98 k.p.c. w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 roku, Nr 163 poz. 1349 ze zm.). Na skutek apelacji B. W. od tego orzeczenia, Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 marca 2013 roku uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach zastępstwa procesowego za II instancję. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd II instancji stwierdził, że wojskowa renta rodzinna przysługuje B. W. nieprzerwanie od daty jej przyznania na podstawie decyzji Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia 4 stycznia 1980 roku, wydanej pod rządami przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 1972 roku, Nr 53, poz. 341 ze zm.) - do dziś. Powyższe świadczenie było wypłacane odwołującej do 1997 roku, po czym bez wydania żadnej decyzji organ rentowy zaprzestał jego wypłacania, mimo że renta rodzinna nadal była należna - początkowo na podstawie przepisów w/w ustawy, a następnie na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2004 roku, Nr 8, poz. 66 ze zm.). Natomiast od dnia 1 maja 2007 roku odwołująca ponownie pobierała wojskową rentę rodzinną na podstawie decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia 27 czerwca 2007 roku. Sąd Apelacyjny uznał, że renta rodzinna wypłacana B. W. ponownie od 2007 roku jest świadczeniem przyznanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, nie zaś na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, przy czym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, w przypadku odwołującej nie znajduje zastosowania przepis art. 31 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, umożliwiający otrzymywanie m.in. renty rodzinnej po zmarłym żołnierzu, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową bez ograniczeń wynikających z osiągania przychodów. Sąd II instancji przywołał również treść art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, stanowiącego, iż osobom, którym w dniu wejścia w życie ustawy przysługują emerytury i renty na podstawie przepisów dotychczasowych, wysokość tych świadczeń ustala się na nowo z urzędu, według zasad określonych w ustawie, z tym że emerytury i renty, do których prawo ustalono na podstawie przepisów dotychczasowych, stają się emeryturami i rentami w rozumieniu ustawy. W oparciu o powyższe uregulowanie Sąd Apelacyjny stwierdził, że z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin m.in. wojskowe renty rodzinne przyznane na podstawie przepisów dotychczasowych stają się świadczeniami w rozumieniu nowej ustawy, do których znajdują zastosowanie przepisy powyższej ustawy, także w zakresie możliwości dokonywania potrąceń. Sąd II instancji wskazał, że Sąd Okręgowy nie rozważył, czy potrącenia wynikające z zaskarżonej decyzji zostały ustalone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Sąd Apelacyjny zwrócił również uwagę, że od dnia 4 listopada 2009 roku nastąpiła zmiana przepisu art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin na korzyść osób uprawnionych, gdyż od powyższej daty świadczenie może ulec zmniejszeniu na zasadach wynikających z powyższego przepisu, jednakże nie więcej niż o 25 % jego wysokości. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, brak było natomiast podstaw do zawieszania świadczenia z uwagi na osiąganie przychodu. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy powinien ustalić, czy zmniejszenie wysokości wojskowej renty rodzinnej, a w szczególności potrącenie, którego dokonano z należnego wyrównania za okres od dnia 1 lipca 2011 roku do dnia 31 października 2011 roku na podstawie zaskarżonej decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia 2 listopada 2011 roku nastąpiło zgodnie z uregulowaniami ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, a mianowicie z art. 24 i art. 40 w/w ustawy. Z tych względów Sąd Apelacyjny jak w sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Okręgowy w Białymstoku po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 5 listopada 2015 roku zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że Wojskowe Biuro Emerytalne w B. nie jest uprawnione do: zmniejszenia wysokości wojskowej renty rodzinnej, do której uprawniona jest B. W. powyżej 25 % jej wysokości oraz do potrącenia z należnego B. W. wyrównania wojskowej renty rodzinnej za okres od dnia 1 lipca do dnia 31 października 2011 roku kwoty 13.726,80 złotych na poczet nienależnie pobranego świadczenia (pkt I), oddalił odwołanie w pozostałej części (pkt II) oraz zasądził od Wojskowego Biura Emerytalnego w B. na rzecz B. W. kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt III). Z ustaleń Sądu I instancji wynikało, że w dniu 4 listopada 1979 roku zmarł mąż wnioskodawczyni F. W.. Orzeczeniem z dnia 16 listopada 1979 roku Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. stwierdziła, że jego śmierć pozostawała w związku ze służbą wojskową. W dniu 7 grudnia 1979 roku B. W. złożyła wniosek o ustalenie uprawnień do wojskowej renty rodzinnej po zmarłym mężu. Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie art. 24 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin wdowa miała prawo do renty rodzinnej jeżeli wychowywała co najmniej jedno z dzieci w wieku do lat 18, a jeśli dziecko uczęszczało do szkoły w wieku do 20 lat, albo sprawowała pieczę nad dzieckiem zaliczonym do I lub II grupy inwalidów, albo ukończyła 50 lat życia przed śmiercią żołnierza lub w ciągu 5 lat po jego śmierci. Decyzją z dnia 4 stycznia 1980 roku, wydaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, Wojewódzki Sztab Wojskowy w K. przyznał wnioskodawczyni wojskową rentę rodzinną z tytułu opieki i wychowania córki A. W. - do dnia 31 października 1977 roku (tj. do ukończenia przez córkę 18 lat). Na podstawie powyższej decyzji świadczenie zostało przyznane również małoletniej wówczas A. W. (płatne do rąk matki) oraz W. W. - synowi zmarłego z pierwszego małżeństwa. Z uwagi na to, że śmierć F. W. pozostawała w związku ze służbą wojskową, B. W., stosownie do treści art. 31 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, mogła pracować i jednocześnie pobierać przyznaną jej rentę rodzinną w pełnej wysokości. Po przedłożeniu zaświadczenia o kontynuowaniu nauki przez A. W. prawo do renty rodzinnej wypłacanej odwołującej zostało przedłużone do ukończenia przez A. W. 20 lat, tj. do dnia 31 października 1997 roku. Natomiast z dniem 1 listopada 1997 roku B. W. (stosownie do treści w/w art. 24 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin) utraciła prawo do renty rodzinnej, zaś świadczenie od powyższej daty było wypłacane wyłącznie jej córce A. W.. Z dalszych ustaleń Sądu Okręgowego wynikało, że warunki do przyznania renty rodzinnej B. W. nabyła ponownie z osiągnięciem wieku 50 lat, tj. z dniem 14 kwietnia 2000 roku (już w okresie obowiązywania ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin) jednakże z ponownym wnioskiem o ustalenie prawa do wojskowej renty rodzinnej wystąpiła dopiero 25 maja 2007 roku. Organ rentowy decyzją z dnia 27 czerwca 2007 roku, wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy i ich rodzin przyznał odwołującej prawo do wojskowej renty rodzinnej od dnia 1 maja 2007 roku, tj. od miesiąca złożenia wniosku. Świadczenie zostało przyznane bezterminowo. W decyzji odwołująca została pouczona o obowiązku informowania (...) o podjęciu zatrudnienia, a także o wysokości osiąganego przychodu oraz o każdorazowej podwyżce wysokości przychodu i innych okolicznościach powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczenia albo ograniczenie ich wysokości. W związku z zatrudnieniem odwołującej i osiąganymi przychodami świadczenie podlegało zmniejszeniu w kolejnych latach. W dniu 28 marca 2011 roku do Wojskowego Biura Emerytalnego wpłynęło zaświadczenie o wysokości dochodu osiągniętego przez B. W. od dnia 4 stycznia 2010 roku do dnia 31 grudnia 2010 roku z tytułu umowy zlecenia oraz z tytułu umowy o pracę w 2010 roku. W oparciu o powyższe zaświadczenia organ rentowy decyzją z dnia 28 marca 2011 roku dokonał rozliczenia wojskowej renty rodzinnej w związku przychodami za 2010 rok, wynoszącymi 82.120 złotych i powodującymi zmniejszenie świadczenia o 33.461,40 złotych. Powyższa decyzja wobec jej niezaskarżenia stała się prawomocna. Organ rentowy dwukrotnie wzywał B. W. do uregulowania kwoty 33.461,40 złotych. Pismem z dnia 21 kwietnia 2011 roku (...) przesłało odwołującej druk oświadczenia dotyczącego osiągania dodatkowych przychodów oraz zwróciło się o udzielenie informacji czy w związku z osiągnięciem wieku 60 lat ma ustalone prawo do świadczenia emerytalnego z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz z prośbą o nadesłanie kopii decyzji ZUS. Wobec braku odpowiedzi, organ rentowy zwrócił się do pracodawcy odwołującej o nadesłanie informacji o wysokości osiąganego miesięcznego przychodu. W oparciu o nadesłane zaświadczenie organ rentowy ustalił, że średnie miesięczne wynagrodzenie brutto odwołującej wynosi 7.280 złotych i przekracza kwotę 4.506,30 złotych - tj. 