Sygn. akt XVII AmC 1939/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Warszawie Wydział XVII Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący SSO Wan

kc. Postanowienie to zawarte jest w obydwu umowach z 26 i 27 stycznia 2010 r. Wniosku pozwanych o połączenie niniejszej sprawy do łącznego rozpoznania ze sprawą XVII AmC 2067/10 nie uwzględniono. Stosownie do art. 191 kpc powód może, ale nie musi dochodzić jednym pozwem kilku roszczeń. W niniejszej sprawie powódka określiła żądanie pozwu jako konkretne niedozwolone postanowienie umowne zamieszczone przez pozwanych w „Umowie pośrednictwa przy kupnie”, a wobec tego miała prawo w myśl art. 191 kpc tak określić żądanie pozwu. Każde konkretne postanowienie umowy zakwestionowane w pozwie stanowi oddzielne powództwo. Wymaga zatem indywidualnej oceny z punktu widzenia zaistnienia przesłanek z art.

§ 1

kc, a wobec tego w ocenie Sądu nie jest uzasadnione i prawidłowe dla trafności i prawidłowości wydawanych w takich sprawach rozstrzygnięć łączenie z innymi żądaniami pozwów. Sąd Okręgowy oddalił wniosek pozwanych o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron i z zeznań świadka P. I. na okoliczność prowadzonych negocjacji, albowiem okoliczności w tym zakresie zostały ustalone na podstawie załączonego do akt materiału dowodowego. Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje: Stosownie do art.

§ 1postanowienie umowy zawartej z konsumentem nie wiąże go, jeżeli: 1.

Nie zostało uzgodnione indywidualnie z konsumentem, czyli zostało narzucone konsumentowi,

1. Nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron,
2. Ukształtowane w ten sposób prawa i obowiązki pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami,
3. Ukształtowane w ten sposób prawa i obowiązki rażąco naruszają interesy konsumenta. W piśmiennictwie prezentowany jest pogląd, że wzorcem umownym jest każda klauzula umowna narzucona przez jedną stronę stosunku prawnego z wyłączeniem możliwości rzeczywistego wpływu drugiej strony na istnienie i treść tego postanowienia, a tym samym na kształt nawiązywanego stosunku prawnego (np. F. Zoll „Niedozwolone klauzule w umowach konsumenckich. Wprowadzenie (do tłumaczenia dyrektywy Nr 93/13 o niedozwolonych klauzulach w umowach konsumenckich)” KPP 1993, Nr 2, s. 191 i następne), przy czym ta jednostronnie ustalona klauzula z założenia ma być przeznaczona do wielokrotnego zastosowania. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. „Umowa pośrednictwa przy kupnie” była opracowana, przygotowana wyłącznie przez stronę pozwaną i była stosowana w obrocie z konsumentami (okoliczność przyznana przez pozwanych w odpowiedzi na pozew). Treść postanowienia pkt 4 „Umowy pośrednictwa przy kupnie” (zakwestionowana w pozwie) jest taka sama w obydwu przedłożonych umowach z 26 i 27 stycznia 2010 r. Treść tego konkretnego postanowienia nie była przedmiotem negocjacji stron. Pozwana w tym zakresie zarzutu nie podniosła. Z tych względów Sąd przyjął na podstawie art.

