Sygn. akt V ACa 535/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2016 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Iwona Wilk Sędziowie: SA Olga Gornow

§ 2k.p.c.

- w niniejszej sprawie nie jest dopuszczalna zmiana powództwa; - naruszenia art. 609 i 610 k.p.c. poprzez przyjęcie, iż w niniejszej sprawie Sąd nie mógł rozpoznać podniesionego przez (...) zarzutu zasiedzenia własności przedmiotowej stacji transformatorowej; podniesiony przez Sąd argument mógł tylko przeciwko ustalaniu faktu nabycia przez zasiedzenie przedmiotowej stacji transformatorowej w ramach rozpatrywania roszczenia (...); natomiast nic nie stało na przeszkodzie rozpatrzeniu tego zarzutu w ramach rozpatrywania powództwa M. Ł.; W tej bowiem sprawie kwestia zasiedzenia była jedynie przesłanką rozstrzygnięcia, a przez połączenie spraw nie doszło do utraty ich odrębności; z uwagi na powyższe w niniejszej sprawie doszło do nie rozpoznania istoty sprawy; - art. 233 § 1 k.p.c. poprzez: a. ustalenie, że między poprzednikiem prawnym (...) a M. Ł. - nie doszło do zawarcia umowy w kwestii zasad przebudowy stacji transformatorowej z planowaną inwestycją M. Ł. pomimo, że M. Ł. wystąpił o wydanie warunków usunięcia kolizji, które otrzymał i których nie zakwestionował, tylko przystąpił do usuwania kolizji na ich podstawie; b. przyjęcie, że M. Ł. - zgodnie z treścią księgi wieczystej nr (...) - jest właścicielem budynku stacji transformatorowej, gdy tymczasem stacja transformatorowa jest ruchomością i co za tym idzie z treści księgi wieczystej nic na temat własności ruchomości nie może wynikać; c. przyjęcie, że (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa przeniosła na rzecz (...) (...) Sp. z o.o. własność budynku starej stacji transformatorowej, oraz że ta ostatnia spółka - następnie przeniosła własność tego budynku stacji na M. Ł.; d. przyjęcie, iż z faktu, że w protokole odbioru spornej stacji transformatorowej z dnia 1 czerwca 2006 r. zastrzeżono, że inwestor (M. Ł.) podpisze z poprzednikiem prawnym (...) umowę kolizyjną wynika, że to poprzednik prawny (...) nie uważał się za właściciela spornej stagi transformatorowej (tj. utożsamienie oświadczenia złożonego przez nieumocowahego pracownika poprzednika prawnego (...) S.A., który to fakt braku umocowania - Sąd ustalił - z oświadczeniem woli poprzednika prawnego (...); e. przyjęcie - w oparciu o zeznania świadka M. J. - iż poprzednik prawny (...) S.A. wiedział oraz akceptował wszystkie działania M. Ł., tj. że pozwany wykonuje przebudowę bez umowy, a rozliczenie kosztów pomiędzy stronami od początku inwestycji było brane pod uwagę; f. przyjęcie, iż z faktu przedłożenia projektu umowy kolizyjnej M. Ł. wynika, że poprzednik prawny (...) nie uważał swojego pisma z dnia 18 listopada 2004 r. za ofertę, a tym samym nie uważał się za właściciela tej stacji. Tymczasem przedłożenie projektu tej umowy wynikało z faktu, że zażądał tego M. Ł., a projekt jedynie potwierdzał ustalenia wynikające z przyjętych przez M. Ł. warunków usunięcia kolizji, tj. wynikało z niego, że wszelkie koszty przebudowy ma ponieść M. Ł.; g. przyjęcie, że wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z działki (...) za okres od l czerwca 2006 do 30 czerwca 2009 r. zostało ustalone w opinii biegłej E. M. na kwotę 9.215,00 zł, a więc kwotę wyższą niż żądanie pozwu; h. Przyjęcie, że opinia biegłej E. M. jest zbieżna z opiniami biegłego H. S. i biegłego S. K.; w szczególności dotyczy to opinii Biegłego S., która w sposób rażący odbiega do opinii dwóch pozostałych biegłych; pomimo tego oraz pomimo istnienia zasadnych przesłanek do wyłączenia tego biegłego Sąd nie uznał tej opinii za nie kwalifikującą się do czynienia ustaleń na jej podstawie, tyko uznał ją za zbieżną z pozostałymi opiniami; ponadto pomiędzy pozostałymi opiniami również występują różnice nie pozwalające do uznania je za zbieżne, choć w mniejszym stopniu;

1. naruszenie prawa materialnego – art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 u.k.w.h. poprzez ich błędną wykładnię i nie uznanie, że skoro stara stacja transformatorowa (tak samo jak i nowa) była urządzeniem przesyłowym w rozumieniu tego przepisu , to była rzeczą ruchomą;
