Stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku lub ostatecznej decyzji następuje według przepisów tego postępowania, w którym rozstrzygnięcie zostało wydane. Należy podkreślić, że odpowiedzialność odszkodowawcza przewidziana w art.
może powstać dopiero wówczas, gdy podmiot zainteresowany uzyskaniem kompensacji uzyskał prejudykat stwierdzający wydanie ostatecznej decyzji lub prawomocnego orzeczenia z naruszeniem prawa. Regulacja art. 417 i nast. k.p.c. nie może bowiem wprowadzać równoległego trybu kontroli decyzji i orzeczeń, alternatywnego względem właściwego toku instancji (M. Safjan, Odpowiedzialność odszkodowawcza, s. 67). Dlatego wymaganie prejudykatu należy uznać za konieczne i zasadne. Art.
mówi wyraźnie o „właściwym postępowaniu”, przez co należy rozumieć procedurę, którą ustawa przewiduje jako środek kontroli zgodności z prawem decyzji lub orzeczeń określonego rodzaju. W zakresie odszkodowań za szkody wyrządzone niezgodnym z prawem prawomocnym orzeczeniem wydanym w postępowaniu cywilnym taki charakter ma mm.in. rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu wywołanym skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem, o której mowa w art. 424 1 – 424 12, 519 2 k.p.c. W niniejszej sprawie powodowie takim prejudykatem się nie legitymują. Na marginesie należy zauważyć, iż zarzut dotyczący braku tożsamości nieruchomości objętej postanowieniem o przemilczeniu i nieruchomości objętej obecnie księgą wieczystą Kw (...) nie został wykazany. W opisie nieruchomości zasadnicze znaczenie ma dokument ją określający – jest nim księga wieczysta. W niniejszej sprawie, w postanowieniu z dnia 27 lutego 1961 roku nieruchomość została w ten sposób zidentyfikowana (rep. hip (...)). Jako uczestników wskazano małżonków G.. Do akt załączona zaświadczenie, z którego wynikał także adres ul. (...) (k. 3 załączonych akt V Ns I 281/61). Treść samego wniosku również wskazuje na przedmiotową nieruchomość, a dodatkowo odnosi do niej dwa adresy: ul. (...) (daw. (...)) (...). Należy także wskazać na zaświadczenie z Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Ł., znajdujące się na k. 91 niniejszych akt; wprost wskazuje, że przeniesienie nieruchomości do nowej księgi wieczystej dotyczyło nieruchomości przy ul. (...) (co koresponduje z zapisem zawartym w odpisie z aktualnej księgi wieczystej znajdującym się na str. 14). Zatem to ta nieruchomość (przy ul. (...)) została wyłączona z dawnego repertorium. Natomiast jej poprzedni numer to 51 – jak wynika z księgi wieczystej. Wprawdzie nie zostało wyjaśnione, kiedy nastąpiła zmiana numeracji ulicy, jednak nie wpływa to na określenie tożsamości nieruchomości. Adres, czy numer nieruchomości nie jest decydujący – te dane mogą ulegać zmianie. Istotna jest geodezyjna tożsamość nieruchomości, czyli numer i opis działki na mapie do celów prawnych (obecnie działka numer (...)). Opisane dokumenty świadczą o ciągłości zapisów w księgach. Jeśli zatem powodowie wskazywali na niezgodność nieruchomości, winni powołać dowody o charakterze geodezyjnym, odwołać się do map opisujących (różne, w ich ocenie) nieruchomości. Wobec ich niewzruszania w trybie właściwego postępowania (pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym), to one mają decydujące znaczenie dla opisu prawnego nieruchomości. Ostatnim ze zdarzeń, z którym powodowie wiązali swoją szkodę, było wydanie decyzji komunalizacyjnej. Z tego zdarzenia wywodzono odpowiedzialność gminy. W tym zakresie wskazać należy, iż na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z dnia 22 maja 1990 r.), następowało nabycie przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. z mocy prawa wskazanego w tym przepisie mienia. Decyzja wojewody (tzw. komunalizacyjna) miała charakter deklaratoryjny. Jednak przekazanie na podstawie art. 5 ust. 4 cyt. ustawy gminie, na jej wniosek, mienia ogólnonarodowego (państwowego) innego niż wymienione w art. 5 ust. 1-3, jeżeli było ono związane z realizacją jej zadań, miało charakter konstytutywny i dochodziło do skutku z dniem, w którym decyzja Wojewody stawała się ostateczna. Tym samym, komunalizacja oparta na ustawie z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) nie