VI U 1334/14

Sygn. akt VI U 1334/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 października 2015 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Ewa Milczarek Protokolant – sekr. sądowy Sylwia Sawicka po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. w Bydgoszczy na rozprawie odwołań: E. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. z dnia 4 kwietnia 2014 r. i 21 maja 2014 r., znak: (...) w sprawie: E. P. przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w B. o staż pracy 1) zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że zalicza do łącznego stażu pracy ubezpieczonej E. P. okres pracy od 1 stycznia 1977 r. do 18 lipca 1981 r. w (...)Spółdzielni(...)w G. oraz okres pracy od 16 lutego 1982 r. do 9 sierpnia 1988r. w (...) Spółdzielni (...) w I., 2) zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. na rzecz ubezpieczonej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. Na oryginale właściwy podpis. UZASADNIENIE Decyzją z dnia 4 kwietnia 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. rozpoznając wniosek ubezpieczonej E. P. z dnia 26 lutego 2014r., przyznał ubezpieczonej emeryturę od dnia 1 lutego 2014r. we wskazanej w decyzji wysokości. Do ustalania wysokości emerytury organ rentowy uwzględnił ubezpieczonej 13 lat 11 miesięcy i 20 dni okresów składkowych oraz 11 miesięcy i 17 dni okresów nieskładkowych. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w celu ewentualnego uwzględniania okresu zatrudnienia ubezpieczonej w (...) w okresie od 1 lipca 1974r. do 18 lipca 1981r. ubezpieczona winna nadesłać oryginały dokumentów z archiwum „Fart”, z kolei okres zatrudnienia w charakterze agenta od dnia 1 marca 1982r. do dna 9 sierpnia 1988r. ubezpieczona winna udokumentować zaświadczeniem stwierdzającym wymiar czasu pracy, w jakim była zatrudniona oraz wysokość osiąganych wynagrodzeń w poszczególnych miesiącach. Organ rentowy wskazał dodatkowo, że wynagrodzenie za ten okres powinno przekraczać połowę minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w tym okresie. Po uzyskaniu z archiwum „Fart” akt osobowych powódki z okresu zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...)w G. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał kolejną decyzję, oznaczoną datą 21 maja 2015r., w której dokonał ponownego obliczenia emerytury powódki przy uwzględnieniu 16 lat 5 miesięcy i 20 dni okresów składkowych oraz 11 miesięcy 17 dni okresów nieskładkowych. Do stażu ubezpieczeniowego ZUS w dalszym ciągu nie zaliczył ubezpieczonej czasu pracy na umowie agencyjnej w latach 1982- 1988 oraz okresu pracy na rzecz (...) od 1 lipca 1977r. do 18 lipca 1981r. z uwagi na fakt, że od dnia 1 lipca 1977r. powódka stała się członkiem tej spółdzielni rolniczej, a nie przedstawiła ilości dniówek obrachunkowych. Od obu decyzji odwołania wniosła powódka, wnosząc o ponowne przeliczenie wysokości emerytury przy uwzględnieniu do jej stażu ubezpieczeniowego okresu pracy na rzecz (...)Spółdzielni (...)od 1 lipca 1974r. do 18 lipca 1981r., a także okresu zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) w I. w okresie od 16 lutego 1982r. do 9 sierpnia 1998r. Na okoliczność wykonywania i charakteru pracy w spornych okresach ubezpieczona wniosła o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wskazanych w odwołaniu świadków. Odnośnie odmowy przez organ rentowy zaliczenia powódce okresu pracy na rzecz (...) w okresie od lipca 1974r. do lipca 1981r. ubezpieczona wskazała, że praca ta była wykonywana w wymiarze pełnego etatu, a z akt osobowych, których oryginały organ rentowy posiada, wynika wysokość zarobków powódki osiąganych w spornym okresie. Z kolei odnośnie zakwestionowania przez ZUS okresu zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...), ubezpieczona wskazała, że działalność ta polegała na prowadzeniu sklepu nr 38 w Ż. i wykonywana była w wymiarze pełnego etatu. Powódka działała w ramach umowy agencyjnej zawartej ze spółdzielnią z konieczności, gdyż w tamtym okresie jedynie taka forma działalności gwarantowała zaopatrzenie sklepu w towar. Ponadto ubezpieczona wskazała, że zgodnie z