k.c. Nadmienić należy, iż powyższe roszczenie odszkodowawcze nie ma charakteru okresowego, jak również nie jest roszczeniem wynikającym z prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż powód Stowarzyszenie (...) działa realizując ustawowe uprawnienia w zakresie zarządu prawami autorskimi. (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2012r., I CNP 25/12, OSNC 2013/7-8/89; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2011r., I CSK 633/10, OSNC 2012/3/37; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 12 marca 2014r., I ACa 814/13, LEX nr 1444718). Zgodnie z art.
o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 80, poz. 538), który wszedł w życie w dniu 10 sierpnia 2007r., roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§ 1); jeżeli zaś szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§2). Przy czym, zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej, przepisy te stosuje się także do roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej kodeks cywilny, a w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych według przepisów dotychczasowych, w myśl których termin przedawnienia roszczeń wynikłych z przestępstwa wynosił 10 lat (art. 442 § 2 k.c.). Dokonywanie reemisji bez umowy licencyjnej wypełnia dyspozycję art. 116 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych regulującego odpowiedzialność karną za przewidziany w nim występek. Odpowiedzialności w takim przypadku może podlegać nie tylko osoba fizyczna, ale też i podmiot zbiorowy, w tym osoba prawna (por. art. 1 - 6, art. 16 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 28 października 2002r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary /Dz.U. z 2015r., poz. 1212/). Stosownie do przepisu art. 116 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, kto bez uprawnienia albo wbrew jego warunkom rozpowszechnia cudzy utwór w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, artystyczne wykonanie, fonogram, wideogram lub nadanie podlega karze określonej w cytowanym przepisie. Dodać należy, iż zastosowanie dłuższego terminu przedawnienia z art.
przewidzianego dla sytuacji, gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, nie jest uzależnione od wcześniejszego uzyskania wyroku skazującego. Na marginesie nadmienić trzeba, że w myśl art. 122 u.p.a.p.p. ściganie przestępstw określonych w art. 116 ust. 1,2 i 4 u.p.a.p.p. następuje na wniosek pokrzywdzonego. Tym bardziej nie byłoby uzasadnione stosowanie do roszczeń odszkodowawczych za szkodę powstałą w okolicznościach wyczerpujących znamiona w/w występku różnych terminów przedawnienia, w zależności od tego czy pokrzywdzony złożył wniosek o ściganie czy też odstąpił od tego. Stawiałoby to w gorszej sytuacji pokrzywdzonego, który takiego wniosku o ściganie nie złożył, gdyż w odniesieniu do jego roszczeń termin przedawnienia byłby krótszy, co nie byłoby racjonalne ani uzasadnione. Także w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że dla zastosowania art.
co do zasady nie jest konieczne, by doszło do uprzedniego skazania sprawcy szkody za zbrodnię lub występek, poza przypadkami, kiedy przepis prawa materialnego stanowiącego podstawę odpowiedzialności wymaga takiego skazania. Przy braku wyroku skazującego, sąd cywilny jest uprawniony do dokonania ustaleń dotyczących istnienia znamion przestępstwa i następuje to w oparciu o kryteria przewidziane w przepisach prawa karnego uznające dane zachowanie za występek lub zbrodnię w momencie zdarzenia wyrządzającego szkodę ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2008r. III CSK 193/08, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 1 października 2013r. I ACa 335/13). W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego przez pewien czas budziło