III APz 23/15

Sygnatura akt III APz 23/15 POSTANOWIENIE Dnia 18 grudnia 2015 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Wiesława Stachowiak /spr./ Sędziowie: SSA Katarzyna Wołoszczak SSA Izabela Halik Protokolant: insp.ds.biurowości Beata Tonak po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy M. O., M. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu w Świebodzinie o zapłatę na skutek zażalenia Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Świebodzinie na postanowienie Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt IV Po 7/15 postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 2 i wyłączyć sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie: - M. G. - A. M. - K. Z. - M. R. - P. F.. SSA Izabela Halik SSA Wiesława Stachowiak SSA Katarzyna Wołoszczak UZASADNIENIE Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze w sprawie IV P. 174/14, z powództwa M. O. i M. M. przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu w Świebodzinie, o zapłatę, postanowieniem z 16 września 2015 roku, w sprawie IV Po 7/15, wyłączył od rozpoznania ośmiu sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie (pkt 1) i oddalił wniosek pozwanego o wyłączenie sędziów: M. G., A. M., K. Z., M. R. oraz P. F. (pkt 2). Pozwany Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Świebodzinie zaskrzył postanowienie w zakresie punktu 2, tj. oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów tego Sądu: M. G., A. M., K. Z., M. R. oraz P. F., składając zażalenie. Żalący wniósł o zmianę postanowienia, poprzez wyłączenie w sprawie IV P. 174/14 toczącej się przed Sądem Rejonowym w Świebodzinie w/w sędziów. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 49 k.p.c. niezależnie od przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy ustawy wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Sąd I instancji uzasadniając rozstrzygnięcie, wskazał, że wyłączeniu w niniejszej sprawie podlegali jedynie ci sędziowie, którzy wnieśli o to w oświadczeniach złożonych w zw. z art. 51 k.p.c. Sąd Okręgowy podkreślił, że instytucja wyłączenia sędziego na wniosek (iudex suspectus) związana jest nie z wystąpieniem jakiejkolwiek wątpliwości co do bezstronności sędziego rozpoznającego sprawę, ale z ujawnieniem się uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 49 k.p.c.). Zatem o możliwości wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy nie decyduje samo odczucie strony co do bezstronności sędziego, ale odczucie co do tych wątpliwości musi być uzasadnione w okolicznościach danej sprawy. Ciężar uprawdopodobnienia wystąpienia takich okoliczności spoczywa na stronie wnoszącej o wyłączenie sędziego (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 7 lutego 2014 roku, w sprawie I ACz 130/14). W ocenie Sądu I instancji w art. 49 k.p.c. ustawodawca wprowadził rozróżnienie na żądanie wyłączenia - w przypadku sędziów, i wniosek o wyłączenie - w przypadku stron, ustanawiając tym samym odrębne tryby dla omawianej instytucji w zależności od tego, czy wola wyłączenia pochodzi od sędziego czy strony. W stosunku do strony postępowania, składającej wniosek o wyłączenie, przepis art. 50 § 1 in fine k.p.c. statuuje obowiązek uprawdopodobnienia przyczyny wyłączenia sędziego i temu obowiązkowi strona pozwana w stosunku do pozostałych sędziów nie sprostała. Sad Okręgowy nie przychylił się do argumentacji pozwanego, który twierdził, że układ stosunków pomiędzy powódkami i sędziami, mający nawet tylko służbowy charakter, może skutkować brakiem obiektywizmu tych ostatnich. Zdaniem Sądu Okręgowego, samo istnienie relacji zawodowych pomiędzy sędzią a powódkami nie może automatycznie prowadzić do wyłączenia. Ponadto Sąd I instancji odnosząc się do twierdzenia pozwanego, że sędziowie pozostają z powódkami „co najmniej w stosunkach służbowych”, nie wyjaśnił, jakie to relacje ponad służbowymi wiążą konkretne powódki z konkretnymi sędziami Sądu Rejonowego w Świebodzinie. Zdaniem Sądu Okręgowego, twierdzenie pozwanego jest nie tylko niekonkretne, ale i całkowicie gołosłowne: powoływanie się na domniemane stosunki i relacje bez jakiegokolwiek uprawdopodobnienia ich istnienia i charakteru nie może doprowadzić do uwzględnienia wniosku. Sąd I instancji uznał, że odbiór społeczny