stwierdzając, że umowa, na podstawie której upadły zamówił u powoda masę bitumiczną, stanowiła umowę dostawy, a nie umowę o roboty budowlane, co wyłącza odpowiedzialność inwestora opartą na tej podstawie. Pozwana zakwestionowała ponadto poinformowanie jej o zawarciu przez powoda umowy z (...) sp. z o.o. Mając na uwadze przytoczone ustalenia faktyczne Sąd pierwszej instancji ocenił powództwo jako niemal w całości zasadne wskazując, że okoliczności faktyczne nie były pomiędzy stronami sporne, a ponadto pozwana nie podważała ważności umowy cesji, o czym świadczy zapłata należności na rzecz powoda z tytułu pierwszego przelewu, na kwotę 226.005,12 zł stanowiącą część wynagrodzenia należnego wykonawcy za wykonanie robót budowlanych w związku z zadaniem „Przebudowa drogi asfaltowej o łącznej długości 0,883 km na odcinkach P. (dworzec PKP) – K. Gm. (...)”. Zdaniem Sądu meriti pozwana była zobowiązana wobec powoda do zapłaty również dalszej kwoty 86.099,63 zł z tytułu wykonania umowy cesji z dnia 20 czerwca 2013 r., której przedmiotem była wierzytelność przyszła przysługująca wykonawcy (...) sp. z o.o. od pozwanej z tytułu wynagrodzenia za roboty budowlane, w związku z czym wykonawca wystawił fakturę VAT z dnia 3 lipca 2013 r. na kwotę 232.050,30 zł brutto. Sąd orzekający zważył, że przelew tej wierzytelności wywarł pełny skutek dopiero z chwilą powstania wierzytelności, a w dacie przelewu cesji podlegała jedynie ekspektatywa przyszłego prawa. W dacie zawarcia umowy przelewu, tj. w dniu 20 czerwca 2013 r., nie istniała jeszcze wierzytelność przysługująca cedentowi od pozwanej. W aktach sprawy brak jest przy tym danych pozwalających na ustalenie, kiedy wykonawca/cedent wykonał prace objęte wystawioną przez niego fakturą VAT z dnia 3 lipca 2013 r. na kwotę 232.050,30 zł brutto, zatem należy uznać, że wierzytelność ta powstała najpóźniej w dniu wystawienia powyższej faktury, tj. w dniu 3 lipca 2013 r. Należy przez to, zdaniem Sądu pierwszej instancji, uznać, że wierzytelność ta powstała przed dniem ogłoszenia upadłości cedenta, to jest przed datą 26 lipca 2013 r., a zatem nie było przeszkód po stronie pozwanej do zapłaty powodowi kwoty dochodzonej pozwem. Za nietrafne uznał Sąd pierwszej instancji zarzuty pozwanej, że upadły naruszył przepis art.127 ust.1 ustawy z dnia 23 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (p.u.n.), zgodnie z którym czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, są bezskuteczne w stosunku do masy upadłości, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej. Przepis art.127 ust.3 p.u.n. stanowi natomiast, że wobec masy upadłości bezskuteczne są również zabezpieczenie i zapłata długu niewymagalnego, dokonane przez upadłego w terminie dwóch miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, jednak ten, kto otrzymał zapłatę lub zabezpieczenie, może w drodze powództwa lub zarzutu żądać uznania tych czynności za skuteczne, jeżeli w czasie ich dokonania nie wiedział o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości. Zdaniem Sądu orzekającego brzmienie art.127 ust.3 p.u.n. wskazuje na to, że bezskuteczne jest tylko spełnienie przez dłużnika niewymagalnego świadczenia pieniężnego, gdyż w przepisie mowa jest o zapłacie, zaś stwierdzenie skuteczności zapłaty lub zabezpieczenia może nastąpić albo w postępowaniu wytoczonym przez wierzyciela przeciwko syndykowi (zarządcy, nadzorcy sądowemu) na podstawie art.189 k.p.c. o ustalenie, albo w postępowaniu wszczętym przez syndyka (zarządcę, nadzorcę sądowego) przeciwko wierzycielowi o wydanie (zasądzenie) świadczenia otrzymanego od dłużnika w wyniku bezskutecznej zapłaty. Jak zaś wynika ze zgromadzonych w sprawie dowodów, powód nie posiadał wiedzy o istnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości cedenta. Sąd meriti podkreślił, że do zawarcia umowy o dostawę masy bitumicznej doszło wyłącznie dlatego, że powód uzyskał zapewnienie generalnego wykonawcy oraz inwestora, że otrzyma wynagrodzenie bezpośrednio od inwestora. Okoliczności zawarcia umowy cesji z dnia 20 czerwca 2013 r. nie wypełniają zatem, zdaniem Sądu, hipotezy przepisu art.127 p.u.n. Według oceny Sądu pierwszej instancji, skoro scedowana wierzytelność powstała przed dniem ogłoszenia upadłości cedenta, to pozwana nie miała podstaw do odmowy realizacji cesji poprzez zapłatę należności na rzecz powoda. Sąd orzekający zważył ponadto, że nawet w przypadku niepodzielenia powyższej argumentacji podstawą do uwzględnienia żądania pozwu jest przepis art.
