Sygn. akt VIII GC 469/15 (...) W pozwie z dnia 20 marca 2013 roku powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wniosła o zasądzenie solidarnie od J. B. i M. L. kwoty 37.587,05 euro wraz z odsetkami umownymi w wysokości 20 % w skali roku liczonymi od kwot: 22.485,29 euro od dnia 16 sierpnia 2010 r., 316,56 euro od dnia 13 sierpnia 2010 r., 4.296,86 euro od dnia 16 października 2010 r.,10.488,34 euro od dnia wniesienia pozwu. Nadto powódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 3.600,00 zł i 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa procesowego oraz kosztów wywołanych zawezwaniem do próby ugodowej w związku z niestawiennictwem przeciwnika na posiedzeniu sądu, w łącznej wysokości 7.257,00 zł, na którą składają się opłata sądowa w wysokości 40,00 złotych, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17,00 złotych oraz kwota 7.200,00 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powódka wskazała, że podpisała z pozwanymi umowę kredytu kupieckiego w dniu 19 marca 2010 roku oraz w dniu 20 kwietnia 2011 roku na kwotę w wysokości nie przekraczającej 514.000,00 zł z przeznaczeniem na zakup u powódki środków do produkcji rolnej, czego potwierdzeniem są faktury załączone do pozwu. Powódka podała, że zakupione środki do produkcji rolnej pozwani odebrali i nie składali jakichkolwiek zastrzeżeń co do jakości. Pomimo upływu terminu płatności wyznaczonego w fakturach VAT, pozwani nie uregulowali swojego zobowiązania. Dalej wskazano, że również pozwani dokonali sprzedaży towarów na rzecz powódki, co zostało potwierdzone fakturą VAT nr (...) na kwotę 4.723,44 euro. Powódka dokonała potrącenia wierzytelności pozwanych z tej faktury ze swoją wierzytelnością wynikającą z faktury VAT nr (...) na kwotę 5.961,98 euro, w efekcie czego wierzytelność powódki zmniejszyła się do kwoty 1.238,54 euro. Niezależnie od powyższego, wierzytelność powódki uległa zmniejszeniu wskutek dwóch wpłat dokonanych przez pozwanych po terminach płatności faktur powódki objętych niniejszym postępowaniem. Powódka podniosła, że z uwagi na to, iż potrącenie wzajemnych należności i wpłaty pozwanych zostały dokonane po upływie terminów płatności faktur wystawionych przez powódkę zostały wystawione noty odsetkowe: nr (...) (...) z dnia 19 stycznia 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie faktury VAT nr (...) z dnia 23 kwietnia 2009 roku wynoszącego 832 dni na kwotę 1.399,69 Euro, (...) (...) z dnia 29 marca 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie faktury VAT nr (...) wynoszącego 882 dni na kwotę 389,07 Euro, (...) (...) z dnia 29 marca 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie faktury VAT nr (...) wynoszącego 562 dnia na kwotę 472,10 Euro, nr (...) (...) z dnia 1 sierpnia 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie faktury VAT nr (...) wynoszącego 659 dni na kwotę 8.227,48 Euro. Powódka podała, iż łączna wysokość zadłużenia pozwanych wynosi 37.587,05 euro, na co składają się nieuregulowane należności z tytułu faktur VAT w kwocie 27.098,71 euro oraz z tytułu wystawionych przez powódkę not odsetkowych w kwocie 10.488,34 euro. Uzasadniając żądanie odsetek umownych powódka powołała się na § 5 ust.2 umowy kredytu kupieckiego z dnia 20 kwietnia 2011 roku. Powódka wskazała również, iż zmianie uległa firma spółki z (...) Sp. z o.o. na (...) Sp. z o.o. W piśmie procesowym z dnia 22 października 2013 roku, w związku z wpłatą dokonaną przez pozwanych w dniu 9 września 2013 roku, w kwocie 20.000,00 euro powódka cofnęła powództwo co tej kwoty. Powódka wniosła o zasądzenie od pozwanych solidarnie kwoty 29.861,72 euro z odsetkami liczonymi od kwot: - 2.801,85 euro - odsetki umowne w wysokości 20 % od dnia 16 sierpnia 2010 roku, - 4.296,86 euro- odsetki umowne w wysokości 20 % od dnia 16 października 2010 roku, - 10.488,34 euro - odsetki ustawowe od dnia wniesienia pozwu, - 12.274,67 euro- odsetki ustawowe od dnia złożenia pisma. W uzasadnieniu powódka wskazała, iż wpłata pozwanych została zaliczona na należność z faktury VAT nr (...), z której do zapłaty pozostała kwota 2.801,85 euro oraz na poczet faktury VAT nr (...), która została w całości spłacona w zakresie należności głównej. Powódka wskazała, iż w związku z wpłatą dokonała aktualizacji odsetek za opóźnienie, które pomiędzy stronami zostały ustalone na poziomie 20 % w skali roku i wystawiła dwie kolejne noty odsetkowe w łącznej wysokości 12.274,67 euro, tj. : - (...) (...) na kwotę 12.079,70 euro w związku z dokonaną wpłatą na poczet faktury VAT nr (...), - (...) (...) na kwotę 194,97 euro w związku z wpłatą dokonaną na poczet faktury VAT nr (...). Powódka podała, iż wymienione noty obejmują należność odsetkową od należności zapłaconych w okresie od dnia wymagalności faktur (z uwzględnieniem poszczególnych