sprawy, w której w roli pozwanej występuje sąd, a po stronie powodowej pracownik sądu, biegły, inna osoba z tym sądem zawodowo związana - nie jest uzależniony od tego, jacy sędziowie sprawę tę rozpoznają jeżeli w stosunku do każdego z nich nie wykaże się zindywidualizowanych wątpliwości co do bezstronności. Sąd II uznał, że powyższe stanowisko jest błędne i słuszne przeciwko niemu argumenty podniósł żalący. Fakt, że powódki pracują w Sądzie Rejonowym w Świebodzinie, a sprawę miałby rozstrzygnąć którykolwiek Sędzia tego Sądu uzasadnia z perspektywy zewnętrznego obserwatora powstanie wątpliwości co do bezstronności wszystkich Sędziów orzekających w tym Sądzie. Podkreślić należało, że nie może decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie mieć okoliczność, że niektórzy z sędziów objętych wnioskiem nie znają bliżej powódek. Osoby te mają ze sobą styczność podczas codziennej pracy i słusznie zaznaczył pozwany, że w społecznym odbiorze, okoliczność ta może wskazywać na to, iż sędziowie nie będą w stanie zachować odpowiedniego obiektywizmu przy rozpoznawaniu przedmiotowej sprawy. Sąd II instancji uznał także, że kryterium oceny tego, którzy z sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie podlegają wyłączeniu, nie może być okoliczność zatrudnienia w określonym wydziale tego Sądu. Niejednokrotnie bowiem pracownicy sekretariatów są okresowo przydzielani do różnych wydziałów, w zależności od potrzeb kadrowych. Podobnie zresztą rzecz ma się z sędziami. Już powyższa okoliczność, powoduje, że niesłusznie Sąd I instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła wniosku. Sąd Apelacyjny nie zgodził się także z uzasadnieniem orzeczenia w części, w której Sąd Okręgowy zarzucił, ze rodzaj relacji pomiędzy powódkami a sędziami nie został konkretyzowany. W ocenie Sądu II instancji, choć nie można przyjąć w sprawie domniemania, że relacje te są koleżeńskie, bowiem tego rodzaju zażyłość nie sprzyja wykonywaniu obowiązków na linii podwładny – przełożony, to nie sposób zaprzeczyć, że relacje te mogą być oparte na zwykłej, szczerej sympatii. Zasady doświadczenia życiowego pokazują również, że współpracownicy niejednokrotnie posiadają o sobie nawzajem informacje dotyczące w szczególności sfery życia prywatnego. Podkreślić przy tym trzeba, że dzieje się tak w znacznej mierze nie z powodu niezdrowej dociekliwości, ale jest naturalną konsekwencją funkcjonowania pracowników instytucji jaką jest sąd. Funkcjonowanie to wiąże się z zachowaniem pewnych konwenansów, a zatem reguł uprzejmości, które niewątpliwie powinny rzutować na relacje panujące wśród współpracowników sądu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, w naturze ludzkiej co do zasady nie leży skłonność do podejmowania nawet w pracy rozmów na tematy wyłącznie dotyczące jej wykonywania. Za przyjęte w społeczności pracowniczej, jaką stanowią w sądzie tak sędziowie jak i pracownicy sekretariatów, uznaje się symboliczne obchodzenie drobnych okazji poszczególnych osób. Sposobności takie sprzyjają bliższemu poznaniu się i sprawiają, że nabranie do siebie przez poszczególnych pracowników dystansu, jaki konieczny jest do osądzania sporów sądowych, jest bardzo trudne. Wreszcie i przykre, dramatyczne okoliczności, które spotykają pracowników zazwyczaj komentowane są na szerszym forum i wywołują m.in. współczucie. Sąd II instancji zastrzega, że o wiele trudniej byłoby wyrazić jednoznaczny pogląd w przypadku sądu, w którym zatrudnionych jest większa liczna pracowników. Z dokumentów w aktach niniejszej sprawy wynika jednak, że w Sądzie Rejonowym w Świebodzinie orzeka 14 sędziów i powołane argumenty dotyczą tego sądu. Reasumując trafnie podniósł żalący, że sam fakt, iż powódki pracują w Sądzie Rejonowym w Świebodzinie, a sprawę miałby rozstrzygnąć którykolwiek sędzia tego Sądu uzasadnia z perspektywy zewnętrznego obserwatora powstanie wątpliwości co do bezstronności wszystkich sędziów orzekających w tym Sądzie. Mając na uwadze powyższe, Sąd II instancji na podstawie art. 397 § 2 k.p.c. w zw. z art. 386 §1 k.p.c. zmienił zaskarżone postanowienie w punkcie 2, wyłączając sędziów Sądu Rejonowego w Świebodzinie: M. G., A. M., K. Z., M. R. oraz P. F.. SSA Izabela Halik SSA Wiesława Stachowiak SSA Katarzyna Wołoszczak