§ l k.p. Wskazano, że na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 lutego 2010 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 roku, Nr 43, poz. 246) wprowadzono definicję podróży służbowej dla kierowców, wykonujących przewozy drogowe oraz przyznano kierowcom, będącym w podróży służbowej, dietę na zasadach określonych w Kodeksie pracy. Na mocy w/w ustawy od dnia 3 kwietnia 2010 roku obowiązują art. 2 pkt) 7 i art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o czasie pracy kierowców (tj. Dz.U. z 2012 roku, poz. 1155 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt) 4 lit.
Odesłanie w art. 21a ustawy do art.
oznacza pośrednio odesłanie do art.
Wskazano tutaj, że przepisy wykonawcze ustalają minimalny standard wszystkich świadczeń z tytułu podróży służbowych (diet oraz zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków), które w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę mogą być uregulowane korzystniej dla pracownika (art. 9 § 2 k.p. i art. 18 § 2 k.p.). Sąd Rejonowy stwierdził, że system stworzony przez art.
k.p. przewiduje dla sfery pozabudżetowej negocjacyjny system określenia poziomu należności z tytułu podróży służbowych. Zawiera on regulacje zawarte w układach zbiorowych pracy, regulaminach czy umowach o pracę. Pracodawca spoza sfery budżetowej ma swobodę w określaniu warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowych, dostosowując wewnętrzne przepisy prawa pracy do specyfiki swojej działalności. Swoboda ta jest ograniczona dwoma zastrzeżeniami – należności przysługujące pracownikowi z tytułu podróży służbowej powinny pokrywać koszty poniesione przez pracownika w związku z tą podróżą (
§ l k. p.) – nie można bowiem obciążać pracownika kosztami związanymi z podróżą służbową; przepisy wewnętrzne nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika sfery budżetowej (art.
Wskazano, że przewidziane w art.
regulacje mają charakter gwarancji pewnego ustawowego minimum. Skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego dnia 12 czerwca 2014 roku, II PZP 1/14, podjął uchwałę: zapewnienie pracownikowi – kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. z 2002 roku, Nr 236, poz. 1991 ze zm.), co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 tego rozporządzenia albo na korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu sformułował następujące wnioski szczegółowe: 1) pojęcia „odpowiednie miejsce do spania” i „bezpłatny nocleg” nie mogą być utożsamiane (zamiennie traktowane), a wręcz odwrotnie – użycie różnych sformułowań w przepisach prawa oznacza, że są to różne pojęcia; 2) zasadniczo prawodawca odnosi pojęcie „noclegu” do usługi hotelarskiej (motelowej; pośrednio także do noclegu opłaconego w cenie karty okrętowej lub promowej), o czym świadczy nie tylko zwrot kosztów w wysokości stwierdzonej rachunkiem hotelowym (za usługi hotelarskie), ale także wysokość ustalonych limitów; 3) usługa hotelarska obejmuje szerszy zakres świadczeń niż tylko udostępnienie „miejsca do spania”, w szczególności możliwość skorzystania z toalety, prysznica, przygotowania gorących napojów itp., a także (ewentualnie) zapewnienie wyżywienia, co powoduje obniżenie diety; 4) brak przedstawienia rachunku za usługi hotelarskie oznacza, że pracownik nie korzystał z hotelu (wzgląd na racjonalnego prawodawcę, który to przewidział); wówczas zwrot kosztów noclegu zostaje ograniczony do 25% limitu stanowiącego ryczałt za koszty realnie ponoszone w czasie podróży, bez korzystania z usług hotelowych; 5) istota „ryczałtu” jako świadczenia kompensacyjnego (w tym wypadku przeznaczonego na pokrycie kosztów noclegu) polega na tym, że świadczenie wypłacane w takiej formie z założenia jest oderwane od rzeczywistego poniesienia kosztów i nie pokrywa w całości wszystkich wydatków z określonego tytułu (bo nie są one udokumentowane); w zależności od okoliczności konkretnego przypadku kwota ryczałtu – która jako uśredniona i ujednolicona ustalona jest przez prawodawcę – pokryje więc pracownikowi koszty noclegowe w wymiarze mniejszym albo większym niż faktycznie przez niego poniesione (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 1998 roku, I PKN 392/98). Sąd Najwyższy w uzasadnieniu w/w uchwały wskazał, że przepisy wykonawcze ustalają minimalny standard wszystkich świadczeń z tytułu podróży służbowych (diet oraz zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków), które w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę mogą być uregulowane korzystniej dla pracownika (art. 9 § 2 k.p. i art. 18 § 2 k.p.). W razie braku takich regulacji lub uregulowania mniej korzystnego dla pracownika, zastosowanie będą miały przepisy wykonawcze. Odesłanie w art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców do art.
