Sygn. akt VI Ua 5/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 września 2013 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący:

§ 63ust.

1 pkt 5 i § 66 Rozporządzenia MSW z 19.06.2007 r. Ubezpieczony w tym zakresie podkreślił, że taka forma szkolenia zawodowego może, ale nie musi zostać ujęta w planie rocznym oraz nie wymaga obecności osób posiadających uprawnienia instruktorskie. Apelujący podkreślił też, że zajęcia, w których uczestniczył mimo, że o charakterze dowolnym, były w pełni zorganizowane i zaplanowane, co ujęte zostało w umowie najmu. Wskazał, iż organ wydający rozporządzenie nie nałożył obowiązku uczestnictwa, ani sporządzenia planu, co jest koniecznie przy innych formach doskonalenia zawodowego, np. strzeleckim. Co więcej apelujący podkreślił, że taka forma zajęć jest w Policji powszechnie stosowana, gdyż w jednostkach lokalnych nie ma innej możliwości podnoszenia sprawności fizycznej w ramach doskonalenia zawodowego. Zdaniem apelującego rozporządzenie umożliwiło policjantom wywiązywanie się z ustawowych wymogów zawartych w ustawie o Policji, tj.: art. 6 ust. 1, w którym wskazano, że policjant jest obowiązany utrzymywać sprawność fizyczną zapewniającą wykonywanie przez niego zadań służbowych, w szczególności poprzez udział w doskonaleniu zawodowym, o którym mowa w przepisach dotyczących szczegółowych warunków odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji.

1. Sprawność fizyczną, o której mowa w ust. 1, ocenia się na podstawie wyników testu sprawności fizycznej policjantów.” Zdaniem apelującego Sąd Rejonowy rozpatrując jego odwołanie działał tendencyjnie, szkodliwie dla niego, niesłusznie i z niewiadomych przyczyn popierając błędną interpretację prawa organu rentowego, który dla uzyskania oszczędności odmówił wypłaty świadczenia. Zdaniem ubezpieczonego, na taką przesłankę odmowy wypłacenia mu odszkodowania wskazuje fakt, że wypłacono takie świadczenia innym funkcjonariuszom, którzy ulegli wypadkom na takich samych, bądź podobnych zajęciach sportowych, nie ujętych w planach, a przeprowadzonych lokalnie na podstawie umów najmu na zasadzie przepisów Rozporządzenia MSW paragraf 63 ust. 1 pkt
2. W tym zakresie apelujący wskazał, że za wypadek w tym samym miejscu i tym samym charakterze w 2012 roku wypłacono odszkodowanie funkcjonariuszowi K. A. i M. U., a w 2011 roku M. L., mimo że były to zajęcia przeprowadzone na identycznych zasadach jak w przypadku ubezpieczonego. Podniósł, iż niezrozumiałe jest to, że w sytuacji, gdy przepisy nie uległy zmianie, a zaistnienie wypadku i okoliczności nie budzą wątpliwości organ rentowy poszczególne przypadki traktuje odmiennie. Co więcej skarżący zauważył, że gdyby uczestniczył w zajęciach, na których ulegli wypadkom jego ww koledzy, to uzyskałby świadczenie i wypadek uznany zostałby za pozostający w związku ze służbą w Policji. Apelujący zakwestionował również prawidłowość ustalenia przez Sąd Rejonowy, że mimo zawarcia umowy najmu sali sportowej dla zajęć sportowych funkcjonariuszy w określonym dniu i godzinach nie spełnia ona wymogów prawa w rozumieniu zajęć doskonalenia zawodowego funkcjonariuszy, jednocześnie jednak nie wskazał jak interpretować szkolenie lokalne określone jako przedsięwzięcie inne, które nie wymaga sporządzenia planu. W ocenie skarżącego z przepisów przywoływanego rozporządzenia jednoznacznie i bezspornie wynika, że zajęcia na których uległ wypadkowi spełniają warunki formy doskonalenia zawodowego funkcjonariuszy poprzez podnoszenie sprawności fizycznej. W tym zakresie wskazał, że nawet popierając upór Sądu na temat konieczności sporządzenia planu, list obecności (czego przepis par. 63 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia MSWiA z 19.06.2007r. w ogóle nie wymaga), w analizowanym postępowaniu przyjąć należało, że umowa najmu gdzie zawarty jest czas, miejsce i godziny przeprowadzania zajęć jest formą ich planowania. W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od ubezpieczonego na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w maksymalnej wysokości, tj. sześciokrotności minimalnej stawki wynagrodzenia radcy prawnego według przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie mogła zostać uwzględniona. Postępowanie apelacyjne ma merytoryczny charakter i jest dalszym ciągiem postępowania rozpoczętego przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z treścią art. 378 § 1 k.p.c., sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Rozważając zakres kognicji sądu odwoławczego Sąd Najwyższy stwierdził, iż sformułowanie „w granicach apelacji” wskazane w tym przepisie oznacza, iż sąd drugiej instancji między innymi rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadząc lub ponawiając dowody albo poprzestaje na materiale zebranym w pierwszej instancji, ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji oraz kontroluje poprawność postępowania przed sądem pierwszej instancji, pozostając związany zarzutami przedstawionymi w apelacji, jeżeli są dopuszczalne, ale biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania, orzeka co do istoty sprawy stosownie do wyników postępowania (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07, OSN 2008/6/55.). Dodatkowo należy wskazać, iż dokonane przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne, sąd drugiej instancji może podzielić i uznać za własne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1998 r., sygn. akt II CKN 923/97, OSNC 1999/3/60). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, a swe ustalenia oparł na należycie zgromadzonym materiale dowodowym, którego ocena nie wykraczała poza granice wskazane w art. 233 § 1 k.p.c. Sąd pierwszej instancji wywiódł prawidłowe wnioski z poprawnie dokonanej analizy dowodów, stąd też Sąd Okręgowy ustalenia Sądu I instancji uznał i przyjął jako własne. Z tego względu odniesienia do konkretnych tez czy ustaleń dowodowych Sądu Rejonowego formułowane będą w zakresie niezbędnym dla wyjaśnienia motywów wydania uzasadnianego wyroku. Odnosząc się do treści apelacji, trzeba wskazać iż w ocenie Sądu Odwoławczego apelujący nie przedstawił żadnych argumentów, które mogłyby podważyć poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia prawne. W pierwszej kolejności należy więc wskazać, że zagadnienia dotyczące utrzymywania oraz podnoszenia sprawności fizycznej przez funkcjonariuszy Policji w obecnym stanie prawnym są regulowane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2007 r. o szczególnych warunkach odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji (Dz. U. Nr 126, poz. 877 ze zm.). Stosownie do brzmienia § 62 tego aktu prawnego doskonalenie lokalne prowadzi się zgodnie z ustalonymi przez kierownika jednostki organizacyjnej Policji albo jej komórki organizacyjnej potrzebami w tym zakresie (ust. 1). Doskonalenie lokalne prowadzi się w szczególności jako: 1) zajęcia prowadzone w celu utrzymania, a gdy jest to niezbędne - również podnoszenia sprawności fizycznej oraz umiejętności strzeleckich policjantów; 2) instruktaż prowadzony w zakresie niezbędnym do prawidłowego wykonywania zadań i czynności służbowych (ust.2). Doskonalenie lokalne organizuje się i prowadzi w siedzibie jednostki organizacyjnej Policji lub poza jej siedzibą. (ust. 3). Z kolei w § 63 ust. 1 rozporządzenia wskazano, że zajęcia,

