POSTANOWIENIE Dnia 14 czerwca 2016 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Danuta Silska Sędziowie: SSO Anna Kulczewska-Garcia (spr.) SSO Ryszard Ma

§ 2ustawy z dnia 17 listopada 1964 r— Kodeks postępowania cywilnego (j.t.

z 2014 r., poz. 101 z późn. zm.) poprzez nieuprawnione na gruncie powyższego przepisu rozszerzenie kognicji sądu wieczystoksięgowego, polegające na uwzględnieniu przy orzekaniu w przedmiotowej sprawie postanowienia Sądu Rejonowego Poznań - Grunwald i Jeżyce w Poznaniu Wydział I Cywilny z dnia 04.02.2011 r. o zniesieniu współwłasności, sygn. I Ns 572/08, pomimo faktu, że nie został on ani dołączony do wniosku złożonego w powyższej sprawie, ani nie powołali się też na niego wnioskodawcy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podnosząc powyższy zarzut skarżący wnieśli o: I. zmianę zaskarżonego postanowienia w zaskarżonej części i uwzględnienie wniosku o zamknięcie księgi wieczystej (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu (...) i jednoczesne bezciężarowe wyodrębnienie z księgi wieczystej (...): 1) lokalu mieszkalnego numer (...) położonego przy ulicy (...) w P., o powierzchni 63,56 m2 bliżej opisanego w § 1. punkt

1. c)tiret pierwsze aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza w P. D. F. dnia 15.12.2016 r., nr rep. A (...), założenie dla niego nowej księgi wieczystej z jednoczesnym wpisaniem: A) w Dziale II nowozałożonej księgi wieczystej własności na rzecz K. Z., syna Z. i I., PESEL: (...), B) w Dziale I-Sp wzmianki, że z własnością lokalu mieszkalnego numer (...) związany jest udział wynoszący 42/900 części w prawie własności działki gruntu oraz części wspólnych budynku i urządzeń nie służących wyłącznie do użytku właścicieli lokali, objętych księgą wieczystą (...), C) w Dziale IV nowozałożonej księgi wieczystej (pod warunkiem założenia dla przedmiotowego lokalu mieszkalnego księgi wieczystej) hipoteki do kwoty 382.500,00 zł na rzecz banku (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., przy ulicy (...) W., (...), REGON: (...) na zabezpieczenie spłaty wierzytelności z tytułu umowy kredytu udzielonego Panu K. Z. przez powyższy Bank, na podstawie Umowy Kredytu (...) z oprocentowaniem zmiennym nr (...) spłacanego w ratach annuitetowych udzielonego w walucie polskiej z dnia 26.11.2015 (dwudziestego szóstego listopada dwa tysiące piętnastego) w wysokości 225.000,00 zł (dwieście dwadzieścia pięć tysięcy złotych), z oprocentowaniem kredytu w stosunku rocznym (tj. suma stawki referencyjnej i marży (...) S.A.), bez uwzględnienia podwyższenia marży, na dzień sporządzenia umowy wynosiło 4,30 % (cztery i 30/100 procent), z ostatecznym terminem spłaty kredytu ustalonym na dzień 10.11.2040 (dziesiątego listopada dwa tysiące czterdziestego) roku, przeznaczonego na nabycie lokalu mieszkalnego opisanego bliżej w §3. pkt. 2) powołanego powyżej aktu notarialnego, na które składają się:
2. a)należność główna z tytułu wyżej wymienionego kredytu,
3. b)odsetki w postaci: - umownych odsetek od wykorzystanego kredytu, - umownych odsetek od niespłaconego w terminie zadłużenia z tytułu należności głównej lub zadłużenia odsetkowego,
4. c)prowizje i opłaty wynikające z wyżej wymienionej umowy kredytu,
5. d)przyznane koszty postępowania sądowego lub egzekucyjnego związane z dochodzeniem roszczeń z tytułu ustanowionego zabezpieczenia hipotecznego,
6. e)świadczenia uboczne w postaci roszczeń o naprawienie szkód wynikających z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynikających z czynności bankowej udzielenia kredytu lub czynności bankowej zabezpieczenia spłaty tego kredytu, na warunkach określonych w oświadczeniu Banku wydanym przez (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., ustanowionej w § 6. powołanego powyżej aktu notarialnego, oraz o wpis roszczenia przysługującego wierzycielowi hipotecznemu - bankowi (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., REGON: (...) o przeniesienie ustanowionej niniejszym aktem hipoteki na miejsce opróżnione przez hipotekę umowną do kwoty 761.600,00 zł wpisaną na rzecz (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W., w przypadku przeniesienia tej hipoteki do obciążenia do księgi wieczystej nowozałożonej przez Sąd Rejonowy Poznań - Stare Miasto w Poznaniu (...)dla przedmiotowego lokalu mieszkalnego nr (...), położonego przy ulicy (...) w P., o łącznej powierzchni użytkowej wraz z pomieszczeniem przynależnym wynoszącej 63,56 m2, bliżej opisanego w § 1. punkt
7. c)tiret pierwsze powołanego powyżej aktu notarialnego, D) w Dziale II księgi wieczystej (...) prawa własności działki gruntu oraz części wspólnych budynku i urządzeń nie służących wyłącznie do użytku właścicieli lokali w udziale wynoszącym 42/900 części na rzecz każdorazowego właściciela lokalu mieszkalnego numer (...) położonego na przy ulicy (...) w P., bliżej opisanego w § 1. punkt
8. c)tiret pierwsze powołanego powyżej aktu notarialnego, 2) lokalu mieszkalnego numer (...)położonego przy ulicy (...) numer (...) w P., o powierzchni 47,74 m2, bliżej opisanego w § 1. punkt
9. c)tiret drugie powołanego powyżej aktu notarialnego, założenie dla niego nowej księgi wieczystej z jednoczesnym wpisaniem: A) w Dziale II nowozałożonej księgi wieczystej przepisaniem własności na rzecz A. M.

