Sygn. akt III Ca 179/16 POSTANOWIENIE Dnia 19 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie: Przewodniczący - Sędzia SO Andrzej Dyrda (spr.) Sędziowie: SO Magdalena Balion - Hajduk SR (del.) Joanna Łukasińska-Kanty Protokolant Aleksandra Sado-Stach po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. w Gliwicach na rozprawie sprawy z wniosku M. G. z udziałem P. G. o zniesienie współwłasności na skutek apelacji wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt I Ns 1704/13 postanawia: I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że: 1. w punkcie 1 ustalić, że udziały wnioskodawczyni i uczestnika postępowania we własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu mieszkalnego opisanego w księdze wieczystej o nr (...) wynoszą: - wnioskodawczyni M. G. – 11/25 (jedenaście dwudziestych piątych) części; - uczestnika postępowania P. G. – 14/25 (czternaście dwudziestych piątych) części; 2. w punkcie 2 w miejsce kwoty 21 668, 64 zł ustalić, że wnioskodawczyni poniosła nakłady i wydatki w kwocie 36 989, 16 zł (trzydzieści sześć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt dziewięć złotych i szesnaście groszy); 3. w punkcie 8 w miejsce kwoty 66 150, 32 zł zasądzić od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika postępowania 56 270, 71 zł (pięćdziesiąt sześć tysięcy dwieście siedemdziesiąt złotych i siedemdziesiąt jeden groszy); II. oddalić apelację w pozostałej części. SSR (del.) Joanna Łukasińska-Kanty SSO Andrzej Dyrda SSO Magdalena Balion - Hajduk Sygn. akt III Ca 179/16 UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 26 października 2015 roku uzgodnił treść księgi wieczystej o numerze (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gliwicach, z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale II księgi wieczystej jako uprawnionych do własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego wpisać M. G. w 11/25 części udziału oraz P. G. w 14/25 części udziału. Sąd ustalił, że ustalić, że wnioskodawczyni poniosła nakłady i wydatki na własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu w kwocie 21.668,64 zł, a w pozostałej części wniosek o rozliczenie nakładów na własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu oddalił. Sąd ustalił, że w skład majątku wspólnego M. G. oraz P. G. wchodzą meble do pokoju dziecięcego o wartości 200 zł i oddalił wniosek wnioskodawczyni o rozliczenie nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika postępowania, a nadto oddalił żądanie uczestnika postępowania zasądzenia od wnioskodawczyni kwoty 29.000 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie z lokalu. Sąd dokonał zniesienia wspólności prawa do własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu w ten sposób, że prawo to przyznać wnioskodawczyni M. G. i zasądził od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika 66.150,32 zł, płatne w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminowi płatności oraz ustalił, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że M. i P. G. zawarli związek małżeński w dniu 17 września 1998 roku. Małżeństwo uczestników zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010 roku. W dniu 7 kwietnia 2004 roku małżonkowie zawarli umowę majątkową małżeńską, mocą której wyłączyli dotychczas obowiązujących w ich związku małżeńskim ustrój wspólności majątkowej i ustanowili rozdzielność majątkową. Ze związku małżeńskiego zainteresowanych pochodzi jedno dziecko W trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej M. i P. G. nabyli do majątku wspólnego meble do pokoju dziecięcego o wartości 200 zł Małżonkowie zamieszkali w domu wuja P. G. w R. H. – K., jednakże po kilku miesiącach przeprowadzili się do należącego do P. G. domu położonego