2. naruszenie art. 217 § 1 i 3 oraz art. 227, art. 232 i art. 278 k.p.c. poprzezniezasadne oddalenie wniosku dowodowego (...) z opinii biegłego sądowego z zakresu energetyki na okoliczność wyceny kosztu, który musiałby zostać poniesiony obecnie w celuodtworzenia stanu jaki istniał przed przystąpieniem przez M. Ł. do realizacji warunków przebudowy z dnia 18 listopada 2004 r.;
3. Naruszenie art. 328 § 2 w zw. z art. 278 § 1 oraz art. 285 § 1 i art 286 k.p.c. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - dlaczego Sąd uznał za rzetelną i wyczerpującą opinię biegłego P. oraz (...) (...) - M., mimo, że biegli ci w opiniach uzupełniających tak pisemnych jak i ustnych nie byli w stanie wyjaśnić przyjmowanych przez siebie założeń w taki sposób, by ich tok rozumowania mógł być weryfikowalny;
4. naruszenie art. 233 w zw. z art. 278 w zw. z art. 278 § 1 oraz art. 285 § 1 i art. 286 k.p.c. poprzez uznanie opinii biegłego M. P. za rzetelną i wyczerpującą, a tym samym danie jej wiarygodności i mocy dowodowej;
5. naruszenie art. 233 w zw. z art. 278 w zw. z art. 278 § 1 oraz art. 285 § 1 i art. 286 k.p.c. poprzez uznanie opinii biegłej E. M. za rzetelną i wyczerpującą, a tym samym danie jej wiarygodności i mocy dowodowej;
6. naruszenie art, 129 § 2 k.p.c. - poprzez uznanie za wiarygodny dokument -przedstawioną przez M. Ł. kopię aktu notarialnego z dnia 2 września 2004 r. poświadczoną za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego, ale zawierającą ewidentnie wymazane określone fragmenty tekstu;
7. naruszenie prawa materialnego: - art. 60 k.c. - poprzez uznanie, że zachowanie M. Ł., który po otrzymaniu warunków przebudowy urządzeń przesyłowych poprzednika prawnego (...) z dnia 18 listopada 2004 r. - nie zakwestionował tych warunków, tylko przystąpił do przebudowy na podstawie tych warunków - nie było zachowaniem, które w dostateczny sposób wyrażało wolę przyjęcia tych warunków, czyli nie było oświadczeniem woli o przyjęciu tych warunków i tym samym nie prowadziło do zawarcia umowy o przebudowę urządzeń na ich podstawie. - art. 65 k.c. poprzez błędną wykładnie treści oświadczeń woli złożonych przez M. Ł. w dniu 5 listopada 2004 r. i przez poprzednika prawnego (...) w dniu 18 listopada 2004 r. - prowadzącą dopozbawienia tych oświadczeń znaczenia prawnego; - art. 66, art. 68 1, art. 69 oraz art. 70 oraz art. 155 k.c. - poprzez ich niezastosowanie i przyjęcie, że pomiędzy pozwanym M. Ł., a powodem (...) nie doszło do zawarcia umowy, mocą której pozwany miał zobowiązać się do przebudowy na własny koszt należących do powoda urządzeń przesyłowych; - art. 96 § 2 KC - poprzez utożsamienie oświadczenia złożonego przez nieumocowanego pracownika poprzednika prawnego (...) z oświadczeniem woli (...); - art. 174 k.c. - na wypadek uznania, że ww. umowa nie doprowadziła do przeniesienia własności urządzeń powstałych w wyniku usunięcia przebudowy na (...) poprzez jego niezastosowanie tego przepisu - w następstwie nierozpoznawania zarzutu zasiedzenia przez (...) S.A. własności wybudowanej przez M. Ł. stacji transformatorowej; - art. 49 § 2 k.c. – na wypadek uznania, że nie doszło ani do nabycia własności ww. urządzeń w drodze umowy ani do ich zasiedzenia – poprzez oddalenie roszczenia (...) S.A. o nakazanie M. Ł., stosownie do treści tego przepisu złożenia oświadczenia woli w przedmiocie nieodpłatnego przeniesienia na (...) własności stacji transformatorowej i związanych z nią urządzeń energetycznych, w sytuacji gdy (...) z M. Ł. łączyła umowa, mocą której M. Ł. był uprawiony do przebudowy wyłącznie na własny koszt należących do (...) urządzeń przesyłowych, tj. stacji transformatorowej i związanych z tą stacją urządzeń elektroenergetycznych poprzez zdemontowanie dotychczasowej stagi transformatorowej znajdującej się na działce nr (...) oraz wybudowanie nowej stacji na działce nr (...); w konsekwencji skoro przebudowa urządzeń (...) miała się odbyć wyłącznie na koszt M. Ł., to M. Ł. był zobowiązany do przeniesienia własności urządzeń powstałych w wyniku przebudowy – nieodpłatnie; - art. 49 § 2 k.c. na wypadek uznania, że (...) jest zobowiązany do nabycia