k.c., bowiem – według oceny tego Sądu – usługa świadczona przez powoda na zamówienie (...) sp. z o.o. stanowiła w istocie wykonanie umowy o dzieło. Dostarczona przez powoda masa bitumiczna nie była bowiem materiałem budowlanym, lecz specjalnie przygotowaną mieszkanką, której nie można było wbudować w innym miejscu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji należy przyjąć, że pozwana, potwierdzając umowę cesji z dnia 20 czerwca 2013 r., wyraziła zgodę na wprowadzenie powoda jako podwykonawcy spółki (...) w realizowany przez nią proces budowlany. Z tego względu, zdaniem Sądu meriti, żądanie powoda mające za podstawę solidarną odpowiedzialność inwestora jest co do zasady słuszne. Za niezasadne uznał Sąd orzekający jedynie roszczenie w części obejmującej odsetki ustawowe od dnia 20 lipca 2013 r. i w tej tylko części, tj. co do odsetek ustawowych od należności głównej za okres od dnia 20 lipca do dnia 2 sierpnia 2013 r., powództwo uległo oddaleniu. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w oparciu o art.98 k.p.c., obciążając nimi pozwaną. Od przedstawionego wyroku apelację wniosła pozwana, zarzucając: 1) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego przez naruszenie art.233 k.p.c., które miało istotny wpływ na wynik na wynik sprawy, polegające na nieprawidłowym zinterpretowaniu dokumentów zaprezentowanych przez powoda przy piśmie procesowym z dnia 21 listopada 2013 r., to jest: pisma (...) z dnia 20.06.2013 r. skierowanego do powoda – zamówienia na zakup masy bitumicznej w ilości 339,0 Mg – „Przebudowa drogi asfaltowej P. – K.”, pisma z dnia 20.06.2013 roku – umowy cesji zawartej między (...) spółką z o.o w (...) (obecnie w upadłości likwidacyjnej) – jako cedentem, a Przedsiębiorstwem (...) S.A. w S. jako cesjonariuszem kwoty 226.005,12 zł przez przypisanie działań gospodarczych wynikających z tych dokumentów pozwanej Gminie Miejskiej i wyciągniecie z ich treści daleko idących skutków prawnych, podczas gdy dokumenty te dotyczą innej gminy niż pozwana, tj. Gminy (...) i nie powinny mieć istotnego znaczenia prawnego dla wyjaśnienia przedmiotowej sprawy, 2) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego mających istotny wpływ na wynik sprawy jak w pkt 1 przez uznanie, że pozwana gmina zobowiązana była do wykonania umowy przelewu wierzytelności z dnia 20.06.2013 r. oraz odpowiadała materialnie wobec powoda za dostarczoną przez niego na budowę mieszankę asfaltową (...)08 przez wyciągniecie niewłaściwych wniosków i skutków prawnych z przedmiotowej cesji oraz błędnego o ustalenia umowy dostawy jako umowy o dzieło przez dostawę i sprzedaż mieszanki bitumicznej na budowę ulicy (...) w (...), a nadto nieustosunkowanie się w uzasadnieniu wyroku do ważnych w ocenie pozwanego prezentowanych dowodów w sprawie na poparcie tezy prawidłowego przekazania całej należności upadłego do masy upadłości wynikających z art.513 k.c., art.70 1, 84 ust.2, z art.127 ust.3 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze, w tym również nieodniesienie się do dokumentów urzędowych – postanowienia Sędziego Komisarza Sądu Rejonowego VI Wydział Gospodarczy w S. z dnia 18.12.2014 r. sygn. akt VI GUp 13/13 o oddaleniu wniosku o wyłączenie kwoty roszczenia powoda z mady upadłości i Sądu (...) z dnia 18.01.2015 r. o odrzuceniu zażalenia pozwanego w tej sprawie, co czyni uzasadnienie wyroku również niepełnym, 3) obrazę przepisów prawa, w szczególności art.70 1, 84 ust.2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 roku prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012, poz.1112 ze zm.), przez ich błędną interpretację i przyjęcie, że stanowią one podstawę do wyłączenia świadczenia objętego umową cesji z dnia 20.06.2013 r. w kwocie 86.099,63 zł z masy upadłości oraz treści art.127 ust.3 tej ustawy w części dotyczącej ustalenia, że stanowi podstawę do przyjęcia, iż powód wykazał przed sądem, że nie były mu wiadome przesłanki uzasadniające upadłość cedenta umowy cesji z dnia 20 czerwca 2013 roku. Wskazując na powyższe zarzuty pozwana wnosiła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz obciążenie powoda kosztami w sprawie, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na apelację powód wnosił o jej oddalenie w całości i o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego. W dniu 9 grudnia 2015 r. do akt sprawy wpłynęła interwencja uboczna po stronie pozwanej, złożona przez syndyka masy upadłości (...) sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w (...), w której interwenient ten domagał się oddalenia powództwa i zasądzenia od powoda na jego rzecz kosztów postępowania. Opozycja powoda przeciwko wstąpieniu do sprawy interwenienta ubocznego (K.333) została rozstrzygnięta postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 lutego 2016 r., oddalającym te opozycję (K.342). Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanej jest bezzasadna. Sąd Apelacyjny podzielił przytoczone ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, a także (z zastrzeżeniem wynikającym z poniższych rozważań) ich ocenę prawną, przedstawioną w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Powyższe ustalenia faktyczne Sąd Apelacyjny uczynił zatem podstawą także własnego rozstrzygnięcia. Za bezsporne w sprawie należy uznać wyprodukowanie przez powoda zamówionej u niego przez wykonawcę robót drogowych ( spółkę (...)) zleconych przez pozwaną określonej ilości masy bitumicznej, która została dostarczona odbiorcy przez powoda i wbudowana w wykonywaną nawierzchnię drogową. Niesporne jest również, że powód do chwili obecnej nie otrzymał zapłaty za dostarczony towar, pomimo prawidłowego wystawienia faktury i uzyskania – w drodze cesji wierzytelności – zapewnienia pozwanej, że to ona przejmuje na siebie obowiązek sfinansowania zakupu masy bitumicznej, której nie mógł nabyć poważnie już wówczas zadłużony wykonawca robót ( (...) spółka z o.o.). Zasadny okazał się zarzut apelacji co do wadliwej oceny takich dokumentów przedstawionych w niniejszej sprawie, jak pismo (...) spółki z o.o. z dnia 20 czerwca 2013 r. skierowane do powoda, a zawierające zamówienie u powoda 339,0 Mg masy bitumicznej służącej do przebudowy dogi asfaltowej na odcinku P. – K. okolice dworca PKP oraz umowa cesji wierzytelności z dnia 20 czerwca 2013 r., zawarta pomiędzy spółką (...) a powodem co do kwoty 226.005,12 zł brutto. Choć dokumenty takie niewątpliwie zostały podpisane i powód wykonał wskazaną wyżej umowę oraz otrzymał umówione w niej wynagrodzenie, to jednak z faktu tego nie sposób przypisać pozwanej zarzutu niekonsekwencji działania polegającej na tym, że umowę przelewu wierzytelności z dnia 20 czerwca 2013 r. wykonała, a pomimo identycznych okoliczności faktycznych odmawia realizacji umowy cesji z drugiej umowy, również z dnia 20 czerwca 2013 r., obejmującej dostarczenie temu samemu wykonawcy robót masy bitumicznej (...) 