§ 1k.p.c.

wpis dokonywany jest na wniosek i w jego granicach chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Rozpoznając wniosek sąd bada jedynie treść i formę wniosku, załączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej (art.

§ 2k.p.c.).

Powyższy przepis wyznacza również kognicję Sądu Odwoławczego, rozpoznającego środek odwoławczy od orzeczenia Sądu I instancji. Sąd drugiej instancji rozstrzyga jedynie, czy wpis lub odmowa wpisu przez sąd pierwszej instancji jest zgodna z prawem w kontekście wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. Podstawą oddalenia wniosku o zamknięcie księgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla lokalu nr (...) i założenia nowych ksiąg dla lokali nr (...) i (...) utworzonych z podziału lokalu nr (...), a nadto dokonania innych wpisów była ocena Sądu, że suma udziałów w nieruchomości wspólnej, przy uwzględnieniu udziałów związanych z nowowydzielonymi lokalami nr (...) i (...) nie daje jedności, a w konsekwencji powstaje niezgodności, której nie można pominąć przy wyodrębnianiu nowych lokali. Prezentując takie stanowisko Sąd wieczystoksięgowy przekroczył swoją kognicję zakreśloną powołanym wyżej przepisem art.

§ 2k.p.c.

Z ustaleń Sądu Okręgowego poczynionych na podstawie analizy akt księgi wieczystej (...) wynika, że do założenia księgi wieczystej nr (...) prowadzonej dla lokalu nr (...) doszło w dniu 19 stycznia 2004 r. na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu zawartej w dniu 17 października 2003 r., objętej aktem notarialnym rep. A (...). W umowie tej ustanowiono m.in. odrębną własność lokalu nr (...) o pow. 111,3 m2 wraz z udziałem w gruncie i częściach wspólnych wynoszącym 74/900 części. W dniu 4 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wydał postanowienie, na podstawie którego dokonał zniesienia współwłasności nieruchomości położonej przy ul. (...), objętej księgą wieczystą nr (...) w ten sposób, że ustanowił odrębną własność lokali nr (...), przyznając uczestnikom postępowania poszczególne lokale wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej, przy czym sposób liczenia udziałów w nieruchomości wspólnej był odmienny niż w przypadku umowy ustanawiającej odrębną własność lokali nr (...). Zdaniem Sądu wieczystoksięgowego, na skutek wydania ww. postanowienia zaistniała sytuacja, w której suma udziałów w nieruchomości wspólnej nie daje jedności. W ocenie Sądu Okręgowego, stan ten nie dawał podstaw do oddalenia wniosku o dokonanie wpisów związanych z podziałem istniejącego już lokalu. Przede wszystkim podkreślić należy, że lokal nr (...) wraz z udziałem wynoszącym 79/100 w nieruchomości wspólnej został wyodrębniony w 2004 roku, a zatem przed wydaniem przez Sąd postanowienia w przedmiocie zniesienia współwłasności nieruchomości. Na skutek złożonego przez wnioskodawców w dniu 15 grudnia 2015 r. oświadczenia o podziale lokalu nr (...) doszło do utworzenia dwóch nowych lokali – nr (...) i (...) wraz z udziałami w częściach wspólnych, których suma jest zgodna z udziałem odpowiadającym istniejącemu dotychczas lokalowi nr (...) (42/900 + 32/900 = 74/900). Podział lokalu nie prowadzi zatem do żadnych zmian w udziałach w nieruchomości wspólnej, a w szczególności nie powoduje przekroczenia jedności po zsumowaniu udziałów w nieruchomości wspólnej przysługujących wszystkim właścicielom wyodrębnionych lokali mieszkalnych i usługowych. Treść księgi wieczystej (...) (prowadzonej dla nieruchomości wspólnej) pozwala zatem na dokonanie wnioskowanych wpisów, albowiem udziały przynależne do nowopowstałych lokali odpowiadają udziałowi związanemu z lokalem przed jego podziałem. Nieuprawnione jest przy tym powoływanie się przez Sąd wieczystoksięgowy na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2015 r., III CZP 86/15. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano m.in., że wystąpienie przeszkody do dokonania wpisu wiązać należy z zaistnieniem takiego zdarzenia, które mimo formalnego wykazania przez wnioskodawcę podstawy wpisu nie zezwala z punktu widzenia prawa na jego dokonanie. W tym wypadku chodzi więc o okoliczności natury prawnej, determinujące skuteczność czynności stanowiącej podstawę wpisu. De lege lata ustawodawca nie określił, na jakiej podstawie może dojść do ustalenia przeszkody wpisu i na czym ta przeszkoda polega. Uzasadnia to stwierdzenie, że o ile fakty znane sądowi z urzędu nie mogą same przez się stanowić podstawy wpisu, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z art.

