku z odstąpieniem pozwanej od umowy łączącej ją z generalnym wykonawcą, tj. konsorcjum firm, nie mogło dojść do ziszczenia się warunków przewidzianych w § 9 ust. 2 umowy podwykonawczej (uzależniających dokonanie zwrotu 70% zatrzymanej kaucji gwarancyjnej od złożenia przez spółkę (...) pisemnego wniosku po podpisaniu przez pozwaną protokołu przekazania – przyjęcia do eksploatacji i zwrocie zabezpieczenia przez pozwaną na rzecz konsorcjum firm, w miejsce którego w dniu 11 października 2012 r. strony sporządziły protokół inwentaryzacji stanu budowy). Zważywszy na to, że powód w dniu 15 kwietnia 2014 r. wezwał pozwaną do zapłaty dochodzonej pozwem należności, a pozwana odpowiedziała na to wezwanie w dniu 5 maja 2014 r., Sąd Okręgowy – przy braku dowodu potwierdzającego dzień, w którym pozwana odebrała powyższe wezwanie - uznał tę ostatnią datę za pierwszą pewną datą, w której pozwana mogła zapoznać się z rzeczonym wezwaniem powoda. Kierując się natomiast zastrzeżonym w § 9 ust. 2 umowy podwykonawczej terminem, Sąd Okręgowy przyjął, że roszczenie powoda stało się wymagalne z upływem 40 dni od dnia następującego po dniu wezwania pozwanej do zapłaty, tj. z dniem 14 czerwca 2014 r., a więc zanim doszło do wniesienia pozwu w tej sprawie (16 lipca 2014 r.) Zasądzając objętą pozwem kwotę, Sąd Okręgowy orzekł również z zastosowaniem art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z § 9 ust. 2 umowy podwykonawczej o należnych powodowi odsetkach, przyjmując że pierwszym dniem pozostawania przez pozwaną w zwłoce był dzień 15 czerwca 2014 r. Powództwo o zapłatę odsetek w części wykraczającej poza uznany okres zwłoki Sąd Okręgowy oddalił. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł stosownie do art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiodła pozwana, zaskarżając go w zakresie pkt. 1 i 3 oraz podnosząc zarzuty naruszenia następujących przepisów prawa materialnego - art.
przez jego niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię, - art. 65 § 1 i § 2 k.c. poprzez dokonanie błędnej wykładni umowy powoda z generalnym wykonawcą, - art. 353 1 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, - art. 481 k.c. w zw. z (...) § 5 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie. W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę wyroku w zaskarżonej części i oddalenie powództwa, zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesu, a także o zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz o zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja okazała się niezasadna. Skarżąca nie zawarła w apelacji zarzutów o charakterze procesowym, wobec czego należało uznać, że zaakceptowała poczynione w pierwszej instancji ustalenia faktyczne, natomiast konstruując apelację wokół zarzutów naruszenia określonych przepisów Kodeksu cywilnego, zmierzała wyłącznie do wykazania wadliwości dokonanej przez Sąd Okręgowy oceny charakteru kwot zatrzymanych przez generalnego wykonawcę z mocy § 9 umowy z dnia 19 grudnia 2011 r. Zdaniem skarżącej kwoty te stanowiły odrębną kaucję gwarancyjną, nie zaś część należnego podwykonawcy (powodowi) wynagrodzenia, wykluczając zasadność objęcia jej – jako inwestora - stosownie do art.
solidarnym z generalnym wykonawcą (tj. konsorcjum firm w składzie: (...) S.A. w K. oraz (...) S.A. w B.) obowiązkiem zwrotu tych kwot. Wskazane wyżej stanowisko skarżącej było oczywistym powtórzeniem stanowiska, które prezentowała w toku całego dotychczasowego postępowania, by uniknąć odpowiedzialności w sprawie. Stanowisko to nie spotkało się z aprobatą Sądu Apelacyjnego. Przepis art.
istotnie przewiduje solidarną odpowiedzialność wymienionych w nim podmiotów za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy, nie posługując się pojęciem kaucji gwarancyjnej, którego użyto w postanowieniach umowy z dnia 19 grudnia 2011 r., co mogłoby sugerować, że pozostaje bez związku z roszczeniami pozwu i nie może stanowić podstawy ich uwzględnienia. Mimo przeciwnych oczekiwań skarżącej zastosowana w umowie nomenklatura nie może jednak dyskwalifikować jego zastosowania do stanu faktycznego niniejszej sprawy, zwłaszcza że skarżąca nie zdołała wykazać, by między spółką (...) – po stronie podwykonawcy a konsorcjum firm – po stronie zleceniodawcy i zarazem generalnego wykonawcy została zawarta niezależna od umowy o roboty budowlane umowa kaucji gwarancyjnej. Umowa kaucji gwarancyjnej nie została ustawowo zdefiniowana, ale orzecznictwo wypracowało jej istotne elementy, przewidując przy tym, że tego rodzaju umowa ma odrębny charakter względem umowy o roboty budowlane, sama zaś kaucja nie mieści się w pojęciu wynagrodzenia. Głównymi cechami umowy kaucji są kauzalność, jako prawna przyczyna przysporzenia oraz realność, jako konieczność przeniesienia własności przedmiotu kaucji wraz z jego posiadaniem (wyrok SN z dnia 19 stycznia 2011 r., V CSK 204/10). Oznacza to przede wszystkim, że przedmiot kaucji powinien zostać przekazany już w momencie zawierania umowy, by umowa kaucji mogła dojść do skutku. W okolicznościach niniejszej sprawy omawiany warunek nie został spełniony, bowiem kwoty służące zabezpieczeniu należytego wykonania umowy z dnia 19 grudnia 2011 r. oraz roszczeń wynikających z rękojmi za wady i gwarancji jakości zostały zatrzymane przez generalnego wykonawcę po wystawieniu poszczególnych faktur, a więc w toku realizacji umowy. Tym samym działanie polegające na zatrzymaniu części zafakturowanych przez podwykonawcę kwot nie nadawało cech realności powyższej umowie i nie świadczyło o zawarciu oddzielnej umowy kaucji. W tej sytuacji zatrzymane kwoty, których cel był de facto tożsamy z tym, jaki przyświeca zabezpieczeniu w drodze kaucji gwarancyjnej, mogły uchodzić jedynie za część należnego powodowi wynagrodzenia za wykonane w ramach podwykonawstwa roboty budowlane. W konsekwencji pozwana, choć nie zatrzymała tych kwot, będąc solidarnie odpowiedzialną z generalnym wykonawcą, który dokonał ich zatrzymania, nie miała podstaw do tego, by uwolnić się od wynikającego z art.