obowiązującymi wymogami odnoszącymi się do umowy agencyjnej, opłacała przez cały okres trwania umowy ze Spółdzielnią ryczałt od tej umowy, w którym zawierały się wszystkie opłaty związane z prowadzoną działalnością, w tym również podatki i składki na ubezpieczenie społeczne. Wprawdzie powódka nie dysponuje samą umową, jednak zachowały się dowody wpłat w latach 1986r. -1987r. ryczałtu na rzecz spółdzielni, których kopie powódka dołączyła do odwołania. W odpowiedzi na oba odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji, dodatkowo wskazując, iż załączone kopie dowodów wpłat przez powódkę w latach 1986- 1987r. określonych kwot na rzecz (...) Spółdzielni (...) nie mogą stanowić dowodu na istnienie umowy agencyjnej, bowiem nie wynika z nich tytułem czego były uiszczane. W piśmie procesowym z dnia 23 lipca 2014r. ubezpieczona odnośnie okresu zatrudnienia w (...)Spółdzielni (...)wskazała, że przez cały okres zatrudnienia pracowała w pełnym wymiarze etatu na stanowisku zootechnik. Od lipca 1977r., został członkiem tej spółdzielni, jednak nadal była traktowana jak pracownik. W ramach stosunku pracy wykonywała polecenia bezpośredniego przełożonego, podpisywała codziennie listę obecności, pracowała po 8 godzin dziennie, korzystała z przysługującego jej urlopu wypoczynkowego oraz była ubezpieczona. Ubezpieczona wskazała również, że wynagrodzenie pobierała raz w miesiącu i nie było one uzależnione od zysków spółdzielni. Na rozprawie w dniu 6 listopada 2014r. pełnomocnik ubezpieczonej zmodyfikował żądanie, wnosząc o zaliczenie jako okresu zatrudnienia w (...) I. okresu od 1stycznia 1977r. do 18 lipca 1981r. (okres od 1974 do końca 1976r. został przez ZUS uwzględniony w drugiej decyzji). Nadto pełnomocnik oświadczyła, że cały okres świadczenia pracy na rzecz (...) winien zostać zaliczony jako okres zatrudnienia pracowniczego, gdyż w takim właśnie pracowniczym reżimie powódka świadczyła pracę. Pełnomocnik oświadczyła również, że i z (...) Spółdzielnią (...) łączył powódkę stosunek pracy, mimo, ze formalnie świadczyła ona ta pracę w ramach umowy agencyjnej. W piśmie procesowym z dnia 1 grudnia 2014r. organ rentowy, zobowiązany przez Sąd w tym zakresie, oświadczył, iż nie posiada imiennych rozliczeń składek na ubezpieczenie społeczne powódki w okresie, w którym powódka twierdzi, że łączyła ją umowa agencyjna z (...) Spółdzielnią (...), gdyż w okresie od dnia 1 marca 1982r. do dnia 9 sierpnia (...). Spółdzielnia ta rozliczała się na podstawie deklaracji bezimiennych. Na rozprawie w dniu 2 czerwca 2015r. pełnomocnik powódki po raz kolejny zmodyfikowała wniosek odnośnie żądanie zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego okresu świadczenia pracy na rzecz (...) Spółdzielni (...) w ten sposób, że wniosła, aby okres ten został powódce zaliczony na warunkach ustawy z dnia 19 grudnia 1975r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia . W piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2015r. pełnomocnik powódki podtrzymała swoje sprecyzowane na rozprawie stanowisko, na poparcie którego przytoczyła orzeczenia sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego wydane na kanwie zarówno Dekretu z dnia 4 marca 1976r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin ( mającego zastosowanie do okresu zatrudnienia powódki w (...)) a także ustawy z dnia 19 grudnia 1975r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (które mają zastosowanie do okresu wykonywania umowy agencyjnej). Powołując się na to orzecznictwo pełnomocnik ubezpieczonej wskazała, że jeżeli chodzi o czas, w którym powódka już jako członek (...) Spółdzielni (...) świadczyła pracę, to winien on zostać zaliczony powódce do stażu ubezpieczeniowego z uwagi na to, że zgodnie z w/w dekretem dla zaliczenia roku pracy do okresu zatrudnienia wymaganego do emerytury jest przepracowanie w tym roku wymaganej ilości dniówek obrachunkowych, a nie faktyczny okres pozostawania w ubezpieczeniu. Mimo, iż powódka nie posiada wykazu dniówek obrachunkowych, to okoliczność ilości tych dniówek potwierdziły zeznania przesłuchanych przed sądem świadków. Z kolei odnośnie okresu, w