k.c., zgodnie bowiem z powołanym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, co w tym przypadku ma miejsce”. Ponadto postanowienie to może stanowić klauzulę niedozwoloną, o której mowa w art. 385 3 punkt 2 k.c, gdyż nieobecność konsumenta na odbiorze technicznym może wyłączać lub istotnie ograniczać odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Naruszenie interesu konsumenta, w obydwu porównywanych postanowieniach, polega zatem również na tym, iż umożliwia kontrahentowi konsumenta dokonanie stwierdzenia zgodności świadczenia z umową bez faktycznego udziału konsumenta, co stanowi w świetle art. 385 3 pkt.11 k.c. niedozwolone postanowienie umowne. Zatem skutkiem niestawienia się konsumenta na odbiór mieszkania jest zagwarantowana w postanowieniu na rzecz kontrahenta konsumenta, możliwość dokonania odbioru mieszkania jednostronnie przez Sprzedającego, a to w istocie przekłada się na uprawnienia z rękojmi i gwarancji. W powyższym zakresie, zarówno hipoteza jak i dyspozycja zakwestionowanego postanowienia jest identyczna jak hipoteza i dyspozycja klauzuli wpisanej do rejestru „W razie niestawiennictwa Kupującego w wyznaczonym terminie, sprzedawca dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy...”.W konsekwencji stosowania postanowienia zakwestionowanego, w sytuacji dokonywania przez (...) jednostronnego odbioru lokalu, wyłącznie od jego woli zależy, jakie i czy w ogóle, zamieści w protokole odbioru lokalu, informacje o jawnych wadach tego lokalu. Kolejna klauzula, zawarta w pkt. I sentencji decyzji, zdaniem Sądu jest tożsama z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 1936. Wskazane postanowienie określa, że korespondencja uważana będzie za odebraną nawet w przypadku braku odbioru, z datą upływu terminu do jej odbioru. Przytoczone postanowienia całkowitym ryzykiem czynności doręczenia pisma obciążają konsumenta i dlatego naruszają jego interesy oraz są sprzeczne z dobrymi obyczajami. W konsekwencji postanowienia te należy uznać za niedozwolone w świetle przepisu art.
K tożsamość wskazanych wyżej postanowień wynika z faktu, iż stosownie do art. 61 k.c. oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. W ocenie Prezesa UOKiK w/w postanowienia wpisane do rejestru i stosowane przez Spółkę pozwalają na dokonanie wiążącej interpretacji umowy w zakresie uznania, że doszło do skutecznego doręczenia skierowanych do konsumenta oświadczeń przedsiębiorcy, w przypadku braku ich odbioru. W sytuacji opisanej w zakwestionowanym postanowieniu i postanowieniu wpisanym do rejestru konsument może zostać pozbawiony możliwości rzeczywistego zapoznania się z oświadczeniem woli przedsiębiorcy, a jednocześnie narażony będzie na jego skutki. W istocie następuje w niniejszym wypadku przełamanie zasady doręczenia z art. 61 k.c. Skutek awizowania jest znany k.p.c., ale wtedy przepisy postępowania cywilnego przewidują instytucje podważania domniemania doręczenia (wniosek o przywrócenie terminu). Zapis §11 ust. 1 wzorca w połączeniu z §6 ust. 2 może doprowadzić do sytuacji, że konsument nigdy nie zapozna się z protokołem wysłanym listem poleconym. Następna w kolejności klauzula również, zdaniem Sądu, jest tożsama z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 1207 oraz 1482. Przytoczone postanowienia całkowitym ryzykiem czynności doręczenia pisma obciążają konsumenta i dlatego naruszają jego interesy oraz są sprzeczne z dobrymi obyczajami. W konsekwencji zakwestionowane postanowienie należy uznać za niedozwolone w świetle przepisu art.
Klauzule posługują się „starym”, „ostatnim”, „w umowie” adresem, co stanowi jedynie inne określenie adresu znanego/poprzedniego. Ostatnia z klauzul znajdujących się w punkcie I decyzji Prezesa UOKiK, zdaniem Sądu jest tożsama z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 922 oraz 1438. W ocenie Sądu, słuszne jest stanowisko Prezesa UOKiK, iż przedmiotowy zapis spełnia przesłanki art. 385 3 pkt 23 k.c. We wzorcu przewidziano zapis o poddaniu sporu do rozpoznania przez sąd według miejsca położenia nieruchomości. Wyłączenie zasady właściwości ogólnej i przemiennej sądu może stanowić dodatkową dolegliwość dla kupującego a także ograniczać realizację przysługujących mu uprawnień i można również uznać za niedozwolone w świetle przepisu art.
