Sygn. akt III AUa 1603/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 kwietnia 2016 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Iwona Niewiadowska-Patzer (spr.) Sędziowie: SSA Katarzyna Wołoszczak del. SSO Małgorzata Aleksandrowicz Protokolant: st.sekr. sąd. Alicja Karkut po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2016 r. w Poznaniu sprawy D. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o podleganie ubezpieczeniu społecznemu na skutek apelacji D. N. od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 9 kwietnia 2015 r. sygn. akt IV U 1356/14 o d d a l a apelację. del. SSO Małgorzata Aleksandrowicz SSA Iwona Niewiadowska-Patzer SSA Katarzyna Wołoszczak UZASADNIENIE Decyzją z dnia 09.05.2014 r., pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. stwierdził, że D. N. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie mająca ustalonego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 06.12.2013 r. Odwołująca D. N. zaskarżyła powyższą decyzję, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w ten sposób, że odwołująca podlegała ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu wskazanym w tiret pierwsze osnowy zaskarżonej decyzji oraz ubezpieczeniu chorobowemu wskazanym w tiret drugie osnowy zaskarżonej decyzji, a także zasądzenie od pozwanego na rzecz odwołującej kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podała, że pozwany nie ustalił okoliczności mogących doprowadzić do jednoznacznego stwierdzenia, iż ubezpieczona nie podlegała ubezpieczeniom społecznym od 6 grudnia 2013 r. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2015r. oddalił odwołanie. Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania: Przed zgłoszeniem działalności gospodarczej odwołująca była zatrudniona w Salonie (...). Pracowała na stanowisku wizażystki i stylistki paznokci przez ok. 10 lat , za wynagrodzeniem w wysokości płacy minimalnej. Od dnia 08.07.2014 r. do dnia 04.12.2013 r. przebywała nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim w związku z komplikacjami związanymi z ciążą. Z dniem 05.12.2013 r. odwołująca rozwiązała stosunek pracy. Od dnia 06.12.2013 r. zgłoszona została do (...) pod firmą (...) działalność gospodarcza odwołującej, której przeważającym przedmiotem miała być „sprzedaż detaliczna przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internet”. Od dnia 06.12.2013 r. nastąpiło też zgłoszenie odwołującej do ubezpieczeń społecznych jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. Odwołująca w dniu 20.01.2014 r. wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę zasiłku macierzyńskiego w związku z urodzeniem dziecka. Przez całą ciążę odwołująca miała zalecenie, aby leżeć, ponieważ była to ciąża zagrożona. Po wypisaniu ze szpitala w dniu 13 grudnia 2013r. jednym z zaleceń po był „oszczędzający tryb życia”. Poród nastąpił dnia 20.01.2014 r. Wszelkie formalności związane ze zgłoszeniem działalności gospodarczej, ze względu na pobyt odwołującej w szpitalu, wykonał mąż odwołującej, A. N.. Wiosną 2013 r. odwołująca była wraz z mężem na targach budowlanych w P., gdzie poznała M. S. z firmy (...). Do nawiązania przez odwołującą kontaktu z tą firmą doszło w grudniu 2013r., z tym że pierwsze zamówienie zostało złożone dnia 31.01.2014 r. W okresie od dnia 06.12.2013 r. do dnia 19.01.2014 r. odwołująca nie osiągnęła żadnego przychodu. W tym okresie nie wychodziła z domu, oprócz wyjść do lekarza. W dniu 20 grudnia 2013 r. zakupiła pieczątkę, której wyrobieniem zajmował się jej mąż. W dniu 9 styczna 2014 r. podpisała z (...) D. C. umowę na wykonanie strony internetowej za 1000 zł netto. W dniu 6 grudnia 2013 r. zawarła z A. O. umowę o świadczenie usług księgowych za kwotę 150 zł netto miesięcznie. A. O. wystawiła odwołującej fakturę za usługi księgowe dnia 19.01.2014 r. Dnia 7 stycznia 2014r. odwołująca wysłała e-mail do CENTRUM (...) S.A. z propozycją podjęcia współpracy