Sygn. akt: KIO 2816/15 WYROK z dnia 12 stycznia 2016 roku Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Katarzyna Prowadzisz Protokolant: Aneta Górniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2016 roku, w Warszawie, odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 28 grudnia 2015 roku przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie A.S.A. Tarnobrzeg Sp. z o.o. z siedzibą w Tarnobrzegu oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Zabrzu w postępowaniu prowadzonym przez Zamawiającego Gminę Tarnobrzeg przy udziale wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie P.M. prowadzącego działalność gospodarczą oraz J.P. prowadzącego działalność gospodarczą, występujących jako Zielone Miasto spółka cywilna zgłaszającego swoje przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego orzeka 1. Oddala odwołanie 2. Kosztami postępowania obciąża wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie: A.S.A. Tarnobrzeg Sp. z o.o. z siedzibą w Tarnobrzegu oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Zabrzu i zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych, zero groszy) uiszczoną wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie: A.S.A. Tarnobrzeg Sp. z o.o. z siedzibą w Tarnobrzegu oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Zabrzu tytułem wpisu od odwołania. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2010 r. 113, poz. 759 ze zm.) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu. Przewodniczący: ……………………..……… Sygn. akt: KIO 2816/15 U Z A S A D N I E N I E Zamawiający Gmina Tarnobrzeg prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego w trybie przetargu nieograniczonego pod nazwą „Całoroczne utrzymanie terenów zieleni miejskiej w Tarnobrzegu w 2016 roku” Postępowanie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 24 października 2015 roku pod numerem 2015/S 207-376111. 28 grudnia 2015 roku Odwołujący działając w trybie art. 180 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013 roku, poz. 907 ze zm.; dalej: „Pzp” lub „ustawa”) wniósł odwołanie wobec czynności i zaniechań Zamawiającego: 1) czynności wyboru dla Zakresu III jako najkorzystniejszej oferty Wykonawcy Pana J.P. i P.M. będącymi wspólnikami spółki Zielone Miasto s.c. (zwani dalej jako Zielone Miasto s.c. bądź ZM s.c.), pomimo iż wskazana oferta powinna zostać odrzucona oraz wykluczona; 2) czynności wyboru dla Zakresu IV jako najkorzystniejszej oferty Wykonawcy Zielone Miasto s.c., pomimo iż wskazana oferta powinna zostać odrzucona oraz wykluczona; 3) zaniechania odrzucenia dla Zakresu III oferty Wykonawcy Zielone Miasto s.c., pomimo iż jego oferta zawierała rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia; 4) zaniechania odrzucenia dla Zakresu IV oferty Wykonawcy Zielone Miasto s.c., pomimo iż jego oferta zawierała rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia; 5) zaniechania precyzyjnego wezwania wykonawcy Zielone Miasto s.c. do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny dla Zakresu III; 6) zaniechania precyzyjnego wezwania wykonawcy Zielone Miasto s.c. do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny dla Zakresu IV; 7) zaniechania wyboru jako najkorzystniejszej oferty złożonej przez Odwołującego. Odwołujący zarzucił Zamawiającemu naruszenie: 1) art. 89 ust 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 90 ust 3 ustawy przez zaniechanie odrzucenia oferty Zielone Miasto s.c. dla Zakresu III, mimo iż zawierała rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia; 2) art. 89 ust 1 pkt 4 ustawy w zw. z art. 90 ust 3 ustawy przez zaniechanie odrzucenia oferty Zielone Miasto s.c. dla Zakresu IV, mimo iż zawierała rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia; 3) art. 90 ust. 1 ustawy przez zaniechanie precyzyjnego wezwania wykonawcy Zielone Miasto s.c. do złożenia wyjaśnień dot. Zakresu III w zakresie rażąco niskiej ceny; 4) art. 90 ust 1 ustawy przez zaniechanie precyzyjnego wezwania wykonawcy Zielone Miasto s.c. do złożenia wyjaśnień dot Zakresu IV w zakresie rażąco niskiej ceny; 5) art. 91 ust 1 ustawy przez wadliwy wybór oferty dla Zakresu III oraz Zakresu IV, Wykonawcy Zielone Miasto s.c. jako najkorzystniejszej, która podlegała odrzuceniu; 6) art. 7 ust 1 oraz 3 ustawy przez wybór oferty dla Zakresu III oraz Zakresu IV Zielone Miasto s.c. z naruszeniem zasady zachowania uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców oraz udzielenie zamówienia Wykonawcy wybranemu niezgodnie z przepisami ustawy PZP. Odwołujący wniósł o: 1) nakazanie Zamawiającemu unieważnienia czynności badania i oceny ofert oraz czynności wyboru jako najkorzystniejszej oferty dla Zakresu III i Zakresu IV Wykonawcy Zielone Miasto s.c.; 2) nakazanie Zamawiającemu odrzucenie oraz wykluczenie oferty dla Zakresu III oraz Zakresu IV Wykonawcy Zielone Miasto s.c.; 3) nakazanie Zamawiającemu wyboru oferty najkorzystniejszej spośród złożonych ofert dla Zakresu III oraz Zakresu IV niepodlegających odrzuceniu; 4) zasądzenie