I Ca 82/16

(1)i J. T.

(2)przy udziale Gminy O. o wpis prawa własności w księdze wieczystej KW nr (...), numer elektroniczny (...) na skutek apelacji uczestniczki postępowania Gminy O. od wpisu w dziale II Kw nr (...) Sądu Rejonowego w Słupcy z dnia 12 stycznia 2016 roku, sygn. akt Dz.Kw(...) postanawia: 1. oddalić apelację, 2. zasądzić od uczestniczki Gminy O. na rzecz wnioskodawców J. i J. T.

(2)kwotę 240,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Jolanta Mroczek Iwona Przyłębska – Grzybowska Ewa Kozłowska Sygn. akt I 1Ca 82/16 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2015 roku J. T.

(1)oraz J. T.

(2)wystąpili o wpisanie ich w dziale II księgi wieczystej nr Kw (...) (numer elektroniczny (...)) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Słupcy jako współwłaścicieli na zasadzie wspólności małżeńskiej ustawowej prawa własności działki numer (...), w miejsce Gminy O. na podstawie: - decyzji Wojewody (...) z dnia 23 grudnia 2014 roku, znak: SN-IV. (...).51.2014.3 orzekającej, że nieruchomość stanowiąca działki nr (...) (obręb G., gm. O.) nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, - decyzji Ministra Rolnictwa i (...)utrzymującej w mocy ww. decyzję; - decyzji nr (...) Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 sierpnia 2015 roku, znak: (...) (...) stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody (...) z dnia 27 grudnia 1994 roku nr (...).III. (...)- (...) w części dotyczącej działki nr (...); - decyzji nr (...) Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 12 listopada 2015 roku, znak: (...) (...) (...) utrzymującej w mocy ww. decyzję nr (...); - decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 września 2007 roku, (...) - decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007 roku, znak: (...) - wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2009 roku, (...) - postanowienia Sądu Powiatowego dla miasta P. w P. z dnia 21 lipca 1966 roku, sygn. akt (...)w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku; - postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 25 marca 1991 roku, (...) w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku; - postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 9 listopada 1998 roku, sygn. akt (...) w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku; - aktu notarialnego (rep. A nr 2. (...)) – rozwiązania przedwstępnej umowy sprzedaży pod warunkiem oraz umowy sprzedaży z dnia 27 marca 2007 roku; - aktu notarialnego (...)) – umowy sprzedaży z dnia 2 czerwca 2014 roku; - aktu notarialnego ((...)– umowy sprzedaży z dnia 23 grudnia 2013 roku. Sąd Rejonowy w Słupcy dnia 12 stycznia 2016 roku uwzględniając powyższy wniosek wpisał w księdze wieczystej nr Kw (...) ( (...)), w dziale II J. T.

(1)i J. T.

(2)na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej w miejsce dotychczasowego właściciela – jednostki samorządu terytorialnego: Gminy O.. Apelację od powyższego wpisu złożyła uczestniczka postępowania – Gmina O. i zarzuciła naruszenie: 1) art. 34 zdanie drugie ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r., poz. 707 ze zm.) przez ujawnienie w dziale II księgi wieczystej jako właścicieli osób, których następstwo prawne po osobie wpisanej jako właściciel nie zostało wykazane odpowiednimi dokumentami, 2) art. 626 8 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. przez niewszechstronne rozważanie treści dołączonych do wniosku dokumentów, 3) art. 626 9 k.p.c. przez nie oddalenie wniosku o wpis mimo braku podstaw do jego dokonania, 4) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przez błędne przyjęcie, że ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca nieważność deklaratoryjnej decyzji administracyjnej wywołuje skutki materialnoprawne w sferze prawa cywilnego i może stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej, podczas gdy decyzja taka wywiera jedynie skutki – z mocą wsteczną – w sferze prawa administracyjnego i może li tylko stanowić podstawę do wszczęcia lub kontynuowania postępowania administracyjnego mającego na celu stwierdzenie we właściwym trybie i przez właściwy organ czy w odniesieniu do konkretnej nieruchomości nastąpił w dniu 27 maja 1990 roku skutek z mocy prawa, 5) art. 31 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece przez przyjęcie, że decyzja administracyjna stwierdzająca nieważność decyzji deklaratoryjnej stanowiącej podstawę określonego w niej podmiotu jako właściciela w dziale Ii Księgi wieczystej stanowi inny odpowiedni dokument wykazujący niezgodność między treścią księgi wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, 6) naruszenie art. 3 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w zw. z art. 626 13 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że uchylenie domniemania przewidzianego w powołanym art. 3 ust. 1 jest dopuszczalne w postępowaniu wieczystoksięgowym z powołaniem li tylko na kwalifikowaną wadliwość dokumentów stanowiących podstawę wpisu jako właściciela określonego podmiotu podczas, gdy wadliwość taka uprawnia jedynie sąd wieczystoksięgowy do wpisu z rzędu ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a rozstrzygnięcie o tym czy rzeczywiście taka niezgodność istnieje może nastąpić jedynie w postępowaniu procesowym po wniesieniu powództwa przewidzianego w art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Stawiając powyższe zarzuty apelująca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonych wpisów i oddalenie wniosku o wpis w dziale II księgi wieczystej (...) J. T.