§ 62ust.

2 pkt 1 (a zatem zajęcia prowadzone w celu utrzymania, a gdy jest to niezbędne - również podnoszenia sprawności fizycznej oraz umiejętności strzeleckich policjantów), prowadzi się na podstawie planu i programu tych zajęć. Ustalono też (w ustępie drugim tego przepisu), iż plan i program,

ust. 1, opracowuje w terminie do dnia 1 grudnia roku poprzedzającego rok, w którym prowadzone jest doskonalenie, kierownik jednostki organizacyjnej Policji, a w Komendzie Głównej Policji - dyrektor biura lub równorzędnej komórki organizacyjnej. W ustępie czwartym tego samego przepisu określono natomiast, że w programie, o którym mowa w ust. 1, uwzględnia się określone przez Komendanta Głównego Policji założenia oraz zasady i kryteria przeprowadzania sprawdzianów z wyszkolenia strzeleckiego oraz sprawności fizycznej. Wreszcie, w ustępie 5 wskazano, że doskonalenie lokalne prowadzone jako przedsięwzięcie inne niż określone w § 62 ust. 2 pkt 1 może zostać ujęte w planie, o którym mowa w ust.

1. W § 65 rozporządzenia wskazano, że jednostka organizacyjna Policji lub jej komórka organizacyjna prowadzą dokumentację doskonalenia lokalnego prowadzonego w formach ujętych w planie zajęć, którą w szczególności stanowią: 1) plany zajęć; 2) programy zajęć; 3) listy obecności. Zgodnie zaś z § 66, doskonalenie lokalne prowadzą kierownicy jednostek organizacyjnych Policji, kierownicy komórek organizacyjnych tych jednostek, a także policjanci, pracownicy Policji oraz inne osoby posiadające doświadczenie, wiedzę i umiejętności, a gdy jest to niezbędne - także uprawnienia instruktorskie. Z § 55 ust. 2 który stosuje się odpowiednio do programu zajęć prowadzonych w celu utrzymania, a gdy jest to niezbędne - również podnoszenia sprawności fizycznej oraz umiejętności strzeleckich policjantów wynika natomiast, że program określać powinien w szczególności: 1) cel przedsięwzięcia, jego formę oraz temat; 2) warunki i czas realizacji przedsięwzięcia; 3) liczbę uczestników. Stosując w niniejszej sprawie powyższe przepisy, Sąd Okręgowy uznał za konieczne, by w pełni podzielić ustalenie Sądu Rejonowego, że powyższych warunków nie spełniały zajęcia sportowe, w których uczestniczył ubezpieczony w dniu 2 listopada 2011 r. Przede wszystkim nie zostały one ujęte w planie i programie zajęć, o którym mowa w § 63 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2007 r. o szczególnych warunkach odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji. Nie uszło przy tym uwadze Sądu Okręgowego, że ubezpieczony stał na stanowisku, że zajęcia sportowe, w których uczestniczył nie musiały być ujęte w planie, co jego zdaniem miało wynikać z brzmienia ust. 5 § 63 rozporządzenia. Stanowisko ubezpieczonego jest jednak błędne. W przywoływanym przez niego przepisie wskazano bowiem, że doskonalenie lokalne prowadzone jako przedsięwzięcie inne niż określone w § 62 ust. 2 pkt 1 może zostać ujęte w planie, o którym mowa w ust.
2. Z powyższego wynika więc, że przepis ten dotyczy innych przedsięwzięć niż zajęć prowadzonych w celu utrzymania, a gdy jest to niezbędne - również podnoszenia sprawności fizycznej oraz umiejętności strzeleckich policjantów. Tymczasem J. J.uczestniczył w zajęciach sportowych mających na celu podniesienie sprawności fizycznej, a zatem w zajęciach,

§ 62ust.