od Zamawiającego zwrotu kosztów postępowania odwoławczego, w tym zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika oraz kosztów dojazdu (wg rachunków, które zostaną przedłożone na posiedzeniu bądź rozprawie). W zakresie interesu do wniesienia odwołania: Stosownie do art. 179 ust 1 ustawy, Odwołujący wskazał, że jego oferta nie została odrzucona z przedmiotowego postępowania, Odwołujący ma interes w uzyskaniu zamówienia oraz może ponieść szkodę wskutek naruszenia przez Zamawiającego ustawy. Poza ofertą Zielone Miasto s.c. oferta Odwołującego była najkorzystniejsza wg kryteriów wyboru określonym przez Zamawiającego w SIWZ dla Zakresu III oraz Zakresu IV. Gdyby więc Zamawiający dokonał czynności w przedmiotowym postępowaniu, zgodnie z ustawą i odrzucił oraz wykluczył ofertę Zielone Miasto s.c., jako ofertę zawierającą rażąco niską cenę, w stosunku do przedmiotu zamówienia, to Odwołujący uzyskałby przedmiotowe zamówienie dla Zakresu III i Zakresu IV dla siebie. Szkodą, jaką Odwołujący może ponieść wskutek naruszenia przez Zamawiającego przepisów ustawy, są utracone korzyści z zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego dla Zakresu III oraz Zakresu IV, mimo iż Odwołujący złożył ofertę niepodlegającą odrzuceniu. Odwołujący następująco uzasadnił przedstawione w odwołaniu zarzuty: I. Gmina Tarnobrzeg prowadzi postępowanie pn.: „Całoroczne utrzymanie terenów jeleni miejskiej w Tarnobrzegu w 2016 r”. Przedmiotowe zamówienie zostało podzielone na cztery zakresy: Zakres I - Rejon 1: Przywiśle; Zakres II — Rejon 2: Centrum; Zakres III - Rejon 3: Wschód; Zakres IV - Rejon 4: Park Dzikowski. Zgodnie z SIWZ (Specyfikacja Istotnych Warunków Zamówienia), każdy z rejonów stanowi odrębny zakres zamówienia (zob. rozdz. III.2 SIWZ). Jednak ofertę, zgodnie z SIWZ Wykonawcy składali jedną, uzupełniając odpowiednio Zakres I, II, III lub IV, na który/które składali ofertę. Wykonawca Zielone Miasto s.c. złożył ofertę na Zakres III oraz Zakres IV, oferując odpowiednio za wykonanie wskazanych Zakresów kwoty: 328.055,08 zł netto oraz 11 075,39 zł netto. Mając na uwadze fakt, iż oferowana przez Zielone Miasto s.c. kwota za wykonanie Zakresu III była o 33,44% niższa od średniej arytmetycznej złożonych, dla przedmiotowego Zakresu, ofert, zaś dla Zakresu IV niższa o 33,03%, to Zamawiający powziął wątpliwości, co do prawidłowej kalkulacji ceny i wezwał pismem z dnia 8 grudnia 2015 roku (znak BZP- I.271.69.2015) Wykonawcę Zielone Miasto s.c. do przedłożenia stosownych wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość zaoferowanej ceny. Wskazał ponadto, że Wykonawca może też wskazać inne elementy, które mogłyby zostać poddane ocenie, a jednocześnie miały wpływ na wysokość zaoferowanej ceny. Wyjaśnienia należało złożyć do dnia 14 grudnia 2015 roku do godziny 10:00. Mając na uwadze art. 90 ust. 1 ustawy - Jeżeli cena oferty wydaje się rażąco niska w stosunku do przedmiotu namówienia i budzi wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów, w szczególności jest niższą o 30% od wartości zamówienia lub średniej arytmetycznej cen wszystkich złożonych ofert. zamawiający zwraca sie o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów, dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny (..). Powyższe zostało również powtórzone przez Zamawiającego w rozdz. XV.8 SIWZ. Pismem z dnia 12 grudnia 2015 roku Wykonawca Zielone Miasto s.c. przedłożył wyjaśnienia dotyczące elementów oferty mających wpływ na wysokość zaoferowanej ceny w Zadaniu nr III Rejon Wschód oraz nr IV Rejon Park Dzikowski. Zamawiający dał wiarę przedmiotowym wyjaśnieniom i pismem z dnia 17 grudnia 2015 roku zawiadomił o wyborze, jako najkorzystniejszej, oferty Zielone Miasto s.c. dla Zakresu III oraz Zakresu IV. Wyjaśnienia Wykonawcy Zielone Miasto s.c. w świetle orzecznictwa Krajowej Izby Odwoławczej. Wykonawca Zielone Miasto s.c. w swoich wyjaśnieniach z dnia 12 grudnia 2015 roku powołał się na wiele aspektów, które rzekomo miały spowodować zaoferowanie tak konkurencyjnej ceny na wykonanie Zakresu III oraz Zakresu IV. Zgodnie z treścią art. 90 ust. 2 ustawy Obowiązek wykazania, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, spoczywa na wykonawcy. Tożsame postanowienie Zamawiający zawarł również w rozdz. XV.9 SIWZ. Powyższe zostało skonkretyzowane w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej, która m.in. wyrokiem z dnia 17 lipca 2015 roku o sygn. akt KIO 1410/15 wskazała, iż „To wykonawca wszelkimi niezbędnymi środkami dostępnymi w danej sprawie i uzasadnionymi w konkretnym stanie faktycznym, powinien wykazać zmawiającemu, że jego cena nie jest rażąco niska, mimo wypełnienia się określonych ustawowych przesłanek podejrzenia rażąco niskiej ceny w jego ofercie. Każdy dowód adekwatny do konkretnej sytuacji może być przedstawiony przez wykonawcę zamawiającemu, a następnie podlega on ocenie przez samego zamawiającego”. W ocenie Odwołującego Wykonawca Zielone Miasto s.c. nie wykazał w swoich wyjaśnieniach z dnia 12 grudnia 2015 roku, że