§ 2

k.p.c., o tyle mogą i powinny stanowić podstawę oddalenia wniosku, jeśli w wyniku uwzględnienia tych faktów dochodzi do ustalenia, iż istnieje przeszkoda do dokonania wpisu. Z tego względu w judykaturze Sądu Najwyższego traktuje się art.

§ 2k.p.c.

jako przepis dopuszczający w postępowaniu o wpis posługiwanie się jedynie dokumentami dołączonymi do wniosku. Dokonana przez wnioskodawców czynność polegająca na podziale lokalu nie jest sprzeczna z przepisami prawa, albowiem – jak już wyżej wskazano – udziały związane z nowopowstałymi lokalami odpowiadają udziałowi przynależnemu – wg treści księgi wieczystej – do lokalu będącego przedmiotem podziału. Znanej Sądowi z urzędu przeszkody do dokonania wpisu nie stanowi również postanowienie Sądu Rejonowego Poznań – Grunwald i Jeżyce z dnia 4 lutego 2011 r., albowiem orzeczenie to nie wpłynęło w żaden sposób na wielkość udziału w nieruchomości wspólnej związanego z prawem własności lokalu nr (...), który został wyodrębniony w 2004 roku. Co więcej, Sąd Rejonowy w ogóle nie rozważył jaki jest skutek dostrzeżonej w księdze wieczystej niezgodności polegającej na określeniu udziałów w nieruchomości wspólnej przekraczającej jedność. Wielkość wadliwie określonego udziału winna zostać - zgodnie z art. 58 § 1 in fine k.c. - zastąpiona wielkością wynikającą z przepisu ustawy. O wielkości udziałów przesądza bowiem wyłącznie stosunek powierzchni użytkowej poszczególnych lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Suma poszczególnych udziałów musi wyrażać się liczbą całkowitą 1. Jest oczywiste, że w razie błędnego obliczenia wielkości udziałów, prawidłowe zastosowanie reguły wynikającej z art. 3 ust. 3 ustawy o własności lokali spowoduje dla niektórych właścicieli lokali zmiany niekorzystne, gdyż ich udziały ulegną zmniejszeniu. Nie oznacza to jednak ingerencji w prawo główne, ponieważ udział w nieruchomości wspólnej nie jest prawem głównym, lecz prawem związanym z własnością lokalu. W konsekwencji, w sytuacji, w której art. 3 ust. 3 ustawy o własności lokali, określający sposób obliczania udziałów, wchodzi na miejsce wadliwie określonych udziałów właścicieli lokali w nieruchomości wspólnej, zachodzą podstawy by przyjąć, że przepis ten może stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej prawidłowo obliczonych udziałów. Powyższe rozważania mają jednakże charakter wyłącznie marginalny, albowiem jak wynika z ustaleń Sądu I instancji niezgodność w udziałach powstała na skutek postanowienia Sądu o zniesieniu współwłasności, a zatem nie sposób wywnioskować, aby udział związany z lokalem nr (...) został ustalony nieprawidłowo i aby zachodziła konieczność korekty wielkości tego udziału. Skoro zatem nie było podstaw do oddalenia wniosku o wpis z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uznać należało, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy. W konsekwencji, na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. należało uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu Poznań – Stare Miasto w Poznaniu do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji rozważy, czy załączone przez wnioskodawców dokumenty stanowią wystarczającą podstawę do uwzględnienia oddalonych wniosków wieczystoskięgowych zawartych w akcie notarialnym rep. A nr (...) sporządzonym dnia 15 grudnia 2015 r. przez Notariusza D. F.. Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zwrotu skarżącym opłaty od apelacji, na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 lit e) ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych albowiem naruszenie prawa przez Sąd I instancji nie nosiło znamion „oczywistości” w rozumieniu powołanego przepisu. /-/ Anna Kulczewska-Garcia /-/ Danuta Silska /-/ Ryszard Małecki ZARZĄDZENIE (...) (...) (...) (...) (...) (...) (...) (...)