Sygn. akt VIII Ga 50/16 POSTANOWIENIE Dnia 16 czerwca 2016r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący SSO Elżbieta Kala (spr.) Sędzia SO Wiesław Łukaszewski Sędzia SR del. Jacek Wojtycki Protokolant Katarzyna Burewicz po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016r. w Bydgoszczy na rozprawie sprawy z wniosku: (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z udziałem: H. S. o wpis zmian do Krajowego Rejestru Sądowego na skutek apelacji H. S. od postanowienia Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 7 grudnia 2015r. sygn. akt BY XIII Ns Rej. KRS/012108/15/474 postanawia : oddalić apelację. SSO Elżbieta Kala SSO Wiesław Łukaszewski SSR del Jacek Wojtycki Sygn. akt VIII Ga 50/16 UZASADNIENIE (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. domagał się dokonania wpisu informacji o zmianie adresu oraz siedziby tej spółki, a ponadto ujawnienia zmian w zarządzie (wykreślenia danych H. S. jako prezesa zarządu i wpisania w to miejsce J. J.) oraz wykreślenia wspólnika Ł. S.. Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r. (sygn. akt BY XIII Ns-Rej. KRS 9922/15/008) referendarz sądowy zarządził wpis informacji o zmianie adresu oraz siedziby wnioskodawcy, a ponadto wykreślenie danych H. S. jako prezesa zarządu i wpisania w tym charakterze J. J., oddalił natomiast wniosek w części dotyczącej wykreślenia danych wspólnika Ł. S.. W uzasadnieniu odmowy uwzględnienia w tym zakresie wniosku podkreślono, że nie został przedłożony dokument uzasadniający dokonanie żądanego wykreślenia w postaci umowy zbycia 1 udziału należącego do Ł. S. na rzecz J. S.. Ustalono natomiast, że w innej sprawie - zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygnaturą BY XIII Ns-Rej KRS 7501/15/419 - przedmiotem żądania jest ujawnienie w Rejestrze informacji, że Ł. S. posiada 4 udziały o wartości 2.000 zł, natomiast J. S. jeden udział o wartości 500 zł. Do tego właśnie wniosku załączona została umowa sprzedaży udziałów pomiędzy tymi osobami z dnia 18 marca 2014 r. i to w tej sprawie ocenie Sądu podlegać będzie skuteczność zbycia ww. udziału. Skargę na powyższe orzeczenie referendarza sądowego - w zakresie rozstrzygnięcia o dokonanym wpisie - złożyła w imieniu spółki będącej wnioskodawcą H. S. twierdząc, iż działa ona w charakterze prezesa jej zarządu. Podniosła przy tym, iż jej odwołanie z tej funkcji miało być pozbawione skutków prawnych. Zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2015 r. połączono do wspólnego rozpoznania powyższą sprawę z opisanym niżej wnioskiem złożonym w imieniu spółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w B. o wpis zmian w rejestrze przedsiębiorców. W sprawie tej (sygn. akt BY XIII Ns-Rej KRS 13036/15/605, wszczętej i prowadzonej poprzednio pod sygnaturą BY XIII Ns-Rej KRS 5840/15/463) - wnioskodawca domagał się zarejestrowania zmiany § 3 umowy spółki z dnia 13 czerwca 2015 r. i wpisania związanej z tym zmiany siedziby i adresu spółki, a także zmian w składzie zarządu polegających na wykreśleniu danych H. S. i wpisaniu prezesa zarządu Ł. P.. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2015 r. referendarz sądowy oddalił powyższy wniosek z tym uzasadnieniem, iż wprawdzie zgodnie z umową spółki użytkownik udziału jest uprawniony do wykonywania prawa głosu na Zgromadzeniu Wspólników, jednak z oświadczenia M. W. - złożonego w toku powyższego postępowania - wynika, iż J. S. zrzekł się tego prawa w dniu 1 stycznia 2015 r. Nadto w innej sprawie rejestrowej (sygn. akt BY XIII Ns-Rej KRS 7501/15/419) przedłożono umowę sprzedaży 1 udziału w kapitale zakładowym tej spółki zawartą w dniu 18 marca 2014 r. pomiędzy Ł. S. jako sprzedającym a J. S. jako kupującym. Wskazując na sprzeczność powyższych dokumentów referendarz sądowy uznał, że brak jest podstaw do ustalenia, czy Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników było w dniu 13 czerwca 2015 r. uprawnione do skutecznego podejmowania uchwał. Skargę na powyższe postanowienie - wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia (z powołaniem się na odebranie odpisu postanowienia przez osobę nieuprawnioną, co zostało potwierdzone jej pisemnym oświadczeniem z dnia 17 sierpnia 2015 r.) - złożył wnioskodawca domagając się dokonania wpisu zgodnie z wnioskiem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że J. S. był uprawniony do wykonywania prawa głosu ze wszystkich udziałów jako ich użytkownik (od dnia 18 marca 2014 r. przysługiwał mu także 1 udział w kapitale zakładowym, jednak ta okoliczność nie została ujawniona w rejestrze, ani też wobec spółki). Nie doszło natomiast do wygaśnięcia czy też zrzeczenia się przez uprawnionego prawa użytkowania, a rzekome oświadczenia M. W., a także J. S. w tym przedmiocie nie są zgodne z rzeczywistością (wypełniono w tym celu pusty blankiet z wcześniej złożonym podpisem J. S., niezgodnie z wiedzą i wolą uprawnionego). Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2015 r. Sąd przywrócił wnioskodawcy termin do złożenia w tej sprawie skargi na postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 lipca 2015 r. (art. 168 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c). Zaskarżonym postanowieniem z dn. 7.12.2015 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy postanowił dokonać wpisu zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym KRS (...) poprzez wykreślenie dotychczasowych wpisów dotyczących siedziby i adresu spółki (...) Spółka z o.o., wpisanie zmiany § 3 umowy spółki dokonanej aktem notarialnym z dn. 13.06.2015 r. W pkt-cie II utrzymał w mocy pkt I postanowienia Referendarza sądowego z dnia 13.10.2015 r., natomiast w pkt-cie III oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że w niniejszym postępowaniu rejestrowym przedmiotem oceny Sądu - w każdej ze spraw było ustalenie, czy J. S. posiadał uprawnienie do wykonywania prawa głosu z całości udziałów w kapitale zakładowym spółki (...) sp. z o.o. przysługujące mu z mocy umowy ich użytkowania zawartych przez niego z każdym z jej wspólników (M. W. i Ł. S.). Sąd rejestrowy stanął na stanowisku dopuszczalności skargi złożonej w imieniu wnioskodawcy przez osobę, która twierdzi, iż działa w imieniu spółki jako prezes jej zarządu — gdy jako podstawa faktyczna zaskarżenia powołane zostały okoliczności według których mająca stanowić podstawę wpisu uchwała nie została w rzeczywistości podjęta przez uprawnione osoby - uznając, iż przed prawomocnym rozstrzygnięciem co do meritum nie można w sposób wiążący przesądzić o uprawnieniu konkretnych osób „podających" się za reprezentantów podmiotu podlegającego obowiązkowi wpisu w rejestrze. Sąd rejonowy wskazał następnie, że z dokumentu, którego kopię w dniu 15 czerwca 2015 r. załączono do wniosku w sprawie BY XIII Ns-Rej 5840/15/463 (obecnie będącego także przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie), oznaczonego jako (...) SPÓŁKI Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ W (...) Z DNIA 21.06.2013 r.", opatrzonego pieczątką spółki i podpisanego przez ówczesnego prezesa jej zarządu J. J. ( k. 292-293 akt rejestrowych) - zawierającego adnotację o użytkowaniu - można wyprowadzić wniosek, że już wówczas wobec spółki spełniony został wymóg zawiadomienia o zawartych umowach użytkowania udziałów przez J. S.. Było więc ono wobec spółki skuteczne (art. 188 § I w zw. z art. 187 § 1 k.s.h.). Fakt posiadania przez zarząd spółki wymaganej w tym zakresie informacji przynajmniej od kwietnia 2015 r. wynika także z powołania się przez ówczesnego prezesa zarządu H. S. - w dokumentach przedłożonych przy piśmie złożonym Sądowi w dniu 23 kwietnia 2015 r. - na rzekome wygaśnięcie stosunku użytkowania na skutek jednostronnego oświadczenia M. W. z dnia 4 marca 2015 r. (k. 689, 702-702 v. i 708 akt rejestrowych). Ta okoliczność jest wreszcie potwierdzona także przez oświadczenie H. S. z dnia 13 czerwca 2015 r. potwierdzające fakt przekazania jej informacji o treści uchwały Nr 2 Zgromadzenia Wspólników z tego dnia - na którym prawo głosu z wszystkich udziałów wykonywał J. S. jako ich użytkownik (dokument przedłożony w sprawie BY XIII Ns-Rej 5840/15/463). W ocenie Sądu Rejonowego, w tym zakresie uzasadnione jest zatem posłużenie się konstrukcją domniemania faktycznego o którym mowa w art. 231 k.p.c., skoro fakt poinformowania spółki o zawarciu umów użytkowania wynika z innych ustalonych faktów. Sąd Rejonowy podkreślił, że nie zastrzeżono w treści umów użytkowania - zawartych na czas określony 20 lat - trybu oraz powodów wcześniejszego ich rozwiązania. Wynika z tego, że nie było dopuszczalne wcześniejsze rozwiązanie takiego terminowego stosunku na skutek jednostronnego oświadczenia samego tylko wspólnika (tak - na tle stosunku umowy najmu lub dzierżawy zawartej na czas oznaczony - Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 21 grudnia 2007 r., III CZP 74/07, OSNC 2008, nr 9, poz. 95). W dalszej kolejności Sąd rejonowy podniósł, że