wpłat) do dnia zapłaty. Pozwani nie udzielili odpowiedzi na pozew. W dniu 7 listopada 2013 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie wydał w przedmiotowej w sprawie wyrok zaoczny, w którym w pkt I orzekł zgodnie z żądaniem powódki zawartym w piśmie z dnia 22 października 2013 r., w pkt II umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Sąd orzekł również o kosztach procesu, zasądzając solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kwotę 11.625,00 zł. W pkt IV rozstrzygnięcia nadał wyrokowi w pkt I i III rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższego wyroku pozwani złożyli sprzeciw. Pozwani zaskarżyli wyrok w całości, wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych z uwzględnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W pierwszej kolejności pozwani podnieśli zarzut przedawnienia dochodzonego pozwem roszczenia powołując się na przepis art. 554 k.c.. Podali również, że przedawnieniu uległy należności odsetkowe, zaś część z nich nie powstała. W dalszej części uzasadnienia sprzeciwu pozwani wskazali, że powódka nie posiada roszczenia o zapłatę kwoty 70.750,00 zł objętego wystawioną przez powódkę samowolnie i całkowicie bezpodstawnie notą obciążeniową (...) (...) (...) z dnia 30 września 2010 r. W ocenie pozwanych powódka dokonała samowolnie kompensaty tej nieistniejącej wierzytelności z wierzytelnością pozwanych wynikającą z faktury VAT nr (...) z dnia 3 września 2010 r. Kompensata ta, w ocenie pozwanych, była niedopuszczalna i bezzasadna. Pozwani wskazali, że posiadają w stosunku do powódki roszczenie o zapłatę kwoty 70.750,00 zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia 10 listopada 2010 r. Podnieśli taż, że strony sporu zawarły umowę nr (...) z dnia 29 lipca 2010 roku na dostawę 250 ton ziaren pszenicy konsumpcyjnej. Przedmiotem umowy było wytworzenie i sprzedaż pszenicy konsumpcyjnej ze zbiorów w roku 2010. Zebrana pszenica okazała się pszenicą paszową, w związku z czym strony zawarły umowę na dostawę pszenicy paszowej. Wskazali, iż powódka z niewiadomych przyczyn wystawiła notę obciążeniową, której pozwani nie zaakceptowali. W ocenie pozwanych niezrealizowanie umowy na dostawę pszenicy konsumpcyjnej było spowodowane siłą wyższą za co producent rolny nie może odpowiadać. Wyrokiem z dnia 21 maja 2014 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie utrzymał w mocy wyrok zaoczny z dnia 7 listopada 2013 r. co do kwoty 17.587,05 euro oraz odsetek liczonych od kwot: - 2.801,85 euro od dnia 16 sierpnia 2010 roku w wysokości 20 % w stosunku rocznym, jednakże nie większych niż odsetki przekraczające czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, - 4.296,86 euro od dnia 16 października 2010 roku w wysokości 20 % w stosunku rocznym, jednakże nie większych niż odsetki przekraczające w stosunku rocznym czterokrotność wysokości stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego, - 10.488,34 euro od dnia 22 października 2013 roku w wysokości odsetek ustawowych a także w zakresie pkt II i III. W pkt II uchylił wyrok zaoczny, co do kwoty 12.274,67 euro oraz ustawowych odsetek liczonych od tej kwoty od dnia 22 października 2013 roku i oddalił w tym zakresie powództwo. Według Sądu poza sporem pozostawała okoliczność, że strony pozostawały w stałych kontaktach gospodarczych, w ramach których powódka sprzedawała pozwanym środki wykorzystywane w produkcji rolnej, zaś pozwani sprzedawali powódce zboże. Zdaniem Sądu powódka wykazała swoje roszczenie tak co do zasady jak i wysokości. Natomiast za nieuzasadnione Sąd uznał żądanie zasądzenia kwoty 12.274,67 euro oraz odsetek ustawowych liczonych od tej kwoty od 22 października 2013 r. Wskazał, że dla wykazania zasadności tego roszczenia, wynikającego z dwóch not odsetkowych, przedstawiła jedynie listę not odsetkowych, nie przedstawiając samych not, dane podane w liście not nie pozwalają na zweryfikowanie rzetelności wystawionych not i prawidłowości wyliczeń w nich zawartych. Dalej Sąd ten wskazał, że weryfikacja prawidłowości wyliczenia zarówno dni opóźnień jak i przyjętych jako podstawy obliczeń stóp procentowych wymagałaby przeprowadzenia żmudnych wyliczeń wymagających niewątpliwie wiadomości specjalnych, przy uwzględnieniu, że strony łączyła umowa przewidująca odsetki w wysokości 20 % w skali roku, a za okres objęty wskazanymi notami przewyższały one odsetki maksymalne, zatem dokonanie wyliczenia odsetek w uwzględnieniem odsetek umownych nie było poprawne. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia wywodzonego z art. 554 k.c., Sąd wskazał, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia ponieważ faktury załączone do pozwu stały się wymagalne kolejno w dniach 1 października 2009 r., 16 sierpnia 2010 r., 13 sierpnia 2010 r. i 16 października 2010 r., a pozwani podpisując potwierdzenie salda z 20 kwietnia 2011 r., uznali zobowiązania wynikające z tych faktur przed upływem terminów przedawnienia, co czyniło zarzut chybionym. Analiza należności z not odsetkowych, zdaniem Sądu, prowadziła do wniosku, że odsetki również nie uległy przedawnieniu. Jeśli chodzi o zarzut potrącenia kwoty 70.750 zł Sąd wskazał, że pozwani w sprzeciwie od wyroku zaocznego powołali się na zdarzenia, które miały miejsce w 2010 r. podnosząc, że wówczas powódka w sposób nieuzasadniony wystawiła notę obciążeniową i dokonała samowolnie kompensaty z wierzytelnością pozwanych wynikającą z faktury VAT nr (...) z dnia 3 września 2010 r. Natomiast nie podnieśli zarzutu potrącenia w tym sprzeciwie czyniąc to dopiero na rozprawie w dniu 12 maja 2014 r. Sąd wskazał, że z zebranych dokumentów wynika, iż należność z faktury VAT nr (...) została skompensowana z wierzytelnością powódki z tytułu noty obciążeniowej z 30 września 2010 r. Wobec tego do potrącenia doszło już w listopadzie 2010 r. Strony w dalszym ciągu prowadziły współpracę a na dzień zawarcia kolejnej umowy w 2011 r. wzajemne saldo nie wykazało istnienia wierzytelności pozwanych z faktury nr (...), co z kolei przemawia za tym, iż na dzień podpisania potwierdzenia salda wierzytelność ta nie istniała. Z tego względu Sąd nie znalazł potrzeby przeprowadzenia postępowania dowodowego zmierzającego do wykazania bezpodstawności wystawienia noty obciążeniowej. Powyższy wyrok zaskarżyły obie strony. W wyniku apelacji Sąd Apelacyjny w Szczecinie wyrok uchylił poza utrzymanym w mocy postanowieniem o umorzeniu postępowania i w zakresie uchylonym przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Szczecinie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. W ocenie Sądu Apelacyjnego zaistniała bowiem sytuacja opisana w art. 386 § 4 k.p.c. Według Sądu Apelacyjnego nieuprawnione było stanowisko Sądu Okręgowego, w myśl którego dokonanie przez powódkę kompensaty i nie umieszczenie przez nią w saldzie z 20 kwietnia 2011 r. wierzytelności pozwanych, świadczy o tym, że pozwani potwierdzili, iż wierzytelność ta, na datę sporządzenia salda nie istniała. Nawet zaś gdyby przyjąć, że pozwani w ten sposób dokonali uznania niewłaściwego (do czego zdaniem Sądu Apelacyjnego nie doszło) to nie oznacza, że pozbawieni zostali możliwości dowodzenia, że wierzytelność powódki, którą skompensowała z ich bezsporną wierzytelnością – nie istniała. Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że brak jest podstaw do wyprowadzania wniosku, że nie zamieszczenie w zestawieniu stanowiącym załącznik nr 2 do umowy o ustanowieniu rejestru zastawu wierzytelności pozwanych w kwocie 70.750 zł, stanowiącej część należności objętej fakturą nr (...) stanowi o uznaniu przez pozwanych skuteczności dokonanego przez nich potrącenia tej należności. Z chwilą złożenia przez pozwanych powódce oświadczenia o potrąceniu w piśmie z dnia 9 maja 2014 r. zaistniała konieczność przeprowadzenia przez Sąd Okręgowy postępowania dowodowego wnioskowanego przez pozwanych co do istnienia ich wierzytelności zgłoszonej do potrącenia w tym procesie, w szczególności istnienia wierzytelności powódki z tytułu niedostarczenia przez pozwaną w 2010 r. zboża o określonych parametrach. Po przeprowadzeniu tych dowodów Sąd Okręgowy winien ustalić charakter stosunku umownego stron, mocą którego pozwani obowiązani byli dokonać na rzecz powódki świadczenia w postaci zboża, a następnie, rozważając całokształt relacji gospodarczych stron, ocenić czy po stronie powódki powstała wierzytelność w kwocie 70.750 zł oraz czy zaistniały pozostałe przesłanki skutecznego potrącenia. Sąd Apelacyjny uznał również za uzasadnione stanowisko powódki co do braku podstaw do stwierdzenia, że brak not odsetkowych uniemożliwia ustalenie zasadności roszczenia powódki, co do odsetek oraz że skontrolowanie prawidłowości wyliczeń odsetek wymaga wiedzy specjalnej. W tym zakresie Sąd powinien poczynić ustalenia co d wysokości kwot uregulowanych przez pozwanych po terminie oraz co do dat wymagalności poszczególnych kwot oraz daty ich uregulowania przez pozwanych, w oparciu o twierdzenia stron oraz znajdujące się w aktach sprawy dowody, przede wszystkim dowody z dokumentów i po ustaleniu faktów, które w świetle przepisów kodeksu cywilnego i umowy stron stanowią o zaistnieniu przesłanek do naliczenia odsetek w określonej wysokości, zweryfikować prawidłowość ich wyliczenia przez powodową spółkę. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy powinien poczynić ustalenia i zbadać skuteczność zgłoszonego przez pozwanych zarzutu potrącenia oraz zasadność dochodzenia przez powódkę odsetek w określonej przez nią wysokości. Sąd ustalił następujący stan faktyczny : Strony procesu pozostawały w stałych stosunkach gospodarczych. Współpraca polegała na sprzedaży pozwanym przez powódkę towarów w postaci środków do produkcji rolnej zaś pozwani sprzedawali powódce zboże. Wzajemne wierzytelności stron były rozliczane poprzez kompensaty. Bezsporne, a nadto dowód: zeznania świadka K. W., zeznania świadka A. P., przesłuchanie strony T. R. (k.814 – 186), przesłuchanie strony I. P. (k.816 – 817), przesłuchanie strony M. L. (k. 817 – 818). W dniu 23 kwietnia 2009 r. strony zawarły umowę sprzedaży, na mocy której powódka sprzedała pozwanym nawóz wapienny (...) w ilości 179,74 t za cenę 5.961,98 Euro (26.359,10 zł). Termin zapłaty należności został wyznaczony na dzień 30 września 2009 roku. Towar został dostarczony pozwanym. Dowód: faktura VAT nr (...) k. 20, dyspozycja sprzedaży towaru k. 21, specyfikacje wysyłkowe k. 22-28, zeznania świadka K. W. (protokół rozprawy z 12 maja 2014 r., od 00:15:26 do 00:21:03), przesłuchanie strony M. L. (k. 817 – 818). Pomiędzy powódką, noszącą wówczas nazwę (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. a pozwanymi, w dniu 19 marca 2010 r., zawarta została umowa kredytu kupieckiego, na mocy której powódka udzieliła pozwanym kredytu kupieckiego do wysokości nie przekraczającej 450.000,00 zł z przeznaczeniem na zakup u powódki środków do produkcji rolnej z odroczonym terminem płatności (§1 umowy). Powódka, nazwana w umowie sprzedawcą, upoważniła kupującego do pobierania towarów bez potrzeby równoczesnej zapłaty ceny za te towary, jednakże do kwoty nie wyższej niż określona w § 1 umowy. Strony ustaliły, że kredyt kupiecki funkcjonować będzie w ten sposób, że każde bezgotówkowe pobranie towaru będzie zmniejszać poziom kredytu, zaś każda zapłata za towary będzie podwyższać jego poziom, nigdy jednak powyżej kwoty określonej w § 1. Uzgodniono, że w przypadku niedotrzymania warunków umowy sprzedawca ma prawo naliczyć kupującemu odsetki umowne od niespłaconych należności w wysokości 20 % w skali roku. Nadto ustalono, że w celu zabezpieczenia wierzytelności sprzedawcy z tytułu udzielonego kredytu kupieckiego, kupujący ustanowi zastaw rejestrowy na pożytkach naturalnych rzeczy. Umowę zawarto na czas określony do dnia 30 września 2010 roku. Wszelkie zmiany umowy wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności. Dowód: umowa kredytu kupieckiego k. 15- 16. W dniu 27 maja 2010 r. strony zawarły umowę sprzedaży towaru o nazwie K. (...) chlorek potasu. Powódka wystawiła z tego tytułu fakturę VAT nr (...) z terminem zapłaty przypadającym na dzień 15 sierpnia 2010 roku. Faktura opiewała na kwotę 24.843,87 Euro (102.769,16 zł). Towar został dostarczony pozwanym. Dowód: faktura Vat nr (...) k. 29, dyspozycja przyjęcia towaru k. 30, oświadczenie pozwanych k. 31-32, listy przewozowe 33-38, 89, 90,91,92,93 wraz z tłumaczeniami k. 94-98, zeznania świadka K. W. (protokół rozprawy z 12 maja 2014 r., od 00:15:26 do 00:21:03), przesłuchanie strony M. L. (k. 817 – 818). W lipcu 2010 roku strony zawarły umowę sprzedaży towaru o nazwie N. (...) (...) za kwotę 23.101,31 Euro (92.419,10 zł). Z tego tytułu powódka wystawiła fakturę VAT nr (...) z terminem zapłaty przypadającym na dzień 12 sierpnia 2010 r. Przedmiot umowy został dostarczony pozwanym przez powódkę. Dowód: faktura VAT nr (...) k. 39, dyspozycja przyjęcia towaru k. 40, listy przewozowe k.41-42, zeznania świadka K. W. (protokół rozprawy z 12 maja 2014 r., od 00:15:26 do 00:21:03), przesłuchanie strony M. L. (k. 817 – 818). W dniu 29 lipca 2010 r. zawarta została umowa zatytułowana „umowa nr (...) kupna pszenicy” dotycząca sprzedaży przez pozwanych powódce 250 ton ziaren pszenicy konsumpcyjnej ze zbiorów 2010 o określonych w § 2 umowy parametrach za cenę bazową 640 zł za 1 tonę netto. Sprzedający (pozwani) zobowiązał się do postawienia do dyspozycji kupującego (powódka) pszenicy w magazynie sprzedającego, najpóźniej do 31 września 2010 r. W przypadkach spornych co do jakości dostarczonej pszenicy sprzedający uprawniony był do przeprowadzenia badania jakości dostarczonej pszenicy w akredytowanym laboratorium badawczym ustalonym zgodnie przez strony umowy (§ 2 ust. 4). Ustalono, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez sprzedającego m.in. w postaci postawienia do dyspozycji kupującego pszenicy o innych parametrach, niż określone w umowie, kupujący mógł według własnego wyboru żądać od sprzedającego zapłaty na pierwsze żądanie kary umownej w wysokości 30 % łącznej ceny sprzedaży lub podjąć negocjacje w celu obniżenia ceny (§ 4 ust. 1 pkt c i ust. 2 pkt a). Wszelkie zmiany umowy wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności (§ 5 ust. 3). Pszenica zaoferowana przez pozwanych powódce nie posiadała parametrów wymaganych dla pszenicy konsumpcyjnej w zakresie opadania Z tego względu strony zawarły drugą (odrębną) umowę na podstawie, której pszenica