oznacza więc pośrednio także odesłanie do art.
k.p., a w konsekwencji uznanie, że kierowcy-pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu według zasad ustalonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art.
k.p., chyba że korzystniejsze dla niego zasady zostały ustalone według art.
(w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania). Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 października 2014 roku, I PZP 3/14 w pełni podzielił argumentację uchwały Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 roku, II PZP 1/14, prowadzącą do uznania, że obowiązkiem pracodawców zatrudniających kierowców w transporcie międzynarodowym jest zapewnienie pracownikowi bezpłatnego noclegu umożliwiającego odpowiednią regenerację sił, przy czym warunku tego nie spełnia miejsce do spania w kabinie pojazdu (nawet, gdy ma ono wysoki, „godziwy” standard). Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że wyeliminowanie konieczności ponoszenia kosztów – ryczałtów za nocleg przez pracodawców (przedsiębiorców) musiałoby się wiązać z ingerencją ustawodawcy (prawodawcy), polegającą na odstąpieniu od przyjętego założenia, że kierowca transportu międzynarodowego jest w permanentnej podróży służbowej, ewentualnie wprowadzeniu szczególnej regulacji dotyczącej kierowców transportu samochodowego (zwłaszcza międzynarodowego), zgodnie z którą umożliwienie kierowcy noclegu w odpowiednio do tego przystosowanej kabinie pojazdu byłoby równoznaczne z zapewnieniem mu bezpłatnego noclegu. W obowiązującym stanie prawnym takiej regulacji nie było, nie zawierała jej ani ustawa o czasie pracy kierowców, ani akty wykonawcze wydane na mocy art.
W dalszej części uzasadnienia Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnię przedstawioną w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 roku, II PZP 1/14, należy zaakceptować tym bardziej, jeśli się uwzględni, że prawo polskie (odesłanie w art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców do art. 775 § 3-5 k.p., a następnie do rozporządzeń) może przewidywać rozwiązania korzystniejsze dla pracowników od prawa międzynarodowego lub unijnego, a ponadto unijne prawo pochodne nie może regulować zasad wynagradzania pracowników lub wypłacania im innych świadczeń związanych z pracą (art. 153 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Sąd Najwyższy wskazał, że zapewnienie pracownikowi (kierowcy wykonującemu przewozy w międzynarodowym transporcie drogowym) odpowiedniego miejsca do spania w kabinie samochodu ciężarowego, czyli wyposażenie samochodu w odpowiednie urządzenia (leżankę, klimatyzację, ogrzewanie itp.), pozwala na wykorzystanie przez kierowcę w samochodzie dobowego (dziennego) odpoczynku, przy spełnieniu warunków określonych w art. 8 ust. 8 rozporządzenia nr 561/2006 i art. 14 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców, nie oznacza natomiast zapewnienia mu przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. z 2002 roku, Nr 236, poz. 1991 ze zm.). W rezultacie uprawnia to pracownika do otrzymania od pracodawcy zwrotu kosztów noclegu co najmniej na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1 lub 2 w/w rozporządzenia. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd wyrażony w uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 roku, II PZP 1/14 oraz z dnia 7 października 2014 roku, I PZP 3/14. Wskazano, że pracodawca spoza sfery budżetowej ma daleko idącą swobodę w określaniu warunków wypłacania należności z tytułu podróży służbowych. W ocenie Sądu swoboda ta jest jednak ograniczona. Należności przysługujące pracownikowi z tytułu podróży służbowej powinny pokrywać koszty poniesione przez pracownika w związku z tą podróżą (
§ l k. p.). Nie można bowiem obciążać pracownika kosztami związanymi z podróżą służbową. Zatem niedopuszczalnym jest wyłączenie w aktach wewnątrzzakładowych instytucji ryczałtu za nocleg, jak również ustalenie należności w wysokości niższej niż przewidziana w aktach wykonawczych do art.
