Sygn. akt IV U 1335/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 czerwca 2016r. Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant st. sekr. sądowy Marta Żuk po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2016r. w Siedlcach na rozprawie odwołania J. Ś. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 6 października 2015 r. i 16 listopada 2015 r. znak: (...) oraz decyzji z dnia 1 października 2015 r. znak (...) w sprawie J. Ś. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o prawo do emerytury i o wysokość kapitału początkowego I. zmienia decyzję z 16 listopada 2015 r. i ustala prawo J. Ś. do emerytury od 6 listopada 2015 roku; II. oddala odwołania od decyzji z 1 października 2015 r. i 6 października 2015 r. Sygn. akt: IV U 1335/15 UZASADNIENIE Decyzją z 1 października (...). Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., działając na podstawie art.174 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustalił kapitał początkowy J. Ś. na dzień 1 stycznia 1999r. na kwotę 92 273,50 złotych, przy czym do ustalenia wartości kapitału początkowego przyjął okresy składkowe w wymiarze (...), 3 miesiąc i 8 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 6 miesięcy i 1 dni (decyzja z 1 października 2015r. o ustaleniu kapitału początkowego k.4 akt o ustalenie kapitału początkowego). Następnie decyzją z 6 października 2015r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. działając na podstawie art.184 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze odmówił J. Ś. prawa do emerytury wskazując, że ubezpieczona nie udowodniła, iż do dnia 1 stycznia 1999r. osiągnęła 20 letni okres ubezpieczenia. Organ rentowy podniósł, że udowodniony okres ubezpieczenia wynosi 16 lat, 9 miesięcy i 9 dni i do okresu tego nie doliczono okresu pracy ubezpieczonej w gospodarstwie rolnym rodziców od 19 września 1976r. do 4 maja 1982r., gdyż przedłożone dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie pracy w gospodarstwie rolnym. Przez część w/w okresu ,tj. od 1 marca 1981r. do 30 kwietnia 1981r. ubezpieczona była bowiem zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto gospodarstwo rolne położone było w S., natomiast ubezpieczona wraz z rodzicami zamieszkiwała w miejscowości N. i brak jest informacji o odległości między tymi miejscowościami. Nadto organ rentowy wskazał, że ubezpieczona jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i nie złożyła wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa (decyzja z 6 października 2015r. k.25 akt emerytalnych). W 6 listopada 2015r. ubezpieczona złożyła w organie rentowym odwołanie od obu w/w decyzji wnosząc o zaliczenie do okresu ubezpieczenia wymaganego do nabycia emerytury oraz do ustalenia wysokości kapitału początkowego okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 19 września 1976r. do 4 maja 1982r., gdyż wbrew twierdzeniom organu rentowego stale pracowała w tym gospodarstwie, które położone było w S. oddalonych od miejsca zamieszkania położonego we wsi nowe P. o niespełna 6 km. We wskazanym okresie jako jedyna z rodzeństwa mieszkała z rodzicami i jej praca w gospodarstwie miała istotne znaczenie dla jego prawidłowego funkcjonowania. Do odwołania ubezpieczona dołączyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Odwołania ubezpieczonej od decyzji z 1 października 2015r. i 6 października 2015r. zarejestrowane zostały w tut. Sądzie pod sygnaturami akt IV U 1335/15 i IV U 1336/
- W oparciu o przedłożony przez ubezpieczoną do w/w odwołania, wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa, w dniu 16 listopada 2015r. organ rentowy wydał kolejną decyzję, w której odmówił ubezpieczonej prawa do emerytury wskazując na nieudowodnienie co najmniej 20-letniego okresu ubezpieczenia, jednocześnie wskazał że uchyla wcześniejszą decyzję z 6 października 2015r. w części dotyczącej członkostwa ubezpieczonej w otwartym funduszu emerytalnym i wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w tym funduszu na dochody budżetu państwa (decyzja z 16 listopada 2015r. k.28 akt emerytalnych). Odwołanie od w/w decyzji złożyła ubezpieczona wnosząc o jej zmianę i ustalenie jej prawa do emerytury powołując się na te same okoliczności co we wcześniejszym odwołaniu. Odwołanie to zarejestrowane zostało w tut. Sądzie pod sygnaturą akt IV U 31/