którym powódkę łączyła z (...) Spółdzielnią (...) umowa agencyjna, pełnomocnik powódki wskazała, że fakt zawarcia i wykonywania umowy w spornym okresie potwierdziły zeznania świadków oraz powódki i mimo braku samej umowy należy uznać, że umowa taka łączyła powódka i (...) Spółdzielnię (...). W związku z tym, że fakt realizacji umowy agencyjnej, zdaniem strony powodowej, nie budzi wątpliwości, organ rentowy – w braku innych dowodów pozwalających na precyzyjne ustalanie podstawy wymiaru składki powódki w tym okresie- powinien ten okres uwzględnić, przyjmując jako nie budzącą wątpliwości podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne podstawę wymiaru odpowiadającą za dany rok kalendarzowy sześciokrotności kwoty najniższego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce uspołecznionej. W piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2015r. organ rentowy podtrzymał swoje stanowisko, podkreślając, że w postępowaniu przed organem administracyjnym w sprawie o świadczenie emerytalne środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia nie może być dowód z przesłuchania świadków. Okresu pracy w (...) w czasie, kiedy powódka była jej członkiem organ rentowy zatem nie uwzględnił, gdyż powódka nie przedstawiła wykazu dniówek obrachunkowych, który jest niezbędny, aby okres ten zaliczyć do stażu ubezpieczeniowego. Pełnomocnik powódki w piśmie procesowym z dnia 6 sierpnia 2015r. dodatkowo wskazała, że w czasie, kiedy ubezpieczoną łączyła umowa agencyjna z (...) Spółdzielnią (...), ubezpieczona dokonywała regularnie opłaty składek na ubezpieczenie społeczne za pośrednictwem Spółdzielni i nigdy nie doszło do sytuacji, aby po upływie roku kalendarzowego dokonany został przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwrot składki na rzecz powódki, co miałoby miejsce w sytuacji, gdyby zgodnie z treścią art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących…. po upływie roku kalendarzowego okazałoby się, że w ciągu tego roku przeciętny miesięczny dochód powódki z wykonywania umowy nie osiągnął połowy najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej. Taki rok bowiem nie wliczałby się, zgodnie z zacytowanym przepisem, do okresu ubezpieczenia wymaganego do uzyskania świadczenia emerytalnego i dlatego składki podlegałyby zwrotowi. Do pisma dołączone zostało oświadczenie powódki z dnia 29.07.2015r. o średnim miesięcznym dochodzie jaki osiągała ona w okresie od 16 lutego 1982r. do dnia 9 sierpnia 1988r. W piśmie procesowym z dnia 2 września 2041r. organ rentowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, wskazując, iż oświadczenie powódki z dnia 29.07.2015r. nie stanowi dowodu, w oparciu o który organ rentowy mógłby uwzględnić sporny okres do stażu pracy. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia 17 września 2015r. organ rentowy, zobowiązany w tym zakresie przez Sąd, oświadczył, że (...) Spółdzielnia (...) w spornym okresie rozliczała się na podstawie deklaracji bezimiennych, i mimo, iż ZUS w tym czasie dokonywał zwrotów skałek, nie można stwierdzić, z jakiego tytułu to nastąpiło i czy zwroty te dotyczyły ubezpieczonej. Na rozprawie w dniu 20 października 2015r. pełnomocnik powódki złożyła do akt zezwolenie nr 11/88 z dnia 8 sierpnia 1988r. wydane przez Naczelnika Miasta i Gminy Ż. na wykonywanie przez powódkę działalności na własny rachunek od dnia 9 sierpnia 1988r. oraz decyzję Naczelnika Miasta i Gminy Ż. z dnia 22 lutego 1982r. z treści której wynika, że od dnia 16 lutego 1982r. powódka przeszła na system agencyjny. Pełnomocnicy stron podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska, pełnomocnik powódki wniosła dodatkowo o zasądzenie kosztów procesu od organu rentowego na rzecz powódki według norm przepisanych. Sąd ustalił co następuje: Ubezpieczona E. P. od dnia 1 lipca 1974r. do dnia 31 grudnia 1976r. zatrudniona była przez (...)w B. na pełen etat na stanowisku zootechnika w (...) Spółdzielni (...) w G.. Od dnia 1 stycznia 1977r. ubezpieczona świadczyła pracę na rzecz (...)Spółdzielni (...)w G. już jako członek tej spółdzielni aż do dnia wykluczenia jej ze Spółdzielni