Takie zabiegi są nieskuteczne na gruncie art. art. 9 § 2 k.p. i art. 18 § 2 k.p. Akt wykonawczy pełni funkcję gwarancyjną i stanowi minimum, jakie pracodawca winien zapewnić pracownikowi w związku z odbywaniem podróży służbowych, za wyjątkiem diety (art.
W ocenie Sądu wypłacana przez pozwaną (od marca 2013 roku) kwota 45 zł tytułem ryczałtu za nocleg w związku z podróżami służbowymi poza granicami kraju nie odpowiada specyfice pracy kierowców i jest znacznie zaniżona. Sąd podkreślił, że w chwili podjęcia zatrudnienia przez powoda, obowiązywał regulamin wynagradzania z 2004 roku. Powód z tym regulaminem został zapoznany, co wynika z oświadczenia załączonego do akt osobowych. W czasie trwania stosunku pracy pracodawca zmieniał regulamin wynagradzania w 2012 roku i w 2013 roku. Powód dostał do zapoznania tylko regulamin wynagradzania z dnia 16 września 2013 roku, mimo że pracodawca podał wszystkie regulaminy wynagradzania do wiadomości poprzez ich wywieszenie oraz ogłoszenie w komunikatorach. Zatem zachowanie przez pracodawcę trybu wymaganego w art. 77 2 § 6 k.p. powodowało wejście regulaminu w życie po upływie dwóch tygodni od tego dnia. Z art. 241 12 § 2 k.p., odpowiednio stosowanego do regulaminu wynagradzania, wynika, że pracodawca obowiązany był zawiadomić pracowników o wejściu regulaminu w życie, dostarczyć zakładowej organizacji związkowej niezbędną liczbę jego egzemplarzy, a na żądanie pracownika udostępnić do wglądu tekst i wyjaśnić jego treść. Udostępnienie regulaminu następuje zatem później niż jego wejście w życie, które zależy jedynie od podania regulaminu do wiadomości pracowników, przy czym Kodeks pracy nie zastrzega, że chodzi w tym wypadku o „tekst” regulaminu. W związku z tym wejście w życie regulaminu wynagradzania nie zależy od tego, czy pracownikowi udostępniono (i kiedy) tekst tego regulaminu, a regulamin obowiązuje także wtedy, gdy pracodawca w ogóle nie wywiązał się z obowiązku przewidzianego w art. 241 12 § 2 pkt) 3 k.p. w związku z art. 77 2 § 6 k.p. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1999 roku, I PKN 165/99). Nie obowiązuje jako akt prawny tylko taki regulamin wynagradzania, który nie został ustalony na piśmie i podany do wiadomości pracowników w sposób określony w art. 77 2 § 6 k.p. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2004 roku, I PK 569/2003). Zgodnie z art. 77 2 § 5 k.p., do regulaminu wynagradzania stosuje się art. 241 13 § 2 k.p., a więc jego postanowienia mniej korzystne dla pracowników wprowadza się w drodze wypowiedzenia dotychczasowych warunków umowy o pracę lub innego aktu stanowiącego podstawę nawiązania stosunku pracy. Wprowadzony we właściwym trybie regulamin wynagradzania stanowił zatem usprawiedliwioną przyczynę dokonania wypowiedzeń zmieniających treść umów o pracę powodów w zakresie, w jakim warunki wynagradzania wynikały z tego regulaminu. Pozwana, wprowadzając nowe regulaminy wynagradzania, nie wypowiedziała postanowień regulaminu wynagradzania z 2004 roku. Podkreślono, że w regulaminie wynagradzania z 2004 roku (tj. obowiązującym w chwili zatrudnienia powoda) przyjęto, że należności z tytułu podróży służbowych będą obliczane zgodnie z aktami wykonawczymi wydanymi na podstawie art.