jego oferta dla Zakresu III o Zakresu IV nie zawiera rażąco niskiej ceny, co zostanie wykazane poniżej. Wyjaśnienia Zielone Miasto s.c. z dnia 12 grudnia 2015 roku były łudząco podobne do wyjaśnień złożonych przez Wykonawcę, którego oferta została uznana za najkorzystniejszą dla Zakresu I oraz Zakresu II przedmiotowego postępowania prowadzonego przez Zamawiającego, tj. Pana W.D. oraz Pana M.J. będących, wspólnikami spółki Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „GARDEN” Spółka cywilna. Zatem, już sam fakt tak zbliżonych wyjaśnień i tożsamych zwrotów używanych przez dwóch konkurencyjnych Wykonawców, powinien wzbudzić wątpliwości Zamawiającego. Odnosząc się natomiast do strony merytorycznej wyjaśnień Wykonawcy Zielone Miasto s. c. Odwołujący wskazał: Wykonawca Zielone Miasto s.c. wskazał, że przez ostatnie dwa lata świadczył na rzecz Miasta Tarnobrzeg usługi w zakresie utrzymania terenów zieleni miejskiej dla Rejonu Park Dzikowski. Zauważyć zatem należy, iż ta część wyjaśnień dotyczy tylko i wyłącznie Zakresu IV przedmiotowego postępowania - Rejon: Park Dzikowski. Przy czym, zgodnie z wyjaśnieniami Wykonawcy, cena za wykonywanie ww. usług była bardzo zbliżona do ceny zaproponowanej w obecnym przetargu. Przez ostatni rok prace w Parku Dzikowskim Wykonawca Zielone Miasto s.c. wykonywał za cenę 249.666,09 brutto, podczas gdy obecnie złożona przez tego Wykonawcę oferta stanowi 219.898,36 zł brutto. Wykonawca Zielone Miasto s.c. argumentuje powstałą różnicę faktem, iż obecne zamówienie nie uwzględnia np. renowacji trawnika gazonowego przed zamkiem oraz usunięcia dzikiego wysypiska śmieci oraz zwałowiska ziemi na działce w Parku Dzikowskim. Mając natomiast na uwadze stanowisko Krajowej Izby Odwoławczej w zakresie powoływania się w wyjaśnieniach Wykonawcy na usługi świadczone w innych postępowaniach i oferowane tam kwoty wykonania usługi, wskazał wyrok Izby z dnia 23 grudnia 2014 (sygn. akt KIO 2622/14), w którym KIO wskazała, że „Skoro zarówno przepis art. 89 ust. 1 pkt 4 p.z.p., jak i art. 90 ust. 1 i ust. 3 p.z.p.- posługują się pojęciem rażąco niskiej ceny w stosunku do przedmiotu zamówienia, to punktem odniesienia powinien być przedmiot zamówienia w tym konkretnym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, w którym wykonawca złożył ofertę nie zaś ceny ofert składanych w innych postępowaniach o udzielanie zamówień publicznych, czy wyniki takich postępowań z określonego obszaru, choćby obejmował on tereny sąsiadujące z Zamawiającym. Moc takich dowodów wydaje się wątpliwa, skoro nie są szczegółowo znane zakresy tych zamówień, opisy przedmiotów zamówienia, w tym chociażby obowiązki wykonawców. Zgodnie zaś z wyrokiem KIO z dnia 25 lipca 2014 roku (sygn. akt KIO 1427/14 Izba stwierdziła, że „Wyłącznie pomocnicze znaczenie dla oceny kwestii rażąco niskiej ceny w konkretnym postępowaniu może mieć odwoływanie się do innych postępowań o udzielenie zamówień publicznych dotyczących podobnego przedmiotu zamówienia, zwłaszcza stopień tego podobieństwa pozostaje nieustalony. Pomimo faktu, iż w poprzednich latach Wykonawca Zielone Miasto wykonywał dla Zamawiającego podobne usługi, w tym samym rejonie, to zaproponowana cena w tamtych przetargach nie może przesądzać o niewystąpieniu rażąco niskiej ceny w stosunku do niniejszego przedmiotu zamówienia. Wykonawca Zielone Miasto s.c. wskazał bowiem jedynie przykładowo, dlaczego oferta zaproponowana w przedmiotowym, postępowaniu dla Zakresu IV jest ofertą niższą, w żaden sposób jednak powyższego faktu nie udowodnił. Ponadto, wskazać również należy, iż poprzednio wykonywane przez Wykonawcę Zielone Miasto s.c. zamówienie było realizowane w innych latach, zatem również wartość usług, jak i wartość pieniądza uległa od tamtego czasu podwyższeniu, czego już Wykonawca nie uwzględnił w swojej ofercie. Wyjaśnienia składane przez Wykonawcę Zielone Miasto s.c. dotyczą oferty złożonej zarówno dla Zakresu III, jak i Zakresu IV, natomiast powyższe wyjaśnienia, wątpliwe jakościowo wg Odwołującego, dotyczą jedynie Zakresu IV. Zasadne jest wskazanie, że za równie niewystarczające należy uznać wyjaśnienia Wykonawcy Zielone Miasto s.c. dot. świadczenia usług dla Tarnobrzeskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego Sp. z o.o. z/s w Tarnobrzegu. Tym samym przedłożona jako dowód Umowa na świadczenie usług utrzymania terenów zielonych w żaden sposób nawet nie udowadnia, że ceny zaoferowane w niniejszym postępowaniu dla Zakresu III oraz Zakresu IV nie są rażąco niskie. Przede wszystkim zaś Zamawiający nie może posiadać pewności, nie znając dokumentacji przetargowej dla przywołanego postępowania, czy cena zaproponowana przez Zielone Miasto s.c. nie była ceną rażąco niską i czy była wybrana zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie. Kolejnym argumentem Wykonawcy Zielone Miasto s.c. w złożonych wyjaśnieniach było powołanie się na kwoty ofert konkurencyjnych, w tym jednego z konsorcjantów Odwołującego. Zielone Miasto s.c. wskazała, że Spółka A.S.A. zaoferowała w