wątpliwości, czy ustalenie przez sąd cywilny popełnienia przestępstwa przez sprawcę szkody poza przypadkami określonymi w art. 11 k.p.c. jest dopuszczalne również w przypadku, gdy sprawca ten nie został ustalony. Wątpliwości te skupiały się na konieczności ustalenia okoliczności podmiotowych przestępstwa, w tym winy sprawcy szkody, która bez zidentyfikowania samego sprawcy nie może zostać ustalona. Prowadziło to do rozbieżności w orzecznictwie i z tego względu Sąd Najwyższy w dniu 29 października 2013 roku wydał w powiększonym składzie uchwałę w sprawie sygn. akt III CZP 50/13, zgodnie z którą dopuszczalne jest ustalenie przez sąd, na potrzeby postępowania cywilnego w sprawie o odszkodowanie z tytułu czynu niedozwolonego, na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, podmiotowych znamion przestępstwa, nawet jeżeli sprawca czynu nie został zidentyfikowany. Sąd Najwyższy powyższą tezę wywiódł z konieczności różnego rozumienia pojęcia przestępstwa na gruncie prawa cywilnego i karnego, które podyktowane jest różnymi celami tych postępowań. W procesie karnym jedną z podstawowych jego funkcji jest represja wobec sprawcy przestępstwa oraz prewencja ogólna i indywidualna. Do spełnienia tej funkcji niezbędne jest ustalenie winy sprawcy. Natomiast odpowiedzialność cywilna, o której orzeka sąd w procesie cywilnym ma na celu zrekompensowanie poszkodowanemu szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym. Wobec powyższego należy uznać, że w przypadku nieustalenia sprawcy przestępstwa, dla stwierdzenia jego popełnienia wystarczająca jest taka ocena okoliczności popełnienia czynu karalnego, która – przy uwzględnieniu jedynie kryteriów obiektywnych – pozwala na stwierdzenie, iż działanie sprawcy było w danych okolicznościach zawinione. (por.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 października 2013r., sygn. akt III CZP 50/13, OSNC 2014/4/35). Jak wskazano wcześniej, pozwana Spółdzielnia wiedziała, że dokonuje reemisji utworów audiowizualnych w sieci telewizji kablowej, bez wymaganej przepisami umowy licencyjnej, a zatem wiedziała, że bez uprawnienia rozpowszechnia cudze utwory, co wyczerpuje dyspozycję art. 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Nadmienić trzeba, że umowa licencyjna jest ze swej istoty stosunkiem zobowiązaniowym, który z jednej strony określa uprawnienia udzielane na rzecz licencjobiorcy, z drugiej zaś strony statuuje obowiązek zapłaty (prawo do wynagrodzenia) na rzecz uprawnionego podmiotu, tj. licencjodawcy. W związku z tym, użyte w art. 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych określenie „wbrew warunkom uprawnienia” odnosi się tylko i wyłącznie do udzielonych mocą licencji uprawnień do rozpowszechniania utworu, nie zaś do obowiązków wynikających z umowy licencyjnej, np. prawa do wynagrodzenia. (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2006r., V KK 263/05, LEX nr 172196). W powyższym orzeczeniu Sądu Najwyższego, chodziło o sytuację, gdy istniała umowa licencyjna, natomiast licencjobiorca nie uiszczał wynikających z tej umowy należnych wynagrodzeń autorskich. Wówczas nie ponosił odpowiedzialności na podstawie art. 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wobec powyższego, odwracając sytuację, jeżeli nawet pozwana Spółdzielnia dobrowolnie uiszczała część należności na rzecz powoda, nawet w przeświadczeniu, że wyczerpują całość należnego powodowi stosownego wynagrodzenia, to i tak nie zwalnia to od odpowiedzialności z art. 116 powołanej ustawy, skoro nie miała zawartej z powodem umowy licencyjnej. Z tych wszystkich względów, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie ma zastosowanie dwudziestoletni termin przedawnienia liczony od dnia czynu bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art.