Niezależnie od argumentacji prawnej wskazanej w/w uchwałach Sądu Najwyższego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że regulaminy z 2013 roku w zakresie ryczałtu za nocleg i tak nie mogłyby mieć zastosowania do powoda. Skoro regulaminy z 2013 roku mniej korzystnie unormowały kwestię ryczałtu za nocleg, a pracodawca nie dokonał wypowiedzenia zmieniającego (art. 241 13 § 2 k.p. w zw. z art. 77 2 § 5 k.p.), to zastosowanie i tak miał regulamin z 2004 roku, który odsyła do art.
Ponadto odnośnie ryczałtów za nocleg, że postanowienia regulaminów z 2013 roku nie mogą być mniej korzystne niż akty wykonawcze wydane na podstawie art.
Reasumując, Sad stwierdził, że pozwana na podstawie regulaminu z dnia 2 stycznia 2004 roku zobowiązała się do wypłaty świadczeń z tytułu podróży służbowych na podstawie aktów wykonawczych z 2002 roku wydanych na podstawie art. 77 2 § 2 k.p. Ryczałt za nocleg nie może być niższy od wskazanego w obowiązującym akcie wykonawczym do art. 77 2 § 2 k.p. W ustaleniach stanu faktycznego wyliczenia zostały podzielone na dwa okresy, tj. od dnia 7 maja 2012 roku do dnia 28 lutego 2013 roku oraz od dnia 1 marca 2013 roku do dnia 16 listopada 2013 roku. W pierwszym okresie pozwana w ogóle nie wypłacała ryczałtu za nocleg ani nie uregulowała tego świadczenia w regulaminie wynagradzania. Oznacza to, że za pierwszy okres należności z tytułu ryczałtu za nocleg należą się w pełnej wysokości. W drugim okresie pozwana wypłacała ryczałt za nocleg (dodatek sanitarny), ale w niższej wysokości, aniżeli przewidywał to akt wykonawczy do art.
Oznacza to, że za drugi okres wypłacone należności z tytułu ryczałtu za nocleg należy zaliczyć na poczet ryczałtu obliczonego zgodnie z aktem wykonawczym. W granicach żądania zasądzono od pozwanej na rzecz powoda kwotę 6 178 Euro oraz kwotę 13 113,37 zł tytułem ryczałtu za nocleg w związku odbytymi podróżami służbowymi poza granicami kraju oraz na terenie kraju za okres od dnia 7 maja 2012 roku do dnia 16 listopada 2013 roku, z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, tj. od dnia 20 października 2014 roku, do dnia zapłaty. Podstawą prawną rozstrzygnięcia sporu były następujące normy prawne: - art. 21a ustawy, art.
9 § 2 k.p. , - § 15 regulaminu wynagradzania z dnia 2 stycznia 2004 roku, - § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. z 2002 roku, Nr 236, poz. 1991), za okres od dnia 7 maja 2012 roku do dnia 28 lutego 2013 roku, - § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (Dz.U. z 2002 roku, Nr 236, poz. 1990), za okres od dnia 7 maja 2012 roku do dnia 28 lutego 2013 roku, - § 8 ust. 3 i § 16 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 roku w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 roku, poz. 167), za okres od dnia 1 marca 2013 roku do dnia 16 listopada 2013 roku, - art. 481 k.c. w związku z art. 300 k.p. Zgodnie z art.