postępowaniu prowadzonym poprzednio przez Zamawiającego, tj. w latach 2013-2015, cenę zbliżoną do ceny zaproponowanej przez Wykonawcę Zielone Miasto s.c. Powyższe, w świetle orzecznictwa przywołanego powyżej świadczy jednak tylko na niekorzyść Wykonawcy Zielone Miasto s.c. Wskazać bowiem należy, że wyjaśnienia Wykonawcy Zielone Miasto s.c. dotyczą całkiem innego (choć zbliżonego) przedmiotu zamówienia. Poza tym, sam fakt, że Wykonawca Zielone Miasto s.c. w poprzednim postępowaniu nie zaoferował ceny rażąco niskiej nie świadczy i nie dowodzi w żaden sposób faktu, iż w przedmiotowym postępowaniu jego oferta nie zawiera ceny rażąco niskiej. Wykonawca Zielone Miasto wskazał przy tym w wyjaśnieniach z dnia 12 grudnia 2015 r., że „Analizując te dwa przykłady oczywistym jest, że zaproponowana cena jest ceną adekwatną a przędę wszystkim realną i nieodbiegającą w sposób istotny od cen innych oferentów na danym rynku. Odwołujący z powyższym się nie zgadza, w świetle powyższych ustaleń. Wykonawca Zielone Miasto s.c. przede wszystkim w żaden sposób nie udowodnił, iż zaoferowana przez niego cena jest ceną adekwatną w niniejszym postępowaniu. Ponadto, jego wyjaśnienia dotyczyły tylko Zakresu IV niniejszego postępowania, kalkulacja ceny dla Zakresu III nie została zatem w żaden sposób wyjaśniona, nie mówiąc już o udowodnieniu. Nie można zatem uznać, iż takie wyjaśnienia Wykonawcy Zielone Miasto s.c. są wystarczające. Stosownie bowiem do stanowiska Krajowej Izby Odwoławczej wskazać należy, że dla zakwalifikowania oferty do dalszego postępowania nie jest wystarczające złożenie jakichkolwiek wyjaśnień, lecz takich, które przekonują, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny (tak: wyrok KIO z dnia 27 lipca 2015 roku o sygn. akt KIO 1492/15). W dalszej części swoich wyjaśnień z dnia 12 grudnia 2015 roku Wykonawca Zielone Miasto s.c. wskazał, że „wykonywanie usług przy zaproponowanej cenie jest możliwe biorąc pod uwagę, nasze wieloletnie doświadczenie w branży utrzymywania terenów Zieleni. (...) Ze względu na posiadane doświadczenie oraz kwalifikacje większość prac wykonujemy osobiście, co znacznie wpływa na obniżenie kosztów świadczonych usług. Ze względu na powyższe nie musimy zatrudniać dodatkowych pracowników, w tym m.in. pilarzy. Sami posiadamy wszelkie kwalifikacje do pracy przy pilarkach i innych urządzeniach”. Wykonawca Zielone Miasto s.c. nie wskazał jednak w swoich wyjaśnieniach jakie w rzeczywistości kwoty oszczędza w związku z niezatrudnianiem innych pracowników. Ponadto, wątpliwości może budzić również fakt czy przy dwuosobowej spółce cywilnej, która nie zatrudnia innych pracowników, przedmiot zamówienia zostanie wykonany w sposób rzetelny i terminowy. Ponadto, wskazując na stanowisko KIO w przedmiotowym zakresie, powołać można wyrok Izby z dnia 24 czerwca 2015 roku (sygn. akt KIO 1216/15), w którym KIO wskazała, że „Należy zauważyć, że i w takich wypadkach, gdy wykonawca stwierdzą, że wykona prace własnymi siłami, powstają koszty pracy, uzgodnień, materiału, sprzętu. Tym samym nie są to prace bezkosztowe.” Wykonawca Zielone Miasto s.c. powinien wskazać jakie koszty zaoszczędzi w związku z wykonywaniem powierzonych prac własnymi siłami. Kalkulacja taka powinna przy tym być przeprowadzona zarówno dla Zakresu III jak i Zakresu IV, nie można bowiem zapominać, iż są to dwa odrębne zakresy, na które zostały złożone w Ofercie odrębne kwoty ich wykonania. Zamawiający wymagał w SIWZ dla Zakresu I, II, III i IV dysponowania odpowiednim potencjałem kadrowym: minimum jedną osobę do kierowania robotami z wyższym wykształceniem ogrodniczym, leśnym bądź w zakresie architektury krajobrazu, z co najmniej 2-letnią praktyką zawodową przy realizacji prac pielęgnacyjnych na terenach zieleni; osobę na stanowisku robotniczym, która posiada ukończony kurs, szkolenie z wynikiem pozytywnym w zakresie pilarza drzew; nie mniej niż dwóch pracowników na stanowiskach robotniczych, z minimum 2-letnią praktyką zawodową przy realizacji prac pielęgnacyjnych na terenach zieleni; dodatkowo dla Zakresu IV 1 osobę do kierowania pracami, wykonywanymi w parkach wpisanych do rejestru zabytków, która posiada tytuł zawodowy magistra uzyskany po ukończeniu wyższych studiów, obejmujących wiadomości w zakresie zabezpieczenia, uzupełniania rekonstrukcji lub konserwacji parków zabytkowych lub innego rodzaju zorganizowanej zieleni zabytkowej oraz odbyła po ukończeniu tych studiów co najmniej 12- miesięczną praktykę zawodową przy konserwacji i pielęgnacji tego rodzaju zabytków, jak również w osobę do prowadzenia praz związanych ze stosowaniem środków ochrony roślin, która ukończyła szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Ponadto, Zamawiający wskazał, że „W przypadku złocenia oferty na więcej niż jeden zakres/jedną część, ilość osób przewidziana do realizacji przedmiotowego zamówienia, o wymaganym wykształceniu i praktyce powinna być proporcjonalnie większa i stanowić wielokrotność ilości wymienionej powyżej, wymaganej dla jednego zakresu. Wymóg