i prośbą o ofertę cenową. Po dniu 20.01.2014 r. prowadziła korespondencję elektroniczną z kontrahentami, składała zamówienia na towar, dokonywała sporadycznych transakcji. Odwołująca działa na takiej zasadzie, że klient zgłasza zapotrzebowanie na dany materiał, a odwołująca szuka tego materiału w najlepszej cenie. Obecnie współpracuje nadal wyłącznie z firmą (...). Firmy budowlane odwołująca wyszukiwała przez internet. Przychód z działalności nie pozwalał jej i nie pozwala do chwili obecnej na samodzielne opłacenie składki na ubezpieczenia społeczne przy zgłoszonej podstawie wymiaru. Posiłkuje się wynagrodzeniem męża. Przy tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał odwołanie za niezasadne. W niniejszej sprawie zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że odwołująca D. N. od 06.12.2013 r. nie podlega ubezpieczeniom społecznym, ponieważ doszło wprawdzie do zarejestrowania działalności gospodarczej, lecz działalność ta nie była wykonywana. Przedmiotem sporu było zatem ustalenie– czy istotnie odwołująca faktycznie wykonywała od 06.12.2013 r. działalność gospodarczą w przedmiocie sprzedaży detalicznej prowadzonej przez domy sprzedaży wysyłkowej lub internet, i tym samym czy podlegała z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Sąd przytoczył treść art. 6 ust. 1 pkt 5 i art. 12 ust. 1, 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U z 2015 r., poz. 121 z późn. zm.) wskazując, że przepisy wiążą podleganie obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z faktycznym prowadzeniem (wykonywaniem) pozarolniczej działalności gospodarczej, nie zaś z faktem formalnej rejestracji działalności gospodarczej. Legalną definicję działalności gospodarczej zawiera przepis art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672), zgodnie z którym działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Za jedną z cech charakterystycznych dla działalności gospodarczej uważa się jej stały charakter, którego istota tkwi w powtarzalności pewnych działań. Istotą prowadzenia działalności gospodarczej jest zatem prowadzenie jej w sposób ciągły i na własne ryzyko – czyli nie można sprowadzać prowadzenia działalności gospodarczej wyłącznie do osiągania dochodów. Sąd przytoczył utrwalone już orzecznictwo sądów, z którego wynika, że właściwości cechujące działalność gospodarczą, które powinny występować łącznie to działanie stałe, nieamatorskie i nieokazjonalne, z elementem organizacji, planowania i zawodowości rozumianej jako fachowość, znajomość rzeczy oraz specjalizacja. Sąd podzielając w pełni poglądy judykatury stwierdził, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy wykluczają możliwość uznania, jakoby odwołująca w chwili rejestrowania działalności gospodarczej miała zamiar jej prowadzenia od chwili zarejestrowania. Zdaniem Sądu - zebrany w toku postępowania sądowego materiał dowodowy w żaden sposób nie pozwala na uzasadnione przydanie odwołującej D. N. statusu osoby wykonującej działalność gospodarczą od dnia 06.12.2013 r. Odwołująca nie miała ani zamiaru, ani też fizycznie możliwości prowadzenia działalności gospodarczej od chwili jej zarejestrowania. Należy podkreślić, że zgłoszenie działalności do (...) przez męża odwołującej nastąpiło jeszcze podczas pobytu odwołującej w szpitalu, co już zupełnie wyklucza możliwość uznania, iż istniały podstawy do tego by mieć zamiar rzeczywistego rozpoczęcia działalności gospodarczej , z chwilą jej rejestracji. W grudniu 2013 r. nie zaistniała przesłanka pozwalająca na stwierdzenie, iż w tym roku wnioskodawczyni była gotowa do wykonywania działalności w sposób zorganizowany i ciągły, co jest nieodzownym atrybutem tej działalności. W tej sytuacji , zdaniem Sądu, prowadzenie dokumentów księgowych ma jedynie status formalny. Faktycznie nie było w przypadku wnioskodawczyni żadnych zdarzeń gospodarczych, pozwalających na kwalifikowanie jej sytuacji do miana prowadzenia działalności