własności przedmiotowych urządzeń na rzecz M. Ł. poprzez błędną wykładnię pojęcia "odpowiedniego wynagrodzenia" w rozumieniu tego przepisu, poprzez nieuwzględnienie stopnia amortyzacji przedmiotowej stacji transformatorowej i powiązanych z nią urządzeń przy ustalaniu ich wartości oraz nieuwzględnienie w zakresie wynagrodzenia przysługującego M. Ł. wartości szkody, którą poniósł (...) poprzez zniszczenie starej stacji transformatorowej i urządzeń z nią związanych; - art. 49 § 1 k.c. w zw. z art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 u.k.w.h. - poprzez ich błędną wykładnię i nie uznanie, że stara stacja transformatorowa (tak samo jak i nowa) była urządzeniem przesyłowym w rozumieniu tego przepisu a więc rzeczą ruchomą. Miała taki charakter w całości, a więc także ruchomością był sam budynek tej stacji; w konsekwencji dla własności tej stacji nie miały znaczenia wpisy tego budynku w księdze wieczystej, ani zasady wynikające z rękojmi wiary ksiąg wieczystych, gdyż księgi wieczyste nie służą do ujawniania stanu prawnego ruchomości; - art. 224 w zw. z art. 225 w zw. z art. 230 oraz art. 352 k.c. - poprzez przyznanie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z całej działki (...) wskutek uznania, że (...) S.A. był w posiadaniu całej tej działki i w konsekwencji M. Ł. przysługuje odszkodowanie za bezumowne korzystanie z całej działki. - art. 358 1 k.c. - poprzez zasądzenie kwot w wyroku z pozwu M. Ł. - z naruszeniem zasady nominalizmu, tylko z uwzględnieniem ich waloryzacji; biegli sądowi ustalający wynagrodzenie, w oparciu, o które to opinie oparł się Sąd dokonywali w swoich obliczeniach waloryzacji kwot wynagrodzeń; Sąd mimo konsekwentnych uwag w tym zakresie nie zobowiązań biegłych do sporządzenia opinii zgodnie z zasadą nominalizmu, tylko orzekł w oparciu o tak sporządzone opinie. Wskazując na te zarzuty (...) wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie jakim dotyczy on sprawy z pozwu (...) przeciwko M. Ł. i uwzględnienie powództwa (...) w całości, oraz o zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie w jakim dotyczy sprawy z pozwu M. Ł. przeciwko (...) S.A. i oddalenie powództwa M. Ł. w zakresie uwzględniającym powództwo i orzekającym o kosztach procesu o kosztach sądowych, ewentualnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Pozwany M. Ł. wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie należy poczynić dwie uwagi porządkujące dalszy tok analizowania apelacji. Powództwo (...) zostało wniesione w dniu 30 czerwca 2009 r., a powództwo M. Ł. w dniu 10 sierpnia 2009 r. Oznacza to, że niniejsze postępowanie toczy się według przepisów o odrębnym postępowaniu w sprawach gospodarczych, regulowanym w art. 479 1 -479 22 k.p.c. – o treści obowiązującej do dnia 2 maja 2012 r. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381) zmienione przepisy stosuje się - tym również w sprawach gospodarczych - do postępowań wszczętych po dniu wejście w życie tej nowelizacji, tj. po dniu 2 maja 2012 r. Do postępowań cywilnych wcześniej wszczętych stosuje się przepisy dotychczasowe, aż do ich prawomocnego zakończenia ( por. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 524/13). W rezultacie również postępowanie apelacyjne w niniejszej sprawie toczy się według przepisów o odrębnym postępowaniu cywilnym w sprawach gospodarczych. Druga uwaga odnosi się do chronologii omówienia poszczególnych zarzutów apelacyjnych. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w pierwszej kolejności należy odmówić wniesiony środek odwoławczy w odniesieniu do powództwa zainicjowanego przez (...) w stosunku do M. Ł. o ustalenie, że powód jest właścicielem stacji transformatorowej szczegółowo opisanej w pozwie (dalej: stacja trafo) oraz roszczenia ewentualnego – o nakazanie złożenia przez pozwanego M. Ł. oświadczenia o nieodpłatnym przeniesieniu na powoda własności stacji trafo. Uznanie apelacji w tym zakresie prowadziłoby a limine także do uwzględnienia apelacji w części wyroku Sądu pierwszej instancji, w której uwzględniono powództwo wniesione przez M. Ł. przeciwko (...) - bez potrzeby analizy zarzutów apelacyjnych w tym zakresie. W sytuacji bowiem