ten nie dotyczy ilości osób przewidzianych do kierowania robotami. Wykonawca w swojej ofercie (s. 26) dla Zakresu III wskazał następujące osoby: p. M.J. (pkt 1 powyżej); p. B.K., p. E.P. (pkt. 3 powyżej); p. J.P. (pkt. 2 powyżej). Dla Zakresu IV wskazane zostały w Ofercie (s. 27) następujące osoby: p. M.J. (pkt 1 powyżej); p. M.M.oraz p. K.T. (pkt 3 powyżej); p. P.M. (pkt 2 powyżej), p. M.J. (pkt 4 powyżej); p. D.W. (pkt 4 powyżej). Mając na uwadze powyższe należy się zastanowić nad zgodnością z prawdą wyjaśnień Wykonawcy Zielone Miasto s.c., zgodnie z którymi „Ze względu na posiadane doświadczenie oraz kwalifikacje większość prac wykonujemy osobiście, co znacznie wpływa na obniżenie kosztów świadczonych usług. Ze względu na powyższe nie musimy zatrudniać dodatkowych pracowników. Zauważyć należy, że Wykonawca Zielone Miasto s.c. to Spółka cywilna, zawiązana przez dwóch wspólników Pana J.P. i Pana P.M.. Powyższe sugeruje zatem, że zatrudniają oni dodatkowych pracowników, wskazanych w ofercie. Bez różnicy jest natomiast forma prawna zatrudniania tych pracowników (umowa o pracę, umowa zlecenie, itp.) bowiem w każdym przypadku Wykonawca Zielone Miasto s.c. ponosi koszty zatrudnienia takich osób. Ponadto, zastanowić się również należy czy możliwe i zgodne z SIWZ jest zatrudnianie jednej osoby zarówno do kierowania robotami, jak i do kierowania pracami w parkach wpisanych do rejestru zabytków (vide: p. M.J.; Zakres IV). Kolejnym argumentem Wykonawcy Zielone Miasto s.c. w wyjaśnieniach z dnia 12 grudnia 2015 roku, był fakt, iż „Posiadamy wieloletnie doświadczenie i cieszymy się bardzo dobrą opinią przez co mamy zapewnione bardzo korzystne rabaty i atrakcyjne ceny za ziemię, kwiaty i inne artykuły potrzebne do wykonania zamówienia. Hurtownie, z którymi współpracujemy od wielu łat gwarantują nam bardzo atrakcyjne ceny za materiały co ostatecznie wpływa na oszacowaną przez nas wartość zamówienia. Wykonawca Zielone Miasto s.c. jednak w żaden sposób nie wykazał ile jest w stanie zaoszczędzić na udzielanych rabatach i korzystnych cenach ziemi, nie wskazał zatem żadnej kalkulacji ani żadnych innych dowodów potwierdzających powyższe. Zgodnie zaś z wyrokiem KIO z dnia 8 czerwca 2015 roku (sygn. akt KIO 1058/15) Izba wskazała, że „To na wykonawcy ciąży obowiązek wykapania, cena zawarta w ofercie nie jest rażąco niska. Izba ocenia jedynie czynność zamawiającego polegającą na ocenie wyjaśnień. Zatem wszelkie dowody wykonawca powinien złożyć na etapie składania wyjaśnień. Wykonawca Zielone Miasto s.c. nie przedłożył żadnych dowodów potwierdzających, że zastosowana przez niego cena nie jest ceną rażąco niską, w tym przede wszystkim brak jakiejkolwiek kalkulacji ceny oferty oraz wskazania kwoty, którą Wykonawca jest w stanie zaoszczędzić, w związku z udzielonymi mu rabatami. Przede wszystkim zaś Wykonawca w żaden sposób nie wykazał dowodów na potwierdzenie faktu, że cena zaproponowana w tym konkretnym postępowaniu dla tego konkretnego Zakresu III i Zakresu IV nie jest ceną rażąco niską. Kolejnym powołanym przez Wykonawcę Zielone Miasto s.c. argumentem mającym uzasadniać rzetelność zaoferowanej przez niego ceny w ofercie było wskazanie, że baza tego Wykonawcy jest dogodnie położona i w bardzo bliskiej odległości od obydwu rejonów. Ponadto, Wykonawca wskazał, że „Rejon Wschód jest w bezpośrednim sąsiedztwie od naszej bazy, podczas gdy Park Dzikowski położony jest zaledwie 2 km dalej. Dzięki tak dogodnemu położeniu bazy jesteśmy w stanie znacząco ograniczyć koszty transportu.” Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 8 czerwca 2015 roku (o sygn. akt KIO 1058/15) wskazała jednak, iż .Wykonawca, który realizuje namówienie w bliskiej odległości od swojej siedziby* nie pozbywa sie dzięki temu wszystkich kosztów Związanych z zapleczem budowy, czyli organizowaniem sprzętu, kosztów przejazdu, kosztów dostawy materiałów budowlanych. To, że odległość siedziby wykonawcy od miejsca realizacji zamówienia jest bliska nie oznacza, że kosztów związanych z dowozem pracowników, maszyn, materiałów budowlanych, tzw. organizacja zaplecza budowy wykonawca nie będzie ponosić w ogóle”. Pomimo faktu, iż powyższe orzeczenie dotyczy zaplecza budowy i robót budowlanych, które nie mają zastosowania do przedmiotowego postępowania, to niezależnie od tego faktu wskazać należy na fakt, że Wykonawca Zielone Miasto s.c. i tak będzie ponosił koszty dojazdu, dowozu narzędzi, transportu ziemi, nawozów, itp. Zatem wskazanie przez Wykonawcę Zielone Miasto s.c., że znacząco ograniczy on koszty transportu, powinno zostać w odpowiedni sposób udowodnione, jak również wykazane jakie kwoty wykonawca jest w stanie zaoszczędzić. W końcowej części swoich wyjaśnień Wykonawca Zielone Miasto s.c. wskazał przede wszystkim, że posiada nowoczesny i dobrze wyposażony park maszynowy, że wykonuje samodzielnie prace konserwatorskie, jak również samodzielnie wykonuje większość prac biurowych. Jednak również i w tym przypadku Wykonawca Zielone Miasto s.c. nie wykazał jak powyższe elementy