POSTANOWIENIE Dnia 31 maja 2016 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Ryszard Marchwicki Sędziowie: SSO Małgorzata Wiśniewska SSO Ryszard Małecki (s

§ 1k.p.c.

wpis dokonywany jest na wniosek i w jego granicach chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając wniosek sąd bada jedynie treść i formę wniosku, załączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej (art.

§ 2k.p.c.).

Powyższy przepis wyznacza również kognicję Sądu Odwoławczego, rozpoznającego środek odwoławczy od orzeczenia Sądu I instancji. Sąd drugiej instancji rozstrzyga jedynie, czy wpis lub odmowa wpisu przez sąd pierwszej instancji jest zgodna z prawem w kontekście wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. Wnioskodawca domagał się wpisu hipoteki przymusowej do kwoty 2.000.000 zł na podstawie tytułu zabezpieczenia – nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 7 listopada 2014 r., sygn. I Nc 89/

1. Wprawdzie we wniosku wskazano, że nakaz zapłaty został wydany w dniu 7 listopada 2007r., jednakże skoro do wniosku załączony został nakaz zapłaty z dnia 7 listopada 2014 r. nie budzi wątpliwości, że błędne wskazanie we wniosku roku wydania orzeczenia, przy prawidłowym oznaczeniu sygnatury akt sprawy, stanowiło oczywistą omyłkę pisarską. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o wpis uznając, że skoro Sąd Apelacyjny w Warszawie wstrzymał wykonalność nakazu zapłaty z dnia 7 listopada 2014 r., to tym samym orzeczenie to utraciło przymiot tytułu zabezpieczenia. Ponadto, przedłożona przez uczestnika kserokopia postanowienia Sądu Apelacyjnego mogła zostać przedłożona w tej formie jako dokument powołany przez stronę dla uzasadnienia odmowy wpisu. Powyższa argumentacja Sądu Rejonowego nie zasługuje na akceptację. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że podstawą jakichkolwiek decyzji sądu wieczystoksięgowego mogą być wyłącznie dokumenty mogące stanowić podstawę wpisu w księdze wieczystej – dotyczy to także dokumentów załączonych przez uczestnika w celu zwalczenia wniosku o wpis. Niezależnie od tego, Sąd Rejonowy wyprowadził błędne wnioski z uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2006 r., IV CK 361/05, OSNC 2006/11/
2. W motywach powołanego rozstrzygnięcia Sąd Najwyższy wskazał bowiem, że podstawą żądania oddalenia wniosku o wpis do księgi wieczystej może być fakt wykazany każdym przewidzianym przez prawo dowodem, także dowodem z kserokopii dokumentu urzędowego. Jeżeli dowód taki złożył uczestnik działający bez profesjonalnego pełnomocnika, a sąd wieczystoksięgowy uznał, że dokument został przedstawiony w niewłaściwej formie, powinien pouczyć o tym uczestnika i umożliwić złożenie dokumentu w formie nadającej mu moc dowodową. Wymaga tego art. 5 k.p.c., który ma zastosowanie także w postępowaniu wieczystoksięgowym. Ostatecznie Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku wydane w rozstrzyganej sprawie Sąd Okręgowy, powołując się m.in. na art. 31 ust. 1 u.k.w.h., odmówił mocy dowodowej kserokopiom dokumentów załączonych do apelacji jako podstawa żądania oddalenia wniosku o wpis hipoteki i nie pouczył samodzielnie działającej uczestniczki, w jakiej formie powinny zostać one złożone, by mogły spełnić rolę dowodów, co doprowadziło do naruszenia art. 31 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz art. 5 k.p.c. Wbrew argumentacji Sądu Rejonowego, Sąd Najwyższy nie przyjął więc, że przedłożenie kserokopii dokumentu urzędowego stanowi podstawę oddalenia wniosku o wpis, lecz stwierdził, że w takiej sytuacji Sąd winien wezwać uczestnika działającego bez profesjonalnego pełnomocnika, na podstawie art. 5 k.p.c., do przedłożenia dokumentu w odpowiedniej formie. W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było podstaw do pouczenia w trybie art. 5 k.p.c., albowiem już w postępowaniu zainicjowanym skargą na orzeczenie referendarza uczestnik był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a do chwili wydania niniejszego postanowienia nie zostało przedłożone postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2015r., sygn. I ACz 809/15 we właściwej formie. Nawet gdyby jednak uczestnik przedłożył we właściwej formie postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie o wstrzymaniu wykonania nakazu zapłaty z dnia 7 listopada 2014 r., nie stanowiłoby to podstawy do odmowy wpisu hipoteki przymusowej na podstawie powyższego orzeczenia. Po upływie terminu do zaspokojenia roszczenia zasądzonego nakazem zapłaty nakaz wydany na podstawie weksla i czeku staje się natychmiast wykonalny (art. 492 § 3 k.p.c.). W razie wniesienia zarzutów sąd może natomiast wstrzymać na wniosek pozwanego wykonanie nakazu. Upływ terminu do zaspokojenia roszczenia, o jakim mowa w komentowanym przepisie, następuje po dwóch tygodniach od doręczenia pozwanemu nakazu zapłaty (art. 491 § 1 k.p.c.). Nakaz zapłaty wydany na podstawie weksla, czeku podlega wykonaniu dopiero po nadaniu mu klauzuli wykonalności z zaznaczeniem, że podlega on egzekucji jako orzeczenie natychmiast wykonalne (art. 776 w zw. z art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.). Do momentu zyskania przymiotu natychmiast wykonalnego nakaz stanowi tytuł zabezpieczenia, który traci z chwilą zyskania owej cechy. Decyzja procesowa sądu o wstrzymaniu wykonania nakazu zapłaty ingeruje jedynie w jego rygor wykonalności. Wstrzymanie wykonalności nakazu zapłaty wydanego na podstawie weksla bądź czeku nie pozbawia go waloru tytułu zabezpieczającego. W tym zakresie wykonanie nakazu zapłaty nie może zostać wstrzymane, chyba że sąd na wniosek pozwanego zastosuje jeden ze sposobów określonych w art. 742 § 1 (tak np. Manowska Małgorzata (red.) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wydanie II. Warszawa
3. Komentarz do art. 492, teza 8 oraz D. Zawistowski powołany przez skarżącego). Wynika to z faktu, że czym innym jest natychmiastowa wykonalność nakazu zapłaty, a czym innym posiadanie przez takie orzeczenie przymiotu tytułu zabezpieczenia. Natychmiastowa wykonalność oznacza zdatność nakazu zapłaty do wykonania w drodze egzekucji sądowej przed jego uprawomocnieniem się, a zatem jest znacznie dalej idącym skutkiem niż możliwość zabezpieczenia roszczenia wynikającego z nakazu zapłaty. W tej sytuacji, nakaz zapłaty z dnia 7 listopada 2014 r., jako tytuł zabezpieczający, mógł stanowić podstawę wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości pozwanego (art. 110 pkt 1 u.k.w.h.). Tym samym, zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 492 k.p.c. i art.