Stosowane postanowienie narzuca konsumentowi wyłączną właściwość sądu do rozpatrywania sporów wynikłych z umowy, mimo że art. 34 k.p.c. stanowi, iż powództwo o wykonanie umowy można wytoczyć nie tylko przed sąd miejsca siedziby pozwanego, ale także przed sąd miejsca wykonania umowy. Zapis umowy narzuca zaś wytoczenie powództwa przed sądem położenia nieruchomości, co jest dozwolone, ale tylko dla przypadków powództw wskazanych w art. 38 §1 k.p.c. Tym samym postanowienie stanowi odpowiednik niedozwolonego postanowienia wzorca umowy wskazanego w art. 385 pkt 23 k.c., gdyż wyłączają przewidzianą prawem możliwość wyboru przez konsumenta sądu, przed którym wytoczy on powództwo. Klauzula zaś narzuca właściwość wyłączną sądu miejsca położenia nieruchomości na spory zobowiązaniowe, dla których ten sąd nie jest wyłączny. W konsekwencji powyższego należy uznać, że Prezes UOKiK trafnie przyjął, iż odwołujący stosował postanowienia wzorców umów analogiczne w swej treści do wpisanych do rejestru wzorców umownych uznanych za niedozwolone, co stanowiło praktykę przeciwko zbiorowym interesom konsumentów, określoną w art. 24 ust. 2 pkt 1 uokik. Pierwsza klauzula, zawarta w pkt. II sentencji decyzji, zdaniem Sądu jest tożsama z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 882, 883 oraz
k.c., przewidując swoiste domniemanie faktyczne, że 14-dniowe opóźnienie płatności jest równoznaczne z wyrażeniem woli odstąpienia nabywcy od Umowy. Nie sposób przyjąć, że takie opóźnienie jest wyrazem woli odstąpienia nabywcy od Umowy, może ono wynikać np. z przejściowego pogorszenia się sytuacji materialnej konsumenta, który nie jest w stanie dokonać płatności w terminie. Ponadto należy wskazać, że odstąpienie od umowy jest prawem kształtującym i nie należy go domniemywać. Abuzywny charakter zapisu kwestionowanego postanowienia jawi się w arbitralnym ukształtowaniu obrotu gospodarczego i przyznaniu Spółce uprawnienie do dokonywania wiążącej interpretacji umowy, co jest wspólną cechą klauzul tożsamych. Ostatnia z klauzul ujętych w punkcie II przedmiotowej decyzji, zdaniem Sądu jest tożsama z treścią postanowień wpisanych do Rejestru pod pozycją 1379 oraz 1540. Sąd przychyla się do stanowiska Prezesa UOKiK iż, postanowienia stosowane przez Spółkę, mimo różnic w brzmieniu, są tożsame w skutkach ze wskazanym wyżej postanowieniami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowień umownych. Niewątpliwie zobowiązują one konsumenta do akceptacji innej niż umówiona powierzchni wybudowanego budynku. Zmiana powierzchni w granicach do +/- 2% nie jest bowiem traktowana jako zmiana warunków umowy, nie wpływa na zmianę rozliczenia finansowego także zmiana ostatecznej powierzchni (w wyniku jej obmiaru) lokalu nie powodująca jednocześnie zmiany bądź ograniczenia funkcji tego lokalu. Kwestionowane postanowienie przyznaje Spółce prawo do określenia ceny po zawarciu umowy, bez przyznania konsumentowi prawa odstąpienia od umowy oraz gwarantuje spółce zysk kosztem konsumenta, gdy lokal jest mniejszy od umówionego. Istota klauzul sprowadza się do nienależytego wykonania umowy z zagwarantowaniem Spółce w zamian korzyści, zamiast odpowiedzialności cywilnej. Równocześnie Sąd uznał za trafne stanowisko Prezesa UOKiK zawarte w punkcie III przedmiotowej decyzji, w którym zobowiązał Spółkę do aneksowania umów, które zostały podpisane zostały przed 1 lutego 2011 roku, a które zawierają postanowienia zakwestionowane w pkt I i II sentencji wskazanej decyzji i są jeszcze w obrocie prawnym. Działanie takie spowoduje wyłączenie z obrotu prawnego zapisów zakwestionowanych niniejszą decyzją. Sąd podzielił również stanowisko Prezesa UOKiK, iż nałożona kara pieniężna w sposób adekwatny uwzględnia okoliczności niniejszej sprawy oraz jej wysokość -biorąc za podstawę cały przychód osiągnięty w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary- uwzględnia funkcje prewencyjne, represyjne i edukacyjne. Wyważony sposób ustalenia kwoty bazowej i okoliczności wpływających na jej złagodzenie bądź zaostrzenie zasługuje na aprobatę. Z tych względów odwołanie należało oddalić jako bezzasadne na podstawie art. 479 31a §1 k.p.c. Uznając odwołującego za przegrywającego sprawę stosownie do przepisu art. 98 k.p.c. w związku z art. 98 §3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. zaliczono do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez Prezesa UOKiK wynagrodzenie radcy prawnego należne stosownie do 14 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. 2002r., Nr 163, poz. 1349 ze zm.) w wysokości 360,00 zł. SSO Jolanta de Heij - Kaplińska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.