VII U 522/15

(1)przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w L. o prawo do emerytury na skutek odwołania M. K.

(1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 20 stycznia 2015 roku, nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję i ustala M. K.

(1)prawo do emerytury od dnia (...)roku. Sygn. akt VII U 522/15 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 stycznia 2015 roku, Znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., odmówił M. K.

(1)prawa do emerytury na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2013 roku, poz. 1440 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U z 1983 roku, Nr 8, poz. 43 ze zm.). W uzasadnieniu organ emerytalny wskazał, iż odmawia ustalenia prawa do emerytury z uwagi na to, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku nie udowodnił co najmniej 15-letniego okresu prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (decyzja – k. 11 akta emerytalne). Dnia 17 lutego 2015 roku M. K.

(1)złożył odwołanie od tej decyzji wskazując, iż pracował w okresie od 15 grudnia 1975 roku do 5 lipca 1976 roku w Jednostce Wojskowej nr (...) w S. oraz od 2 maja 1978 roku do 2 września 1978 roku w Przedsiębiorstwie (...) w G.. Podniósł on także, iż wykonywana przez niego praca była pracą w warunkach szczególnych, na co nie posiada dokumentów z powodu likwidacji obu zakładów (odwołanie – k. 2 akta sprawy). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania argumentując jak w treści zaskarżonej decyzji (odpowiedź na odwołanie - k. 3 a.s.). Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: M. K.

(2)urodzony (...), w dniu (...) roku złożył wniosek o emeryturę, z którego treści wynika, że nie jest on członkiem otwartego funduszu emerytalnego (wniosek o emeryturę - k. 1 - 4 a.e). Na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku oraz uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania organ rentowy decyzją z dnia 20 stycznia 2015 roku ustalił wnioskodawcy na dzień 1 stycznia 1999 roku łączny okres podlegania ubezpieczeniom w wymiarze 26 lat, 0 miesięcy oraz 23 dni tj. 0 lat, 7 miesięcy i 14 dni okresów nieskładkowych, oraz 25 lat, 5 miesięcy i 9 dni okresów składkowych. Do stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zakład uznał za udowodniony okres w wymiarze 14 lat, 3 miesięcy i 29 dni. Z treści powyższej decyzji wynika, iż zakład nie zaliczył M. K.

(1)do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu od 15 grudnia 1975 roku do 5 lipca 1976 roku w Jednostce Wojskowej nr (...) w S. oraz od 2 maja 1978 roku do 2 września 1978 roku w Przedsiębiorstwie (...) w G., ponieważ nie przedłożył on świadectw pracy w warunkach szczególnych, lub innych dokumentów zawierających wzmiankę o takich warunkach zatrudnienia w okresach wskazanych przez wnioskodawcę oraz w świadectwach ogólnych dokumentujących wyżej wymienione okresy (odpowiedź na odwołanie – k. 3 a.e.). W celu dokonania niezbędnych ustaleń Sąd dopuścił dowody z dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz dowody osobowe w postaci zeznań wnioskodawcy M. K.

(1)(protokół – k 10 v., 78 v a.s) oraz świadków: M. K.

(3)(protokół – k. 33 a.s.), J. P. (protokół – k. 33 v. a.s.), S. S. (protokół – k. 33 v a.s.) i J. Z. (protokół – k. 34 a.s.). Wnioskodawca w okresie od 1 lipca 1972 roku do 13 października 1973 roku zatrudniony był w Spółdzielni (...). H.. (...) w L. w Zakładzie Budowlano (...) w R. (okoliczność bezsporna, świadectwo pracy – akta ZUS, tom I). M. K.

(1)od (...) roku odbył zasadniczą służbę wojskową. Od dnia 15 grudnia 1975 roku do 5 lipca 1976 roku pracował w Jednostce Wojskowej nr (...) w S., na stanowisku montera – mechanika silników spalinowych w Wydziale (...) Stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron między zakładem pracy a pracownikiem (okoliczność bezsporna, świadectwo pracy - akta ZUS, tom I, k. 59-72 a.s.). Wnioskodawca pracował wówczas w warsztacie samochodowym który znajdował się na jednej hali razem z warsztatem kolejowym. Na warsztacie samochodowym znajduje się kanały, w których naprawiał samochody ciężarowe, autobusy, karetki oraz samochody osobowe. W kanałach m.in. wymieniał resory, sworznie, zwrotnice, układ hamulcowy, zabezpieczał podwozie. Naprawy silnikowe wiązały się jednak z pracą w kabinie, podczas której również wchodziło się do kanału. (zeznania świadka J. Z. – k. 34 a.s., zeznania świadka J. P. – k. 33 v a.s., zeznania wnioskodawcy – k.10 v, 78 v. a.s.). Kolejno, w okresie od 29 lipca 1976 roku do 31 marca 1978 roku M. K.