wpływają na obniżenie ceny. Przede wszystkim zaś w żaden sposób nie udowodnił, iż przy dwuosobowej spółce jest w stanie samodzielnie wykonać przedmiot zamówienia, konserwację oraz obsługę biura nie tracąc przy tym na rzetelności wykonywanych usług i dotrzymując terminów wskazanych przez Zamawiającego. Mając na uwadze powyżej wskazane wyjaśnienia Wykonawcy nie można uznać, iż udowodnił on w sposób niebudzący wątpliwości, iż zaoferowana przez niego cena nie jest ceną rażąco niską w stosunku do niniejszego przedmiotu zamówienia. W orzecznictwie wskazywano, iż o cenie rażąco niskiej można mówić wówczas, gdy oczywiste jest że przy zachowaniu reguł rynkowych wykonanie umowy przez wykonawcę byłoby dla niego nieopłacalne. Rażąco niska cena jest to cena niewiarygodna, oderwana całkowicie od realiów rynkowych (Wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30 stycznia 2007 roku, sygn. akt XIX Ga 3/07). Zgodnie natomiast z wyrokiem KIO z dnia 29 maja 2008 roku „rażąco niska cena jest wtedy, gdy całkowita cena oferty odbiega od cen obowiązujących na danym rynku w taki sposób, że nie ma możliwości realizacji zamówienia przy założeniu osiągnięcia zysku” (sygn. akt KIO/UZP 466/08). Przyjmuje się więc, że ofertę z rażąco niską ceną stanowi oferta z ceną niewiarygodną, nierealistyczną w porównaniu do cen rynkowych (konkurencyjnych) podobnych zamówień, wskazującą na realizację zamówienia poniżej rzeczywistych kosztów wytworzenia usług, dostaw lub robót budowlanych i w takim sensie nie będąca ceną rynkową, tzn. generalnie nie występującą na rynku, na którym ceny wyznaczane są m.in. poprzez ogólną sytuację gospodarczą panującą w danej branży i jej otoczeniu biznesowym, postęp technologiczno-organizacyjny oraz obecność i funkcjonowanie konkurencji podmiotów racjonalnie na nim działających (por. wyrok KIO z dnia 27 lipca 2009 roku, sygn. akt KIO 867/09, wyrok KIO z dnia 4 kwietnia 2012 roku, sygn. akt KIO 601 /12). Wykonawca Zielone Miasto s.c. w żaden sposób nie wykazał, iż osiągnie jakikolwiek zysk przy realizacji przedmiotowego zamówienia. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż podstawą oceny dokonywanej w przedmiocie rażąco niskiej ceny są wyjaśnienia złożone przez wykonawcę. Natomiast ocena Zamawiającego powinna by dokonana w oparciu o obiektywne czynniki (vide wyrok KIO z dnia 10 stycznia 2012 roku, sygn. akt KIO 2813/11). Rolą Zamawiającego było więc w tym przypadku ustalenie, czy w przedmiotowym postępowaniu nie doszło do złożenia oferty z rażąco niską ceną. Mając zaś na uwadze wyrok KIO z dnia 27 lipca 2015 roku (sygn. akt KIO 1479/15) wskazać należy, iż „W sytuacji, gdy wykonawca nie wykazuje jednoznacznie, że jego oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny oraz nie dostarcza wymaganych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, które miałyby uzasadnić zastosowaną przez niego cenę odbiegającą od innych ofert w postępowaniu, uzasadniona jest czynność zamawiającego polegająca na odrzuceniu wykonawcy z postępowania. Należy zatem uznać, że w świetle powyżej przytoczonych argumentów oraz orzecznictwa, iż Wykonawca nie wykazał, a przede wszystkim w żaden sposób nie udowodnił, że zaproponowana przez niego cena nie zawiera ceny rażąco niskiej w stosunku do niniejszego postępowania prowadzonego przez Zamawiającego Gminę Tarnobrzeg Kalkulacja ceny oferty podanej przez Wykonawcę Zielone Miasto s.c. dla Zakresu III i Zakresu IV w odniesieniu do wymagań Zamawiającego wskazanych w SIWZ. Zgodnie ze stanowiskiem Krajowej Izby Odwoławczej „Samo wyspecyfikowanie w treści wyjaśnień rodzaju kosztów nie stanowi wiarygodnego źródła weryfikacji realności zaproponowanej ceny. Wykonawca winien przedstawić szczegółową analizę wskazanych w treści wyjaśnień kosztów, w tym w szczególności przyjętą wartość oraz z czego owa wartość wyniki (tak: wyrok KIO z dnia 4 sierpnia 2015 roku o sygn. akt KIO 1538/15; KIO 1548/15; KIO 1549/15). W związku z faktem, że Wykonawca w żaden sposób nie odniósł się do kosztów pracowniczych, które będzie ponosił dla Zakresu III oraz Zakresu IV, poniżej przedstawia zbliżona kalkulacje kosztów pracowniczych, ponoszonych przez pracodawcę, w oparciu o minimalne wynagrodzenie w roku 2016 (czyli przez okres trwania usługi) Zakre s Wymagania wskazane w SIWZ w zakresie potencjału kadrowego Kalkulacja na podstawie wykazu osób wskazanego przez Wykonawcę w Ofercie III Minimum jedna osoba do kierowania robotami z wyższym wykształceniem ogrodniczym, leśnym bądź w zakresie architektury krajobrazu, z co najmniej 2-letnią praktyką zawodową przy realizacji prac pielęgnacyjnych na terenach zieleni; Osoba na stanowisku robotniczym, która posiada ukończony kurs, szkolenie z wynikiem pozytywnym w zakresie pilarza drzew; Nie mniej niż dwóch pracowników na stanowiskach robotniczych z minimum 2-letnią praktyką zawodową przy realizacji prac pielęgnacyjnych na terenach zieleni . W przypadku złożenia oferty na więcej niż jeden zakres/jedną część, ilość osób przewidziana do realizacji przedmiotowego