postanowienia układu zbiorowego pracy, regulaminu wynagradzania lub umowy o pracę nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika, o którym mowa w § 2. Cytowana norma prawna ma charakter ochronny i ogranicza swobodę woli stron stosunku pracy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że w chwili podjęcia zatrudnienia przez powoda, obowiązywał u pozwanej regulamin wynagradzania z dnia 2 stycznia 2004 roku, którego § 15 stanowił, że rozliczenie należności pracowniczych z tytułu krajowych i zagranicznych delegacji służbowych następować będzie na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy z dnia 19 grudnia 2002 roku (Dz.U. z 2002 roku, Nr 236, poz. 1990 i 1991). Natomiast w umowach o pracę przewidziano, że do czasu wprowadzenia zmian w regulaminie wynagradzania z dnia 2 stycznia 2004 roku dotyczących rozliczania należności pracowniczych z tytułu krajowych i zagranicznych delegacji służbowych, powodowi przysługuje dieta w wysokości 40 Euro za dobę w związku z zagranicznymi podróżami służbowymi w krajach Unii Europejskiej Postanowienia co do wysokości diety zagranicznej, zawarte w umowach o pracę są nieważne (art. 18 § 1 i § 2 k.p.) w zakresie w jakim wysokość diety jest niższa od tej ustalonej w aktach wykonawczych z 2002 roku wydanych na podstawie art.
Pozwana nie mogła obniżyć wysokości diety zagranicznej ani w umowach o pracę, ani w kolejnych regulaminach wynagradzania, bez uprzedniego wypowiedzenia zmieniającego (art. 42 k.p. w związku z art. 77 2 § 5 k.p. i art. 241 13 § 2 zdanie pierwsze k.p.), będącego następstwem wprowadzenia nowego regulaminu wynagradzania. Strony były związane § 15 regulaminu wynagradzania z dnia 2 stycznia 2004 roku, który odsyłał do aktów wykonawczych z 2002 roku wydanych na podstawie art.
W związku z powyższym wprowadzenie do stosunku pracy postanowień mniej korzystnych dla pracownika wymaga jego zgody. Może być ona wyrażona w sposób bezpośredni (przez przyjęcie propozycji pracodawcy zawarcia porozumienia zmieniającego treść umowy o pracę) lub pośrednio (przez niezłożenie oświadczenia o odmowie przyjęcia warunków proponowanych przez pracodawcę w wypowiedzeniu zmieniającym - art. 42 k.p.). Regulaminy wynagradzania z 2012 roku i z 2013 roku zawierały regulacje mniej korzystne w zakresie diety zagranicznej od przyjętych w regulaminie wynagradzania z 2004 roku. Zatem wprowadzenie nowej stawki diety zagranicznej w życie wymagało nie tylko zmiany regulaminu, ale także zmiany treści umowy o pracę w drodze wypowiedzenia warunków płacy lub na mocy porozumienia stron. Samo wejście w życie regulaminu wynagradzania stanowi uzasadnienie wypowiedzenia zmieniającego, przy dokonywaniu którego nie mają zastosowania przepisy ograniczające dopuszczalność wypowiadania umowy o pracę (art. 241 13 § 2 k.p. w zw. z art. 77 2 § 5 k.p.). Z uwagi na granice żądania (art. 321 § 1 k.p.c.), zasądzono od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1 436,50 Euro tytułem dopłaty do diet w związku z odbytymi podróżami służbowymi poza granicami kraju za okres od dnia 2 kwietnia 2013 roku do dnia 16 listopada 2013 roku, z ustawowymi odsetkami od dnia 26 maja 2015 roku, do dnia zapłaty. Podstawą prawną rozstrzygnięcia sporu były następujące normy prawne: - art. 21a ustawy,
w związku z art. 18 § 1 i § 2 k.p. , - § 15 regulaminu wynagradzania z dnia 2 stycznia 2004 roku, - § 2 pkt) 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. z 2002 roku, Nr 236, poz. 1991) oraz załącznika do rozporządzenia – wysokość diety za dobę podróży oraz limitu na nocleg w hotelu. - art. 481 k.c. w związku z art. 300 k.p. Apelacje od powyższego wyroku złożyła strona pozwana zarzucając: - naruszenie prawa materialnego § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że zapewnienie kierowcy noclegu w kabinie samochodu, który jest wyposażony w rozkładane łóżko, lodówkę, miejsce do przygotowania posiłku oraz żaluzje zasłaniające wszystkie okna od wewnątrz nie oznacza zapewnienia pracownikowi bezpłatnego noclegu w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art.