Okolicznością bezsporną w sprawie była wysokość wpływów pozwanej z tytułu reemisji programów telewizyjnych i wysokość wpłat dokonanych przez pozwaną (k. 2607, 2614). Wysokość wpływów z reemisji wynikała też z zestawień dostarczonych przez pozwaną. W związku z powyższym do wyliczenia zasądzonej kwoty Sąd przyjął następujące wysokości wpływów netto pozwanej przyjęte także przez powoda i niekwestionowane przez pozwaną: w okresie od 1 października 2007 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku – 5 247 405 zł 48 gr; w okresie od 1 lipca 2009 roku do dnia 31 marca 2011 roku – 5 831 605 zł 05 gr; w okresie od 1 kwietnia 2011 roku do dnia 31 grudnia 2014 roku – 12 925 418 zł 09 gr. W związku z powyższym, wyliczenie wysokości odszkodowania przedstawia się w następujący sposób: 1) za okres od dnia 1 października 2007 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku – stawka 2,8% wpływów netto pozwanej z tytułu reemisji programów telewizyjnych, tj. 2,8% z kwoty 5 247 405 zł 48 gr stanowi kwotę 146 927 zł 35 gr (należność netto); 2) za okres od dnia 1 lipca 2009 roku do dnia 31 marca 2011 roku – stawka 2,2% wpływów netto pozwanej z tytułu reemisji programów telewizyjnych, tj. 2,2% z kwoty 5 831 605 zł 05 gr stanowi kwotę 128 295 zł 31 gr (należność netto); 3) za okres od dnia 1 kwietnia 2011 roku do dnia 31 grudnia 2014 roku – stawka 2,2% wpływów netto pozwanej z tytułu reemisji programów telewizyjnych, tj. 2,2% z kwoty 12 925 418 zł 09 gr stanowi kwotę 284 359 zł 20 gr (należność netto) oraz należny podatek VAT – 23% z kwoty 284 359 zł 20 gr = 65 402 zł 61 gr. Stosowne wynagrodzenie za okres od dnia 1 października 2007 roku do dnia 31 grudnia 2014 roku wynosi zatem kwotę 624 984 zł 47 gr (146 927 zł 35 gr + 128 295 zł 31 gr + 284 359 zł 20 gr + 65 402 zł 61 gr). Powyższa należność pomniejszona o dobrowolne wpłaty dokonywane przez pozwaną w łącznej wysokości 430 211 zł 80 gr (k. 2607, 2614v), które powód zaliczał na poczet należnego odszkodowania, daje zasądzoną wyrokiem w punkcie 2 należność w kwocie 194 772 zł 67 gr (624 984 zł 47 gr – 430 211 zł 80 gr). O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono stosownie do przepisów art. 481 k.c. w związku z art. 455 k.c. Pozew obejmował żądanie odszkodowania za okres od dnia 1 października 2007 roku do dnia 31 marca 2011 roku. Należne odszkodowanie za ten okres czasu wynosi kwotę 275 222 zł 66 gr (146 927 zł 35 gr + 128 295 zł 31 gr). Natomiast wpłaty pozwanej za ten okres czasu wyniosły sumę 174 847 zł 11 gr. Różnicę stanowi suma 100 375 zł 55 gr. Odpis pozwu został doręczony pozwanej Spółdzielni w dniu 10 listopada 2011 roku (k. 582 tom III). W związku z powyższym, od kwoty 100 375 zł 55 gr Sąd zasądził ustawowe odsetki od dnia 12 listopada 2011 roku. W piśmie procesowym z dnia 28 stycznia 2015r. powód rozszerzył żądanie co do wysokości i co do okresu, za który dochodził odszkodowania – od 1 kwietnia 2011r. do listopada 2014 roku. W związku z powyższym, od kwoty odszkodowania zasądzonego za ten okres czasu (tj. różnicy między należnym wynagrodzeniem a wpłatami dokonanymi przez pozwaną za wskazany okres czasu), czyli od kwoty 92 258 zł 23 gr Sąd zasądził ustawowe odsetki od dnia 26 marca 2015r. Kwota 92 258 zł 23 gr została wyliczona w następujący sposób: 284 359 zł 20 gr + 65 402 zł 61 gr = 349 761 zł 81 gr – 255 364 zł 69 gr /wpłaty pozwanej za w/w okres/ = 94 397 zł 12 gr – 2 138 zł 89 gr /należność za grudzień 2014r./ = 92 258 zł 23 gr. Powód przesłał pozwanej powyższe pismo z dnia 28 stycznia 2015r. listem poleconym nadanym w dniu 29 stycznia 2015r. (k. 2436 tom XIII). W dacie wysłania przez Sąd tegoż pisma pełnomocnikowi pozwanej, tj. w dniu 18 marca 2015r., pozwana dysponowała już powyższym pismem doręczonym jej wcześniej