0/8 w ilości 215 Mg za kwotę 86.100 zł brutto. Zasadnie bowiem pozwana zarzuciła, że pomimo tożsamości rodzajowej przedmiotu zamówienia, dat zawarcia umowy, podmiotu zamawiającego masę ( (...) spółka z o.o.) i powoda jako podmiotu realizującego zamówienie, a także sposobu zapłaty poprzez cesje wierzytelności, w obu wymienionych umowach różne były podmioty zobowiązane z tytułu zawieranych umów cesji. Uszło bowiem uwadze Sądu orzekającego, że spółka (...) wykonywała roboty drogowe na zamówienie pozwanej Gminy Miejskiej (...), w ramach umowy z dnia 28 sierpnia 2012 r. oraz na zamówienie Gminy (...), w oparciu o umowę o roboty budowlane z dnia 30 października 2012 r. Za dostarczenie masy bitumicznej potrzebnej do wykonania obu umów powodowi mieli zapłacić zamawiający roboty drogowe w spółce (...) – z tytułu pierwszej umowy pozwana Gmina Miejska (...), a z tytułu drugiej umowy niewystępująca w sprawie Gmina (...). Mające powodowi gwarantować zapłatę za masę bitumiczną cesje wierzytelności należnych wykonawcy robót zawarli zatem z powodem, odpowiednio, Burmistrz Gminy Miejskiej (...) oraz Wójt Gminy (...). Nie ulega wątpliwości, że oba te podmioty – Gmina Miejska (...) i Gmina (...) są z punktu widzenia prawa odrębnymi jednostkami samorządu gminnego i odrębnymi osobami prawnymi. Z tego względu trafnie pozwana zarzuciła, że wykonanie cesji przez Gminę (...) poprzez zapłacenie powodowi za masę bitumiczną w drodze realizacji cesji wierzytelności w kwocie 226.005,12 zł nie mogło mieć żadnego wpływu na ocenę postępowania pozwanej Gminy, której zobowiązanie wobec powoda było jedno i wynikało z umowy przelewu wierzytelności kwoty 86.100 zł brutto z tytułu zapłaty za wyprodukowanie i dostarczenie spółce (...) zamówionej masy bitumicznej w innej ilości i przeznaczonej na budowę innego odcinka, w ramach realizacji zamówienia pozwanej wynikającego z umowy o roboty budowlane z dnia 28 sierpnia 2012 r. Zasadność powyższego zarzutu oraz fakt, że niewystępująca w sporze Gmina (...) wykonała inną, analogicznej treści umowę zawartą z powodem, nie mogła mieć zatem wpływu na ocenę zasadności niniejszego powództwa, skierowanego do pozwanej Gminy Miejskiej (...). Za słuszny uznał również Sąd Apelacyjny zarzut pozwanej dotyczący wadliwej kwalifikacji prawnej umowy z dnia 20 czerwca 2013 r. łączącej powoda ze spółką (...) jako umowy o dzieło, a w konsekwencji zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art.
jako alternatywnej podstawy prawnej uzasadniającej uwzględnienie powództwa. W ocenie Sądu Apelacyjnego umowa, której przedmiotem było zamówienie przez wskazaną spółkę u powoda określonej ilości towaru w postaci masy bitumicznej o oznaczonych parametrach technicznych, którą powód miał wyprodukować i dostarczyć na budowę oraz wydać wykonawcy prac budowlanych jako zamawiającemu, nie była umową o dzieło, lecz umową dostawy uregulowaną w art.605 k.c. i nast. O przyjęciu art.