zamówienia, o wymaganym wykształceniu i praktyce powinna być proporcjonalnie większa i stanowić wielokrotność ilości wymienionej powyżej, wymaganej dla jednego zakresu. Wymóg ten nie dotyczy ilości osób przewidzianych do kierowania robotami Wykonawca w złożonej ofercie wykazał się dysponowaniem niniejszymi osobami: 1. M.J. — kierownik robót; 2. J.P. - stanowisko robotnicze; 3. B.K., E.P. — stanowiska robotnicze Mając na uwadze fakt, że minimalne wynagrodzenie w roku 2016 wyniesie 1850 zł brutto, będziemy przyjmujemy koszty pracodawcy wynikające właśnie z takiej stawki wynagrodzenia. Co prawda, Wykonawca w Zakresie III wskazał, że zatrudnia te osoby na umowę zlecenie, to jednak z wyjaśnień Wykonawcy nie wynika, iż ponosi z tego tytułu niższe koszty. Ponadto, zdaniem Odwołującego kwota 1850 zł brutto jest i tak kwotą zaniżoną, bowiem z doświadczenia Odwołującego nie wydaje się, żeby Kierownik robót pracował za stawkę minimalną. Przyjmując jednak, że pracownicy wskazani przez Wykonawcę (jak również sam wspólnik) otrzymają kwotę brutto 1850 zł, to koszt zatrudnienia jednego pracownika wyniesie dla pracodawcy miesięcznie kwotę w granicach 2.200 zł. A zatem łączny, minimalny, roczny koszt zatrudnienia 4 pracowników wyniesie - 105.600,00 zł brutto (2.200,00 zł x 4 x 12). Mając zatem na uwadze fakt, że Wykonawca zaoferował kwotę wykonania Zakresu III w wysokośd 354.969,99 zł brutto, to koszt zatrudnienia samych pracowników (którymi zgodnie z wyjaśnieniami Wykonawca rzekomo się nie posługuje) to prawie 30% kosztów realizacji całego Zakresu III. . 1.Minimum jedna osoba do kierowania robotami z wyższym wykształceniem ogrodniczym, leśnym bądź w zakresie architektury krajobrazu, z co najmniej 2- letnią praktyką zawodową przy realizacji prac pielęgnacyjnych na terenach zieleni; 2,Osoba na stanowisku robotniczym, która posiada ukończony kurs, szkolenie z wynikiem pozytywnym w zakresie pilarza drzew; 1. Nie mniej niż dwóch pracowników na stanowiskach robotniczych z minimum 2- letnią praktyką zawodową przy realizacji prac pielęgnacyjnych na terenach zieleni; 2. jedną osobę do kierowania pracami, wykonywanymi w parkach wpisanych do rejestru zabytków, która posiada tytuł zawodowy magistra po ukończeniu studiów wyższych obejmujących wiadomości w zakresie zabezpieczania, uzupełniania, rekonstrukcji lub konserwacji parków zabytkowych z co najmniej 12- miesiczną praktyką zawodową przy konserwacji i pielęgnacji tego rodzaju zabytków; 5.1 osobę do przeprowadzenia prac związanych ze stosowaniem środków ochrony roślin, która ukończyła szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin w Rzeczypospolitej Polskiej potwierdzone zaświadczeniem o ukończeniu tego szkolenia. W przypadku złożenia oferty na więcej niż jeden zakres/jedną część, ilość osób przewidziana do realizacji przedmiotowego zamówienia, o wymaganym wykształceniu i praktyce powinna być proporcjonalnie większa i stanowić wielokrotność ilości wymienionej powyżej, wymaganej dla j ednego zakresu. Wymóg ten nie dotyczy ilości osób przewidzianych do kierowania robtami Wykonawca w złożonej ofercie wykazał się dysponowaniem niniejszymi osobami: 1. M.J. — Kierownik robót; 2. Mariusz Madej, K.T. — stanowiska robotnicze; 3. P.M. — stanowisko robotnicze; 4. M.J. — kierownik prac dot. zabytków; 5. D.W. — prace związane ze środkami ochrony roślin. Zatem, jak wynika z powyższego, dla Zakresu IV dwukrotnie została wskazana Pani M.J., która jeszcze dodatkowo pełni funkcję kierownika robót dla Zakresu III, Odwołujący przyjmuje zatem, że wynagrodzenie Pani M.J. dla Zakresu IV wynosi co najmniej 1,5 minimalnego wynagrodzenia brutto, tj. kwotę 2.775,00 zł brutto. W swoich obliczeniach Odwołujący będzie przyjmował, że reszta zatrudnionych przez Wykonawcę pracowników zarabia kwotę minimalnego wynagrodzenia brutto, a zatem 1850 zł. Miesięczny koszt pracodawcy (a więc Wykonawcy) zatrudnienia Pani M. kierowania robotami K.J. wyniesie więc dla Zakresu IV kwotę ok. 3.350,00 zł. Natomiast miesięczny koszt każdego pozostałego pracownika to kwota ok. 2.200,00 zł. A zatem łączny, minimalny, roczny koszt zatrudnienia 5 pracowników wyniesie Wykonawcę ok. 145.800,00 zł brutto ((3.350,00 x 12) + (4 x 2.200,00 x 12)). Mając zatem na uwadze fakt, że Wykonawca zaoferował kwotę wykonania Zakresu IV w wysokości 219.898,36 zł brutto, to koszt zatrudnienia samych pracowników (którymi zgodnie z wyjaśnieniami Wykonawca rzekomo się nie posługuje) to aż 66% kosztów realizacji całego Zakresu IV. Mając na uwadze fakt, iż Wykonawca Zielone Miasto s.c. nie przedłożył żadnej kalkulacji cenowej, poniżej w formie tabeli wskazano wybrane wymagania Zamawiającego, określone w SIWZ — Warunkach wykonywania robót utrzymaniowych (załącznik nr 4) oraz kalkulacja ceny Wykonawcy Zielone Miasto s.c. wskazana w ofercie, z której wynika, iż Wykonawca znacząco zaniżył koszty wykonania niektórych usług. L.p. Wymagania opisane w SIWZ - Warunki wykonywania robót utrzymaniowych - załącznik nr 4 do SIWZ Kalkulacja ceny - Przedmiar Robót - Formularz