e wskazanymi przepisami jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej niż stopa ustawowa, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Ponieważ w umowie między stronami nie określono odsetek umownych zastosowanie mają odsetki ustawowe. Wobec żądania powoda w pierwszej kolejności należało ustalić termin płatności przedmiotowych faktur VAT.
§ ust. 8 umowy z dnia 16 grudnia 2009 roku zapłata faktury VAT nastąpi w ciągu 30 dni licząc od daty ich doręczenia z uwzględnieniem wymogów i wraz z dokumentami o których mowa w ust. 6 niniejszego paragrafu. W dalszej kolejności należy wskazać, iż strona powodowa przedstawiła faktury, na których widnieją prezentaty strony pozwanej. Daty doręczenia faktur, od których należy liczyć terminy 30 dniowe na spełnienie świadczenia widnieją na prezentatach na fakturach, w których wskazana jest firma pozwanego. Nie budzi wątpliwości, iż pochodzą one od pozwanego, zresztą pozwany nie zakwestionował autentyczności owych pieczęci. Podpis czy też jego brak nie ma tu znaczenia. Sama pieczęć świadczy o tym, że dokument został przyjęty przez pozwanego (np. w jego sekretariacie, a co za tym idzie przez osobę czynną w lokalu przedsiębiorcy). Wobec powyższego terminy płatności zostały określone przez powoda prawidłowo. Okres opóźnienia także nie budzi wątpliwości, wynika z niebudzących wątpliwości wystawionych przez powoda not odsetkowych. Należy wskazać, iż pozwany nie kwestionował faktu dokonania wpłaty należności w terminach wskazanych przez powoda. Pozwany jedynie kwestionował określony przez powoda termin płatności. Do faktur zostały dołączone protokoły odbioru, podpisane przez kierownika robót mostowych J&P. A., a więc właściwego przedstawiciela strony pozwanej, będące zarazem podstawą wystawienia faktur VAT. W ocenie Sądu związek w.w. protokołów z fakturami jest nierozerwalny. Wynika to z faktu, iż zakres rzeczowy i wartościowy określony na protokołach odbioru odpowiada w pełni wartościom widniejącym na fakturach VAT. Należy zaakcentować, iż strona powodowa nie mogłaby określić wartości faktur, gdyby wcześniej nie został w odpowiedni sposób zatwierdzony zakres robót określony wartościowo i ilościowo na protokołach odbioru. Mając powyższą argumentacje na uwadze należy w sposób klarowny wskazać, iż powód wykazał dochodzone niniejszym pozwem opóźnienie w zapłacie należności wynikających z dołączonych faktur VAT. Odnosząc się do uwag strony pozwanej dotyczących konieczności zatwierdzenia robót przez inwestora, należy wskazać na warunki szczególne do umowy podstawowej z dnia 16 grudnia 2009 roku, a w szczególności na § 15 ust. 6 i 7, na który powoływała się strona pozwana, wskazując, iż nie została jej doręczona stosowna dokumentacja, wynikająca z ustaleń poczynionych w umowie.