miała jednolitego charakteru. Tymczasem w niniejszej sprawie powodowie, choć chcieli z działań gminy wywieść jej odpowiedzialność za szkodę, nie wykazali ani podstawy przedmiotowej decyzji komunalizacyjnej, ani – tym bardziej – bezprawności w działaniu. Żadna z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej nie została wykazana. Mając na uwadze powyższe, powództwo podlegało oddaleniu w całości. Na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd odstąpił od obciążania powodów obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W odniesieniu do zasady słuszności zawartej w art. 102 k.p.c. określone zostały przesłanki, których zaistnienie warunkuje możliwość obciążenia strony przegrywającej jedynie częścią kosztów albo nieobciążania jej w ogóle tymi kosztami. Obejmują one wystąpienie w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych, które powodują, że zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika w całości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz zasadami współżycia społecznego (uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2013 r., I CZ 183/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2013 r., V CZ 131/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2013 r., II CZ 154/12). Podkreślić przy tym należy, że wskazany przepis nie precyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając w tym zakresie, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi orzekającemu swobodę oceny (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2013 r., IV CZ 61/13). Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa jako okoliczności brane pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu wskazuje się na te związane z samym przebiegiem postępowania, jak przedawnienie roszczenia, charakter dochodzonego roszczenia, jego znaczenie dla strony, okoliczność, iż strona przegrywająca znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, a wytaczając powództwo była subiektywnie przeświadczona o słuszności dochodzonego roszczenia, natomiast strona wygrywająca korzystała ze stałej obsługi prawnej i nie poniosła dodatkowych nakładów na prowadzenie procesu, ale także leżące poza procesem, dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2011 r., I CZ 13/11, wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 1972 roku, I PR 423/72, uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 września 2013 r., I CZ 183/12). Zakwalifikowanie konkretnego przypadku jako "szczególnie uzasadnionego" wymaga rozważenia całokształtu okoliczności sprawy łączących się z charakterem żądania poddanego pod osąd, przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego. Zważywszy na okoliczności niniejszej sprawy, Sąd uznał, że niniejsze postępowanie, jest wyrazem szczególnych okoliczności. Powodowie i ich rodzice przez lata nie podejmowali działań związanych z odzyskaniem nieruchomości z uwagi na trudną sytuację; rodzina pozostawała praktycznie bez dochodów. Ze swojej nieruchomości zostali wysiedleni przymusowo, w szczególnych okolicznościach wojennych. Natomiast postępowanie sądowe w 1961 roku doprowadziło do utraty nieruchomości, która stanowiła własność powodów. Nie może umykać z pola widzenia fakt, że ówcześnie obowiązujące przepisy doprowadziły do utraty przez właścicieli prawa własności. Było to wynikiem działań wojennych, konieczności poddania się decyzjom wojskowym. W późniejszym okresie natomiast wymagano od właścicieli własnej inicjatywy w odzyskaniu mienia. Jakakolwiek nieporadność skutkowała więc utratą tej możliwości. Niniejsze postępowanie jest wynikiem subiektywnego poczucia krzywdy, próby zrekompensowania poniesionej przez rodzinę straty majątkowej, co uzasadnia – w ocenie Sądu – odstąpienie od obciążania powodów kosztami procesu szczególnie, że reprezentacja strony pozwanej ma charakter stałej obsługi prawnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd w oparciu o art. 102 k.p.c. nie obciążył powodów obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. ZARZĄDZENIE Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom powodów i SP.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.