jako podstawy nawiązanego przez powoda i wykonawcę robót drogowych stosunku prawnego zadecydowała przyjęta przez Sąd pierwszej instancji kwalifikacja zamówionego towaru w postaci masy bitumicznej jako rzeczy oznaczonej co do tożsamości, do czego skłonił Sąd pierwszej instancji fakt oznaczenia w zamówieniu właściwości technicznych zamawianej masy i ustalona w sprawie okoliczność, że masa bitumiczna o takich parametrach produkowana jest wyłącznie na indywidualne zamówienie klienta. W ocenie Sądu Apelacyjnego zamówiona u powoda mieszanka bitumiczna, pomimo określenia w treści umowy jej cech technicznych, stanowiła rzecz oznaczoną co do gatunku, a nie co do tożsamości. Nie jest bowiem pomiędzy stronami sporne to, że masa na warstwę ścieralną (...) 0/8 będąca przedmiotem spornego zamówienia jest produktem występującym na rynku materiałów budowlanych służących do budowy nawierzchni dróg, przewidzianym przez Polską Normę i wytwarzanym według polskiej normy w budownictwie. Świadkowie przesłuchani w sprawie potwierdzali, że masa bitumiczna o takich właściwościach jest zamawiana stosunkowo rzadko właśnie ze względu na swoje specyficzne parametry techniczne i cenę. Z uwagi na fakt, że masa mineralno-bitumiczna stanowi towar, którego właściwości fizyczne powodują, iż nie może być wyprodukowana „na zapas” i oczekiwać na klienta, ponieważ jej przydatność polegająca na użyciu do budowy nawierzchni drogi jest ograniczona czasowo, obrót takim towarem odbywa się na indywidualne zamówienie klienta. O charakterze mieszanki bitumicznej jako rzeczy świadczy treść (...) przedstawionego przez interwenienta ubocznego, zawierającego opis przykładowych mieszanek stosowanych w warstwach ścieralnych, który wśród cienkich warstw ścieralnych „na gorąco” wymienia, jako jedne z zalecanych warstw ultracienkich, miedzy innymi masę oznaczoną symbolami (...) 0/8 mm, stanowiącą mieszankę mastyksowo-grysową (...) stosowaną od połowy lat 60. XX wieku. Z opisu wynika, że jest to produkt charakteryzujący się określonym składem, a w mieszance w określonych proporcjach, gwarantujących uzyskanie pożądanych właściwości technicznych, występują grys, piasek łamany, wypełniacz, asfalt oraz specyficzny dla tej masy stabilizator. (...) wskazuje przy tym, że oprócz opisanych wyżej mieszanek (...) na rynku operującym tym asortymentem występują również inne, np. asfalt drenażowy (porowaty), asfalt modyfikowany miałem (granulatem) gumowym czy asfalt spieniony, z których każdy posiada odmienne, swoiste właściwości (v.”Raport” – K.320-323). Z powyższego opisu technicznego, niepodważanego przez żadną ze stron, wynika, że bez ustalenia szczegółów technicznych masy (...) a już w oparciu o przedstawione w procesie informacje o charakterze ogólnym w tej kwestii można stwierdzić, że zlecenie przez (...) spółkę z o.o. powodowi wyprodukowania określonej ilości jednej z kilku występujących w powszechnym obrocie na rynku ultracienkiej masy bitumicznej, która – według autorów (...) i zeznań świadków – nie jest zbyt popularna wśród projektantów i stąd jest stosowana relatywnie rzadko, dotyczyło rzeczy oznaczonej co do gatunku, a nie co do tożsamości. Taka zaś kwalifikacja wykluczała przyjęcie, że przedmiotem zamówienia było dzieło. Nie jest bowiem do tego wystarczające stwierdzenie, że wykonanie umowy przez powoda miało się zakończyć określonym rezultatem w postaci zamówionej ilości mieszanki. Przedmiot umowy miał bowiem posiadać jednocześnie cechy nie ściśle zindywidualizowane, lecz cechy techniczne mieszanki stosowanej w robotach drogowych i spełniającej opracowane wcześniej wymogi polskiej normy budowlanej. Jako materiał budowlany mieszanka mineralno-asfaltowa (...) 0/8 nie mogła być uznana za rzecz oznaczoną co do tożsamości. Dodatkowo należy zważyć, że zamówiony towar w postaci wspomnianej mieszanki został przez powoda w ramach jego działalności gospodarczej wyprodukowany zgodnie z polską normą oraz dostarczony na budowę. Wykonawca robót drogowych spółka (...) natomiast, co bezsporne, wbudowała tę mieszankę w układaną nawierzchnię drogi w ramach budowy ul. (...) z odcinkiem ul. (...) w (...), czyli w ramach realizacji zamówienia z dnia 27 sierpnia 2012 r. Opisana sytuacja faktyczna w pełni odpowiada hipotezie normy art.605 k.c., który definiuje umowę dostawy wskazując, że przez umowę dostawy dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczenia częściami albo periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny. W konsekwencji, za błędne należy uznać przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji przepisu art.647
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.