6 „rozliczenie robót nastąpi na podstawie dokumentów rozliczeniowych tj. protokołów odbioru wykonanych robót zawierających w szczególności wykaz postępu robót oraz rozliczenia robót, zatwierdzonych przez przedstawiciela generalnego wykonawcy(…) oraz przejściowych świadectw płatności (…)”, z kolei
ust. 7 „przejściowe świadectwo płatności na rzecz podwykonawcy będzie wystawione przez generalnego wykonawcę po uprzednim zatwierdzeniu ilości robót wykonanych przez podwykonawcę- co następuje w formie wystawienia przez nadzór inwestora przejściowego świadectwa płatności na rzecz generalnego wykonawcy (...). Powyższy zapis na zastosowanie tylko do robót podlegających zatwierdzeniu ze strony nadzoru. Należy wskazać, iż w.w § 15 ust. 7 zawiera zapis wyłączający konieczność udziału nadzoru inwestora w wystawianiu świadectwa płatności, w przypadku gdy roboty budowlane nie podlegają zatwierdzeniu ze strony nadzoru. Pozwany nie wykazał jednak, iż w niniejszym przypadku roboty wykonywane przez powoda podlegały zatwierdzeniu przez nadzór inwestorski. Zdaniem Sądu, to na pozwanym spoczywał ciężar udowodnienia, iż roboty miały taki charakter, a co za tym idzie dla realizacji płatności wymagany był udział Inwestora (przejściowe świadectwo płatności wystawione z udziałem powyżej wskazanego podmiotu). Z kwestii zatwierdzenia prac przez inwestora, pozwany wywodził pozytywne skutki prawne, gdyż powodowało to z całą pewnością pewne wydłużenie terminu płatności w odróżnieniu od sytuacji, gdy do zapłaty wystarczał tylko sam protokół generalnego wykonawcy (taka też była praktyka między stronami). Tym bardziej, iż charakter prac m. in. prace rozbiórkowe, wskazywał na to, iż nie były one pracami, które ulegały zakryciu bądź zanikowi, do których sprawdzenia potrzebny był udział inwestora (art. 22 pkt 7 Prawa Budowlanego) W ocenie Sądu pozwany w toku niniejszego postępowania nie zaoferował żadnego dowodu, z którego wynikałby odmienne wnioski. Przechodząc do kwestii potrącenia, podnieść należy, iż zarzut ten okazał się częściowo uzasadniony. Przy czym nie ma znaczenia, na jakim etapie postępowania został zgłoszony niniejszy zarzut. Badając zasadność w.w zarzutu Sąd zwrócił uwagę na fakt, iż strona powodowa nie zgłosiła żadnych zarzutów merytorycznych, w szczególności nie przedstawiła żadnego dowodu wskazującego na terminowe wykonanie robót budowlanych.
1 pkt 3 umowy z dnia 16 grudnia 2009 roku „podwykonawca zobowiązany jest do zapłaty generalnemu wykonawcy kary umownej w przypadku opóźnienia w dotrzymaniu określonego w umowie terminu zakończenia robót w wysokości 0,2 % wynagrodzenia (brutto) określonego w § 14 umowy, za każdy dzień opóźnienia”. Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego Sąd doszedł do wniosku, iż w istocie doszło do wykonania prac objętych jedną fakturą VAT po umówionym terminie. Jednakże w ocenie Sądu niezasadnym byłoby ustalać wysokość kwotową kary umownej od całości wynagrodzenia umówionego pomiędzy stronami. Zdaniem Sądu karę umowną należało określić w stosunku do części prac , które zostały wykonane po terminie, i które zostały wykazane przez stronę pozwaną (protokół odbioru wykonanych robót k. 159-160, świadectwo płatności podwykonawcy k. 161). Trudno przyjąć, iż w sytuacji gdy dochodzi do opóźnienia nieznacznej części prac, odbieranych etapowo, iż karę umowną należy liczyć od całości umówionego wynagrodzenia. Tym bardziej, iż umowa ze swej istoty dotyczyła różnych elementów, różnych etapów, części, zaś ich istotna część zarówno rzeczowa, jak też wartościowa została wykonana w termie. Liczenie kary umownej od całości wynagrodzenia musi się spotkać z oceną poprzez pryzmat art. 484 § 2 k.c., tj. dokonaniem miarkowania kary umownej z uwagi na to, iż zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane (już samo żądanie obowiązanego nieuwzględnienia kary umownej, stanowi w sobie ewentualny wniosek o jej miarkowanie). Niewątpliwie biorąc pod uwagę zakres wykonanych prac w terminie, niewielki ułamek prac po terminie, przepis art. 484 § 2 k.c. wskazywał na dokonanie obliczenia kary od wartości prac przeterminowanych. Tym bardziej, iż pozwany nie wykazał, iż wskazane prace były na tyle istotne, iż ich wykonanie z niewielkim opóźnieniem miało znaczenia dla całości prac zleconych powodowi. Co do samego obwarowania opóźnienia karą umowną, wskazać należy iż zakres odpowiedzialności z tytułu pokrycia szkody pokrywa się z zakresem odpowiedzialności dłużnika za niewykonanie czy też nienależyte wykonanie zobowiązania (art. 471 k.c.), to zwrócić należy uwagę, iż tylko wtedy, gdy strony nie skorzystają np. z rozszerzenia tej odpowiedzialności, co przewiduje przepis art. 473 § 1 k.c.