uznania powództwa (...), roszczenia M. Ł. byłyby pozbawione podstaw faktycznych i prawnych. Innymi słowy, podstawowym a jednocześnie wstępnym zagadnieniem jest przesądzenie, czy powód – (...) stał się właścicielem stacji trafo, względnie, czy pozwany M. Ł. jest zobowiązany do przeniesienia jej własności na rzecz powoda nieodpłatne. Z drugiej strony uznanie bezzasadności twierdzeń apelacji (...) w zakresie jej powództwa stawia otwartą kwestię roszczeń M. Ł. zgłoszonych przez niego w jego własnym powództwie. Zasygnalizowane tutaj względy powodują, że koniecznym jest omówienie apelacji w sposób dychotomiczny – na część zaskarżonego wyroku odnoszącą się do oddalenia powództwa (...) i część – dotyczącą uwzględnionego roszczenia M. Ł. w stosunku do (...). I. Powództwo (...) przeciwko M. Ł. Apelacja w tym zakresie nie mogła odnieść zamierzonego skutku, albowiem zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy, albowiem znajdują one odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, który został oceniony zgodnie z dyrektywami art. 233 § 1 k.p.c. Nie można podzielić zarzutów apelacji nakierowanych na wykazanie naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zasad swobodnej oceny dowodów. Dla skuteczności bowiem naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarczy samo twierdzenie, że sąd dokonał wadliwej oceny dowodów, co doprowadziło do wadliwych ustaleń faktycznych, które zdaniem apelującego nie odpowiadają rzeczywistości. Konieczne jest wskazanie oraz wykazanie przez apelującego przyczyn dyskwalifikujących ocenę dowodów dokonaną przez sąd. Należało zatem wskazać, oraz udowodnić, że sąd w procesie dokonywania ustaleń faktycznych naruszył zasady logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, gdyż to jedynie może zostać przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonania swobodnej oceny dowodów. Samo więc przedstawienie przez apelującego własnej wersji wydarzeń składającej się na stan faktyczny sprawy, nie jest wystarczające do podważenia ceny dowodów dokonanej przez sąd. Takie twierdzenia uznać należy jedynie za polemikę z ustaleniami dokonanymi przez sąd pierwszej instancji i nie może zostać uwzględnione przez sąd odwoławczy. Reasumując, w ocenie Sądu Apelacyjnego apelujący nie wykazał, że Sąd Okręgowy naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a zatem jego twierdzenia należało uznać jedynie za polemikę z prawidłowo poczynionymi ustaleniami. Nie można zgodzić się z twierdzeniami apelującego, że jest on właścicielem stacji trafo. To twierdzenie strona powodowa wywiodła z postanowień zawartej pomiędzy stronami umowy dotyczącej przebudowy urządzeń elektroenergetycznych. Tę tezę (...) wzmacnia również argumentem, że jego poprzednik prawny ((...) G.) był właścicielem urządzeń elektroenergetycznych uprzednio posadowionych w rejonie ul. (...) w K.. W tej kwestii apelujący twierdzi, że ich przebudowa nie mogła prowadzić do utarty przez niego własności przebudowanej stacji transformatorowej. Rozpoczynając od tego ostatniego wątku należy przyznać, że stację transformatorową zbudował ówczesny wieczysty użytkownik gruntu, na którym została wzniesiona – (...) Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. ( (...)) w latach 1990-
8. Protokołem z dnia 24 czerwca 1991 r. (...) ustaliło z (...) G., że stacja trafo nr (...) zostanie przekazana na majątek (...) G. po uprzednim spłaceniu wszystkich zadłużeń kredytowych ciążących na tym obiekcie. Nie jest sporne również, do takiego przekazania w istocie doszło, choć nie jest wiadomym w jakiej dacie nastąpiło to zdarzenie. Okoliczność ta wszakże nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, że w związku ze zdarzeniami jakie miały miejsce z udziałem M. Ł. i poprzednika prawnego (...) na przestrzeni lat 2004-2006 doszło do zburzenia istniejącej od 1991 stacji trafo, gdyż ta kolidowała z budową prowadzoną przez M. Ł. na działce nr (...). W to miejsce wybudowano nową stację trafo, co przyznaje sam powód. Ponadto doszło do przesunięcia związanych z nią kabli elektrotechnicznych. Niezależnie od powyższego, fakt wybudowana nowej stacji trafo potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z