(1)i J. T.

(2)na zasadzie ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, 2) zasądzenie od J. T.

(1)i J. T.

(2)solidarnie na rzecz Gminy O. kosztów postępowania apelacyjnego wg norm przepisanych. Wnioskodawcy J. T.

(1)i J. T.

(2)wnieśli o oddalenie apelacji w całości oraz zasądzenie od uczestniczki na ich rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja uczestniczki Gminy O. okazała się nieuzasadniona. W niniejszej sprawie żądanie wnioskodawców J. i J. T.

(2)obejmowało dokonanie wpisów w dziale II księgi wieczystej KW nr (...) (numer elektroniczny (...)) polegających na wykreśleniu Gminy O. i wpisaniu J. T.

(1)oraz J. T.

(2)jako następców prawnych po L. M.. Z dokumentów zgromadzonych w aktach przedmiotowej księgi wieczystej wynika, że L. M. był ostatnią osobą fizyczną ujawnioną jako właściciel w księdze wieczystej KW nr (...), prowadzonej przez były Sąd Powiatowy w K. dla nieruchomości pod nazwą (...). Jednocześnie dokumenty te ukazują, że księga wieczysta KW nr (...) prowadzona dla zabudowanej nieruchomości o powierzchni 0,1192 ha, działka nr (...) założona została po odłączeniu z księgi wieczystej KW nr (...), oznaczonej jako ciąg dalszy księgi wieczystej KW nr (...) – na podstawie wniosku wójta Gminy O. z dnia 14 września 1994 roku. Poprzednikiem prawnym Gminy O. był zatem Skarb Państwa, którego prawo własności ujawniono w dziale II księgi wieczystej KW nr (...) na podstawie postanowienia byłego Sądu Powiatowego w S. z dnia 17 maja 1961 roku, w oparciu o orzeczenie Prezydium (...) z dnia 30 listopada 1955 roku stwierdzające, że (...) podpada pod art. 2 ust. 1 e sekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej i podlega przyjęciu na rzecz Skarbu Państwa, które zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Rolnictwa z dnia 12 marca 1959 roku. Mając natomiast na względzie, że prowadzenie ksiąg wieczystych oparte jest na zasadzie tzw. ciągłości wpisów, określanej w doktrynie prawniczej także jako zasada wpisu ciągłego podkreślić należy, iż osoba ubiegająca się o wpis musi wykazać wprost, że jest następcą prawnym osoby aktualnie wpisanej, albo przedstawić i wykazać ciąg następstw prawnych po niej, z uwagi na niedopuszczalność wwiązania się w następstwo prawne po jednym z podmiotów (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1998 roku, II CKN 604/07; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2004 roku, III CK 276/03, niepubl.). Występujący z wnioskiem o wpis J. T.

(1)i J. T.