ta została sprzedana powódce jako pszenica paszowa, gdyż takie parametry spełniała. Z tego tytułu pozwani wystawili dwie obciążające powódkę faktury VAT: nr (...) na kwotę 187.227,12 zł oraz nr (...) na kwotę 180.468,36 zł. Powódka prowadziła działalność w taki sposób, że nabywała towar od dostawców i w tym samym czasie, najpóźniej w dniu następnym po zakupie, sprzedawała swoim odbiorcom („back to back”). Powodowej spółce było obojętne, z jakiego pola pochodzi pszenica, istotne było aby towar odpowiadał określonym parametrom. W dniu 28 września 2010 r. powódka zawarła umowę z Przedsiębiorstwem (...), od którego kupiła 300 ton pszenicy konsumpcyjnej klasa E, rok zbioru 2010 za cenę 825 zł za 1 tonę netto, przy czym towar powódka odebrała własnym transportem i przetransportowała do D.. Koszt transportu wyniósł 71,87 zł netto za tonę. Transakcja ta została przeprowadzona za pośrednictwem brokera, którego marża wyniosła łącznie 4.080,30 zł netto. Pszenica ta została zakupiona przez powódkę w celu realizacji kontraktu nr (...) z (...) sp. z o.o. w D. na zakup pszenicy konsumpcyjnej ze zbiorów z 2010 r. za cenę 815 zł netto za tonę. W dniu 30 września 2010 roku powódka wystawiła notę obciążeniową za niewywiązanie się pozwanych z ilości kontraktowej zawartej w umowie z dnia 29 lipca 2010 roku. Nota obciążeniowa o numerze (...) (...) (...) opiewała na kwotę 70.750,00 zł. Należność wynikająca z noty została skompensowana z wierzytelnością pozwanych wynikającą z faktury VAT (...). Dowód: umowa k. 180-182, faktura nr (...) k. 183, faktura nr (...) k. 184, nota obciążeniowa k. 185, kompensata k. 64, pismo z dnia 20 listopada 2015 r. z załącznikami (k. 609 – 611), umowa z dnia 28 września 2010 r. (k. 722), faktury (k. 723 – 727), zestawienie usług transportowych (k. 728), faktury (k. 729 – 733), dowód przelewu (k. 735 – 736), oświadczenie (k. 772), pismo z dnia 22 lipca 2013 r. (k. 773), pismo z dnia 8 marca 2016 r. (k. 774), przesłuchanie strony T. R. (k. 814 – 816), przesłuchanie strony I. P. (k. 816 – 817), przesłuchanie strony M. L. (k. 817 – 818). W okresie żniw 2010 roku wystąpiły na obszarze województwa (...) obfite i nieustające opady deszczu, które miały negatywny wpływ na jakość ziaren pszenicy. Dowód: wydruki ze strony internetowej (...) dotyczące nasilenia opadów (k. 186-214), pismo z dnia 20 października 2015 r. (k. 594), pismo z dnia 25 listopada 2015 roku (k. 617), informacje (k. 625 – 694). W dniu 1 października 2010 r. strony zawarły umowę sprzedaży. Dotyczyła ona towaru o nazwie N. (...)-S 18-2 LUZ. Cena wynosiła 4.296,86 Euro (17.131.59 zł), zaś termin zapłaty przypadał na dzień 15 października 2010 roku. Towar wyszczególniony w fakturze został dostarczony pozwanym. Dowód: faktura VAT nr (...) (k. 43), dyspozycja przyjęcia towaru (k. 44), list przewozowy (k. 45), zeznania świadka K. W. (protokół rozprawy z 12 maja 2014 r., od 00:15:26 do 00:21:03), przesłuchanie strony M. L. (k. 817 – 818). W ramach współpracy również powódka nabywała towary u pozwanych. Z tego tytułu pozwani byli wierzycielami powódki co do kwoty 4.723,44 Euro. Powódka dokonała potrącenia wierzytelności pozwanych ze swoją wierzytelnością wynikającą z faktury VAT nr (...) na kwotę 5.961,98 Euro, w efekcie czego wierzytelność powódki uległa zmniejszeniu do kwoty 1.238,54 Euro. Bezsporne, a nadto kompensata (k. 47). W dniu 20 kwietnia 2011 r. strony zawarły kolejną umowę kredytu kupieckiego, na mocy której sprzedawca udzielił kupującemu kredytu kupieckiego do wysokości nie przekraczającej 514.000,00 zł z przeznaczeniem na zakup u sprzedawcy środków do produkcji rolnej z odroczonym terminem płatności. Uzgodniono, że w celu zabezpieczenia wierzytelności sprzedawcy z tytułu udzielonego kredytu kupieckiego, kupujący ustanowi zastaw rejestrowy na pożytkach naturalnych rzeczy. Odsetki umowne od niespłaconych należności ustalono na poziomie 20 % w skali roku. Umowa zawarta została na czas określony do dnia 30 września 2011 roku. Umowa o ustanowienie zastawu rejestrowego na pożytkach naturalnych rzeczy zawierała zapis, że zastawnikowi przysługuje wobec pozwanych wierzytelność w łącznej kwocie 513.608,68 zł. Załącznikiem do zawartej przez strony umowy ustanowienia zastawu rejestrowego był dokument „potwierdzenie sald”. Dokument ten został podpisany przez pozwanych. W dokumencie tym wymienione zostały m.in. faktury objęte niniejszym postępowaniem. Dowód: umowa kredytu kupieckiego (k. 17-19), umowa o ustanowienie zastawu (k. 290-291), potwierdzenie salda (k. 292), tabela zasiewów (k. 293). W dniu 29 lutego 2012 r. została dokonana przez pozwanych wpłata w kwocie 15.000,00 zł (3.597,12 Euro). Wpłata została zaliczona na poczet, pozostałej po potrąceniu należności z faktury VAT nr (...) z dnia 23 kwietnia 2009 roku kwoty 1.238,54 Euro oraz