projektu budowlano-wykonawczego sporządzonego w sierpniu 2005 r. przez R. Z. w oparciu o warunki techniczne powoda z dnia 9 i 18 listopada 2004 r. wynika, że pozwany miał przebudować urządzenia elektroenergetyczne i zasilanie budynków, wybudować kontenerową stację transformatorową wraz z włączeniem jej do sieci rozdzielczej i przebudować linie kablowe oraz zasilanie siedmiu budynków mieszkalnych i budynku biurowego. Projekt ten został przedłożony (...) S.A. do akceptacji, a ta nie wniosła do niego zastrzeżeń (pismo z dnia 6 sierpnia 2005 r.). Decyzją nr (...) Prezydenta Miasta K. z dnia 8 września 2005 r., udzielił pozwanemu M. Ł. pozwolenia na budowę sieci zasilania energetycznego budynków mieszkalnych jednorodzinnych i obiektu biurowego, przebudowę urządzeń energetycznych oraz budowę kontenerowej stacji transformatorowej. Nie wywołuje także sporu, że stara stacja trafo została rozebrana i przekazana poprzednikowi prawnemu (...). Ten fakt potwierdza pismo (...) z dnia 1 września 2008 r., którego intencją było dokonanie rozliczeń pomiędzy stronami. Dalej idąc, w żadnej z korespondencji pomiędzy stronami z lat 2004-2009 poprzednik prawny powoda nie twierdził, że wybudowaną przez pozwanego stację trafo w latach 2005-2006 traktuje jako kontynuację tej z 1991 r. Co więcej zapisy umowy o przyłącze z dnia 11 sierpnia 2005 r. (§ 5 ust. 3 i § 6 ust. 6), protokół przejęcia z dnia 1 czerwca 2006 r., projekt umowy kolizyjnej załączonej do pisma poprzednika prawnego powoda z dnia 13 czerwca 2008 r. nie tylko nie wskazują, że stacja trafo stanowi własność poprzednika prawnego powoda, co wręcz potwierdzają, że jest ona własnością pozwanego M. Ł.. Nie można także tracić z pola widzenia faktu, że w związku z zawarciem umowy z dnia 11 sierpnia 2005 r. o przyłączenie, (...) zawarło z pozwanym w dniu 23 listopada 2006 r. umowę sprzedaży elementów sieci wykonanej dla zasilania – tych elementów, które pozwany przebudował na podstawie pozwolenia na budowę. Dobitnie to świadczy o rozłącznym i niezwiązanym ze sobą traktowaniu stacji trafo i jej elementów z 1991 w stosunku do tej, którą pozwany zbudował i przebudował przyłącza na podstawie powyżej wymienionego pozwolenia na budowę. W tym miejscu należy się odnieść do art. 49 § 2 zdanie pierwsze k.c., który stanowi, że roszczenie o nabycie przez przedsiębiorcę takich urządzeń przysługuje osobie, która poniosła koszty ich budowy i jest ich właścicielem. W świetle brzmienia tego przepisu wykazanie faktu poniesienia kosztów budowy urządzeń przesyłowych rozstrzyga o własności tych urządzeń ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 kwietnia 2011 r., V CSK 309/10). W rezultacie zdarzeniem prawnym, którego skutkiem jest nabycie własności urządzeń wymienionych w art. 49 § 1 k.c. jest sfinansowanie kosztów ich budowy. Z faktu natomiast sfinansowania budowy wynika uprawnienie tej osoby do dochodzenia roszczeń określonych w art. 49 § 2 k.c. Co więcej, takie roszczenia może zgłosić nawet wtedy, gdyż urządzenia przesyłowe zostały wybudowane na cudzym gruncie ( por. uchwałę Sądu Najwyższego z 13 lipca 2011 r., III CZP 26/11, OSNC 2012 r., Nr 1, poz. 8). W rezultacie powyższych wywodów upaść zatem musi argument powoda o własności stacji trafo wywiedziony z założenia kontynuacji obecnej stacji trafo w stosunku do jej poprzedniczki z
9. Innymi słowy, teza oparta na założeniu, że skoro poprzednik prawny powoda był właścicielem pierwotnej stacji trafo, toteż jest niejako automatycznie właścicielem nowo wybudowanej przez M. Ł. nie znalazła uzasadnionych podstaw w realiach okoliczności faktycznych niniejszej sprawy. Stan faktyczny sprawy natomiast winien zostać rozważony pod kątem, czy na skutek czynności dokonanych przez M. Ł. z poprzednikiem prawnym (...) w latach 2004-2006 doszło do nieodpłatnego przeniesienia na rzecz poprzednika prawnego powoda (...) własności wybudowanej przez pozwanego M. Ł. stacji trafo. Jest rzeczą niekwestionowaną, że strony w tym zakresie nie zawarły wyraźnej umowy zawierającej zgodne oświadczenia woli w tym zakresie. Sprawę należało zatem rozpatrzyć pod kątem ofertowego trybu zawarcia umowy, albowiem