2 pkt 1 rozporządzenia. Przywoływany przezeń przepis nie mógł więc w tym przypadku zastosowania. Co więcej, Sąd Okręgowy zwrócił uwagę, że nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że faktycznie zajęcia sportowe, w których uczestniczył ubezpieczony nie musiały być ujęte w planie, o którym mowa w § 63 ust. 1 rozporządzenia, i tak nie miałoby to wpływu na rozstrzygnięcie. Jak słusznie bowiem zauważył już Sąd Rejonowy, prowadzenie doskonalenia zawodowego o charakterze lokalnym nie zwalnia organizatora z obowiązku prowadzenia dokumentacji, która została szczegółowo wymieniona w § 65 rozporządzenia, a mianowicie planu zajęć, programu zajęć i listy obecności. Tymczasem zajęcia sportowe, w których uczestniczył ubezpieczony nie miały żadnej formy organizacyjnej. Nie sporządzano żądnej dokumentacji, nie odnotowywano nawet, którzy funkcjonariusze faktycznie korzystają z wynajmowanej sali sportowej. Udział w zajęciach był dobrowolny, odbywały się one w czasie wolnym, funkcjonariusze sami decydowali jaki rodzaj sportu będą uprawiać, nikt nie nadzorował, czy faktycznie funkcjonariusze korzystali z sali sportowej w celu doskonalenia sprawności fizycznej. Sąd Okręgowy podzielił też pogląd Sądu Rejonowego, iż brak było podstaw do uznania zgodnie z wolą ubezpieczonego, że samo zawarcie umowy użyczenia sali gimnastycznej między Komendą Policji a Zespołem Szkół i udostępnienie tejże sali funkcjonariuszom zainteresowanym uprawianiem sportu było wystarczające dla uznania, że zajęcia sportowe, w których uczestniczył ubezpieczony w dniu 2 listopada 2011 r. miały charakter doskonalenia zawodowego, o którym mowa w § 63 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 czerwca 2007 r. o szczególnych warunkach odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji. W ocenie Sądu II instancji trafny był też pogląd Sądu Rejonowego, że na rozstrzygniecie niniejszej sprawy nie mogła mieć wpływu podnoszona przez ubezpieczonego okoliczność, że w związku z podobnymi zdarzeniami, które zostały uznane za wypadki mające związek z pełnioną służbą innym funkcjonariuszom wypłacono odszkodowania. Powyższe nie może mieć żadnego znaczenia prawnego, bowiem to Sąd samodzielnie kwalifikuje dane zdarzenie i dokonuje subsumcji przepisów, nie będąc związany decyzjami administracyjnymi wydawanymi w innych, choćby nawet i analogicznych sprawach. Marginalnie można tylko wskazać, iż można mieć wątpliwości co do prawidłowości ustaleń dokonywanych przez organ rentowy odnośnie owych innych osób. Chybiony okazał się również zarzut apelacji zmierzający do wykazania, że orzeczenia Sądu Najwyższego wymienione przez Sąd Rejonowy nie znajdują zastosowania do sytuacji ubezpieczonego, dotyczą bowiem zdarzeń o innym charakterze, co więcej wydane zostały na podstawie innych przepisów. W ocenie Sądu Okręgowego wszystkie przywołane przez Sąd I instancji orzeczenia – mimo iż faktycznie wydane w nieco innym stanie prawnym – zachowały swoją aktualność. Jak już bowiem wyżej wskazano, aktualne regulacje dotyczące utrzymania oraz podnoszenia sprawności fizycznej przez funkcjonariuszy Policji wyłącznie w ramach zorganizowanego doskonalenia zawodowego nie są nowymi rozwiązaniami, a kwestie dotyczące zajęć sportowych dla funkcjonariuszy Policji mających na celu utrzymanie i podnoszenie ich sprawności fizycznej były podobnie uregulowane również we wcześniej obowiązujących przepisach. Reasumując, zdaniem Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, że w ustalonym stanie faktycznym brak było podstaw do uznania, że do wskazywanego przez J. J. urazu doszło podczas lub w związku z pełnieniem przez J. J. służby w Policji. Zdaniem Sądu II instancji w sprawie prawidłowo bowiem ustalono, że zajęcia, w trakcie których doszło do urazu nie miały charakteru doskonalenia zawodowego, o którym mowa w § 63 ust. 1 i 2 rozporządzenia MSWiA z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji i w efekcie nie pozostawały w bezpośrednim i adekwatnym związku ze służbą J. J.