częściowo na fakturę VAT nr (...) z dnia 27 maja 2010 roku opiewającą na kwotę 24.843,87 Euro. W dniu 1 czerwca 2012 roku została dokonana kolejna wpłata w kwocie 100.000,00 zł (22.784,75 Euro). Wpłata ta została zaliczona na poczet faktury VAT nr (...) z dnia 29 lipca 2010 roku opiewającej na kwotę 23.101,31 Euro, wskutek czego z tej faktury pozostała do zapłaty kwota 316,56 Euro. W dniach: 19 stycznia 2012 roku, 29 marca 2012 roku oraz w dniu 1 sierpnia 2012 roku powódka wystawiła cztery noty odsetkowe z tytułu opóźnień w zapłatach należności wynikających z faktur. Powódka wystawiła następujące noty: 1. nota odsetkowa nr (...) (...) z dnia 19 stycznia 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie fraktury VAT nr S- (...)09-04- (...) z dnia 23 kwietnia 2009 roku wynoszącego 832 dni na kwotę 1.399,69 Euro, 2. nota odsetkowa (...) (...) z dnia 29 marca 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie faktury VAT nr (...) wynoszącego 882 dni na kwotę 389,07 Euro, 3. nota odsetkowa nor (...) (...) z dnia 29 marca 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie faktury VAT nr (...) wynoszącego 562 dnia na kwotę 472,10 Euro, 4. nota odsetkowa nr (...) (...) z dnia 1 sierpnia 2012 roku z tytułu opóźnienia z zapłatą w terminie faktury VAT nr (...) wynoszącego 659 dni na kwotę 8.227,48 Euro. Łączna suma należności wynikających z not wyniosła 10.488,34 Euro. Dowód: nota odsetkowa (...) (...) (k. 46), kompensata (k. 47), nota odsetkowa (k. 48), nota odsetkowa NOTA -12-06- (...) (k. 49), potwierdzenie dokonania wpłat (k. 50), lista not odsetkowych (k. 52). Po otrzymaniu wezwania do zapłaty kwoty 52.144,32 Euro z dnia 29 marca 2012 roku wraz z potwierdzeniem sald w walucie transakcji pozwani zakwestionowali obowiązek zapłaty wskazanej w wezwaniu kwoty. Wskazali, że noty odsetkowe po 16 września 2012 roku nie są prawidłowe, zaś po przeanalizowaniu dokumentów uznali, iż powódka ma wobec pozwanych zobowiązania wynikające ze sprzedaży, które winny być uregulowane. W piśmie z dnia 12 kwietnia 2012 r. powódka podtrzymała swoje stanowisko, odnośnie zadłużenia pozwanych, powołując się na potwierdzenie zadłużenia przez pozwanych na umowie kredytu kupieckiego. Do pisma załączono szczegółowe kompensaty i wystawione przez powódkę noty. Dowód: pismo z dnia 6 kwietnia 2012 roku (k. 216), pismo z dnia 12 kwietnia 2012 r. wraz z załącznikami (k. 55- 78). W piśmie z dnia 26 kwietnia 2012 r. pozwani podnieśli, że nie posiadają kompensaty za fakturę nr (...) na kwotę 187.227,12 zł. Nadto podnieśli, że nie akceptują noty (...). W piśmie z dnia 30 kwietnia 2012 r. powódka poinformowała pozwanych, że faktura nr (...) na kwotę 187.227,12 zł nie była objęta kompensatą wzajemnych należności. Ponownie wezwała pozwanych do uregulowania zadłużenia. Dowód: pismo z dnia 30 kwietnia 2012 roku (k. 7). Na dzień 31 maja 2012 roku wierzytelność powódki w stosunku do pozwanych wynosiła 212.242,71 zł. Dowód: potwierdzenie salda (k. 294). W dniu 27 sierpnia 2012 roku powódka w Sądzie Rejonowym w Kamieniu Pomorskim złożyła wniosek o zawezwanie pozwanych do próby ugodowej. Pozwani, pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawili się na posiedzenie. Dowód: dokumenty z akt sprawy I Co 870/12, zawiadomienie (k. 99), wniosek (k. 100-101), pełnomocnictwo (k. 102), odpis z KRS (k. 103), dowód uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (k. 104), dowód uiszczenia opłaty od wniosku (k. 105), potwierdzenie salda (k. 106), Na dzień 27 listopada 2012 roku wierzytelność powódki wobec pozwanych wnosiła 37.387,05 Euro, z czego 10.488,34 Euro stanowiły należności z tytułu odsetek. Dowód: potwierdzenie salda w walucie transakcji (k. 51), lista not odsetkowych (k. 52). W dniu 27 września 2013 roku powódka wygenerowała z systemu komputerowego listę not odsetkowych za okres od 1 stycznia 2012 roku do 27 września 2013 roku. Na liście wskazano oznaczenia not odsetkowych, numer faktury, termin zapłaty, datę zapłaty, ilość dni opóźnienia kwotę należności i kwotę rozliczenia. W związku z zapłatą przez pozwanych kwoty 20.000 euro, która została zaliczona na poczet faktur VAT nr (...) powódka wystawiła dwie noty odsetkowe w łącznej wysokości 12.274,70 euro. (...) (...) na kwotę 12.079,70 euro w związku z zapłatą faktury VAT nr (...) na kwotę 194,97 euro w związku z zapłatą faktury VAT nr (...). (...) (...) obejmuje należność odsetkową za opóźnienie w zapłacie wynoszące 1120 dni, zaś (...) (...) za opóźnienie w zapłacie 1124 dni. Dowód: lista not odsetkowych (k. 134). W piśmie z dnia 9 maja 2014 roku pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu, które dotarło do siedziby powódki w dniu 12 maja 2014 roku. W oświadczeniu wskazali, że posiadają w stosunku do powódki wierzytelność w kwocie 70.750,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 