w dniu 17 lipca 1981r. Przez cały czas - zarówno w trakcie trwania umowy o pracę jak też w okresie świadczenia pracy na rzecz (...) jako członek spółdzielni ubezpieczenia wykonywała te same obowiązki na stanowisku zootechnika. Zarówno jako pracownik jak i członek Spółdzielni pracowała codziennie w tym samym rozmiarze czasowym, nawet w święta, codziennie co najmniej 8 godzin, a zwykle 10, 12 godzin dziennie. Rzadko korzystała w tych latach z urlopu, bo nie było na to czasu. Jako członek Spółdzielni pracowała w charakterze zootechnika sprawując nadzór nad zwierzętami: krowami, opasami i trzodą chlewną - około 1000 sztuk. W tamtym czasie bydła było 500 sztuk, a krów dojnych około 100 sztuk. Jej zadaniem było koordynowanie wszystkich prac związanych z produkcją zwierzęcą, m.in ubezpieczona opracowywała normy żywieniowe dla bydła i tuczników. Pracę ubezpieczona zaczynała od wczesnych godzin rannych, od ok. godz. 4.00 rano, bo od tej godziny zaczynało się żywienie zwierząt a pracowała do godziny ok. 18.00 w ramach nadzoru nad czynnościami wykonywanymi przez pracowników przy zwierzętach. W przerwach pełnienia tego nadzoru wypełniała stosowną dokumentację. Ubezpieczona podlegała bezpośrednio prezesowi Spółdzielni a potem (...). Miała oddzielne pomieszczenia w biurze, w budynku administracyjnym, w którym gabinet miał prezes, księgowy, mechanizator i zootechnik. Nie była w zarządzie tej Spółdzielni ani nie piastowała w niej żadnego stanowiska. W okresie od 1.01.1977 r. do 18.07.1981 r. w każdym roku przepracowała co najmniej 150 dni pracy. Spółdzielnia sporządzała karty wynagrodzeń, gdzie odnotowana była ilość dniówek obrachunkowych. Ilość dniówek była odnotowywana także na listach płac. Na początku danego roku zarząd Spółdzielni ustalał plan zaliczkowania dniówek. W konkretnym miesiącu danego roku wypłacano wynagrodzenie zaliczkowe a następnie pod koniec roku był sporządzany bilans i wynagrodzenie było wyrównywane zależnie od osiągniętego zysku. Na listach płac wynagrodzenie było obliczone zaliczkowo. Dowód – dokumenty z akt osobowych powódki z (...): świadectwo pracy oraz pismo z dnia 24 lipca 1981r.- zawiadomieniu o podjęciu przez zarząd spółdzielni uchwały o wykluczeniu powódki ze spółdzielni, zeznania świadków: C. M., W. O. – zapis AV na płycie CD – k. 74, zeznania świadków R. S. – zapis AV na płycie CD na k. 135, dowód z zeznań powódki - zapis AV na płycie CD – k. 74, k. 112, W dniu 16 lutego 1982r. Ubezpieczona zawarła z (...) Spółdzielnią (...) umowę agencyjną na prowadzenie sklepu nr 38 w Ż.. Ubezpieczona miała swój lokal i prowadziła w nim sklep owocowo- warzywny już od sierpnia 1981 r. Decyzja o przejściu na system agencyjny podyktowana była trudnościami z zaopatrzeniem sklepu w towar. Sklep był czynny codziennie od 8.00 do 17.00 a w soboty do 13.00, ubezpieczona pracowała w nim sama. W ramach umowy Spółdzielnia zobowiązała się zaopatrywać sklep ubezpieczonej w towar, a ona w zamian za to płaciła ryczałt na rzecz spółdzielni. Co roku ustalano ponownie wysokość ryczałtu i zawierana była odrębna umowa. W ryczałcie zawierały się składki na ubezpieczenie społeczne, podatek dochodowy oraz opłaty na rzecz Spółdzielni za możliwość zakupu towaru, przy czym poszczególne składniki ryczałtu były w umowie wyszczególnione osobno. Kwotę ryczałtu powódka opłacała co miesiąc, co była warunkiem trwania umowy. W przypadku braku wpłat umowa uległaby rozwiązaniu. Powódka rozwiązała umowę agencyjną z (...) Spółdzielnią (...) 9 sierpnia 1988 r. za porozumieniem stron i począwszy od 10 sierpnia 1988 r. rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej na własne nazwisko, bowiem w tym okresie było łatwiej zaopatrzyć sklep, bez konieczności korzystania z rozdzielników Spółdzielni. Nigdy w okresie trwania umowy agencyjnej nie zwrócono jej żadnych składek za konkretny rok. Dowód: zezwolenie nr 11/88 z dnia 8 sierpnia 1988r. wydane przez Naczelnika Miasta i Gminy Ż. na wykonywanie przez powódkę działalności na własny rachunek od dnia 9 sierpnia 1988r. decyzja Naczelnika Miasta i Gminy Ż. z dnia 22 lutego 1982r. – k. 168-169 akta, dowód z zeznań świadków: S. S.