Sygn. akt III AUa 564/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 września 2013 r. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Roman Skrzypek (spr.) Sędziowie: SSA Urszula Kocyłowska SSA Alicja Podczaska Protokolant st.sekr.sądowy M. Piekiełek po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na rozprawie sprawy z wniosku K. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w J. o emeryturę pomostową na skutek apelacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt IV U 1753/11 o d d a l a apelację. Sygn. akt III AUa 564/13 UZASADNIENIE wyroku z dnia 25 września 2013r. Decyzją z dnia 22 sierpnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. odmówił K. G. ustalenia prawa do emerytury pomostowej, powołując się na ustalenia wskazujące na brak spełnienia wszystkich przesłanek warunkujących prawo do tak określonego świadczenia, wymienionych w art. 4 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656). Zakład wyjaśnił, że wnioskodawca udowodnił 37 lat 6 miesięcy i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym jedynie 13 lat 3 miesiące i 14 dni pracy w szczególnych warunkach. Zakład nie uznał zatrudnienia wnioskodawcy w okresie od dnia 10 października 1980 r. do dnia 1 grudnia 1980 r. oraz od dnia 8 grudnia 1980 r. do dnia 31 grudnia 1981 r. na stanowisku kierownika zmiany w Polskim (...) Oddział w S., bowiem nie wykonywał on pracy bezpośrednio przy stanowiskach robotniczych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto w przypadku uwzględnienia w/w okresu jako pracy w szczególnych warunkach nadal nie zostałby udowodniony 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca K. G. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że nie spełnił przesłanek z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wnioskodawca wskazał, że w zakwestionowanych okresach wykonywał prace kierownika zmiany sprawując kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, na których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie – wykaz A, dział XIV, poz. 24, co zostało potwierdzone w wydanym świadectwie pracy. Wnioskodawca wskazał, że pełnił dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach wydobywania(...), a praca ta wiązała się z dużym ryzykiem i niebezpieczeństwem, np. w przypadku(...), dlatego wszelkie prace obróbcze i zabiegi na (...) odbywały się wyłącznie pod nadzorem osób sprawujących dozór (...) i posiadających uprawnienia nadane przez Okręgowy (...) Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury. Jednocześnie przedkładając kolejne świadectwa pracy w szczególnych warunkach, wniósł o ponowne rozpatrzenie jego uprawnień do emerytury pomostowej. Kolejną decyzją z dnia 30 września 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. ponownie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa do emerytury pomostowej wskazując, że nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Zakład nie uznał, że w czasie zatrudnienia w Polskim (...) i (...)Oddział w S. na stanowiskach specjalisty ds. eksploatacji oraz specjalisty ds. intensyfikacji w okresach: od dnia 1 stycznia 1982 r. do dnia 31 marca 1986 r., od dnia 1 kwietnia 1986 r. do dnia 21 września 1986 r., w dniu 28 września 1986 r., od dnia 11 października 1986 r. do dnia 15 listopada 1987 r., od dnia 22 listopada 1987 r. do dnia 14 kwietnia 1988 r., od dnia 15 listopada 1990 r. do dnia 13 stycznia 1991 r., od dnia 15 stycznia 1991 r. do dnia 17 stycznia 1991 r. i od dnia 19 stycznia 1991 r. do dnia 5 lutego 1991 r., wykonywał pracę wskazaną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku. W odwołaniu od powyższej decyzji wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędne przyjęcie, że nie spełnił przesłanek z art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych i § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Wnioskodawca podkreślił, że wykonywanie pracy specjalisty ds. eksploatacji i specjalisty ds. intensyfikacji wiązało się z przebywaniem bezpośrednio na terenie (...), w terenie i nie wymagało czynności administracyjnych, a jej wykonywanie nie było związane wyłącznie z czynnościami wykonywanymi przez niego osobiście, ale także z nadzorem nad pracą m.in. wiertniczych. Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i wskazał, że wnioskodawca nie posiada okresu 15 lat pracy w warunkach szczególnych, zaś jego praca na stanowisku kierownika zmiany oraz specjalisty ds. eksploatacji i specjalisty ds. intensyfikacji polegała przede wszystkim na wykonywaniu czynności administracyjno-biurowych, zatem nie można uznać, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, na których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Sąd Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krośnie po rozpoznaniu sprawy wyrokiem z 27 marca 2013r., sygn. IV U 1753/11 oddalił odwołanie. Rozpoznając sprawę Sąd I instancji przeprowadził dowód z akt osobowych K. G., z jego zeznań oraz zeznań świadków B. O., A. Z., M. C., J. K., J. R. oraz opinii sporządzonej przez biegłego specjalistę organizacji i zarządzania przemysłem oraz bhp M. M. i opinii biegłego sądowego w zakresie bhp R. K.. Na podstawie tak przeprowadzonego postępowania Sąd I instancji ustalił, iż wnioskodawca ur. (...), po okresie pracy w (...) Fabryce (...)w S. na stanowisku robotnika magazynowego, odbywał zasadniczą służbę wojskową, a następnie podjął studia na Akademii (...) w K. w latach 1973-1978 i uzyskał tytuł magistra inżyniera. W Polskim(...)Oddział w S. wnioskodawca pracę rozpoczął 2.05.1978 r. kolejno zajmując stanowiska: starszego referenta techniczny, następnie kierownika zmiany na Kopalni (...), specjalisty ds. eksploatacji(...)w D. Eksploatacji R. i Produkcji (...), specjalisty ds. obróbki i intensyfikacji w D. Eksploatacji, a w końcu specjalisty ds. intensyfikacji w D. Eksploatacji. Wykonując pracę na stanowisku kierownika zmiany wnioskodawca sprawował bezpośredni dozór i kierował pracami (...) zgodnie z zatwierdzonym planem ruchu, zgodnie z zasadami techniki(...) i przepisami bhp i przeciwpożarowymi. Wnioskodawca dozorował na pierwszej zmianie roboty eksploatacyjne włącznie ze zorganizowaniem stanowisk pracy pracownikom (...), przygotowaniem urządzeń i narzędzi do prac eksploatacyjnych, rekonstrukcji odwiertu lub likwidacji (...), a także kontroli sprawności działania urządzeń, w tym urządzeń ciśnieniowych czy dźwigowych. Miejscem pracy wnioskodawcy był teren (...) (...). Jego nadzorowi podlegali pracownicy (...) zatrudnieni w szczególnych warunkach. Nad pracownikami tymi wnioskodawca sprawował bezpośredni nadzór. Do obowiązków wnioskodawcy należało także prowadzenie niezbędnej dokumentacji eksploatacyjnej. Czynności te były bezpośrednio związane z dokumentowaniem procesu wydobywczego, prawidłową eksploatacją maszyn i urządzeń, z bezpieczeństwem i higieną pracy, a ponadto były wykonywane bezpośrednio na terenie(...) lub w barakowozie. Wykonując pracę na stanowisku specjalisty ds. eksploatacji, jak i specjalisty ds. intensyfikacji odwołujący pracował zarówno w biurze, jak i na terenie(...), wykonując ją mniej więcej w połowie czasu pracy w biurze i na (...). Do obowiązków wnioskodawcy jako specjalisty ds. eksploatacji należało projektowanie i analiza technologii i techniki (...), bieżąca analiza wydobycia, prognozy, statystyka, ocena raportów dziennych wydobycia, składanie zapotrzebowań na sprzęt i urządzenia do obróbki (...), opracowywanie planów ruchu, prowadzenie ewidencji środków trwałych i przedmiotów nietrwałych będących w dyspozycji działu, prowadzenie dokumentacji związanej z likwidacją środków trwałych, sporządzanie odpowiedniej dokumentacji i sprawozdawczości. Do obowiązków wnioskodawcy jako specjalisty ds. intensyfikacji w zakresie jego obowiązków biurowych należało m.in. projektowanie, opracowywanie metod intensyfikacji wydobycia (...) ocena zastosowanych rozwiązań, metod i technologii; przygotowanie dokumentacji ruchu zakładu; uczestniczenie w komisjach, przy kolaudacjach, odbiorach, rekonstrukcjach i likwidacjach; stała współpraca ze służbami technicznymi i jednostkami organizacyjnymi zarządu przedsiębiorstwa; stała współpraca z jednostkami zewnętrznymi, śledzenie na bieżąco aktów normatywnych, wytycznych i zarządzeń; sporządzanie dokumentacji i sprawozdawczości. Praca na stanowiskach specjalistów polegała w przeważającej mierze na pracy biurowej, koncepcyjnej, projektowej lub analitycznej, natomiast ewentualne kontrole na eksploatowanych (...)w celu kontroli urządzeń i sprzętu służącego do obróbki (...), zastosowanej technologii, przestrzegania zasad techniki (...), wykonywanych zabiegów intensyfikacji wydobycia itp. nie były wykonywane w pełnym wymiarze czasu pracy i nie wiązały się z bezpośrednim nadzorem nad stanowiskami pracy w szczególnych warunkach. W czasie pracy na tych stanowiskach wnioskodawca nie sprawował bezpośredniej kontroli nad pracownikami zatrudnionymi na (...). Dalej Sąd ustalił, że w okresie od dnia 2 kwietnia 1991 roku do dnia 22 maja 1996 roku wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, a od dnia 23 maja 1996 roku do dnia 7 lipca 2011 roku pracował w (...) S.A. jako kierownik zmiany eksploatacyjnej, kierownik eksploatacji, inżynier systemów eksploatacji i starszy inżynier systemów eksploatacji. Okres tego zatrudnienia organ rentowy zaliczył wnioskodawcy jako okres pracy w szczególnych warunkach w rozmiarze 13 lat 3 miesięcy i 14 dni. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków odnośnie charakteru zatrudnienia wnioskodawcy na stanowisku kierownika zmiany (...), jego obowiązków w zakresie nadzoru nad pracownikami (...), a także zakresu jego obowiązków biurowych na tym stanowisku. Sąd dał także wiarę zeznaniom świadków odnośnie charakteru pracy wnioskodawcy na stanowisku specjalisty ds. intensyfikacji oraz specjalisty ds. eksploatacji, a w szczególności faktowi, że w tym czasie nie nadzorował pracy pracowników zatrudnionych w szczególnym charakterze, lecz kontrolował wprowadzenie w życie projektów intensyfikacji lub sprawował kontrolę nad prawidłową eksploatacją złóż w sensie technicznym. Ich zeznania w tej części zgodne są z zakresami czynności wnioskodawcy oraz oceną pracy wnioskodawcy dokonaną przez biegłych sądowych na podstawie dokumentacji osobowej wnioskodawcy z jego zakładu pracy. Sąd nie dał wiary świadkom w zakresie stwierdzenia, że wnioskodawca wykonując pracę na stanowiskach specjalistów 90 % czasu pracy spędzał w terenie, zaś pozostałe 10 % w biurze. Miarodajne dla oceny narażenia wnioskodawcy na działanie czynników szkodliwych w pracy, tj. związane z kwestią wykonywania przez niego stałej pracy w warunkach szczególnych, są opinie dwóch biegłych sądowych, z których dowód został przeprowadzony w przedmiotowej sprawie. W opinii z dnia 28 maja 2012 roku wydanej przez M. M. biegłego specjalistę organizacji i zarządzania przemysłem oraz bhp wskazano, że okres pracy wnioskodawcy w charakterze kierownika zmiany (...)jest pracą w szczególnych warunkach, bowiem praca ta polegała na bezpośrednim dozorze nad pracownikami zatrudnionymi w (...)w warunkach szczególnych. Praca taka została wskazana w wykazie A, dział XIV, poz. 24, pkt
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.