w jego ocenie wzgląd na zasady pewności i bezpieczeństwa obrotu, a także stabilność stosunków prawnych wymaga aby oświadczenie użytkownika udziałów w spółce o zrzeczeniu się takiego prawa (art. 246 § 1 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h.) zostało pod rygorem nieważności złożone w formie pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym, skoro ewentualne uzupełnienie lub zmiana, a także rozwiązanie takiej umowy wymaga zachowania formy przewidzianej w celu jej zawarcia, a nie mamy tutaj do czynienia z „odstąpieniem" lub „wypowiedzeniem" (art. 77 § 1 i 3 k.c). Sąd rejestrowy powołał się przy tym na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony m.in. w uchwale z dnia 19 maja 2006 r., III CZP 26/06, OSNC 2007, Nr 3, poz. 39 oraz w postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2005 r., II CK 34/05, OSNC 2006, nr 7-8, poz. 125, a także w uzasadnieniu uchwały z dnia 23 sierpnia 2006 r. III CZP 60/06, OSNC 2007, Nr 6, poz. 81 - gdzie podkreślono, iż do oświadczenia o zrzeczeniu się prawa w drodze analogii zastosowanie znaleźć powinny wymagania dotyczące formy szczególnej niezbędnej dla ustanowienia i przeniesienia danego prawa. W konsekwencji Sąd Rejonowy uznał, że J. S. jako użytkownik wszystkich udziałów w spółce - któremu przysługiwało z mocy tego prawa uprawnienie do udziału i wykonywania prawa głosu - mógł wykonywać w tym zakresie uprawnienia każdego z udziałowców na Zgromadzeniach Wspólników w dniu 13 czerwca 2013 r. (gdzie był reprezentowany przez pełnomocnika M. B. na podstawie udzielonego na piśmie pełnomocnictwa - a zatem z zachowaniem wymogu jego ważności z art. 243 § 2 k.s.h.), a także w dniu 12 sierpnia 2015 r. (gdzie występował osobiście). W obu przypadkach nie można zatem zdaniem Sądu Rejonowego kwestionować, że był na nich reprezentowany cały kapitał zakładowy, dlatego też uchwały mogły być jednomyślnie podjęte pomimo braku formalnego zwołania zgromadzenia wspólników (art. 240 k.s.h.). Uzasadniało to zarejestrowanie zmian wynikających z podjętych na tych Zgromadzeniach uchwał - tak gdy chodzi o zmianę umowy spółki w zakresie jej siedziby (art. 255 § 1 i 3 w zw. z art. 157 § 1 pkt 1 k.s.h.), jak i zmian w zarządzie (art. 201 § 4 k.s.h.). Jedynie gdy chodzi o tą ostatnią zmianę oddaleniu podlegał wniosek o ujawnienie w Rejestrze Ł. P. jako członka zarządu, skoro został on następnie odwołany z tej funkcji -uchwałą nr 5 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 12 sierpnia 2015 r. Żadnego znaczenia w ocenie Sądu Rejonowego dla rozstrzygnięcia nie mogły mieć natomiast dalsze okoliczności podnoszone przez skarżącą. Ewentualne podjęcie uchwały dotyczącej zmian w zarządzie w dniu 3 sierpnia 2015 r. przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników, które miało się rozpocząć w dniu 31 lipca 2015 r. - objętych protokołem sporządzonym przez notariusza J. N. w B. (Repertorium A numer (...)) - nie stanowi przeszkody do uwzględnienia wniosku, skoro później, bo w dniu 12 sierpnia 2015 r. podjęta została także uchwała nr 3 o odwołaniu z funkcji prezesa zarządu H. S., która miała być powołana na tą funkcję w dniu 3 sierpnia 2015 r. Także zawarcie w dniu 23 czerwca 2015 r. umowy zbycia 10 udziałów przez wspólnika M. W. na rzecz (...) sp. z o.o. w W. nie mogło być zdaniem Sądu Rejonowego uznane za skuteczne, skoro w § 10 ust. 2 umowy spółki postanowiono, że zbycie udziałów osobom trzecim wymaga zgody zgromadzenia wspólników podjętej w formie uchwały, a brak dowodu i nie twierdzono nawet, aby zgoda taka została udzielona. Jak wskazał Sąd Rejonowy, zgodnie z art. 182 § 1 k.s.h. zbycie udziału umowa spółki może uzależnić od zgody spółki albo w inny sposób ograniczyć. Nie jest w orzecznictwie przedmiotem kontrowersji, iż umowa zbycia udziałów, zawarta bez wymaganego zezwolenia spółki (zgromadzenia wspólników), stanowi czynność bezskuteczną, i to zarówno wobec spółki, jak i w stosunkach między stronami. Umowa taka może stać się skuteczna dopiero wtedy, gdy stosowne zezwolenie zostanie udzielone. Chodzi tu zatem o przypadek zgody osoby trzeciej wymaganej do dokonania (art. 63 § 1 k.c.) lub - innymi słowy - do ważności czynności prawnej. Apelację od postanowienia Sądu Rejonowego złożyła H. S.. Zaskarżanemu postanowieniu zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych i prawnych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym poprzez uznanie, że:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.