cenowy 1. Dla Zakresu III Pkt II.O.lc Warunków wykonywania robót utrzymaniowych: Koszenie trawników parkowych z grabieniem i wywozem masy ogrodniczej. III kategoria utrzymania. Zamawiający przewiduje następujące częstotliwości koszenia: - tereny III kategorii utrzymania - trzy razy w sezonie wegetacyjnym, w terminach zaakceptowanych przez inspektora Zamawiającego. Dla Zakresu III: Dla poz. II.O.lc dla Zakresu III Wykonawca wskazał cenę jednostkową netto 250 zł. Zasadne jest przy tym wskazanie, że tę kategorię kosi się tylko trzy razy w sezonie, więc ilość zielonej masy do wykoszenia, a co ważniejsze do zgrabienia i wywiezienia jest w trakcie jednego takiego koszenia dużo większa niż w kategorii I lub II, więc Wykonawca powinien tutaj zaoferować cenę wyższą od tej wskazanej dla wyższych kategorii I i II (700 zł netto) albo co najmniej równą tej cenie. Natomiast cena jednostkowa dla kategorii III jest niższa o 450 zł netto, od tych zaoferowanych w kategoriach I oraz II. Wykonawca powinien więc w tej pozycji w Przedmiarze Robót wskazać kwotę co najmniej: 5.236,00 zł netto, zamiast wskazanej kwoty 1870,00 zł netto. Zaniżył więc swoją ofertę co najmniej o 3.366 zł nett Dla Zakresu III: Pkt II.0.6 Warunków wykonywania robót utrzymaniowych: Renowacj a istniej ący ch trawników siewem z dodatkiem podłoża ziemi żyznej. Czynność obejmuje: - przekopanie starego trawnika, - wybranie resztek darni, - wyrównanie powierzchni, - rozścielenie 2-5 cm warstwy humusu, - zagrabienie, - wysianie mieszanki nasion traw dostosowanej do warunków terenowych i rodzaju trawnika, - przykrycie nasion i wałowanie. Uwaga: W przypadku nieuzyskania pożądanych efektów renowacji trawników wg oceny ich stanu przez inspektora Zamawiającego, Wykonawca zobowiązany będzie dokonać poprawek na własny koszt. Dla Zakresu III: Dla poz. II, O 6 Wykonawca określił cenę jednostkową netto w wysokości 4 zł/m2. Wskazać jednak należy, iż istniejące trawniki są miejscami zadeptanymi, więc kopanie w takich miejscach, polega raczej na kuciu podłoża. Przewidziane jest również dodanie humusu od 2 do 5 cm, więc średnio przyjmijmy, że wykonawca będzie dawał warstwę humusu w wysokości 3,5 cm. Koszt zakupu ceny humusowej to ok. 50 zł/m3, a zatem na jeden m2 cena samej warstwy humusowej wyniesie 1,75 zł (50,00 zł x 0,035 = 1,75 zł). Mając natomiast na uwadze koszt nasion trawy (norma 20 gram/m2), to przy cenie zakupu trawy 15 zł/kg daje 0,30 zł/m2 (15,00zł x 0,020 = 0,30 zł/m2). Do tej ceny należy jeszcze doliczyć koszty transportu, robocizny itp. Zatem z ww. wyliczeń wynika, iż zaoferowana przez Wykonawcę cena jednostkowa jest znacznie zaniżona i na pewno nie spowoduje osiągnięcia przez tego Wykonawcę zysku. Dla Zakresu III oraz Zakresu IV: Pkt II.0.7a Warunków wykonywania robót utrzymaniowych Nawożenie mineralne trawników (I+II kategoria) Jednostka miary: lha powierzchni nawożonej. Cena jednostkowa: za nawożenie trawników na powierzchni 1 ha (liczonej po terenie) w dawce podzielonej na dwie części. Czynność obejmuje: zakup i wykonanie nawożenia trawników w dwóch dawkach na wiosnę (pierwszy raz do połowy maja, drugi raz do końca czerwca) każdorazowo 5 dkg/m2 wieloskładnikowym nawozem ogrodniczym o zawartości makroelementów: N: 13,6%, P: 2%, K 16%. Wykonawca ma obowiązek powiadomić Zamawiającego o wykonywanym nawożeniu w dniu wykonywania pracy. Rozliczenie zadania nastąpi po wykonaniu drugiej dawki nawożenia. Wykonawca wskazał dla Zakresu III cenę jednostkową netto w wysokości 500 zł/ha, natomiast dla Zakresu IV cenę jednostkowa netto w wysokości 400 zł Wskazać należy, że na 1 ha nawożonej powierzchni należy średnio zastosować ilość 5OOkg nawozu o podanych przez Zamawiającego parametrach. Nawozy dedykowane do trawników, jak np. Ogród Trawnik producenta Siarkopol kosztuje średnio 1250 zł/T, natomiast najlepszej jakości azofoska kosztuje w granicach 1850 zł/T. Zatem przy podanych powyżej cenach za sam nawóz dla Zakresu III Wykonawca zapłaci minimalnie kwotę 7.437,50 zł netto za sam nawóz, a więc o 1.487,50 zł netto więcej, niż cena wskazana przez Wykonawcę. Dodatkowo należałoby jeszcze doliczyć koszty robocizny, itp. Zatem nie ma możliwości by Wykonawca wykonał przedmiotowy zakres prac za cenę podaną w Formularzu ofertowym, tym bardziej nie można więc mówić o osiągnięciu przez tego Wykonawcę zysku. Dla Zakresu III: Pkt II. 0.18 — Sadzenie drzew i krzewów - z uzupełnieniem dołków ziemią żyzną (bez kosztu roślin) a — drzew i krzewów liściastych form naturalnych b — drzew i krzewów liściastych form piennych c — drzew i krzewów iglastych Jednostka miary: 1 szt. krzewu lub drzewa. Cena jednostkowa: za posadzenie 1 szt. krzewu lub drzewa. Czynność obejmuje: - wyznaczenie miejsc sadzenia, - zakup i dowóz ziemi urodzajnej do zaprawiania dołów, wykopanie dołów wraz z zaprawieniem do połowy głębokości przygotowywania miejsca sadzenia należy uwzględnić umieszczenie w dole palików (palikowanie drzew rozliczane będzie jako odrębna czynność),
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.