(2)winni zatem legitymować się dokumentami podważającymi skutecznie tytuł prawny do nieruchomości zarówno skarżącej Gminy O., jak i Skarbu Państwa, a ponadto zobligowani byli do wykazania następstwa prawnego po L. M.. Szczegółowa analiza przedłożonych wraz z wnioskiem o wpis dokumentów ujawnia opisane powyżej dokumenty, czyniąc tym samym bezzasadnymi wszelkie twierdzenia apelującej Gminy O., w których – powołując się wybiórczo na uzasadnienia judykatu Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012 roku (...) oraz postanowienia Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 9 marca 2011 roku (...)– próbuje przeforsować potrzebę wystąpienia przez wnioskodawców z powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece) celem rozstrzygnięcia sporu co do prawa do przedmiotowej nieruchomości. Wbrew stawianym w uzasadnieniu wywiedzionego środka zaskarżenia tezom, które zdają się wynikać z nazbyt pobieżnej lektury uzasadnienia powołanego przez skarżącą orzeczenia Sądu Najwyższego, legitymowanie się: 1) dokumentami wykazującymi następstwo prawne wnioskodawców po L. M. (fakt niekwestionowany przez apelującą); 2) decyzją stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej, tj. decyzją nr (...) Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 sierpnia 2015 roku, znak: (...).736.346.2015/MSte stwierdzającą nieważność Decyzji Wojewody (...) z dnia 27 grudnia 1994 roku, Nr (...). (...)- (...) dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę O. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności nieruchomości zabudowanej oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) w jednostce ewidencyjnej O., obręb G., opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr 1, stanowiącej integralną część decyzji – w części dotyczącej nieruchomości aktualnie oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej (...)-O., obręb (...) G. jako działka nr (...) (vide: k. 480 – 482 akt księgi wieczystej), utrzymaną w mocy decyzją nr (...) Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 12 listopada 2015 roku, znak: (...).736.94. (...) (vide: k. 484 – 487 akt księgi wieczystej); 3) decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi z dnia 21 września 2007 roku, znak:(...) w przedmiocie m.in. stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Rolnictwa z dnia 12 marca 1959 roku (znak: UR.U. (...)) oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 30 listopada 1955 roku (znak: 21/6/55) w części dotyczącej m.in. działki ewidencyjnej nr (...) o pow. 0,1192 ha (vide: k. 489 – 494 v akt księgi wieczystej) - z powodu wady prawnej polegającej na wydaniu jej bez wniosku uprawnionej osoby; 4) decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 października 2007 roku, znak: (...)utrzymującą w mocy ww. decyzję z dni 21 września 2007 roku (vide: k. 497 – 510 akt księgi wieczystej); 5) decyzją Wojewody (...) z dnia 23 grudnia 2014 roku, znak: SN-IV. (...).51.2014.3, mocą której orzeczono, że nieruchomość stanowiąca działki nr (...) (obręb G., gm. O.) nie podpadają pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1994 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.) utrzymaną w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 maja 2015 roku, znak: GZm-257-625-27/15 (vide: 468 – 478 akt księgi wieczystej) stanowi, także w ocenie Sądu Okręgowego, wystarczającą podstawę do ujawnienia wnioskodawców w dziale II przedmiotowej księgi wieczystej, nie zaś – jak sugeruje skarżąca – jedynie ostrzeżenia o niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Uważna lektura przytoczonego przez apelującą całokształtu, nie zaś wybranych fragmentów (odnoszących się zresztą do spornej wówczas kwestii, tj. legitymowania się wyłącznie decyzją komunalizacyjną, rozważanej w odniesieniu do „majątku G.”), uzasadnienia ukazując – w świetle tzw. zasady ciągłości wpisów – konieczność podważania tytułu prawnego do przedmiotowej nieruchomości zarówno skarżącej Gminy O., jak i Skarbu Państwa poprzez przedłożenie orzeczenia stwierdzającego wyłączenie owej nieruchomości spod działania przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej przesądza jednocześnie, że szczególny rodzaj podstawy wpisu stanowią ostateczne decyzje administracyjne będące dowodem zmiany stanu prawnego nieruchomości, a ściślej ich rozstrzygnięcie (teza, nie zaś uzasadnienie) i to bez względu na jej charakter (konstytutywny, czy deklaratywny). Jednocześnie Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego postanowienia z dnia 25 kwietnia 2012 roku (...) wprost wskazał, że podstawę zmiany właściciela w dziale II księgi wieczystej może stanowić zarówno decyzja komunalizacyjna (czego skarżąca w istocie nie kontestuje), jak i decyzja stwierdzająca, że dana nieruchomość nie podpada pod art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sąd Najwyższy, powołując się m.in. na uchwałę z dnia 17 lutego 2011 roku wydaną w sprawie o sygnaturze (...) a także uchwałę z dnia 18 maja 2011 roku wydaną w sprawie o sygnaturze (...) podkreślił także, że dla orzekania w przedmiocie objęcia danej nieruchomości dyspozycją art. 2 ust. 1 lit e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 roku w sprawie wykonania tego dekretu właściwa jest droga administracyjna. W świetle zaprezentowanych rozważań i faktu dysponowania przez wnioskodawców także ostateczną decyzją administracyjną przesądzającą, że nieruchomość stanowiąca działki nr (...) (obręb G., gm. O.) nie podpada pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1994 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13 ze zm.), a także ostateczną decyzją komunalizacyjną stwierdzić należy, że uwzględniając wniosek małżonków T., Sąd I instancji nie naruszył wyeksponowanych w petitum apelacji norm prawnych, które – pomimo ich różnorodnej konfiguracji – koncentrowały się na próbie przeforsowania konieczności wytoczenia powództwa w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w celu rozstrzygnięcia, czy nieruchomość objęta wnioskiem podpada pod działanie wskazanego dekretu z 6 września 1944 roku, a ściślej jego art. 2 ust. 1 lit. e. Inne bowiem regulacje art. 2 ust. 1 dekretu pozostają – bacząc na zakres twierdzeń apelacyjnych - poza oceną Sądu odwoławczego. Na marginesie zaznaczyć jedyne należy – wobec wąskiej kognicji sądu wieczystoksięgowego skupionej wyłącznie wokół treści wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treści księgi wieczystej i twierdzeń prezentowanych w uzasadnieniu wywiedzionej apelacji - że w dniu 11 kwietnia 2016 roku wnioskodawcy J. T.

(1)oraz J. T.

(2)przedłożyli odpisy wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 listopada 2015 roku wydane w sprawach o sygn. akt I SA/Wa (...)i I SA/Wa (...) oddalające skargi Gminy O. od decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 maja 2015 roku, nr (...) oraz z dnia 26 maja 2015 roku, nr (...) Konkludując stwierdzić należy, że brak jest podstaw do wzruszenia zaskarżonego orzeczenia. Wobec powyższych rozważań i z mocy art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. apelację uczestniczki Gminy O. oddalono (punkt

1. postanowienia). O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczono w oparciu o normę art. 520 § 2 k.p.c. w zw. z § 5 pkt 5 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804) – punkt
2. postanowienia. Jolanta Mroczek Iwona Przyłębska – Grzybowska Ewa Kozłowska