przez pełnomocnika powoda (k. 2732). Dlatego też, zasądzenie odsetek za opóźnienie od daty po upływie 7 dni od wysłania przesyłki poleconej przez Sąd, tj. od 26 marca 2015 roku niewątpliwie nie jest krzywdzące dla pozwanej. Na marginesie należy dodać, iż zgodnie z aktualnymi poglądami orzecznictwa, regulacja dotycząca doręczeń między profesjonalnymi pełnomocnikami ma również zastosowanie w stosunku do pisma rozszerzającego powództwo (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 19 maja 2015r., I ACa 297/15, LEX nr 1746815; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 listopada 2014r., I ACa 733/14, LEX nr 1623926). Natomiast ustawowe odsetki od kwoty 2 138 zł 89 gr obejmującej należność zasądzoną za grudzień 2014 roku (tj. różnicę między kwotą należną tytułem wynagrodzenia a kwotą zapłaconą przez pozwaną), Sąd zasądził ustawowe odsetki od dnia 24 lipca 2015 roku. Pismo procesowe z dnia 1 lipca 2015r. (k. 2612-2615 tom XIV) zostało bowiem doręczone pełnomocnikowi pozwanej w dniu 23 lipca 2015r. (k. 2627 tom XIV). O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. Powód w toku procesu poniósł koszty obejmujące: koszty zastępstwa procesowego w kwocie 7 200 zł i 360 zł, opłatę tymczasową od roszczenia o zaniechanie – 1 000 zł (k. 464 tom III), opłatę od pozwu – 32 090 zł (k. 454, 609a tom III), opłatę od rozszerzonego powództwa – 452 zł (k. 637, 679 tom IV), opłatę od rozszerzonego powództwa – 32 586 zł (k. 2451 tom XIII), opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (k. 38). Pozwana poniosła koszty obejmujące: koszty zastępstwa procesowego w kwocie 7 200 zł i 360 zł, opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł (k. 607 tom III) i wynagrodzenie biegłego w kwocie 5 313 zł 60 gr. Powód wygrał w całości w zakresie żądania zaniechania naruszania. Wobec powyższego, należy mu się zwrot kosztów procesu w całości w odniesieniu do tego żądania, tj. w kwocie 1 360 zł (opłata od roszczenia o zaniechanie w kwocie 1 000 zł + koszty zastępstwa procesowego – 360 zł). Łącznie koszty procesu w odniesieniu do roszczenia o zapłatę wyniosły kwotę 84 875 zł 60 gr. Powód wygrał proces w zakresie żądania zapłaty w 26%, pozwana w 74%. Po stosunkowym rozdzieleniu kosztów pozwana powinna zwrócić powodowi kwotę 9 537 zł 06 gr (odnośnie powództwa o zapłatę) tytułem kosztów procesu, według następującego wyliczenia: 84 875 zł 60 gr × 26/100 (koszty, które powinna ponieść pozwana) – 12 530 zł 60 gr (koszty, które pozwana faktycznie poniosła w toku procesu co do żądania zapłaty) = 9 537 zł 06 gr (koszty do dopłaty przez pozwaną) lub 84 875 zł 60 gr × 74/100 (koszty, które powinien ponieść powód) – 72 345 zł (koszty, które faktycznie powód poniósł co do roszczenia o zapłatę) = - 9 537 zł 06 gr (koszty do zwrotu na rzecz powoda). Łącznie zatem pozwana powinna uiścić na rzecz powoda kwotę 10 897 zł 06 gr tytułem zwrotu kosztów procesu. Koszty sądowe poniesione w toku procesu przez Skarb Państwa obejmowały: wynagrodzenie biegłego w kwocie 2 582 zł 03 gr (k. 2017 tom XI) i w kwocie 631 zł 81 gr (k. 2710). Razem – 3 213 zł 84 gr. Stosownie do art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2010r., nr 90, poz. 594 ze zm.) Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa od pozwanej kwotę 835 zł 60 gr (tj. w części, co do której pozwana przegrała roszczenie o zapłatę – 26%) i od powoda kwotę 2 378 zł 24 gr (tj. w części, co do której powód przegrał roszczenie o zapłatę – 74%) – tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych. ZARZĄDZENIE 1. (...) (...). E. T. i (...) (...) (...). (...); 2. (...) (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (...) (...) (...) (...); 3. (...) (...) (...).; 4. (...) (...).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.