w R. przy ulicy (...). Dom ten sąsiadował z domem zajmowanym przez rodziców uczestnika oraz jego siostrę z rodziną. Początkowo oba te domy tworzyły jedną całość i administracyjnie były przypisane pod adres ul. (...), jednakże w pewnym momencie rodzina podjęła decyzję o wydzieleniu „oddzielnych mieszkań” dla poszczególnych członków rodziny oraz przeprowadzeniu remontu całego budynku. Remont został wykonany systemem gospodarczym, prace rozpoczęły się w 1999/2000 roku i trwały kilka lat. Prace remontowe wykonywali członkowie rodzin oraz znajomi. Koledzy nie otrzymali wynagrodzenia za pracę, udzielali pomocy w zamian za pomoc udzieloną przez rodzinę (P. G. naprawiał kolegom samochody). Rachunki i faktury dotyczące zakupu materiałów i sprzętów niezbędnych do modernizacji opiewają na kwotę ponad 20.000 zł, pochodzą z okresu 1999 do 2003 roku, najmniej jest rachunków z ostatnich dwóch lat. Środki finansowe na remont pochodziły od rodziców P. G., przede wszystkim od jego matki A. G., która pracowała wówczas na kopalni W trakcie trwania związku małżeńskiego wuj uczestnika F. G. sporządził testament, w którym uczynił M. G. i P. G. swoimi spadkobiercami. W następstwie podziału uzyskanego w ten sposób majątku – udziału w nieruchomości – (zgodnie z postanowieniem Sądu z 19 grudnia 2002 roku) małżonkowie uzyskali od żony F. G. spłaty w wysokości po 15.050 zł. Uzyskane w ramach spłaty środki pieniężne małżonkowie w całości przeznaczyli na wyjazd wakacyjny oraz zapłatę dla trójki dzieci F. G., mieszkających na stałe w Niemczech, którzy domagali się wypłaty zachowku po zmarłym. M. i P. G. mieli problemy małżeńskie. Dodatkowo na początku 2004 roku P. G. spowodował wypadek komunikacyjny pod wpływem alkoholu. Wówczas - w marcu 2004 roku - M. G. wyprowadziła się wraz z małoletnim synem małżonków do swoich rodziców mieszkających w M., jednocześnie zameldowując się w ich mieszkaniu na pobyt stały. Ponadto małżonkowie ustanowili rozdzielność majątkową małżeńską. Po pewnym czasie małżonkowie postanowili, że ponownie zamieszkają wspólnie, jednakże z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni nie chciała wrócić do domu przy ul. (...), zdecydowali się na kupno nowego mieszkania w G.. W dniu 16 września 2004 roku małżonkowie zawarli umowę nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...). Zgodnie z treścią zawartej umowy M. i P. G. nie zawierali umowy majątkowej małżeńskiej, a wskazane prawo nabyli do majątku dorobkowego za cenę 62.500 zł. Środki na zakup lokalu w wysokości 25.000 zł pochodziły z kredytu udzielonego M. i P. G. na podstawie umowy z dnia 13 września 2004 roku. W umowie kredytu zastrzeżono, że środki pieniężne zostaną bezpośrednio przelane na rachunek sprzedających, co też miało miejsce. Pozostała część ceny w kwocie 37.500 zł została uregulowana przez małżonków w gotówce, w tym 15.000 zł wpłaciła M. G., zaś pozostałą część uregulował P. G.. Środki wpłacone przez wnioskodawczynię pochodziły z pożyczki udzielonej jej przez rodziców. Jeszcze przed zakupem lokalu P. G. zdecydował się na sprzedaż nieruchomości położonej w R. przy ulicy (...). W dniu 14 maja 2004 roku zawarł umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości położonej w R. przy ulicy (...) za cenę 120.000 zł. Wraz z zawarciem umowy kupujący wpłacił zadatek w wysokości 6.000 zł. W dniu 2 lipca 2004 roku strony podpisały aneks do umowy przedwstępnej sprzedaży, na mocy którego uczestnik postępowania uzyskał tytułem zadatku dalsze 30.000 zł. W dniu 9 września 2004 roku doszło do zawarcia przyrzeczonej umowy za cenę 120.000 zł. Uiszczone przez P. G. wynagrodzenie dla biura pośrednictwa sprzedaży nieruchomości wynosiło 3.000 zł. W dniu 14 września 2004 roku P. G. zakupił również samochód marki