(2), a tym samym okres przedawnienia roszczeń wynosi 20 lat i nie uległy one przedawnieniu, 4) naruszenie art.

(2), b) do wypadku doszło w okolicznościach pozwalających uznać, że M. M.

(2)popełniła przestępstwo. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie: 6) art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 363 § 2 k.c. poprzez zasądzenie odsetek od zasądzonych kwot zadośćuczynień od dnia 30 lipca 2013 r. w sytuacji, gdy podstawą ustalenia rozmiaru krzywdy powodów był stan istniejący na dzień wyrokowania, w konsekwencji dopiero data wyrokowania powinna stanowić początek biegu odsetek za opóźnienie zapłaty zasądzonego świadczenia z tytułu zadośćuczynienia, 7) art. 448 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że zasądzone na przez powodów kwoty zadośćuczynień są „kwotami odpowiednimi” w znaczeniu użytym w art. 448 k.c. i tym samym zasądzenie na rzecz powodów kwot w wysokościach rażąco zawyżonych, 8) art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnej oceny dowodów, brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego w ocenie zakresu krzywdy powodów wynikłej ze śmierci osoby bliskiej kompensowanej w ramach art. 448 k.c. oraz przyjęcie nieodpowiedniej, rażąco wygórowanych kwot zadośćuczynienia. Na podstawie powyższych zarzutów skarżący wniósł o: 1) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie obydwu powództw oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu wg norm przepisanych, 2) zasądzenie od powód na rzecz pozwanego kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, ewentualnie, 3) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego. W odpowiedzi na apelację powódki wniosły o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje. Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Na wstępie należy podkreślić, że Sąd drugiej instancji jako sąd merytoryczny ma nie tylko uprawnienie, ale obowiązek rozważenia na nowo zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonania jego własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych w postępowaniu dowodów. Wbrew jednak stanowisku skarżącego, nie ma podstaw do zakwestionowania ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego w Brodnicy. Sąd ten dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz trafnie określił ich prawne konsekwencje. Ustalenia te oraz ich prawną ocenę Sąd Okręgowy w pełni podziela, przyjmując je za swoje i czyniąc je podstawą własnego rozstrzygnięcia. W kontekście do podniesionego zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., wypada wskazać, ze w ugruntowanym orzecznictwie sądowym przyjmuje się powszechnie, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej, albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, LEX nr 56906). Dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza zatem stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (tak Sąd Najwyższy m.in. w orzeczeniach z dnia: 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, LEX nr 52753; 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99, LEX nr 52347; 10 stycznia 2002 r. II CKN 572/99, LEX nr 53136). Odnosząc te ogólne uwagi do realiów przedmiotowej sprawy należy zauważyć, że w apelacji nie zostały wskazane takie uchybienia Sądu pierwszej instancji, które mogłyby w sposób uzasadniony świadczyć o uchybieniu przez ten Sąd zasadom logiki i doświadczenia życiowego przy ocenie dowodów. Nie pozwala to zatem Sądowi odwoławczemu na ingerencję w zaskarżone orzeczenie w kierunku, w którym zmierza apelacja. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd I instancji trafnie ocenił zakres i intensywność cierpień doznanych przez powódki na skutek nagłej utraty przez nich więzi rodzinnych z M. M.

(1), ofiarą wypadku spowodowanego przez M. M.

(2). Bez wątpienia śmierć najbliższego członka rodziny zawsze stanowi bardzo silne traumatyczne przeżycie, którego nie da się zapomnieć. W realiach sprawy obydwie powódki bardzo przeżyły śmierć M. M.

(1). Ból i rozpacz po stracie bliskich był tym silniejszy, że w wypadku zginęły zarówno M. M.

(1), jak i sprawca wypadku M. M.

(2), druga córka W. M. i siostra D. P.. Jak wynika z opinii biegłego proces żałoby u obydwu powódek trwa w zasadzie do dziś, z tym że, jak słusznie to zauważył Sąd a quo – to matka zmarłych – W. M. silniej przeżyła śmierć córek, co spowodowało nawet konieczność pomocy ze strony specjalisty. Niewątpliwie D. P. także bardzo przeżyła śmierć sióstr, ale w krótszym czasie niż powódka W. M. pogodziła się z utratą sióstr; jej ból i rozpacz spowodowany śmiercią M. M.