obowiązku zapłaty dochodzonego pozwem świadczenia. Powyższego wniosku nie były w stanie zmienić zarzuty obrazy art. 65 § 1 i § 2 k.c. oraz art. 353 1 k.c., które w okolicznościach sprawy były nie tylko bezzasadne (wszak swoboda umów przekładająca się na dopuszczalność ustanowienia wybranego przez strony i uzgodnionego między nimi zabezpieczenia należytego wykonania umowy nie zwalnia od obowiązku dopełnienia warunków ważności i skuteczności służącej temu celowi czynności prawnej – w tej sprawie nie uchyla obowiązku zachowania wymogu kauzalności i realności umowy kaucji, zaś ich brak nie może być konwalidowany w drodze wykładni oświadczenia woli, a ściślej z odwołaniem się do upatrywanej jednostronnie przez skarżącą intencji stron umowy podwykonawczej zawarcia umowy kaucji), ale także bezprzedmiotowe, skoro Sąd Okręgowy nie oparł na nich swego rozstrzygnięcia. Wbrew poglądom apelacji, wynikające z art.
ograniczenie odpowiedzialności inwestora do wynagrodzenia, jako należności głównej, nie wyłączało w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy możliwości nałożenia na pozwaną obowiązku zapłaty odsetek od zasądzonego świadczenia. Nie ma bowiem bezwzględnych wskazań do tego, by w ślad za stanowiskiem skarżącej, opartym li tylko na wykładni literalnej tego przepisu odnosić unormowaną nim odpowiedzialność solidarną do zapłaty samego wynagrodzenia z pominięciem należności ubocznych. Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie podziela pogląd, zgodnie z którym odpowiedzialność solidarna inwestora i wykonawcy obejmuje roszczenie podwykonawcy o należne mu wynagrodzenie, w tym ewentualne odsetki za opóźnienie, choć z tego rodzaju zastrzeżeniem, że zakres odpowiedzialności inwestora jest ograniczony do rozmiaru wynagrodzenia podwykonawcy wynikającego z umowy, na której zawarcie inwestor udzielił zgody, według stanu z chwili wyrażenia zgody. Wszak ochronna funkcja art.
przemawia za objęciem odpowiedzialnością solidarną również ubocznego długu w postaci odsetek, skoro inwestor, wyrażając zgodę na zawarcie przez wykonawcę umowy z podwykonawcą, przyjmuje ustawową odpowiedzialność solidarną za dług ukształtowany tą umową, również w zakresie terminów płatności (Jacek Gudowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Księga trzecia. Zobowiązania, Lex). O zakresie roszczeń przysługujących podwykonawcy względem inwestora i wykonawcy, będących dłużnikami solidarnymi, poza art.
rozstrzygają także przepisy o solidarności zobowiązań, a w szczególności art. 371 k.c. Oznacza to, że opóźnienie kontrahenta podwykonawcy z zapłatą wynagrodzenia per se nie powoduje, że roszczenie o zapłatę odsetek może być dochodzone przeciwko podmiotom ponoszącym solidarną odpowiedzialność na podstawie art.
(por. wyrok SN z 5 września 2012 r., IV CSK 91/12, L.). Podmioty ponoszące solidarną odpowiedzialność na podstawie art.
są jednak zobowiązane zapłacić odsetki za opóźnienie po skutecznym wezwaniu ich przez podwykonawcę do zapłaty wynagrodzenia (K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, Legalis), co w realiach tej sprawy miało miejsce w dniu 15 kwietnia 2014 r. i przesądziło o zasadności zawartego w pozwie roszczenia odsetkowego (co do samej idei przysługiwania prawa do dochodzenia odsetek), a przez to o prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie przez Sąd Okręgowy, które uwzględniło zgłoszone żądanie zasądzenia odsetek jedynie w części. W tym stanie rzeczy, uznając argumenty skarżącej jedynie za przejaw nieuzasadnionej polemiki z prawidłowym orzeczeniem Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny po myśli art. 385 k.p.c. oddalił przedstawioną apelację, natomiast o kosztach postępowania apelacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c., zasądzając od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu, stosownie do § 6 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 in principio rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U.2013.490 j.t.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.