(1)pracował w Przedsiębiorstwie Państwowej (...) w P., również na stanowisku montera – mechanika silników spalinowych (okoliczność bezsporna, świadectwo pracy, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach – akta ZUS, tom I). W dniu 27 kwietnia 1978 roku wnioskodawca złożył podanie do Przedsiębiorstwa (...) w G. z prośbą o zatrudnienie w charakterze kierowcy z kategorią(...)W powyższym przedsiębiorstwie pracował na stanowisku kierowcy w okresie od 2 maja 1978 roku do 2 września 1978 roku (okoliczność bezsporna, świadectwo pracy - akta ZUS, tom I, akta osobowe pracownika – k. 75 a.s.). Do zadań wnioskodawcy należało wożenie piasku, żwiru, tłucznia oraz ziemi jako nasyp pod tory kolejowe. M. K.

(1)kierował głównie samochodem ciężarowym marki K., o ładowności 24 ton. Praca kierowcy obejmowała zmiany po 12 godzin, zarówno za dnia jak i w nocy, przez cały rok. Warsztat mechaniczny znajdował się na placówkach natomiast baza była w miejscu gdzie znajdowała się budowa. Kierowca nie zajmował się załadunkiem i wyładunkiem. Wnioskodawca jeździł także wywrotką, załadunek wykonywała firma z K.. W przypadku zepsucia wywrotki kierowca dokonywał drobnych napraw typu wymiana koła, natomiast poważniejszymi usterkami zajmował się mechanik. Kierowca dostawał wówczas pojazd zastępczy. (zeznania świadka M. K.

(3)– k. 33 a.s., zeznania świadka S. S. – k. 33 v a.s., zeznania M. K.

(1)– k. 10 v, 78 v a.s.). M. K.

(1)w okresie od 18 października 1978 roku do 30 kwietnia 1994 roku pracował w (...) w R., gdzie wykonywał pracę kierowcy samochodowego, kierowcy autobusu, kierowcy samochodu ciężarowego, palacza co. oraz kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony (okoliczność bezsporna, świadectwo pracy, świadectwo pracy w szczególnych warunkach – akta ZUS, tom I). Wnioskodawca od dnia 5 maja 1994 roku zatrudniony został w przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o., w tym, w okresie od 5 maja 1994 roku do 31 grudnia 2008 roku stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy autobusu o liczbie miejsc siedzących powyżej piętnastu. W okresie od 1 stycznia 2009 roku M. K.

(1)stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonuje pracę w transporcie publicznym na stanowisku kierowcy autobusu konduktora (okoliczność bezsporna, zaświadczenie o zatrudnieniu, świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach, zaświadczenie wykonywania prac w szczególnym charakterze – akta ZUS, tom I). Okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy ustalone zostały na podstawie dokumentów złożonych w toku postępowania przed organem rentowym o prawo do emerytury oraz złożone do akt sprawy, przy czym okoliczności te, jak również wynikający z nich, a uwzględniony przez organ rentowy staż pracy w łącznym wymiarze 26 lat 0 miesięcy i 23 dni pozostawał poza sporem stron. Spór koncentrował się bowiem jedynie na ustaleniu, czy praca świadczona przez wnioskodawcę w okresie od 15 grudnia 1975 roku do 5 lipca 1976 roku w Jednostce Wojskowej nr (...) w S. oraz od 2 maja 1978 roku do 2 września 1978 roku w Przedsiębiorstwie (...) w G. była pracą w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Przystępując do oceny dowodów osobowych należy stwierdzić, że przesłuchani w sprawie świadkowie to osoby obce dla wnioskodawcy. Ich zeznania zostały odebrane w toku postępowania sądowego, po pouczeniu o odpowiedzialności za składanie fałszywych zeznań. Przede wszystkim, na okoliczność świadczenia pracy w szczególnych warunkach w Jednostce Wojskowej w S., Sąd dał wiarę zeznaniom świadka J. P. oraz J. Z., którzy pracowali w Jednostce w okresie zatrudnienia wnioskodawcy mając wgląd w czynności którymi skarżący się zajmuje. Ich zeznania są spójne, logiczne, wzajemnie się uzupełniają. Podobnie, Sąd dał wiarę zeznaniom świadka M. K.

(3)oraz S. S.. Uznać je należy za w pełni miarodajne dla poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, sprowadzających się do ustalenia, iż skarżący w okresie swojego zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w G., wykonywał prace stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zaś rodzaj wykonywanych faktycznie czynności pozwala na uznanie, iż prace te stanowiły zatrudnienie w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu zeznania te ocenić należy jako w pełni wiarygodne, bowiem świadkowie w sposób co do zasady jednobrzmiący opisywali zasady pracy w przedsiębiorstwie, w którym byli zatrudnieni, jak i zakres wykonywanych przez wnioskodawcę czynności. W świetle powyższych ustaleń należało stwierdzić, że również zeznania skarżącego złożone w trybie art. 299 k.p.c., w powyższym zakresie zasługują na pełne uwzględnienie. Powyższe odpowiada zeznaniom świadków w tym zakresie, świadectwom pracy, w sposób pośredni potwierdzają to akta osobowe pracownika. Stąd też, w ocenie Sądu, tak zeznania świadków jak i zeznania M. K.