B. za cenę 11.300 zł. (...) było powypadkowe i wymagało naprawy, którą uczestnik postępowania przeprowadził. W połowie września 2004 roku P. G. przekazał ubezpieczycielowi kwotę 6.350,78 zł w związku z koniecznością pokrycia szkód powstałych w następstwie spowodowanego przez niego na początku 2004 roku wypadku komunikacyjnego. Po zakupie lokalu mieszkalnego przy ul. (...) małżonkowie przeprowadzili jego generalny remont – w mieszkaniu wymieniono instalacje wodną, elektryczną, wykonano zabudowę kuchni pod zamówienie, lokal wyposażono częściowo w nowe meble. Ponadto małżonkowie zamontowali w mieszkaniu kocioł grzewczy, który stanowi element instalacji. W listopadzie 2004 roku M. G. wyprowadziła się od rodziców i ponownie zamieszkała wspólnie z mężem w nowym mieszkaniu. Na początku 2010 roku M. G. wyprowadziła się ze wspólnie zajmowanego z P. G. mieszkania i zamieszkała wspólnie z rodzicami. Z uwagi na syna P. G. zdecydował, że wnioskodawczyni powinna zamieszkać w lokalu w G. przy ulicy (...). Wobec czego M. G. wraz z dzieckiem w lipcu 2010 roku ponownie zamieszkała przy ulicy (...), zaś uczestnik postępowania w maju 2010 roku opuścił to mieszkanie. Uczestnik postępowania przebywa za granicą. P. G. nie regulował opłat czynszowych za lokal przy ulicy (...) od momentu opuszczenia lokalu w maju 2010 roku. W okresie od października 2012 roku do stycznia 2014 roku oraz od lipca do września 2014 roku M. G. zapłaciła tytułem opłat czynszowych za lokal i media łącznie kwotę 8.918,87 zł. Ponadto w dniu we wrześniu 2014 roku uregulowała składkę ubezpieczeniową za lokal w wysokości 130 zł. W lokalu nie ma zamontowanych podliczników ciepła. Spółdzielnia Mieszkaniowa w zasobach której znajduje się lokal mieszkalny pobiera zaliczkę na wodę i kanalizację określoną według liczby osób zameldowanych w lokalu. Zaliczki są rozliczane pod koniec roku. Uczestnik postępowania od momentu wyprowadzki w 2010 roku nie regulował również rat kredytu wspólnie zaciągniętego przez małżonków na mieszkanie. M. G. spłacała kredyt od września 2010 roku. Łącznie dokonała spłat na kwotę 12.619,77 zł. W trakcie trwania związku małżeńskiego M. G. i P. G. pracowali. W 1999 roku uczestnik postępowania osiągnął dochód w wysokości 7.200,38 zł/rok, a wnioskodawczyni w wysokości 5.616,34 zł/rok, w 2001 roku uczestnik osiągnął dochód w wysokości 0 zł/rok, a wnioskodawczyni – 14.489,28 zł/rok, w 2002 roku uczestnik osiągnął dochód w wysokości 1.656,95 zł/rok, a wnioskodawczyni 16.444,88 zł/rok, w 2003 roku uczestnik osiągnął dochód w wysokości 23.444,11 zł/rok, a wnioskodawczyni 16.800,48 zł/rok, w 2004 roku wnioskodawczyni osiągała wynagrodzenie w wysokości 1.117,10 zł netto/miesięcznie. W trakcie trwania prac remontowych domu przy ul. (...) P. G. pracował przez pewien czas w Holandii. Uczestnik postępowania nie pracował przez cały czas, gdy przebywał zagranicą, nie miał tam stałej pracy. Będąc poza krajem P. G. od czasu do czasu przesyłał pieniądze, ale były to nieduże kwoty. W okresie remontu domu przy ul. (...) pracowała na kopalni, osiągając wynagrodzenie w wysokości około 1.500 – 1.600 zł miesięcznie. Ojciec uczestnika zarabiał około 1.300 zł miesięcznie. Rodzice uczestnika postępowania zostali ustanowieni rodziną zastępczą dla dzieci swojej córki. Natomiast rodzice wnioskodawczyni osiągali miesięcznie zarobki w wysokości około 2.000-3.000 zł – matka M. G. osiągała wynagrodzenie w wysokości około 1.500 zł na miesiąc, a jej ojciec utrzymywał się z zasiłku przedemerytalnego w kwocie 800 zł miesięcznie, jednocześnie zazwyczaj pracował zarabiając około 1.000 – 1.300 zł miesięcznie. Była to praca na podstawie umowy zlecenia. Ponadto przez pewien czas pracował z P. G. w Holandii. Kończąc pracę zawodową ojciec wnioskodawczyni otrzymał odprawę emerytalną w wysokości około 5.000 zł. Rodzice wnioskodawczyni nie mieli nigdy samochodu, nie zaciągali kredytów. Zawsze starali się mieć jakieś oszczędności P. G. nigdy nie był objęty umową Pogodna Jesień w (...) S.A. W tak ustalonym stanie faktycznym,. Sąd Rejonowy wskazał, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowi art. 46 k.r.o. w związku z art. 1035 k.c. oraz art. 210, 211, 212 i n. k.c. w oparciu o przepisy prawa procesowego, a to art. 566 i 567 k.p.c., art. 680-689 k.p.c. i art. 618-625 k.p.c. Sąd, zgodnie z art. 684 k.p.c. i art. 1038 § 1 k.c. ustalił, że w skład majątku wspólnego małżonków wchodzą meble z pokoju dziecięcego o bezspornej wartości 200 zł. Sąd stwierdził, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego przy ulicy (...) w G. nie stanowi składnika majątku wspólnego małżeńskiego, gdyż przed nabyciem tego prawa, w dniu 7 kwietnia 2004 roku, uczestnicy zawarli umowę majątkowa małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową. Tym samym, Sąd uznał, że kocioł grzewczy, jako element instalacji grzewczej lokalu mieszkalnego przy ulicy (...) w G., stanowi część składową tego lokalu, a w konsekwencji również nie stanowi składnika majątku wspólnego. Sąd wskazał, że zainteresowani byli zgodni co do sposobu podziału majątku wspólnego przyznając, że składnik ten już przypadł wnioskodawczyni. Sąd, dokonując rozliczenia nakładów na podstawie art. 45 k.r.o., stwierdził, że wnioskodawczyni nie wykazała, aby dokonała nakładów z majątku wspólnego na majątek osobisty uczestnika w postaci kosztów remontu nieruchomości przy ulicy (...) w R. i wniosek ten oddalił. Sąd zwrócił uwagę, że spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w G. przy ul. (...) nie zostało nabyte przez małżonków do majątku wspólnego dorobkowego. Środki na jego nabycie pochodziły z kredytu zaciągniętego przez oboje zainteresowanych w dacie istnienia rozdzielności majątkowej (kwota 25.000 zł). Nadto, część środków na ten cel przekazała wnioskodawczyni (kwota 15.000 zł uzyskana w ramach pożyczki od rodziców), a pozostała suma (22.500 zł) została pokryta przez uczestnika postępowania z jego majątku osobistego. Na tej podstawie Sąd uznał, że wnioskodawczyni pokryła łącznie 27.500 zł ceny zakupu mieszkania, czyli poniosła je w 44 %, a uczestnik 35.000 zł, czyli poniósł je w 56 %. Na tej podstawie Sąd uznał, że M. G. nabyła udział w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu wynoszący 11/25 (46/100), a P. G. nabył udział w opisanym prawie wynoszący 14/25 (56/100). W świetle powyższych okoliczności, jak również zgłoszonych żądań w zakresie usunięcia niezgodności treści księgi wieczystej prowadzonej dla opisanego spółdzielczego prawa do lokalu, Sąd działając na podstawie art. 10 ustawy uzgodnił treść księgi prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gliwicach nr (...), z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale II księgi wieczystej jako uprawnionych do własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu wpisać wnioskodawczynię w 11/25 części udziału i uczestnika postępowania w 14/25 części udziału. Sąd Rejonowy kierując się art. 618 § 1 zd. 1 k.p.c., wskazał, że wnioskodawczyni zgłosiła żądanie rozliczenia nakładów na majątek wspólny – własnościowy spółdzielczy lokal mieszkalny przy ul. (...) w G. - poczyniony z jej majątku osobistego w postaci spłaty kredytu i uregulowanych opłat czynszowych na rzecz Spółdzielni mieszkaniowej, a także składki ubezpieczeniowej za ten lokal mieszkalny. Sąd uznał to żądanie za częściowo zasadne w oparciu o art. 207 k.c. Sąd uznał, na podstawie załączonych do pozwu dokumentów (historii rachunku), że w okresie od października 2012 roku do września 2014 roku wnioskodawczyni pokryła należności czynszowe na rzecz spółdzielni mieszkaniowej w łącznej wysokości 8.918,87 zł. Wobec braku dowodów na pokrycie tych należności za okres wcześniejszy, Sąd uwzględnił żądanie wnioskodawczyni tylko w zakresie kwot wykazanych, zgodnie z art. 6 k.c. Z identycznych względów, Sąd uwzględnił składkę ubezpieczeniową mieszkania w kwocie 130 zł. Sąd uwzględnił także roszczenie wnioskodawczyni o rozliczenie nakładów w postaci spłaconego kredytu zaciągniętego przez małżonków na zakup mieszkania. Sąd uznał, na podstawie wydruku z rachunku bankowego, że od września 2010 roku M. G. wpłaciła na poczet zadłużenia kredytowego łącznie kwotę 12.619,77 zł. Uwzględniając wskazane powyżej nakłady, Sąd stwierdził, że wnioskodawczyni poczyniła łączne nakłady w kwocie 21.668,64 zł. Odnosząc się do żądania uczestnika postępowania o zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawczyni kwoty 29.000 zł tytułem wynagrodzenia za korzystanie z lokalu, Sąd uznał to żądanie za niezasadne. Sąd wskazał, że wnioskodawczyni przysługuje udział w własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu przy ul. (...) w G., a tym samym, jako współwłaścicielowi, uprawnienie do korzystania z przedmiotu współwłasności, a uczestnik postępowania zgodził się na korzystanie z lokalu przez wnioskodawczynię, sam dobrowolnie go opuszczając, zwracając także uwagę, że uczestnik postępowania nie dopełnił obowiązków dowodowych w zakresie zgłoszonego żądania Sąd, dokonując zniesienia wspólności prawa do własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego, przyznał spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego wnioskodawczyni. Sąd wskazał, że wnioskodawczyni, przez długi czas zamieszkiwała w nim wspólnie z małoletnim dzieckiem zainteresowanych. Samodzielnie utrzymuje lokal, spłaciła zaciągnięte przez małżonków zobowiązanie kredytowe, co potwierdza jej możliwości finansowe. Sąd zwrócił uwagę, że uczestnik postępowania od maja 2010 roku nie zamieszkuje w tym lokalu. Tym samym, wobec wielkości udziałów zainteresowanych we wspólnym prawie, Sąd uznał, że sytuacja rodzinna i majątkowa wnioskodawczyni przemawia za przyznaniem jej wspólnego prawa na jej rzecz. Uwzględniając, że wnioskodawczyni przyznano meble z pokoju dziecinnego o wartości 200 zł oraz własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego o wartości 137.294 zł, Sąd uznał, że winna ona zwrócić uczestnikowi kwotę 76.984,64 zł, a po uwzględnieniu nakładów wnioskodawczyni, obniżył tą kwotę o 10.834,32 zł do kwoty 66.150,32 zł. Na podstawie art. 212 § 3 k.c., Sąd ustalił, że ustalona kwota spłaty ma zostać uregulowana w terminie 4 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia. Ustalając termin spłaty Sąd wziął pod uwagę wysokość kwoty spłaty oraz możliwości finansowe wnioskodawczyni, które uzasadniają przekonanie, że posiada ona zdolność kredytową i jest w stanie bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i najbliższych poczynić odpowiednie oszczędności w celu zgromadzenia potrzebnych środków finansowych na spłatę ewentualnego kredytu bankowego zaciągniętego na spłatę uczestnika. Sąd uwzględnił także interesy uczestnika postępowania, któremu nie zostało przyznane przedmiotowe prawo i który w związku z tym powinien uzyskać w stosownie krótkim czasie środki finansowe aby spłata nie stanowiła dla niego iluzorycznej wartości. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Apelację do tego orzeczenia wniosła wnioskodawczyni zaskarżając postanowienie w części, w zakresie punktu 1, 2, 3, 5 oraz 8. Zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, mającego istotny wpływ na treść wydanego w sprawie orzeczenia, poprzez przyjęcie przez Sąd, że
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.