podczas gdy jest to wystarczające dla zapewnienia bezpłatnego noclegu w celu regeneracji sił, - naruszenie prawa materialnego § 9 ust. 1,2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w poprzez błędną jego wykładnię i uznanie, że pracownikowi przysługuje ryczałt w wysokości 25 % limitu w przypadku odbycia noclegu w kabinie samochodu, podczas gdy z przepisu jednoznacznie wynika, że ryczałt w wysokości 25 % limitu przysługuje tylko tym kierowcom, którzy mimo iż, mniej do dyspozycji miejsce do spania w przystosowanej do tego kabinie, wybrali nocleg w hotelu ale nie dysponują odpowiednim rachunkiem, - naruszenie prawa materialnego art.
z § 5 k.p. poprzez uznanie, że pozwany nie mógł ustalić zasad związanych z wypłacaniem ryczałtu za nocleg w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika zatrudnionego w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej podczas gdy przepis ma zastosowanie wyłącznie do pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, natomiast pracodawcy dla sfery prywatnej mają swobodę w ustalaniu wysokości ryczałtów, - naruszenie prawa materialnego art.
poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pozwany był zobowiązany do wypłacania oprócz wynagrodzenia również ryczałtu za nocleg w wysokości niniejszej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracownika zatrudnionego w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej podczas gdy art.
jednoznacznie wskazuje że akty wewnątrzzakładowe mają pierwszeństwo przed rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku, które stosuje się wyłącznie w sytuacji braku uregulowania tych kwestii w regulaminie wynagradzania, - zarzut naruszenia prawa procesowego art. 233 k.p.c. mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na błędnej ocenie dowodów przeprowadzonych w sprawie, czego konsekwencją było częściowe pominięcie zeznań świadka K. M. z, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych przez uznanie, że powoda nie zapoznano z regulacjami wewnątrzzakładowymi i w zakresie obniżenia diety. Stawiając powyższy zarzuty strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Sąd pierwszej instancji poczynił prawidłowe ustalenia odnośnie stanu faktycznego, przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, a następnie w prawidłowy sposób, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego dokonał trafnej oceny zebranych dowodów i wyciągnął właściwe wnioski, które legły u podstaw wydania zaskarżonego wyroku. Sąd Rejonowy bardzo szczegółowo w pisemnym uzasadnieniu wyroku wyjaśnił w oparciu o jakie dowody i dlaczego dokonał ustaleń faktycznych w rozpoznawanej sprawie. Przeprowadzona przez ten Sąd ocena dowodów nie narusza reguł określonych w art. 233 § 1 k.p.c. W konsekwencji, Sąd Okręgowy oceniając jako prawidłowe ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez Sąd pierwszej instancji uznał je za własne co oznacza, iż zbędnym jest ich szczegółowe powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5.11.1998 roku, sygn. I PKN 339/98). W ocenie Sądu drugiej instancji podniesione w apelacji strony pozwanej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Prawidłowo Sąd Rejonowy przyznał powodowi ryczałt za noclegi i dopłatę do diet w związku z odbywaniem podróży służbowych. W niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o czasie pracy kierowców (Dz.U.t.j. z 2012 roku, poz. 1155 z późn.zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 7 tej ustawy podróż służbowa oznacza każde zadanie służbowe polegające na wykonywaniu na polecenie pracodawcy: a) przewozu drogowego poza miejscowość, o której mowa w pkt 4 lit. a lub; b) wyjazdu poza miejscowość, o której mowa w pkt 4 lit. a, w celu wykonania przewozu drogowego. Z kolei w myśl przepisu art. 21a cytowanej powyżej ustawy kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego ustalane na zasadach określonych w przepisach art.