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszony przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Na tej podstawie w dniu 26 maja 2011 roku organ rentowy wydał decyzję zawieszającą od 1 czerwca 2011 roku wypłatę wojskowej renty rodzinnej. Również przedmiotowa decyzja nie została zaskarżona przez odwołującą i jest prawomocna. Pismem z dnia 28 września 2011 roku wnioskodawczyni poinformowała organ rentowy, że od dnia 1 lipca 2011 roku została jej przyznana emerytura. W związku tym, aktualnie zaskarżoną decyzją z dnia 2 listopada 2011 roku (...) wznowiło wnioskodawczyni wypłatę wojskowej renty rodzinnej począwszy od dnia 1 lipca 2011 roku. Z uwagi na to, że wypłatę świadczenia podjęto od dnia 1 listopada 2011 roku organ rentowy naliczył wyrównanie za okres od 1 lipca 2011 roku do dnia 31 października 2011 roku w wysokości 13.726,80 złotych, a następnie kwotę tę zaliczył na poczet zadłużenia w kwocie 33.461,40 złotych - wynikającego z decyzji z dnia 28 marca 2011 roku. Natomiast od dnia 1 listopada 2011 roku pozostała część nienależnie pobranego świadczenia miała podlegać potrąceniu w ratach, z bieżącego świadczenia - w wysokości 50 % świadczenia brutto. Przechodząc do rozważań prawnych nad poczynionymi ustaleniami faktycznymi Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z treścią art. 386 § 6 k.p.c. w przypadku uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku sądu drugiej instancji wiążą zarówno sąd, któremu sprawa została przekazana, jak i sąd drugiej instancji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie, o jakim mowa w przywołanym przepisie oznacza zakaz formułowania ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w uzasadnieniu orzeczenia sądu II instancji. Sąd Apelacyjny w Białymstoku uchylając wyrok Sądu I instancji wskazał, że istotą sprawy była ocena tego czy potrącenia wynikające z zaskarżonej decyzji zostały ustalone zgodnie z przepisami ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, której to oceny Sąd I instancji rozpoznając sprawę po raz pierwszy nie dokonał. Z tego względu Sąd odwoławczy polecił Sądowi Okręgowemu dokonanie stosownych ustaleń. Sąd I instancji podkreślił, że Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu swojego wyroku dokonał wiążącej w niniejszym postępowaniu oceny prawnej wskazując, że wojskowa renta rodzinna wypłacana B. W. ponownie od 2007 roku jest świadczeniem przyznanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin, nie zaś na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Stwierdził, że wiążące dla Sądu Okręgowego było także ustalenie Sądu Apelacyjnego, że w przypadku odwołującej nie znajduje zastosowania przepis art. 31 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin umożliwiający otrzymywanie m.in. renty rodzinnej po zmarłym żołnierzu, którego śmierć pozostaje w związku ze służbą wojskową bez ograniczeń wynikających z osiągania przychodów - stosownie do treści art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin osobom. Sąd Apelacyjny stwierdził, że w oparciu o powyższe uregulowanie z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin m.in. wojskowe renty rodzinne przyznane na podstawie przepisów dotychczasowych stają się świadczeniami w rozumieniu nowej ustawy, do których znajdują zastosowanie przepisy powyższej ustawy, także w zakresie możliwości dokonywania potrąceń. Sąd Okręgowy wskazał, że związany był także oceną prawną Sądu Apelacyjnego odnośnie tego, że w niniejszej sprawie zastosowanie ma zmieniony z dniem 4 listopada 2009 roku przepis art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, zgodnie z którym od powyższej daty świadczenie może ulec zmniejszeniu na zasadach wynikających z powyższego przepisu nie więcej niż o 25 %, jego wysokości i że w przedmiotowej sprawie brak było podstaw do zawieszania świadczenia z uwagi na osiąganie przychodu. Sąd Okręgowy rozpoznając sprawę ponownie zobowiązany był rozpoznać sprawę B. W. przez pryzmat w/w oceny prawnej. Wskazał, że ocena ta ograniczyła go do ustalenia, czy zmniejszenie wysokości wojskowej renty rodzinnej, a w szczególności potrącenie, którego dokonano z należnego wyrównania za okres od 1 lipca 2011 roku do 31 października 2011 roku na podstawie zaskarżonej decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia 2 listopada 2011 roku nastąpiło zgodnie z art. 24 i