zdaniem apelującego w takim trybie umowa nieodpłatnego przejęcia stacji trafo została zawarta. To twierdzenie powód wywiódł z treści pisma pozwanego M. Ł. z dnia 4 listopada 2004 r., które uznał za ofertę zawarcia umowy, przyjętą przez powoda oświadczeniem z dnia 9 listopada 2004 r. Na wypadek nie podzielenia tego argumentu powód podniósł, że jego pismo z dnia 18 listopada 2004 r. stanowiło ofertę, przyjętą przez pozwanego M. Ł. poprzez przystąpienie do wykonania prac bez składania oświadczenia o jej przyjęciu, gdyż sporządził on projekt techniczny zgodnie z przedmiotową ofertą i przedłożył go poprzednikowi prawnemu powoda do sprawdzenia, a na końcu dokonał przebudowy sieci energetycznej zgodnie z nałożonymi na niego warunkami technicznymi i budowlanymi. Po myśli art. 66 § 1 k.c. oświadczenie woli złożone przez oferenta oblatowi winno ujawniać wolę zawarcia określonej umowy, określając istotne jej postanowienia. W zakresie istotnych postanowień umowy oferta winna być skonstruowana w taki sposób, aby była gotowa do przyjęcia przez adresata oferty bez konieczności dodatkowych uzupełnień. Z racji, że treść umowy co do zasady nie może zostać uzupełniona przez oblata, podejmującego jedynie decyzję o przyjęciu, lub odrzuceniu propozycji, oferta winna określać podstawowe postanowienia dla danego typu stosunku obligacyjnego, aby w razie jej przyjęcia przez oblata mogła wywołać skutki prawne. Przekładając powyższe na grunt niniejszej sprawy, aby uznać pismo pozwanego M. Ł. z dnia 4 listopada 2004 r. za ofertę winna z niego wynikać wola przeniesienia na poprzednika prawnego powoda nieodpłatnie stacji trafo – po jej wybudowaniu. Tylko wtedy, gdyby taką treść zawierało to pismo, to istotnie ze strony poprzednika prawnego powoda wystarczyłoby złożenie oświadczenia o przyjęciu tej oferty. Wspomnianym wcześniej pismem z dnia 4 listopada 2004 r. M. Ł. wystąpił do (...) S.A. o podanie warunków technicznych przebudowy urządzeń energetycznych w tym stacji trafo nr (...), kolidujących z budową zespołu budynków mieszkalnych przy ul. (...) w K.. Nie sposób z tego oświadczenia pozwanego odczytać woli przeniesienia na własność wybudowanej w przyszłości stacji trafo. Pismo to odnosiło się jedynie do spraw technicznych związanych z przebudową urządzeń energetycznych dla zapewnienia prawidłowości realizacji inwestycji budowlanej. Również i (...) S.A. nie odczytywało znaczenia tego pisma jako propozycji zawarcia umowy. W odpowiedzi na nie bowiem – pismem z dnia 9 listopada 2004 r. (...) S.A. określił warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Te warunki w pkt I określały postanowienia techniczne, w pkt II warunki rozliczenia się za energię elektryczną, oraz w pkt III warunki ekonomiczno-finansowe. Te ostatnie przewidywały zawarcie umowy o przyłącze i dokonanie wzajemnych rozliczeń. Nie sposób w takiej sytuacji twierdzić, że na mocy oświadczeń woli zawartych we wskazanych tutaj pismach doszło do zawarcia umowy o treści jaką sugeruje apelujący. Abstrahując od oceny, że oświadczenie pozwanego zawarte w piśmie z dnia 4 listopada 2004 r. nie może być traktowane jako oferta, to także treść pisma (...) S.A. z dnia 18 listopada 2004 r. nie może być uznana za przyjęcie rzekomej oferty pozwanego. Pismo to w odnosi się do zagadnień technicznych związanych z przebudową i tym samym nawiązuje do pisma z dnia 9 listopada 2004 r., w którym określono warunki przebudowy urządzeń elektroenergetycznych. W pkt 1 nakazano pozwanemu przełożenie wymienionych w nim kabli poza granice budowy, a w pkt 2 nakazano zmienić lokalizację trafo. Przed przystąpieniem do prac pozwany miał przedłożyć projekt techniczny – celem jego sprawdzenia. Jednocześnie na końcu tego pisma wyraźnie stwierdzono, że są to warunki techniczne przebudowy, których ważność ustalono na okres dwóch lat. Pismo to nie dotyka w żaden sposób umowy przeniesienia własności stacji, którą pozwany później wybudował. Dla zobowiązania do przeniesienia tej własności nie ma znaczenia, że w treści tego pisma zastrzeżono, że przebudowa sieci energetycznej odbywa się na koszt pozwanego, bo tenże zapis mógł odnosić się jedynie do kwestii związanej z finasowaniem przebudowy stacji trafo, a nie przeniesieniem jej własności. Nie można zgodzić się także z tezą prezentowaną przez powoda, że pismo (...) z dnia 18 listopada 2004 r. było ofertą nieodpłatnego nabycia stacji trafo skierowaną do pozwanego, którą tenże przyjął poprzez przystąpienie do wykonania określonych w tym piśmie prac. Po pierwsze, treść tego pisma nie spełnia wymogów oferty w rozumieniu art. 66 § 1 k.c., gdyż nie zawiera minimalnej treści umowy, której propozycja zawarcia została skierowana do pozwanego. W tym piśmie przecież nawet w sposób dorozumiany nie wysłowiono woli nieodpłatnego przejęcia na własność stacji trafo. Jak już to powiedziano wcześniej, to pismo miało charakter uzgodnienia warunków technicznych przebudowy i w treści tego pisma nie porusza się kwestii związanej ze sprawą przeniesienia własności stacji trafo. Tak też znaczenie tego pisma pojmowała osoba, która z ramienia (...) S.A. to pismo podpisała – A. F.. Tenże w swoich zeznaniach nie twierdził, że to była oferta zawarcia umowy – a warunki przebudowy sieci na podstawie kryteriów w nich podanych. Przystąpienie do wykonania prac określonych w warunkach technicznych z dnia 18 listopada 2004 r. nie było wynikiem przyjęcia oferty powoda – przejęcia nieodpłatnego na własność stacji trafo - gdyż takiej nie było. Przystąpienie do wykonywania przez M. Ł. do wykonywania prac zmierzało do realizacji przedsięwzięcia budowlanego, na potrzeby którego pozwany ubiegał się o uzgodnienia warunków technicznych przyłączy osiedla mieszkaniowego. Z tego powodu nie miał zastosowania w sprawie art. 68 1 § 1 k.c. – w odniesieniu do tezy, że przystąpienie do wykonania przebudowy stacji trafo oznaczało przeniesienie jej własności na pozwanego. Nie można także uznać za przeniesienie własności innych dowodów przeprowadzonych w sprawie – umowa o przyłącze z dnia 11 sierpnia 2005 r., czy też protokół przejęcia z dnia 1 czerwca 2006 r. W treści tych dokumentów natomiast wyraźnie wskazano, że nastąpić w przyszłości sprzedaż urządzeń (§ 6 ust. 6 umowy i pkt 18 protokołu). Co do protokołu z dnia 1 czerwca 2006 r., to jego znaczenie polega jedynie na tym, że z tym dniem nastąpiło przejęciem stacji trafo przez (...) S.A. Nie oznacza to wszakże, że poprzednik prawny stał się właścicielem urządzeń przesyłowych. Z przepisu art. 49 § 2 k.c. jednoznacznie wynika, że samo podłączenie urządzeń służących do doprowadzania i odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej i innych urządzeń podobnych nie wpływa na zmianę właściciela tych urządzeń, mimo, że z taką datą urządzenie energetyczne staje się składnikiem przedsiębiorstwa przesyłowego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia również i tego, że samo zakwalifikowanie danego urządzenia infrastrukturalnego jako wchodzącego w skład przedsiębiorstwa nie przesądza o tym, kto jest jego właścicielem. Skutkiem tego jest jedynie to, że takie urządzenie nie stanowi części składowej nieruchomości na której jest posadowione. Samo podłączenie tych urządzeń do sieci jedynie usuwa te urządzenia spod działania zasady superficies solo cedit, a nie rodzi skutku w postaci przeniesienia ich własności na rzecz przedsiębiorcy sieciowego. Przeniesienie natomiast prawa własności tych elementów urządzeń infrastrukturalnych nastąpić powinno na podstawie odrębnej umowy ( por. uchwałę Sądu Najwyższego

§ 2k.p.c.

toku postępowania nie można występować z nowymi roszczeniami zamiast lub obok dotychczasowych. Jednakże w razie zmiany okoliczności powód może żądać, zamiast pierwotnego przedmiotu sporu, jego wartości lub innego przedmiotu, a w sprawach o świadczenie powtarzające się może nadto rozszerzyć żądanie pozwu o świadczenia za dalsze okresy. Tym samym odpadała możliwość rozszerzenia powództwa przez pozwanego w toku postępowania. Powód M. Ł. dochodził w procesie wynagrodzenia, którego wysokość ściśle określił w pozwie. Nie było zatem możliwe wedle przepisów regulujących postępowanie cywilne w niniejszej sprawie rozszerzenie żądania poprzez podwyższenie wynagrodzenia za stację trafo. Nie wystąpiły także nowe okoliczności w rozumieniu art.

§ 2k.p.c., które umożliwiały rozszerzenie powództwa.