gospodarczej. W tym kontekście stanowisko pozwanego zasługuje na akceptację. Przejawy działalności odwołującej okresie od 06.12.2013 r. do 19.01.2014r., wykazane przez odwołującą w toku postępowania, mają jedynie charakter incydentalny i nieznaczny, a nie systematyczny i zorganizowany. Sąd oddalił natomiast wniosek dowodowy strony pozwanej zgłoszony na rozprawie w dniu 26 marca 2015 r. o przeprowadzenie dowodów z wyciągów rachunków bankowych, a nadto wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza ginekologa, albowiem uznał zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do wydania rozstrzygnięcia. Opisane powyżej okoliczności sprawy, zdaniem Sądu, świadczą o tym, że wnioskodawczyni od dnia 6.12.2013r. zarejestrowała pozarolniczą działalność gospodarczą, nie w celu faktycznego jej wykonywania, lecz pozornie w celu uzyskania tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu chorobowemu w związku z ciążą i działalności tej faktycznie nie miała w tamtym momencie zamiaru podjąć, zaś zadeklarowanie wysokiej podstawy wymiaru składek, w sytuacji nieosiągnięcia w grudniu 2013r. żadnego przychodów, a w styczniu 2014r.- nieadekwatnego do wysokości składki- miało na celu uzyskanie wysokiego świadczenia z ubezpieczenia chorobowego w związku z urodzeniem dziecka - zasiłku macierzyńskiego- znacznie wyższego, niż to by miało miejsce w przypadku pracy na stanowisku wizażystki i stylistki paznokci, na którym odwołująca otrzymywała wynagrodzenie w wysokości płacy minimalnej. Z powyższych zatem względów, Sąd uznał, że wnioskodawczyni w spornym okresie nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu oraz dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 oraz art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 47714 § 1 k.p.c. i powołanych wyżej przepisów, orzeczono jak sentencji wyroku. Apelację od wyroku złożyła odwołująca D. N. zarzucając: 1. Naruszenie przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy tj. art.227 k.p.c. poprzez oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lekarza ginekologa na okoliczność ustalenia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez powódkę w ostatnich miesiącach ciąży, w sytuacji, gdy z całokształtu materiału dowodowego wynika, że powódka faktycznie prowadziła działalność gospodarczą w spornym okresie , 2. Sprzeczność istotnych ustaleń Sadu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, które to uchybienie miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia: - poprzez przyjęcie, że działania powódki w okresie od 6.12.2013r.-19.01.2014r. nie były na tyle intensywne, aby uznać, że działalność była faktycznie prowadzona w tym okresie, w sytuacji, gdy całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego przeczy tym ustaleniom, - poprzez przyjęcie, ze działania przygotowawcze powódki w okresie 6.12.2013r.-19.01.2014 nie doprowadziły do ostatecznego uruchomienia działalności gospodarczej, w sytuacji gdy całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego przeczy tym ustaleniom, 3. Naruszenie prawa procesowego, tj. art.233 §1 k.p.c. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, a także błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego: - poprzez błędne wnioskowanie, iż stan zdrowia powódki nie pozwalał na faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, w sytuacji, gdy całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie potwierdza fakt dokonywania przez powódkę szeregu czynności prawnych i faktycznych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, - poprzez przyjęcie, że uzyskiwane dochody powódki w okresie od 6.12.2013r-19.01.2014r. nie były na tyle wysokie, aby uznać, ze działalność była faktycznie prowadzona w tym czasie, w sytuacji gdy wysokość uzyskiwanych dochodów nie świadczy o faktycznym prowadzeniu działalności gospodarczej. Apelujący wniósł o:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.