(1)nie był tak intensywny i długotrwały jak matki zmarłej M. M.

(1). Słusznie zatem Sąd Rejonowy uznał, że kwoty zadośćuczynienie przyznane powódkom powinny być różne i uwzględniać przede wszystkim różny zakres cierpień przeżywanych przez nie po śmierci M. M.

(1). Wbrew stanowisku pozwanego, powódki w wystarczający sposób wykazały, że sprawcą wypadku była M. M.

(2). Nie może bowiem ujść uwadze, że w odrębnych pozwach wniosły one o zobowiązanie pozwanego do przedłożenia dokumentów zawartych w aktach szkodowych oraz aktach Ds. 236/00, prowadzonych przez Prokuraturę Rejonową w Brodnicy. Bezsporne jest, że w toku postępowania przed Sądem I instancji po połączeniu obydwu spraw wnioski te nie zostały rozpoznane. Uznając konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego i przeprowadzenia dowodów z tych dokumentów Sąd Okręgowy zwrócił się przed rozprawą apelacyjną o dostarczenie akt Ds. 236/00 oraz zobowiązał pełnomocnika pozwanej do nadesłania w terminie 5 dni akt postępowania likwidacyjnego przedmiotowej szkody oraz akt szkodowych związanych z wypłatą powódce W. M. przez pozwanego ubezpieczyciela w 2007 r. odszkodowania za szkodę majątkową spowodowaną przedmiotowym wypadkiem drogowym przez M. M.

(2), ubezpieczoną u pozwanego. Jak wynika z pisma Prokuratury Rejonowej w Brodnicy z 22 czerwca 2016 r. akta Ds. 236/00 zostały zniszczone w dniu 5 września 2012 r. zgodnie z wydaną zgodą nr 088/12 Archiwum Państwowego w T.. Likwidacja akt uniemożliwia więc ustalenie dokładnej treści postanowienia o umorzeniu postępowania. Nie sposób jednak przyjąć, że ubezpieczyciel nie zna treści tego postanowienia, skoro w 2007 r. w oparciu m. in. o to postanowienie wypłacił powódce W. M. odszkodowanie za szkodę majątkową spowodowaną przez sprawcę wypadku M. M.

(2). Jeśli chodzi o akta szkodowe, to pozwany pomimo zobowiązania go przez Sąd, akt tych nie dostarczył. Niedostarczenie tych akt powoduje konsekwencje przewidziane w art. 233 § 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd ocenia zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. Zdaniem Sądu drugiej instancji niedostarczenie akt szkodowych przez pozwanego nie może rodzić negatywnych dla powódek konsekwencji prawnych. Przeciwnie, potwierdza ich stanowisko, że pozwany dopiero na etapie postępowania sądowego zakwestionował swoją odpowiedzialność za skutki zdarzenia, którego sprawcą była M. M.

(2). Okoliczność tę potwierdza dodatkowo pismo pozwanego z 22 lipca 2013 r. (k. 30), z którego jednoznacznie wynika, że pozwany przyznał okoliczność, że roszczenie powódek związane jest z czynem niedozwolonym w postaci naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym przez kierującego pojazdem i spowodowanie wypadku, w wyniku którego śmierć poniosła M. M.

(1). W rezultacie zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 436 § 2 zd. 2 k.c. w zw. z art. 415 k.c., art. 448 § 2 k.p.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c. oraz art.