§ 2ust.

2 pkt 1 i 4 rozporządzenia, 2) planów doskonalenia zawodowego w jednostkach organizacyjnych,

§ 2ust.

2 pkt 2, 3, 5 i 6 rozporządzenia. Programy szkolenia i plany doskonalenia,

ust. 1, po ich zatwierdzeniu przez kierowników jednostek organizacyjnych, były realizowane z zastosowaniem form lekcji wychowania fizycznego, treningu sportowego i zajęć o charakterze specyficznym dla służb danej jednostki (ust.2 ). Wzorcowy program zajęć wychowania fizycznego obejmował dwa okresy: 1) letni - od 1 maja do 31 października, 2) zimowy - od 1 listopada do 30 kwietnia. Jak z powyższego wynika, aktualnie obowiązujące przepisy zawierają podobne regulacje w zakresie zasad prowadzenia zajęć mających na celu utrzymanie i podnoszenie sprawności fizycznej funkcjonariuszy. W konsekwencji uznać należy, że Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że nie każda forma uprawiania sportu przez funkcjonariusza będzie uznawana za mającą związek z pełnioną służbą w przypadku doznania urazu. W aktualnym stanie prawnym jako mające związek ze służbą można potraktować bowiem wyłącznie działania zmierzające do podnoszenia sprawności fizycznej, które wykonywane są w ramach doskonalenia zawodowego, o którym mowa w przepisach dotyczących szczegółowych warunków odbywania szkoleń zawodowych oraz doskonalenia zawodowego w Policji. W konsekwencji przyjąć należy, że za wypadek mający związek ze służbą można uznać wyłącznie wypadek mający miejsce w trakcie zajęć sportowych prowadzonych w ramach doskonalenia lokalnego, a zatem zorganizowanych zajęć sportowych odbywających się według określonego planu i programu. Kierując się przedstawioną argumentacją, a także uwzględniając fakt, iż w postępowaniu przeprowadzonym przez Sąd I instancji nie dopatrzono się uchybień materialnych ani procesowych, Sąd Okręgowy na podstawie przepisu art. 385 k.p.c. oddalił apelację. O kosztach postępowania drugoinstancyjnego (pkt II wyroku) orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 k.p.c., stosownie do którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Jako że stroną wygrywającą był w tej sprawie ubezpieczony, Sąd zasądził od ubezpieczonego na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. kwotę 60 zł tytułem zwrotu poniesionych kosztów zastępstwa procesowego, w kwocie wyliczonej zgodnie z § 11 ust. 2 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynność radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, uznając że brak jest podstaw, do podwyższania stawki wynagrodzenia ponad stawkę minimalną.