art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W celu wyjaśnienia istoty sprawy, stosownie do wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu księgowości. Biegła stwierdziła, że art. 40 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin nie dotyczy wojskowej renty rodzinnej, a więc nie ma zastosowania w odniesieniu do wnioskodawczyni. Zauważyła również, że Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu wskazał sposób zmniejszenia renty inwalidzkiej, a nie rodzinnej, podczas gdy zmniejszenie wysokości wojskowej renty rodzinnej, a w szczególności potrącenie z należnego jej wyrównania, a także z bieżącej wypłaty świadczenia, jest zgodne zasadami wynikającymi z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do których odsyła art. 11 o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W opinii uzupełniającej biegła wskazała, że przy przyjęciu, iż art. 40 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych ich rodzin odnosi się nie tylko do emerytur i rent inwalidzkich, ale także do rent rodzinnych – to zmniejszenie renty rodzinnej wnioskodawczyni w 2010 roku (zgodnie z wytycznymi z tego przepisu) wynosiłoby w styczniu i lutym 2010 roku po 397,05 złotych, albowiem kwota przychodu w miesiącach styczeń i luty 2010 roku przekroczyła 70% miesięcznego przeciętnego wynagrodzenia, ale nie więcej niż 130% tej kwoty. Natomiast od marca do grudnia 2010 roku (włącznie) zmniejszenie renty rodzinnej mogło nastąpić po 832,13 złotych, gdyż kwoty przychodów przekroczyły kwotę graniczną 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, a więc kwota świadczenia mogła ulec zmniejszeniu o 25% jej wysokości. Podsumowując biegła wskazała, że w skali roku dopuszczalne byłoby potrącenie na poziomie 9.912,06 złotych, przy czym rozliczenie miesięczne jest korzystniejsze, bowiem kwota nadpłaty w takim wypadku wynosi 9.115,40 złotych. Sąd I instancji stwierdził zatem, że wyliczenie biegłej – które w całości podzielił - nie pozostawia wątpliwości, iż zmniejszenie wysokości wojskowej renty rodzinnej, a w szczególności potrącenie, którego dokonano z należnego wyrównania za okres od dnia 1 lipca 2011 roku do dnia 31 października 2011 roku w kwocie 13.726,80 złotych na podstawie zaskarżonej decyzji Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia 2 listopada 2011 roku nastąpiło niezgodnie z art. 24 i art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawie art.
zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł co do istoty sprawy stwierdzając, że Wojskowe Biuro Emerytalne w B. nie jest uprawnione do zmniejszenia wysokości wojskowej renty rodzinnej do której uprawniona jest B. W. powyżej 25% jej wysokości, jak również nie jest uprawnione do potrącenia z należnego odwołującej wyrównania wojskowej renty rodzinnej za okres od dnia 1 lipca 2011 roku do dnia 31 października 2011 roku kwoty 13.726,80 złotych na poczet nienależnie pobranego świadczenia (pkt I sentencji wyroku). W pozostałym zakresie, na podstawie art.
Sąd I instancji oddalił odwołanie, wskazując, że zakres i przedmiot rozpoznania sądowego wyznacza przedmiot decyzji organu rentowego i żądanie zgłoszone w odwołaniu do sądu. Natomiast przedmiotowa decyzja regulowała zasadniczo trzy kwestie, tj.: podejmowała wypłatę renty rodzinnej; wskazywała, że wyrównanie za okres od dnia 1 lipca 2011 roku do dnia 31 października 2011 roku nie zostanie wypłacone, tylko zaliczone na poczet nienależnie pobranego świadczenia; stanowiła również o tym, że w dalszej kolejności na poczet nienależnie pobranego świadczenia będą dokonywane potrącenia z bieżących świadczeń w ratach w wysokości po 50% przysługującego świadczenia. Tylko więc w przedmiocie tych trzech kwestii Sąd mógł orzec w niniejszym postępowaniu. W pozostałym zakresie żądania wnioskodawczyni (o odsetki, o zasądzenie od organu rentowego kwoty 24.963,90 złotych tytułem nadpłaty świadczenia za 2010 rok oraz o stwierdzenie, że organ rentowy nie był uprawniony do zawieszenia wypłaty świadczenia) podlegały oddaleniu, albowiem nie były objęte przedmiotem zaskarżonej decyzji (pkt II sentencji wyroku). O kosztach zastępstwa procesowego Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 12 ust. 2 oraz § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461) – pkt III sentencji wyroku. Wojskowe Biuro Emerytalne w B. zaskarżyło powyższy wyrok w części pkt I i III zarzucając mu naruszenie: - przepisów prawa materialnego:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.