(2); w wyniku wypadku naruszono dobra osobiste powódek polegające na prawie do utrzymywania więzi rodzinnych; roszczenia powódek o zadośćuczynienie za wyrządzoną krzywdę nie przedawniły się. Jeśli chodzi o zarzut apelującego przyznania powódkom wygórowanego zadośćuczynienia wypada wskazać, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym Sąd odwoławczy może korygować rozmiar zadośćuczynienia wtedy tylko, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy mających na to wpływ jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie, jako rażąco wygórowane lub rażąco niskie (zob.: wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2000 r., II CKN 651/98, LEX nr 51063; z dnia 9 lipca 1970 r., III PRN 39/70, OSNC 1971/3/53). Ingerencja Sądu drugiej instancji na płaszczyźnie wysokości zadośćuczynienia zasądzonego przez Sąd pierwszej instancji jest zatem możliwa dopiero wtedy, gdy sąd pominął jakieś istotne okoliczności wpływające na szacowanie odpowiedniego zadośćuczynienia lub nie nadał im takiego należytego znaczenia. Wobec tego zarzuty, których intencją jest wykazanie wadliwości rozstrzygnięcia poprzez zawyżenie lub zaniżenie kwoty zadośćuczynienia za krzywdę, mogą być uznane za skuteczne jedynie w tych sprawach, w których zapadłe rozstrzygnięcie w sposób oczywisty i rażący narusza przesłanki ustalenia wysokości zadośćuczynienia. Zdaniem Sądu Okręgowego, wbrew zarzutowi apelującego, Sąd a quo rozważył wszystkie okoliczności faktyczne mające wpływ na wysokość przyznanego powódkom zadośćuczynienia. Wziął przy tym pod uwagę jednorazowy charakter świadczenia zadośćuczynienia pieniężnego za szkodę niemajątkową, który ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy. W ocenie Sądu odwoławczego przyznane kwoty zadośćuczynienia nie są wygórowane, jeśli się zważy na zakres i intensywność cierpień, jakich doznały powódki na skutek naruszenia ich dobra osobistego. Jako bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 363 § 2 k.c. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie, wymagalność roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę, a tym samym i początkowy termin naliczania odsetek za opóźnienie w zapłacie należnego zadośćuczynienia, może się różnie kształtować w zależności od okoliczności sprawy. Terminem, od którego należą się odsetki za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę, może być więc, w zależności od okoliczności sprawy, zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie o zadośćuczynieniu, jak i dzień tego wyrokowania. W judykaturze przyjmuje się przy tym, że prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie odsetek od kwoty zasądzonej z tytułu zadośćuczynienia wymaga ustalenia przez sąd, czy stan rzeczy uzasadniający zasądzenie zadośćuczynienia - a więc rozmiar krzywdy poszkodowanego - były znane już wcześniej (w chwili wystąpienia przez poszkodowanego z żądaniem), a więc czy kwota żądana przez poszkodowanego była usprawiedliwiona co do wysokości w chwili zgłoszenia żądania, czy też dopiero po zgłoszeniu żądania lub w trakcie procesu ujawniły się nowe okoliczności mające wpływ na rozmiar krzywdy. Określenie przez sąd orzekający w sprawie wysokości zadośćuczynienia według stanu rzeczy istniejącego w chwili wyrokowania uzasadnia przyznanie odsetek dopiero od tej daty. Natomiast ustalenie, że zasądzona kwota należała się poszkodowanemu już w momencie wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia (art. 455 k.c.), odpowiadając rozmiarowi szkody niemajątkowej, ustalonej według mierników wówczas istniejących, usprawiedliwia zasądzenie odsetek od chwili wezwania do spełnienia świadczenia. Ustalenie rozmiaru krzywdy, jakich doznały powódki, nie opierały się na stanie rzeczy istniejącym dopiero w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy. Z treści uzasadnienia wyroku, w szczególności z odwołania się do treści opinii biegłego, wynikało, że podstawą stwierdzenia krzywdy powódek i ich rozmiaru były okoliczności występujące bezpośrednio po zdarzeniu, które miało miejsce w 2000 r., tuż po śmierci M. M.

(1). To, że wysokość żądanego zadośćuczynienia została ustalona przez Sąd I instancji po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, nie ma żadnego znaczenia dla wymagalności roszczeń powódek - postępowanie to jedynie potwierdziło przysługiwanie powódkom w określonej wysokości tego roszczenia, które istniało i winno być zaspokojone przez pozwanego już w lipcu 2013 r. po wezwaniu go przez powódki do zapłaty zadośćuczynienia. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego (kosztach zastępstwa procesowego powódek w tym postępowaniu) Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. w związku z § 2 pkt 5 i 6 w zw. § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Za nieobecnego /SSO Marek Lewandowski/ /SSO Marek Paczkowski/ SSO Rafała Krawczyka SSO Marek Lewandowski