Powyższe rodzi konsekwencje w postaci powiązania faktu przebywania w podróży służbowej z wykonywaniem pracy poza miejscem zatrudnienia kierowcy. Zatem należy stwierdzić, iż wykonywanie pracy poza miejscowością, w której pracodawca ma siedzibę skutkuje uznaniem, że pracownik będący kierowcą jest w podróży służbowej, a tym samym jest uprawniony do należności z art.
Sąd Okręgowy podnosi, iż obowiązkiem pracodawców zatrudniających kierowców w transporcie międzynarodowym jest zapewnienie pracownikowi bezpłatnego noclegu umożliwiającego odpowiednią regenerację sił, przy czym warunku tego nie spełnia miejsce do spania w kabinie pojazdu (nawet, gdy ma ono wysoki standard). W uchwale z dnia 12 czerwca 2014 roku, (...) Sąd Najwyższy stwierdził, że zapewnienie pracownikowi-kierowcy samochodu ciężarowego odpowiedniego miejsca do spania w kabinie tego pojazdu podczas wykonywania przewozów w transporcie międzynarodowym nie stanowi zapewnienia przez pracodawcę bezpłatnego noclegu w rozumieniu § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2002 roku w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju (Dz.U. z 2002 roku, Nr 236, poz. 1991 z późn.zm.), co powoduje, że pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu na warunkach i w wysokości określonych w § 9 ust. 1-3 tego rozporządzenia albo na korzystniejszych warunkach i wysokości, określonych w umowie o pracę, układzie zbiorowym pracy lub innych przepisach prawa pracy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu w/w uchwały wskazał, że przepisy wykonawcze ustalają minimalny standard wszystkich świadczeń z tytułu podróży służbowych (diet oraz zwrotu kosztów przejazdów, noclegów i innych wydatków), które w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę mogą być uregulowane korzystniej dla pracownika (art. 9 § 2 k.p. i art. 18 § 2 k.p.). W razie braku takich regulacji lub uregulowania mniej korzystnego dla pracownika, zastosowanie będą miały przepisy wykonawcze. Odesłanie w art. 21a ustawy o czasie pracy kierowców do art.
oznacza więc pośrednio także odesłanie do art.
k.p., a w konsekwencji uznanie, że kierowcy-pracownikowi przysługuje zwrot kosztów noclegu według zasad ustalonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art.
k.p., chyba że korzystniejsze dla niego zasady zostały ustalone według art.
(w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu wynagradzania). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 października 2014 roku, I PZP 3/14 wskazując, że wyeliminowanie konieczności ponoszenia kosztów – ryczałtów za nocleg przez pracodawców (przedsiębiorców) musiałoby się wiązać z ingerencją ustawodawcy (prawodawcy), polegającą na odstąpieniu od przyjętego założenia, że kierowca transportu międzynarodowego jest w permanentnej podróży służbowej, ewentualnie wprowadzeniu szczególnej regulacji dotyczącej kierowców transportu samochodowego (zwłaszcza międzynarodowego), zgodnie z którą umożliwienie kierowcy noclegu w odpowiednio do tego przystosowanej kabinie pojazdu byłoby równoznaczne z zapewnieniem mu bezpłatnego noclegu. W obowiązującym stanie prawnym takiej regulacji nie było, nie zawierała jej ani ustawa o czasie pracy kierowców, ani akty wykonawcze wydane na mocy art.
Sąd Okręgowy podziela pogląd wyrażony w uchwałach Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2014 roku, w sprawie II PZP 1/14 oraz z dnia 7 października 2014 roku, w sprawie I PZP 3/
art. 9 § 2 k.p. i art. 18 § 2 k.p. – ryczałt za noclegi w tym okresie przysługiwał (jako określony w wyższej wysokości) stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 roku w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz.U. z 2013 roku, poz. 167). Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na mocy art. 385 k.p.c. orzekł o oddaleniu apelacji jako pozbawionej podstaw. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 6 pkt 5 w zw. z § 11 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.t.j. z 2013 roku, poz. 490 z późn.zm.). (-) SSO Jolanta Łanowy (-) SSO Małgorzata Andrzejewska(spr.) (-) SSO Patrycja Bogacińska-Piątek Sędzia Przewodniczący Sędzia
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.