(1)co do tego, że pracował on w wyżej wymienionych okresach w warunkach szczególnych uznać należy za w pełni wiarygodne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Odwołanie M. K.

(1)jako zasadne zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony materiał dowodowy pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako mechanik w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych w okresie od 15 grudnia 1975 roku do 5 lipca 1976 roku w Jednostce Wojskowej nr (...) w S. a także jako kierowca samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 ton od 2 maja 1978 roku do 2 września 1978 roku w Przedsiębiorstwie (...) w G.. Czynności uznane przez Sąd jako prace w szczególnych warunkach, wykonywane przez wnioskodawcę w powyższych okresach opisane są w wykazie A w dziale VIII, pozycja 2, tj. „prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów” oraz Dział XIV, pozycja 16, tj. „prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych” z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). W tym miejscu wskazać należy, że okoliczność nie posiadania dokumentu potwierdzającego, że wykonywana praca była pracą w szczególnych warunkach, nie może dyskwalifikować M. K.

(1)w możliwości ubiegania się o prawo do emerytury. Obowiązek sporządzenia dokumentacji w tym zakresie obciąża bowiem pracodawcę, w związku z czym wyciąganie wobec pracownika jakichkolwiek negatywnych konsekwencji jej braku czy wadliwości sporządzenia, byłoby dla niego nazbyt krzywdzące. Ustalenie, że wnioskodawca pracował we wskazanych okresach w warunkach szczególnych przesądza o uznaniu odwołania za zasadne. Zgodnie z art. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Ubezpieczeń (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 roku, poz. 748), mężczyznom urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 65 lat oraz okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat. Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. Przepis art. 32 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi, że za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Ustęp 4 stanowi natomiast, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie, których osobom wymienionym w ust. 2 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Według § 3 cytowanego rozporządzenia za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury, uważa się okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia. Natomiast § 4 ust. 1 rozporządzenia stanowi, że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: 1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn, 2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym, co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Jednocześnie przepis art. 1 § 2 rozporządzenia stanowi, że właściwi ministrowie, kierownicy urzędów centralnych oraz centralne związki spółdzielcze w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalają w podległych i nadzorowanych zakładach pracy stanowiska pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazach A i B. Sumując powyższe, aby nabyć prawo do emerytury wnioskodawca musiał spełnić łącznie następujące warunki: 1) osiągnąć obniżony do 60 lat wiek emerytalny; 2) nie przystąpić do otwartego funduszu emerytalnego; 3) na dzień 1 stycznia 1999 roku udowodnić: )a co najmniej 15-letni okres wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz )b staż pracy w wymiarze co najmniej 25 lat. W ocenie Sądu Okręgowego wszystkie te przesłanki zostały przez wnioskodawcę spełnione. W niniejszym postępowaniu M. K.

(1)udowodnił staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 10 miesięcy i 22 dni. Organ rentowy z okresu pracy w warunkach szczególnych wyłączył także okresy niewykonywania pracy, za które wnioskodawca otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w wymiarze 7 miesięcy i 9 dni (pismo ZUS z 3 masrca 2016 rk.46). Nie było podstaw prawnych do powyższego wyłączenia. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, które Sąd Okręgowy podziela, przepis art. 184 ust. 1 cytowanej ustawy ustanawia odrębną niż wymieniona w art. 32 tej ustawy, kategorię ubezpieczonych i znajduje zastosowanie do innych stanów faktycznych niż określone w art. 32 ust. 1 i art. 46 ust. 1 ustawy. art. 184 ustawy wskazuje, że ten drugi przepis nie odsyła w zakresie warunków nabycia przez zatrudnionego w szczególnych warunkach prawa do wcześniejszej emerytury do art. 32, jak czyni to art. 46 ustawy, lecz ustanawia własne przesłanki nabycia tego prawa (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 2007 r, II UZP 14/06, OSNP 2007/13-14/199 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 18 lipca 2007 r, I UK 62/07, OSNP 2008/17-18/269 i z dnia 6 grudnia 2007 r, I UK 132/07 - L.). Wykładnia art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazuje, że sformułowanie: „po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 4 ” odnosi się wyłącznie do wieku emerytalnego określonego w tych przepisach - bez odwoływania się do pozostałych wymogów związanych z tym wiekiem. Przepis art. 32 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach, Przepis art.32 ust.1a ustawy obowiązujący od dnia 1 lipca 2004 r. wprowadził ograniczenia przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze polegające na tym, iż nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Skoro jednak przepis art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odsyła do art. 32 tej ustawy jedynie w zakresie przewidzianego w nim wieku emerytalnego, to przepis art. 32 ust. 1a nie ma zastosowania do ubezpieczonych ubiegających się o przyznanie wcześniejszej emerytury na podstawie przepisu przejściowego, jakim jest art. 184 . Powyższe ustalenia prowadza do uznania, że wnioskodawca legitymuje się wymaganym 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Z tego względu zaskarżoną decyzję należało zmienić i ustalić M. K.

(1)prawo do emerytury od dnia(...)roku – od dnia złożenia wniosku o emeryturę. W tym stanie rzeczy, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 477 14 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku.