X GC 479/15

Sygn. akt X GC 479/15 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 30 grudnia 2014 roku powódka T. z siedzibą w V. P. (Włochy) wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, aby pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. zapłaciła powódce kwotę 195.000 EUR (euro) wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi według prawa włoskiego od dnia 1 lutego 2009 roku do dnia zapłaty. Powódka podała, że pozwana zamówiła u niej maszynę do cięcia za kwotę 175.000 euro oraz zobowiązała się do pokrycia kosztów transportu w wysokości 20.000 euro. Wobec wykonania umowy powódka wystawiła fakturę vat na kwotę 195.000 euro z terminem płatności oznaczonym na dzień 31 stycznia 2009 roku, za którą pozwana nie zapłaciła. Pozwana zwróciła się do powódki z wnioskiem o uzgodnienie salda wskazując, że jej zadłużenie względem powódki wynosi 195.000 euro (pozew k. 3 - 7). Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym nakazał pozwanej zapłacić powódce kwotę 195.000 EUR wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi według prawa włoskiego od dnia 1 lutego 2009 roku do dnia zapłaty, oraz kwotę 17.732 zł tytułem kosztów postępowania (nakaz zapłaty k. 123). Od powyższego nakazu zapłaty pozwana wniosła skutecznie sprzeciw. Zaskarżyła nakaz zapłaty w całości. Pozwana zarzuciła brak należytego umocowania pełnomocnika powódki. Pozwana wskazała również, że strony zawierając umowę, dokonały wyboru prawa polskiego jako prawa właściwego dla zawartej umowy dostawy maszyny. Pozwana podała, że z treści zamówienia z dnia 26 sierpnia 2008 roku, wynika, że dostawca został zobowiązany „do niestosowania w oferowanym surowcu lub wyrobie związków chemicznych uznanych przez aktualne przepisy za zabronione”. Dodatkowo pozwana wskazała, że „w przypadku występowania w danym surowcu lub wyrobie związków chemicznych uznanych przez aktualne przepisy państwowe za niebezpieczne, dostawca zobowiązany jest dostarczyć listę tych związków”. Zdaniem pozwanej, z treści tego zamówienia wyraźnie wynika, że pozwana oczekiwała wykonania dostawy zgodnie z przepisami polskimi. Pozwana podkreśliła, że całość zamówienia z dnia 26 sierpnia 2008 roku została sporządzona w języku polskim, a jedynie przetłumaczona na język włoski. Wybór prawa polskiego do umowy dostawy maszyny wynikał z faktu, że pozwana oczekiwała od dostawcy wystawienia „faktury vat” tj. pozwana posługiwała się nazewnictwem przyjętym dla polskich dokumentów księgowych. We włoskim obrocie handlowym nie występuje instytucja „faktury Vat”. Z uwagi na fakt, że w sprawie zastosowanie znajdą polskie przepisy kodeksu cywilnego, pozwana podniosła zarzut przedawnienia całości roszczenia powódki. Roszczenie stało się wymagalne z dniem 31 stycznia 2009 roku. Biorąc pod uwagę dwuletni termin przedawnienia roszczenia, roszczenie uległo przedawnieniu z dniem 1 lutego 2011 roku. Na wypadek gdyby Sąd uznał właściwość prawa włoskiego w sprawie, z uwagi na treść art. 2948 włoskiego kodeksu cywilnego, pozwana podniosła zarzut przedawnienia dochodzonych przez powódkę odsetek ustawowych od kwoty należności głównej dochodzonej w sprawie. Pozwana podniosła, również zarzut braku legitymacji czynnej po stronie powódki. Wskazała, że zgodnie z treścią zamówienia nr (...) z dnia 26 sierpnia 2008 roku, zamówienie złożyła u S. V. S..p. A na dostawę nowej maszyny. Zamówiona maszyna została wysłana przez podmiot zależny od dostawcy tj. Spółkę T., co jednak w żadnym wypadku nie oznacza by dostawcą maszyny była powódka. Kolejnym zarzutem podniesionym przez pozwaną było nienależyte wykonanie umowy. Pozwana podała, że oczekiwała dostawy sprzętu fabrycznie nowego, spełniającego wszelkie normy techniczne. Wbrew treści zamówienia pozwanej, dostarczono jej używaną, dziesięcioletnią maszynę. Powstał brak możliwości zapewnienia obsługi technicznej dla dostarczonej maszyny wynikający z braku dostępu do części zamiennych dla tego typu urządzenia już przestarzałego. Pozwana wskazała również, że nigdy nie dokonała uznania długu w stosunku do strony powodowej w kwocie dochodzonej powództwem (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 126). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powódka jest spółką akcyjną prawa włoskiego (dowód: odpis z rejestru k. 22 - 35, tłumaczenie poświadczone z języka włoskiego k. 36 - 55). Pozwana prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Przedmiotem jej działalności jest m.in. produkcja wyrobów tekstylnych, produkcja części i akcesoriów do pojazdów silnikowych (dowód: odpis z KRS pozwanej k. 57). Spółka (...).p.A. była powiązana kapitałowo z pozwaną Spółką. W 2008 roku S. V. S..p.A. posiadała ponad 50 % udziałów w spółce strony pozwanej. Natomiast Spółka (...).p.A. była w tym okresie zależna od S. V. S..p.A. (dowód: zeznania M. C. w charakterze strony k. 384 czas 00:03:34-00:56:26, odpis KRS Spółki pozwanej załącznik nr 2 k. 139-146 akt). W 2008 roku pozwana poszukiwała nowej maszyny do cięcia wodą. Analizowała oferty maszyn nowych. Na polskim rynku nie było producenta maszyn do cięcia wodą, stąd poszukiwania dostawcy na rynku zagranicznym (dowód: zeznania M. C. w charakterze strony k. k. 384 czas 00:03:34-00:56:26). Pozwana otrzymała ofertę od spółki (...) z siedzibą w R. (Szwecja), która obejmowała dostawę nowej maszyny typu W. J. za kwotę 195.450,00 EUR. Oferta firmy (...) obejmowała dostawę nowej maszyny W. J., obejmującej fabrycznie nowe urządzenia za cenę 195.450,00 EUR w wersji bez opcjonalnej pompy (str 8 oferty (...)). W treści oferty wskazano także na możliwość opcjonalnego zakupu pompy w cenie 74.550 EUR (str. 9 oferty (...))- (dowód: oferta (...) z dnia 16.07.2008 r. wraz z e-mail przewodnim- załącznik nr 4 k. 148-161 akt). W dniu 27 sierpnia 2008 roku w ramach prowadzonej działalności pozwana, po uprzednim przejrzeniu innych ofert, zamówiła w S. V. S..p.A (Włochy), nową maszynę oznaczoną jako (...) J. (maszyna do cięcia wodą) za kwotę 175.000 euro oraz zobowiązała się do pokrycia kosztów transportu w wysokości 20.000 euro. Powiązania kapitałowe pozwanego ze Spółką (...).p.A, w przeważającym stopniu zdecydowały o wyborze właśnie Spółki (...).p.A. jako dostawcy maszyny W. J.. Pozwana Spółka wskazała, że zobowiązuje dostawcę do niestosowania w oferowanym surowcu lub wyrobie związków chemicznych uznanych przez aktualne przepisy za zabronione. W przypadku występowania w danym surowcu lub wyrobie związków chemicznych uznanych przez aktualne przepisy państwowe za niebezpieczne, dostawca zobowiązany był dostarczyć listę tych związków. Rozmowy na temat dostarczenia maszyny były prowadzone przez pozwanego ze spółką (...).p.A. Jednakże prezes pozwanej Spółki dowiedział się, że faktycznie dostawę zrealizuje (...) (Włochy). Ostatecznie na zamówieniu jako dostawca wymieniona została spółka (...) (Włochy). S. V. S..p.A (Włochy) oprócz (...).p.A. funkcjonowało jako dostawca w zakresie demontażu i montażu maszyny. Prezes pozwanej Spółki nie oponował przeciwko temu, by dostawcą maszyny została spółka (...).p.A. (Włochy)- (dowód: oferta wraz z tłumaczeniem k. 305 -317, zamówienie nr (...) k. 62, tłumaczenie zamówienia k. 63, korespondencja e-mail z dnia 14 kwietnia 2009 roku załącznik nr 3 k. 146: zeznania M. C. w charakterze strony k. 384 czas 00:03:34-00:56:26, korespondencja mailowa k. 246- 249 akt). Transport maszyny został zlecony przez T. S. (Włochy) (nadawca) firmie przewozowej (...) (dowód: międzynarodowy list przewozowy CMR nr (...) k. 65, tłumaczenie listu przewozowego CMR k. 66, dokument przewozowy k. 69, tłumaczenie dokumentu przewozowego k. 70). Pozwanej Spółce dostarczono używaną maszynę W. J. zbudowaną z dwóch robotów (...) wyprodukowanych w dniu 20.11.1997 roku, pompy firmy (...)-ran wyprodukowanej w lipcu 2000 roku oraz kabiny cięcia (...) wyprodukowanej w 1998 roku. Maszyna nie posiadała gwarancji, ani instrukcji obsługi. Dostarczona przez S. V. S..p.A. maszyna W. J., była maszyną 10-letnią. Pozwana sama szacowała, że wartość rynkowa tej maszyny zgodnie z opinią Naczelnej Organizacji Technicznej nr (...) wynosiła 280.000,00 zł, czyli około 67.900,00 EUR (dowód: dokumentacja fotograficzna dostarczonej maszyny W. J. załącznik nr 5 k. 162-170 akt, opinia Naczelnej Organizacji Technicznej nr (...) załącznik nr 6 k. 171-182 akt, zeznania M. C. w charakterze strony k. k. 384 czas 00:03:34-00:56:26). Powódka T. S..p.A (Włochy) wystawiła w dniu 19 września 2008 roku fakturę na kwotę 195.000 euro z terminem płatności oznaczonym na dzień 31 stycznia 2009 roku (dowód: faktura k. 73, tłumaczenie faktury k. 75). Urządzenia wchodzące w skład maszyny W. J. były w momencie wykonania dostawy urządzeniami przestarzałymi, wymagającymi modernizacji oraz naprawy w celu doprowadzenia maszyny do stanu nadającego się do produkcji prowadzonej przez pozwaną. Maszyna W. J. dostarczona pozwanej posiadała, również liczne uszkodzenia, które sprawiały, że była ona całkowicie nieprzydatna na dzień jej dostawy. W dostarczonej maszynie do wymiany były: przeguby, silnik, program do obsługi systemu komputerowego (dowód: zeznania prezesa zarządu pozwanej spółki (...). C. e protokół z dnia 13 kwietnia 2016 roku 00:13:00 min, zeznania świadka M. Ś. e protokół z dnia 29 stycznia 2016 roku, 00:54:24 min). Pozwana zatrzymała maszynę, nie odstąpiła od umowy, przystąpiła do na naprawy maszyny. Nie miała też czasu na poszukiwanie nowego dostawcy z uwagi na konieczność uruchomienia linii produkcyjnej. Po dostarczeniu maszyny W. J. pozwanej Spółce, została ona poinformowana przez producenta urządzeń wchodzących w skład maszyny, tj. Spółkę (...) sp. z o.o. z siedzibą w W. o zaprzestaniu prowadzenia wsparcia technicznego dla dostarczonej maszyny W. J. przez producenta robotów typu (...) z dniem 24.09.2012 roku. Niemożność zapewnienia obsługi technicznej dla dostarczonej maszyny W. J. wynikał z ograniczonego lub nawet braku dostępu do części zamiennych dla tego typu urządzenia, z uwagi na fakt, że na dzień sporządzenia pisma-informacji , roboty typu (...) nie były już od dłuższego czasu produkowane, w związku z wprowadzeniem nowocześniejszego typu urządzeń (dowód: pismo (...) sp. z o.o. z dnia 24.09.2012 r. -załącznik nr 7 k . k. 184 akt). Pozwana nie wszczęła od razu po dostarczeniu maszyny pisemnego postępowania reklamacyjnego. Pozwana po dostarczeniu maszyny zgłosiła ustnie powódce, że dokonała zamówienia maszyny nowej -nieużywanej, a dostarczono mu 10 -letnią, wyeksploatowaną maszynę. Zaczęła prowadzić rozmowy ze spółka włoską na temat obniżenia ceny lub rozłożenia jej na raty. Powiązania kapitałowe między spółkami i chęć zacieśnienia współpracy powodowały, że pozwana nie przywiązywała większej wagi do formalności, liczyła na polubowne załatwienie sprawy. Z uwagi na powiązania kapitałowe Spółek -pozwanej oraz S. V. S..p.A.- rozmowy miały często charakter ustny. Przedstawiciel S. V. S..p.A. -G. R., z którym były omawiane wszelkie kwestie dotyczące maszyny, był też członkiem rady nadzorczej spółki pozwanej. Z tych względów rozmowy pomiędzy stronami były prowadzone zwykle telefonicznie oraz w trakcie przyjazdów G. R. na posiedzenia rady nadzorczej pozwanej (dowód: zeznania M. C. w charakterze strony k. 384 czas 00:03:34-00:56:26, korespondencja e-mail z dnia 14 kwietnia 2009 roku -załącznik nr 3 k. 146). Rozmowy polubowne między stronami zostały przerwane z uwagi na postawienie Spółki (...).p.A (oraz T. S..p.A.) w stan upadłości oraz śmierć G. R., z którym były prowadzone wszelkie rozmowy odnośnie maszyny (dowód: zeznania M. C. w charakterze strony k. 384 czas 00:03:34-00:56:26). W dniu 2 lipca 2012r. powódka wezwała pozwaną do zapłaty należności wynikającej z faktury nr (...) (dowód: wezwanie k. 78). Pozwana kontaktowała się z reprezentantem powódki -adwokatem włoskim M. P. w celu polubownego rozwiązania kwestii dostawy sprzętu. W trakcie prowadzonych rozmów, pozwana poinformowała powodową Spółkę o zaprzestaniu prowadzenia wsparcia technicznego dla dostarczonej maszyny W. J. przez producenta robotów typu (...) z dniem 24.09.2012 roku (dowód: pismo z dnia 25 lipca 2012 roku wraz z potwierdzeniem nadania -załącznik nr 8 k. 184-186, korespondencja e-mail z okresu 07.08.2012r.- 15.10.2012 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym na j. polski -załącznik nr 9 k. 187-193 akt). Pozwana dwukrotnie, tj. w dniu 27 lutego 2013r. i w dniu 28 lutego 2013r. zwróciła się do powódki (...) (Włochy) z wnioskiem o uzgodnienie salda wskazując, że jej zadłużenie względem powódki wynosi 195.000 euro. Powódka odpowiedziała, że zadłużenie wynika z faktury nr (...) z dnia 19 września 2008 roku, a ponad kwotę 195.000 euro przysługują jej odsetki ustawowe od dnia 1 lutego 2009 roku do dnia zapłaty. Pozwana zaliczyła nabyta od strony powodowej maszynę na poczet wydatków rzeczowych na aktywa trwałe (dowód: wniosek o uzgodnienie salda k. 81, k. 84, tłumaczenie wniosków k. 82, 85, odpowiedź powódki k. 88, sprawozdanie finansowe k. 222 i nast.). Łączna suma wartości rynkowej 4-ch podstawowych elementów stanowiska do cięcia wodą (maszyna W. – Jest) została określona na kwotę 195.300 zł /na 2008 r./ i nie uwzględniała kosztów dodatkowych np. transportu, demontażu i montażu. Łączna wielkość /kompletu j.w/ urządzeń nowych w powyższym okresie wynika z sumy cen „wyjściowych” wynosi ok. 1.000.000 zł, 1.024.000 zł /co odpowiada 248.278 euro/. (dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu wyceny maszyn, urządzeń i pojazdów mgr inż. E. Z. k. 320, ustna uzupełniająca opinia biegłego e protokół z dnia 29 stycznia 2016 roku czas 01:17:00 min.). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów. Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy należy podnieść, że: 1. Strona pozwana w toku procesu wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rzeczoznawstwa i wyceny maszyn przemysłowych na okoliczność rynkowej wartości urządzenia do przestrzennego cięcia strumieniem wodnym - maszyny W. J., w której skład wchodziły dwa roboty (...) wyprodukowane 20.11.1997 roku, pompa firmy (...)-ran wyprodukowana w lipcu 2000 roku oraz kabina cięcia (...) wyprodukowana w 1998 roku, dostarczonej pozwanej na podstawie zamówienia z dnia 26.08.2008 roku, na dzień dostarczenia maszyny pozwanej oraz rynkowej wartości nowego urządzenia do przestrzennego cięcia strumieniem wodnym — maszyny W. J., w której skład wchodziły dwa roboty (...), pompa firmy (...)-ran oraz kabina cięcia (...) na dzień dostarczenia maszyny pozwanej. 2. Strona pozwana wnioskując o przeprowadzenie dowodu z opinii przez biegłego sądowego przedłożyła jednocześnie opinię prywatną wykonaną przez rzeczoznawców z NOT-u w Ł. . Biegli rzeczoznawcy realizując na zlecenie pozwanej Spółki, pisemną opinię, uprzednio dokonali oględzin spornej maszyny. Wizja lokalna urządzeń znajdujących się w firmie (...) Sp. z o.o. (...)-(...) O., ul. (...), przeprowadzona została w dniu 16.04.2015r. Pozwana Spółka umożliwiła rzeczoznawcom dostęp do urządzeń w celu ich oględzin, przeprowadzenia ekspertyzy i organoleptycznego oszacowania stanu technicznego. Biegli zapoznali się z materiałami informacyjnymi w tym dokumentacją techniczno-ruchową szacowanych urządzeń. Dodatkowych wyjaśnień związanych techniczną obsługą maszyn udzielił rzeczoznawcom personel techniczny obsługujący urządzenia. Na podstawie wizji lokalnej, oględzin, udostępnionej dokumentacji oraz uzyskanych informacji biegli ocenili, że szacowane urządzenia były eksploatowane zgodnie z przeznaczeniem bez nadmiernych obciążeń. Maszyny instalowane były i eksploatowane w różnym czasie zbliżonym do daty wytworzenia. Od chwili uruchomienia w firmie (...) Sp. z o.o. maszyny eksploatowane są w systemie pracy trzyzmianowej w zależności od potrzeb. Maszyny w dniu oględzin były sprawne techniczne. Rzeczoznawcy uwzględnili w opinii, że według uzyskanych informacji maszyny podlegały generalnym przeglądom oraz okresowej konserwacji zgodnie z instrukcją eksploatacji. Dokonywane przeglądy, naprawy bieżące i remonty nie gwarantowały jednak wysokiej sprawność urządzeń ze względu na długi czas ich eksploatacji. Większość maszyn nie jest aktualnie produkowanych, co wiąże się z brakiem serwisu i trudnościami w pozyskiwaniu części zamiennych. Podkreślili, że mimo dbałości obsługi i właściciela o stan techniczny maszyn, nie zapewniają one optymalnej gotowości i niezawodności produkcyjnej. Podczas oględzin maszyny rzeczoznawcy stwierdzili i opisali w opinii, że: - konstrukcje nośne maszyn i urządzeń nie wykazują żadnych zmian kształtu, i pęknięć wpływających na zdolność użytkową, -wałki, łożyskowania, zespoły napędowe i systemy sterowania oraz programowania są w stanie technicznym dość dobrym lub dostatecznym. Wyposażenie elektryczne maszyn aktualnie jest sprawne, -ze względu na znaczny czas eksploatacji zespoły wykonujące ruchy rewersyjne, posuwisto zwrotne oraz narażone na działanie wysokich ciśnień i czynników ściernych nie gwarantują bezawaryjnej eksploatacji. - zastosowane zespoły napędowe umożliwiają pracę urządzeń zbliżoną do parametrów nominalnych. Wg uzyskanych informacji, urządzenia pracujące są sprawne technicznie, lecz nie osiągają parametrów eksploatacyjnych zbliżonych do teoretycznych. Rzeczoznawcy w swojej opinii określając stopień zużycia, podejście i metodę wyceny urządzenia, uwzględnili zalecenia wytycznych opracowanych przez agendy Naczelnej Organizacji Technicznej dla oceny stanu technicznego maszyn i urządzeń zawarte w VADEMECUM Wyceny (...) 1998r, Metody oceny stanu technicznego, wyceny pojazdów i maszyn (...) O., Metody Wyceny (...) z 200 lr, (...) Międzynarodowe Standardy Wyceny 2007 wyd. II, (ze szczególnym uwzględnieniem rozdziału WI3 Wycena maszyn i urządzeń) oraz opracowań: (...), dr inż. R. O. 2007, (...), dr hab. inż. J. N. prof. nadzw. Informacje o cenach nowych oraz używanych porównywalnych maszynach i urządzeń rzeczoznawcy zasięgnęli od producentów krajowych, firm wyspecjalizowanych w imporcie tego typu urządzeń oraz z zagranicznych ofert internetowych jak również z aktualnych Cenników (...) wydawnictwa (...) Sp. z o.o. W opracowaniu wykorzystali materiały źródłowe uzyskane podczas oględzin maszyn i wywiadów przeprowadzonych z użytkownikiem urządzeń. Szacunek nie uwzględnił ewentualnych wad ukrytych. Rzeczoznawcy opisując, metodykę oszacowania wartości maszyn, podali że oszacowanie wartości maszyn i urządzeń wykonane zostało podejściem kosztowym z wykorzystaniem metody odtworzenia lub zastąpienia. Wycena z zastosowaniem podejścia kosztowego jest wykonywana w tych przypadkach, gdy obrót tego typu obiektami nie występuje lub jest niewielki i nie możliwe jest zebranie odpowiedniej ilości danych rynkowych. Sposób ten prowadzi do określenia wartości odtworzeniowej, która jest zbliżona do wartości rynkowej. podał, że etapy realizacji metody kosztów odtworzenia są następujące: I. Identyfikacja cech obiektu wycenianego, II. Określenie ceny lub kosztu wytworzenia środka technicznego w stanie nowym, III. Oszacowanie stopni zużycia; technicznego, funkcjonalnego i środowiskowego będących miarami utraty wartości z przyczyn technicznych, funkcjonalnych i środowiskowych, IV. Zastosowanie formuły matematycznej: WoD=CN(l-Z)(l-f)(l-S) Cn - cena zakupu środka technicznego w stanie nowym (w przypadku obiektów wykonanych we własnym zakresie lub na indywidualne zamówienie zamiast ceny zakupu występuje koszt wytworzenia Kw), Z - stopień zużycia technicznego, f- stopień zużycia funkcjonalnego, (współczynnik nowoczesności K=(l-f) S - stopień zużycia środowiskowego (zewnętrznego). Z uwagi na zakres badań rzeczoznawców NOT-u, fachowość i wiedzę specjalistyczną rzeczoznawców NOT-u, opinia prywatna jako dokument prywatny ma również walor wiarygodności. 3. Opinia biegłego sądowego jest zasadniczo, zbieżna z opinią rzeczoznawców z NOT-u. Biegłemu sądowemu okazano taką samą maszynę , jak rzeczoznawcom z NOT-u. Mając na uwadze zgodność okazania maszyny biegłemu z opisanym w pozwie przedmiotem sporu, ewentualne uchybienia formalne biegłego w terminowym zawiadomieniu pełnomocnika powódki o oględzinach, wyznaczonych na dzień 14 grudnia 2015r. nie mają żadnego praktycznego znaczenia dla prawidłowości wykonanej opinii. Nie ma wątpliwości, że okazano biegłemu maszynę opisaną w aktach przedmiotowej sprawy oraz opisywaną przez świadka M. Ś.