tą normą dłużnik może przez umowę przyjąć odpowiedzialność za niewykonanie lub za nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu oznaczonych okoliczności, za które na mocy ustawy odpowiedzialności nie ponosi. Tak więc strony mogły określić w umowie, że wykonawca ponosić będzie także odpowiedzialność za opóźnienie, mimo że według ogólnej regulacji art. 471 k.c. ponosił odpowiedzialność za zwłokę. Strony oznaczyły w sposób precyzyjny rozszerzenie odpowiedzialności posługując się pojęciem opóźnienie.
aprobowanym przez sąd orzekający wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2002 r., IV CKN 1553/00, Lex nr 78326 W umowie można wskazać, że dłużnik ma odpowiadać za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania z powodu ściśle określonych okoliczności przypadkowych, a nawet za siłę wyższą, należy jednak te okoliczności oznaczyć. W wyroku zaś Sądu Najwyższego z dnia 27.06.2003 r., Lex nr 251531, czytamy, iż przepis art. 473 k.c. jednoznacznie pozwala na to, aby krąg okoliczności, o których mowa w art. 471 k.c. został przez ustawę lub umowę stron rozszerzony. Za jak najbardziej dopuszczalną, na tle wspomnianych przepisów, uznać więc należy możliwość, iż odszkodowanie za nienależyte wykonanie umowy może przysługiwać wierzycielowi jeżeli niewykonanie lub nienależyte wykonanie będzie następstwem innych okoliczności, niż tylko zawinione zachowanie dłużnika. Nie ma też żadnych przeszkód, aby strony umówiły się, że odszkodowanie to przybierze, również i wtedy, postać kary umownej. Podgląd ten sąd orzekający również podziela.
powyższym wartość prac opóźnionych wyniosła 36. 898, 93 zł wobec powyższego kara umowa wyniosłaby 73, 80 zł za każdy dzień opóźnienia (0,2 % z 36.898, 93 zł).
ustaleniami poczynionymi w aneksie nr (...) do umowy z dnia 16 grudnia 2009 roku (k. 159-160) powód był zobowiązany do ukończenia robót do dnia 16 listopada 2012 roku, całkowite zakończenie robót miało miejsce w dniu 30 listopada 2012 roku( świadectwo płatności podwykonawcy k. 161, tabela rozliczeniowa k. 162, zestawienie wykonanych prac nr 2 k. 163). Z powyższego wynika, iż opóźnienie powoda wyniosło 14 dni, a więc karę umowną należy określić na kwotę 1.033,20 zł (14 x 73, 80). Powyższą kwotę należało więc potrącić na mocy art. 499 k.c., który stanowi, iż potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Mając na uwadze powyższą argumentację należy uznać, iż powództwo było zasadne co do części roszczenia tj. co do kwoty 55.826, 06 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 21 stycznia 2015 roku do dnia zapłaty oraz odsetkami ustawowymi od kwoty 1.033,20 zł od dnia 21 stycznia 2015 roku do dnia 1 lipca 2015 roku, na podstawie art. 481 k.c. Odsetki od tej ostatniej kwoty naliczono
art. 499 k.c. Biorąc pod uwagę termin wymagalności kary umownej
art. 455 k.c. w dniu 1 lipca 2015 r. (
wezwaniem do zapłaty), do tego dnia należało naliczyć odsetki. O dalszych odsetkach orzeczono na podstawie art. 482 k.c. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. Oddalenie powództwa nastąpiło co do nieznacznej części roszczenia, zatem całością kosztów sąd obciążył pozwanego. Na należne powodowi koszty złożyły się opłata sądowa od pozwu i koszty zastępstwa procesowego według stawki minimalnej wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa. W punkcie IV Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. ZARZĄDZENIE (...).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.