§ 4

kc, że pozwana nie wykazała w sprawie, że zakwestionowane w pozwie postanowienie (pkt 4 „Umowy pośrednictwa przy kupnie”) było uzgadniane indywidualnie. Przedmiotem oceny w sprawie jest zatem określone konkretne postanowienie jako wzorzec umowy. Zakwestionowane w pozwie postanowienie w ocenie Sądu określa sankcję dla konsumenta w przypadkach nabycia nieruchomości (wskazanej przez pozwanych) bez uczestnictwa pozwanych w postaci dwukrotnej wysokości prowizji. W ocenie Sądu nie jest to kara umowna, bo omawiane postanowienie nie posługuje się tym pojęciem, a jest to gwarancja za wynik wykonanego przez pozwanych zobowiązania – pośrednictwa w kupnie-sprzedaży nieruchomości. Treść zakwestionowanego w pozwie postanowienia nie dotyczy głównych świadczeń stron. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez pozwanych w sprawie. „Dobre obyczaje” to reguły postępowania zgodne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami, odwołujące się do wartości takich jak: uczciwość, lojalność wobec partnera, rzetelność i fachowość. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami powinno się uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, a więc działania uważane powszechnie za nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające od przyjętych standardów postępowania. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lipca 2005 r., I CK 832/04, lex 159111, przyjął, że „za sprzeczne z dobrymi obyczajami” działanie przedsiębiorcy należy uważać takie, które wprowadza klauzule umowne godzące w równowagę kontraktową, zaś „rażące naruszenie interesów konsumenta” polega na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta w określonym stosunku obligacyjnym. Przy czym nie chodzi tu wyłącznie o interesy o charakterze ekonomicznym, ale również dotyczące sfery psychicznej, jak np.: odczucie dyskomfortu spowodowane utratą czasu, niewygodą, dezorganizacją życia, poczucie godności, satysfakcja z zawartej umowy, prywatność. Sąd Najwyższy podkreślił (vide: wyrok z dnia 11 października 2007 r., III SK 19/07, lex nr 496411 oraz wyrok z dnia 19 marca 2007 r., III SK 21/06, lex 396113), że przy ocenie niedozwolonego charakteru postanowienia wzorca umownego Sąd musi zbadać czy jest ono sprzeczne z ogólnym wzorcem zachowań przedsiębiorców wobec konsumentów oraz ustalić, jak wyglądałyby prawa konsumenta w braku takiej klauzuli, jeśli byłby na podstawie ogólnych przepisów w lepszej sytuacji, gdyby konkretnego postanowienia nie było, należy przyjąć, że ma charakter niedozwolony. W ocenie Sądu Okręgowego zakwestionowane w pozwie postanowienie, zgodnie z którym konsument jest zobowiązany w przypadku niewykonania zobowiązania zapłacić pośrednikowi prowizję dwukrotnej wysokości, narusza równowagę kontraktową. Prawa i obowiązki stron zostały rozłożone niesymetrycznie, w przypadku niewykonania zobowiązania przez pośrednika nie przewidziano żadnej sankcji. Sąd uznał, że dysproporcja praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta jest nieusprawiedliwiona, istotna i oczywista. Rażąco zagraża nie tylko interesom ekonomicznym konsumentów, ale również np. poczuciu satysfakcji z zawartej umowy. W przypadku niewykonania zobowiązania, konsument musi zapłacić przedsiębiorcy dwukrotną prowizję, chociaż swoim działaniem naraził go na utratę połowy jej wartości. Zakwestionowane w pozwie postanowienie narusza również art. 3 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, zgodnie z którym „warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta” i wypełnia hipotezę pkt 1 lit. e) załącznika do ww. dyrektywy, stanowiącego, że za nieuczciwe mogą być uznane warunki, których celem lub skutkiem jest „nałożenie na konsumenta obowiązku wniesienia rażąco wysokiego odszkodowania w razie niewykonania przez niego zobowiązań”. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że kwestionowana przez powódkę klauzula o treści „Zamawiający oświadcza, że w przypadku nabycia przez niego, osobę jemu bliską, firmę powiązaną personalnie czy kapitałowo obiektu wskazanego przez Pośrednika i nie uiszczenia Pośrednikowi wynagrodzenia w dniu podpisania umowy sprzedaży, zobowiązuje się zapłacić pośrednikowi prowizję 2 x krotnej wysokości wraz z należnymi odsetkami ustawowymi, naliczanymi od dnia zawarcia transakcji. Dotyczy to również przypadku nabycia obiektu wskazanego przez Pośrednika, a kupionego za pośrednictwem innego biura pośrednictwa” stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. art. 385

k.c. w związku z art. 385 3 k.c. pkt 17 i zakazał jego stosowania w obrocie na podstawie art. 479 42 k.p.c. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. O publikacji prawomocnego wyroku w Monitorze Sądowym i Gospodarczym na koszt pozwanych zarządzono na podstawie art. 479 44 k.p.c. /-/ SSO Wanda Czajkowska