Poprzez zmianę okoliczności faktycznych należy rozumieć takie sytuacje faktyczne, które w momencie wytaczania powództwa nie były znane powodowi i przy zachowaniu należytej staranności nie mógł ich przewidzieć. Chodzi więc o nowe okoliczności faktyczne, których ujawnienie ma wpływ na wysokość żądania pozwu. Powód w sposób jasny sformułował uzasadnienie żądania wynagrodzenia opierając się na kosztorysie powykonawczym i dwóch fakturach VAT. Wiedział zatem powód na etapie wniesienia powództwa jaki poniósł koszt przebudowy stacji trafo i takie zwrotu domagał się w niniejszym procesie. Wydanie natomiast przez biegłego jednego z opinii, z którego wynikało, że dochodzone wynagrodzenie winno być określone w innej wysokości, niż tej której domagał się powód nie stanowi zmiany okoliczności faktycznych powództwa. Rolą biegłego sądowego w postępowaniu cywilnym nie jest bowiem kreowanie okoliczności faktycznych sparwy, a specjalistyczna pomoc sądowi w ocenie okoliczności faktycznych przedstawionych pod osąd przez uczestników tego postępowania. Nie można natomiast zgodzić się z drugim związanym z tą kwestią zarzutem naruszenia art. 358 1 k.c., gdyż zasądzając kwotę 335.241,73 zł Sąd Okręgowy nie zastosował tego przepisu. Samo natomiast orzeczenie ponad żądanie pozwu nie oznacza, że było to wynikiem waloryzacji świadczenia dochodzonego pozwem. Nie może odnieść także zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 328 § 2 w zw. z art. 278 § 1, art. 285 § 1 i art. 286 k.p.c. odnoszący się do niewyjaśnienia przyczyn, z powodu których Sąd pierwszej instancji uznał za rzetelną i wyczerpującą opinię biegłego M. P. i E. M.. Zarzut naruszenia reguł sporządzania uzasadnienia wyroku może zostać uznany za skuteczny jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnienia uniemożliwia dokonanie przez sąd odwoławczy oceny jakimi kryteriami kierował się sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone orzeczenie. Chodziłoby zatem o taką sytuację, gdy sfera motywacyjna orzeczenia w zakresie ustaleń faktycznych, oceny dowodów, czy też w końcu subsumcji materiału procesowego pod normy prawa materialnego jest nieznana. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał dowody, na których oparł swoje rozstrzygnięcie, w tym także dokonał analizy sporządzonych w toku postępowania opinii biegłych: H. P., M. P., H. S., S. K. i E. M.. Na podstawie tych opinii Sąd Okręgowy ustalił należne powodowi wynagrodzenie za stację trafo oraz wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z gruntu i za bezumowne korzystanie z samej stacji trafo. Fakt, że Sąd przyjął określone stanowisko w tym zakresie - nawet błędne - nie może dowodzić naruszenia art. 328 § 2 k.p.c. Stanowisko Sądu natomiast co do oceny dowodów – w tym biegłych może być kontestowane przez apelującego w ramach innego zarzutu naruszenia prawa procesowego – art. 233 § 1 k.p.c. – zasad przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Przed przystąpieniem do omówienia pozostałych zarzutów apelacji, których treść ma zasadnicze znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego orzeczenia – prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.) i prawa materialnego (art. 49 § 2 k.c. i art. 224 w zw. z art. 225, art. 230 i art. 352 k.c.) należy uściślić przedmiot sporu wywołany powództwem M. Ł., oraz określić charakter roszczeń, których ochrony prawnej powód domaga się ochrony w niniejszym postępowaniu oraz przesłanki, od których uzależnione jest uznanie ich zasadności. Kwota tytułem 284.864,67 zł tytułem wynagrodzenia za koszty budowy urządzeń energetycznych została przez powoda wykazana w następujący sposób. Kwota 268.638,67 zł dotycząca wymiany stacji trafo została określona na podstawie kosztorysu powykonawczego, sporządzonego 28 października 2008 r. – według cen z trzeciego kwartału 2008 r. Wartość projektu powykonawczego wynika z faktury VAT nr (...) z dnia 1 marca 2006 r. wystawionej powodowi przez R. Z. – za sporządzenie opisanego wcześniej projektu budowlano-wykonawczego stacji trafo z sierpnia 2005 r. Wartość robót geodezyjnych wynika z faktury VAT nr (...) z dnia 13 maja 2005 r. wystawionej powodowi przez J. N. prowadzącego (...). Ponadto powód dochodził od pozwanego także kwoty 8.184,40 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu, na której jest posadowiona stacja trafo (działka (...) o pow. 56 m

§ 2k.p.c.).

Ponadto art. 383 k.p.c. stoi na przeszkodzenie rozszerzaniu powództwa w postępowaniu apelacyjnym. Powyższe skłania do wniosku, że żądanie powoda M. L. jest uzasadnione do następujących kwot w zakresie objętych żądaniem apelacji: - 240.639,36 zł tytułem wynagrodzenia za przeniesienie własności stacji trafo; - kwoty 973 zł tytułem wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z działki gruntu (...) w okresie od dnia 1 czerwca 2006 r. do dnia 30 czerwca 2009 r. Apelacja nie mogła odnieść zamierzonego skutku w pozostałej części zasądzonego przez Sąd Okręgowy roszczenia – o bezumowne korzystanie ze stacji trafo w okresie od 1 czerwca 2006 r. do 30 czerwca 2009 r. Roszczenie o odpłatne przen