- Postanowieniem z 16 czerwca 2016r. Sąd połączył sprawy z odwołań ubezpieczonej od wszystkich powyższych decyzji celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt IV U 1335/15 (postanowienie k.46 akt niniejszej sprawy - IV U 1335/15). W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie powołując się na argumentację zawartą w zaskarżonych decyzjach (odpowiedzi organu rentowego na odwołania k.4-6, 19-20 i 32 akt niniejszej sprawy). Sąd ustalił, co następuje: Ubezpieczona J. Ś. w dniu (...)2015r. ukończyła (...)rok życia. W dniu 24 września 2015r. wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z wnioskiem o ustalenie prawa do emerytury (wniosek o emeryturę z 24 września 2015r. k.1 akt emerytalnych). Na podstawie przedłożonych do wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczona udowodniła staż ubezpieczeniowy w wymiarze 16 lat, 9 miesięcy i 9 dni, z czego okresy składkowe stanowią 16 lat, 3 miesiące i 8 dni, a okresy nieskładkowe 6 miesięcy i 1 dzień. Ponadto organ rentowy ustalił, że do 1 stycznia 1999r. ubezpieczona osiągnęła staż pracy w szczególnych warunkach w wymiarze 16 lat, 1 miesiąc i 8 dni z tytułu zatrudnienia w Zakładach (...) SA w R. (zaświadczenie o zatrudnieniu z 29 lipca 2015r. k.16-17 akt emerytalnych). Z uwagi na brak wymaganego ustawą okresu ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 20 lat zaskarżonymi decyzjami z 6 października 2015r. i 16 listopada 2015r. organ rentowy odmówił ubezpieczonej przyznania emerytury (zaskarżone decyzje k.25 i 28 akt emerytalnych). Ubezpieczona jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (raport z analizy konta k.27 akt emerytalnych). Do odpisu odwołania od decyzji z 6 października 2015r., które wpłynęło do organu rentowego w dniu 6 listopada 2015r. ubezpieczona przedłożyła wniosek z 20 października 2015r. o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (vide: raport z analizy konta k.21 akt emerytalnych, odwołanie od decyzji z 6 października 2015r. i wniosek ubezpieczonej z 20 października 2015r.o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa k.27 akt emerytalnych). Ubezpieczona urodziła się w dniu (...) w G.. Rodzice ubezpieczonej B. i W. małż. (...) w latach 70-tych i 80-tych XX wieku byli właścicielami gospodarstwa rolnego położonego na terenie wsi S. gmina S. o łącznej powierzchni (...)ha, w tym 2,60 ha użytków rolnych (zaświadczenie Starosty O. z 23 września 2015r. k.14 akt emerytalnych). Rodzice ubezpieczonej mieszkali około 6 km od miejsca położenia w/w nieruchomości rolnych – we wsi N. gmina W.. W miejscu zamieszkania ,tj. w N. znajdowała się posesja, na której stał budynek mieszkalny, budynek gospodarczy oraz budynek dla mniejszych zwierząt ,tj. kur i królików. Natomiast w S. znajdował się jednoizbowy budynek mieszkalny po dziadku ubezpieczonej ze strony ojca oraz obora, stodoła i budynek dla krów. Ubezpieczona od urodzenia mieszkała z rodzicami w N. (zaświadczenie Wójta Gminy w W. z 23 października 2015r. k.26 akt emerytalnych). Po ukończeniu szkoły podstawowej wiosną 1975r., ubezpieczona nie podjęła dalszej nauki. Do końca lutego 1981r. mieszkała z rodzicami i stale pracowała w gospodarstwie rolnym. W dniu 1 marca 1981r. podjęła pierwszą pracę zawodową w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w G., którą kontynuowała przez 2 miesiące – do 30 kwietnia 1981r. (świadectwo pracy z 16 września 2015r. k.15 akt emerytalnych). Po zakończeniu tej pracy (i w okresie jej trwania również) nadal mieszkała z rodzicami do 18 kwietnia 1982r. i pracowała w ich gospodarstwie rolnym (vide: w/w zaświadczenie o zameldowaniu). Następnie wyjechała do pracy na (...) i od 5 maja 1982r. podjęła pracę w Zakładach (...) w R. (zaświadczenie o zatrudnieniu z 29 lipca 2015r. k.16-17 akt emerytalnych). Rodzice ubezpieczonej nie pracowali poza rolnictwem, utrzymywali się z wyłącznie z gospodarstwa rolnego. Na posiadanych gruntach uprawiane było zboże, ziemniaki, siano oraz warzywa – cebula, buraki i owoce – truskawki i porzeczki. W gospodarstwie hodowane były na stałe 2 sztuki krów oraz jałówki – około 4 sztuk, a ponadto trzoda chlewna – około 6 sztuk jednocześnie, a także kury, kaczki, gęsi i króliki. Z N. do S. rodzice ubezpieczonej i sama ubezpieczona najczęściej jeździli rowerami, a w późniejszym okresie samochodem marki Ż., który zakupił ojciec ubezpieczonej. Od ukończenia
- roku życia ,tj. od 18 września 1976r. do podjęcia pierwszej pracy zawodowej ,tj. do 28 lutego 1981r. ubezpieczona codziennie pracowała w gospodarstwie rolnym i wykonywała wszystkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego – na co dzień doiła krowy, przygotowywała paszę dla zwierząt, karmiła zwierzęta, pieliła warzywo i owoce, a w sezonach wiosenno-letnich dodatkowo zbierała warzywo i owoce, pracowała przy żniwach, sianokosach, wykopkach oraz wykonywała inne aktualnie potrzebne prace. Prace w gospodarstwie rolnym zabierały ubezpieczonej w okresach jesienno-zimowych około 8 godzin dziennie, a w okresach wiosenno-letnich nawet kilkanaście godzin dziennie. W rozpatrywanym okresie ubezpieczona jako jedyne dziecko zamieszkiwała z rodzicami. Miała dwóch starszych braci – odpowiednio o 6 i 12 lat, ale obaj pracowali już w W.. W tych okolicznościach praca ubezpieczonej w gospodarstwie rolnym miała istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania tego gospodarstwa (zeznania świadków: W. K. k.47 i A. S. k.47-47v akt sprawy oraz zeznania ubezpieczonej