§ 2k.p.c.

Apelacja podlegała oddaleniu z innej przyczyny. W sytuacji gdy wniosek o wpis hipoteki jest wynikiem repartycji zabezpieczenia, z jego treści winno wynikać, w jaki sposób wnioskodawca tej repartycji dokonał. Wnioskodawca winien więc wskazać, w jaki sposób dokonał podziału kwoty wierzytelności podlegającej zabezpieczeniu na poszczególne nieruchomości ze wskazaniem numerów ksiąg wieczystych, do których skierował pozostałe wnioski o wpis hipotek na skutek repartycji zabezpieczenia. Wymóg ten ma umożliwić sądowi wieczystoksięgowemu weryfikację repartycji w celu uniknięcia nadzabezpieczenia bez konieczności samodzielnego poszukiwania ewentualnych innych wniosków. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie sformułował wniosku w sposób umożliwiający weryfikację prawidłowości dokonanej repartycji, co uniemożliwiało uwzględnienie wniosku. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy, na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. oddalił apelację. O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. stanowiącego regułę orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego. W judykaturze zostało wyjaśnione, że w sprawie o wpis hipoteki przymusowej nie występuje sprzeczność interesów pomiędzy żądającym wpisu wnioskodawcą a uczestnikami, ustanowienie bowiem hipoteki przymusowej leży tylko w interesie wnioskodawcy (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1973 r., III CZP 96/72, OSNC 1973/9/146; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2010 r., II CZ 54/10, OSNC-ZD 2011/2/33). W takiej sprawie ma zastosowanie zasada wyrażona w art. 520 § 1 k.p.c. i brak podstaw do stosowania wyjątków uregulowanych w art. 520 § 2 i 3 k.p.c. Wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od uczestnika nie mógł zostać uwzględniony (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1999 r., III CKN 497/98, OSNC 2000/6/116). /-/ Małgorzata Wiśniewska /-/ Ryszard Marchwicki /-/ Ryszard Małecki