18 września 2010 roku do dnia 17 września 2012 roku, z tytułu pozostałej do zapłaty kwoty z faktury VAT nr (...) z dnia 3 września 2010 roku. Pozwani wymienili wierzytelności powódki, w tym objęte niniejszym postępowaniem, które ulegają potrąceniu z wierzytelnością pozwanych. Dowód: oświadczenie o potrąceniu (k. 315-318). Sąd zważył co następuje: W świetle przedstawionych ustaleń powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Przedmiotowa sprawa została rozpoznana ponownie przez Sąd pierwszej instancji z uwagi na wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 3 września 2015 roku (sygn. akt I ACa 338/15), który uchylił wcześniejszy wyrok poza utrzymanym w mocy postanowieniem o umorzeniu postępowania i w zakresie uchylonym przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Odwoławczy wyraził pogląd, że Sąd Okręgowy niezasadnie zdyskredytował zarzut potrącenia podniesiony przez pozwanych na rozprawie w dniu 14 maja 2014 r. a w konsekwencji nie przeprowadził postępowania dowodowego wnioskowanego przez pozwanych, co do istnienia wierzytelności zgłoszonej do potrącenia. Nadto podzielił stanowisko powódki co do braku podstaw do stwierdzenia, że brak not odsetkowych uniemożliwia ustalenie zasadności roszczenia powódki w zakresie odsetek za opóźnienie. Sąd Apelacyjny zalecił by, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, ustalić charakter stosunku umownego stron, mocą którego pozwani zobowiązani byli dokonać świadczenia w postaci zboża, następnie ocenić czy po stronie powódki powstała wierzytelność w kwocie 70.750,00 zł oraz czy zaistniały pozostałe przesłanki skutecznego potrącenia. W odniesieniu do żądania odsetkowego Sąd Apelacyjny zalecił by poczynić ustalenia co do wysokości kwot uregulowanych przez pozwanych po terminie oraz co do dat wymagalności poszczególnych kwot oraz daty ich uregulowania przez pozwanych oraz ocenić zasadność dochodzenia przez powódkę odsetek w określonej przez nią wysokości. W przywołanym orzeczeniu Sąd Apelacyjny przesądził zatem na podstawie art. 386 § 6 k.p.c. o kierunku dalszego postępowania. Przedmiotowym pozwem powódka dochodziła od pozwanych zapłaty należności wynikających z umów sprzedaży środków ochrony roślin oraz odsetek za opóźnienie w zapłacie tych należności jak również dalszych odsetek. Podstawę żądania stanowił zatem art. 535 k.c. regulujący umowę sprzedaży oraz w zakresie odsetek art. 481 i 482 k.c. Na wstępie wskazać należy, że wszystkie należności z tytułu umów sprzedaży środków ochrony roślin odzwierciedlonych w czterech fakturach VAT dołączonych do pozwu a także odsetek za opóźnienie w zapłacie tych należności okazały się zasadne, co potwierdzają dowody z dokumentów i dowody osobowe. Zarzut przedawnienia podniesiony w kontekście tych żądań nie zasługiwał na uwzględnienie, z tego względu, że doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia poprzez złożenie w dniu 20 kwietnia 2011 r. oświadczenia dotyczącego uznania salda, gdzie te wszystkie należności zostały między stronami rozliczone i uznane. Skutek w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia (art. 123 § 1 pkt 1 k.c.) wywołał także złożony przez powódkę w dniu 27 sierpnia 2012 r. wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Kierując się wskazaniami Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy dokonał w pierwszej kolejności oceny charakteru prawnego stosunku umownego stron, co ma zasadnicze znaczenie w kontekście zarzutu potrącenia. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd doszedł do przekonania, że umowa nr (...) zawarta pomiędzy stronami w dniu 29 lipca 2010 r. – wbrew twierdzeniom pozwanych - była umową sprzedaży, uregulowaną w art. 535 i nast. k.c. a nie umową kontraktacji. Powyższe wnioski Sąd wywiódł zarówno na podstawie badania treści samej umowy jak i biorąc pod uwagę całokształt relacji między stronami. Zgodnie z art. 613 § 1 k.c. przez umowę kontraktacji producent rolny zobowiązuje się wytworzyć i dostarczyć kontraktującemu oznaczoną ilość produktów rolnych określonego rodzaju, a kontraktujący zobowiązuje się te produkty odebrać w terminie umówionym, zapłacić umówioną cenę oraz spełnić określone świadczenie dodatkowe, jeżeli umowa lub przepisy szczególne przewidują obowiązek spełnienia takiego świadczenia. Podkreślenia wymaga okoliczność, że przedmiotem kontraktacji są produkty rolne wytworzone w gospodarstwie rolnym producenta. Produkty rolne rozumieć należy w tym kontekście jako określoną ilość rzeczy oznaczonych co do gatunku, wytworzonych przez producenta, czyli w chwili zawarcia umowy są to rzeczy przyszłe. Poza tym, przedmiotem umowy są produkty wytworzone wyłącznie w gospodarstwie rolnym producenta, co w istotny sposób zawęża przedmiot umowy, a jednocześnie odróżnia umowę kontraktacji od umowy sprzedaży (tak też, np. Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna., red. A. Kidyba, Lex 2014). Natomiast w umowie z dnia 29 lipca 2010 r. nie znajduje się postanowienie, z którego wynika, że jej przedmiotem jest dostawa pszenicy pochodzącej ze zbiorów pozwanych. W treści umowy wskazano jedynie ilość pszenicy, jej parametry i wymóg, aby pochodziła ze zbiorów z 2010 roku. Strony nie zawarły w umowie podstawowego elementu pozwalającego na jej odróżnienie w stosunku do umowy sprzedaży. W ocenie Sądu, gdyby wolą powódki było nabycie pszenicy pochodzącej ze zbiorów pozwanych to okoliczność ta, jako podstawowa kwestia przy określeniu przedmiotu umowy, zostałaby wprost wskazana w treści umowy. Natomiast w sytuacji, gdy tego zaniechano, brak podstaw do przyjęcia, iż zawarto umowę kontraktacji. Zdaniem Sądu także zeznania świadków i przesłuchanie stron w kontekście charakteru ich współpracy i specyfiki przedsiębiorstwa powódki także dowodzą, że strony zawarły umowę sprzedaży regulowaną w art. 535 i nast. k.c., nie zaś umowę kontraktacji. W szczególności zwrócić należy uwagę na fakt, że zeznający w charakterze strony M. L. owszem podał, że powódka miała świadomość, iż pozwani prowadzili gospodarstwo rolne, gdzie znajdują się ich pola, jednak nie wskazał, że zawierając umowę oczekiwała ona na dostawę zboża właśnie z tych pól. Pozwany nie orientował się czy kwestia skąd zboże pochodzi miała znaczenie dla powódki bowiem zawierając umowę powódka tego nie wyartykułowała. Z kolei świadek A. P. zeznał, że Pana R. interesowała cena, parametry i ilość. Jak wynika z powyższych dowodów osobowych poza sferą zainteresowań reprezentanta powódki pozostawało z jakich pól zboże będzie pochodziło, czy z pól pozwanych czy z innego źródła, istotne były parametry i ilość, co też znalazło potwierdzenie w dowodach z przesłuchania reprezentantów powódki T. R. i I. P.. Wynika z tych przesłuchań, że powódka nie zawierała kontaktów w ten sposób, że wskazywała z jakich konkretnie pól chce zboże. Nie kontrolowała nasion służących do siewu jak zazwyczaj czynią to podmioty zawierające umowy o kontraktację bowiem znaczenia ma tylko produkt finalny. Powyższe podyktowane było tym, że powódki nie interesowało czy kontrahent jest producentem czy tylko pośredniczy w sprzedaży. Specyfika bowiem działalności powódki polega na tym, że kupuje zboże i natychmiast je odsprzedaje swoim kontrahentom, ewentualnie może być dzień różnicy pomiędzy transakcjami. Są to tzw. transakcje „back to back”. W świetle powyższego sam fakt, że pozwani prowadzą gospodarstwo rolne i są producentami nie mógł przesądzać o tym, że powódka zawarła umowę kontraktacji. Okoliczności sprawy jednoznacznie świadczą, zdaniem Sądu, o tym, że strony łączyła umowa sprzedaży pszenicy konsumpcyjnej. Skoro strony łączyła umowa sprzedaży a nie kontraktacji implikowało to przyjęcie, że pozwani nie byli zwolnieni z odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania, gdy zaszły okoliczności niezależne od żadnej ze stron, a ich zobowiązanie nie wygasło. Nie znajduje zatem na gruncie niniejszej sprawy zastosowania art. 622 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli wskutek okoliczności za które żadna ze stron odpowiedzialności nie ponosi producent nie może dostarczyć przedmiotu kontraktacji, obowiązany jest tylko do zwrotu pobranych zaliczek i kredytów bankowych. W konsekwencji wszystkie dowody (w szczególności informacja Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego), które zmierzały do wykazania, że wykonanie tej umowy było niemożliwe z uwagi na niekorzystne warunki atmosferyczne mające decydujący wpływ na jakość ziarna pszenicy– co w przypadku umowy kontraktacji zwalniałoby pozwanych od odpowiedzialności za niewykonanie zobowiązania – okazały się bezprzedmiotowe i w ocenie Sądu zmierzałyby jedynie do przedłużenia postępowania generując nieuzasadnione koszty. Nie budzi natomiast wątpliwości Sądu, że umowa sprzedaży pszenicy konsumpcyjnej z 29 lipca 2010 r. nie została przez pozwanych wykonana. Poza sporem był fakt, że pozwani nie dostarczyli pszenicy konsumpcyjnej bowiem dostarczone ziarna nie spełniały wymaganych parametrów, a konkretnie chodziło o parametr opadania, który decyduje o późniejszych wypiekach. Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. pełnomocnik pozwanych jednoznacznie przyznał, że pozwani nie dostarczyli pszenicy konsumpcyjnej nadto nie kwestionował wyników badań pszenicy i nie wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego w tym zakresie. Wobec tego po stronie powodowej zaktualizowało się zarówno roszczenie odszkodowawcze na zasadach ogólnych w oparciu o art. 471 k.c. jak i roszczenie z tytułu kar umownych, przewidziane w § 4 ust. 2 pkt
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.