k.47v i 46v-47 akt sprawy). Sąd zważył, co następuje: Uwzględnieniu podlegało odwołanie J. Ś. od decyzji z 16 listopada 2015r. odmawiającej jej prawa do emerytury. Zgodnie z art.184 ust.1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2009r. Nr 153, poz.1227 ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego przewidzianego w art.32, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy ,tj. w dniu 1 stycznia 1999r. osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn oraz osiągnęli okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art.27 ustawy, a także nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl przywołanego wyżej art.32 ust.1 i 4 ustawy pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przysługuje emerytura w wieku 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, a w myśl przywołanego wyżej art.27 ustawy wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Zgodnie z §4 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz.43 ze zm.) pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A załącznika do rozporządzenia, nabywa prawo do emerytury w w/w wieku jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia (co najmniej 20 lat kobieta), w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ponadto zgodnie z §2 ust.1 przedmiotowego rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Rozstrzygnięcie sprawy wymagało zbadania, czy ubezpieczona spełnia przesłankę ogólnego okresu ubezpieczenia w wymiarze co najmniej 20 lat. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczona legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, osiągnęła wymagany ustawą wiek oraz złożyła wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa. Ubezpieczona podniosła, że posiada 20-letni okres ubezpieczenia, gdyż do okresu tego doliczyć należy okres jej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od ukończenia
- roku życia ,tj. od 18 września 1976r. do 4 maja 1982r. ,tj. do chwili podjęcia pracy zawodowej na Śląsku - w R.. Przeprowadzone przez Sąd postępowanie dowodowe wykazało słuszność twierdzeń ubezpieczonej, przy czym do uzupełnienia okresu wymaganego do nabycia emerytury wystarczający jest okres od ukończenia przez ubezpieczoną
- roku życia do podjęcia pierwszej pracy zawodowej – w SP ZOZ w G. ,tj. od 18 września 1976r. do 28 lutego 1981r., co stanowi 4 lata, 5 miesięcy i 13 dni. Przeprowadzone przez Sąd i omówione wyżej dowody nakazały bowiem uznać, że w całym tym okresie ubezpieczona stale – w wymiarze co najmniej 4 godziny dziennie pracowała w gospodarstwie rolnym rodziców i praca ta miała istotne znaczenie dla funkcjonowania tego gospodarstwa. W rozpatrywanym okresie ubezpieczona jako jedyna spośród dzieci mieszkała z rodzicami i nie uczyła się już, a jeszcze nie pracowała zawodowo (po szkole podstawowej nie kontynuowała nauki), a zatem uzasadnione i zgodne z doświadczeniem życiowym jest stwierdzenie, że praca ubezpieczonej stanowiła wydatną pomoc dla rodziców. Wskazać przy tym należy, że odległość w wymiarze około 6 km, dzieląca miejsce zamieszkania rodziny - w N. od S., gdzie znajdowały się nieruchomości rolne nie była na tyle duża, aby nie można było pokonywać jej codziennie, a nawet kilka razy w ciągu dnia. Dlatego zgodnie z art.10 ust.1 pkt 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Sąd uznał, że okres pracy ubezpieczonej w gospodarstwie rolnym od 18 września 1976r. do 28 lutego 1981r. podlega doliczeniu do okresu wymaganego do emerytury, sprawiając że ubezpieczona legitymuje się 20-letnim okresem ubezpieczenia. Reasumując uznać należało, że na dzień 1 stycznia 1999r. ubezpieczona spełnia przesłankę 20-letniego okresu ubezpieczenia. Mając to na uwadze Sąd na podstawie art.477 14§2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję z 16 listopada 2015r. i ustalił, że J. Ś. przysługuje prawo do emerytury od 6 listopada 2015r. ,tj. od dnia, w którym złożyła ona wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa (vide: ustalenia faktyczne). Oddaleniu podlegało natomiast odwołanie ubezpieczonej od decyzji z 6 października 2015r. odmawiającej jej prawa do emerytury z uwagi na to, że we wskazanej dacie ubezpieczona była członkiem otwartego funduszu emerytalnego, a nie złożyła jeszcze w/w wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa, co stanowi przesłankę nabycia prawa do emerytury. Nieuzasadnione okazało się również odwołanie ubezpieczonej od decyzji z 1 października 2015r. o ustaleniu kapitału początkowego, w którym wniosła ona o zaliczenie do ustalenia wysokości kapitału w/w okresu pracy w gospodarstwie rolnym. Przepisy ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie przewidują bowiem uwzględnienia do wyliczenia kapitału początkowego okresu pracy w gospodarstwie rolnym – art.174 ust.2 powyższej ustawy. Mając to na uwadze na podstawie art.477 14§1 kpc Sąd orzekł jak w pkt II sentencji wyroku.