Sygn. akt V ACa 316/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział V Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Włodzimierz Gawrylczyk Sędziowie: SA Maryla Domel – Jasińska SA Jacek Grela (spr.) Protokolant: stażysta Aleksandra Ćwiek po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa A. F. przeciwko (...) Zakładowi (...) o zapłatę i ustalenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w B. z dnia 31 grudnia 2012 r. sygn. akt I C 388/11 I. prostuje niedokładność w oznaczeniu przedmiotu sporu w zaskarżonym wyroku w ten sposób, że w miejsce zwrotu „o zapłatę” wpisuje słowa „o zapłatę i ustalenie”; II. oddala apelację; III. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Na oryginale właściwe podpisy. Sygn. akt V ACa 316/13 UZASADNIENIE Powód A. F. wystąpił o zasądzenie od (...) S.A. w W. kwoty 80 tys. zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 25 stycznia 2011 r. do dnia zapłaty - tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Ponadto wniósł o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za skutki zakażenia, które mogą ujawnić się w przyszłości. Swoje roszczenia wywodził z faktu zakażenia go (...) w (...) sp. z o.o. w Ż.. Pozwany w odpowiedzi na pozew (k.69-72) wniósł o oddalenie powództwa. Wskazał m.in., że w trakcie leczenia powoda w (...) sp. z o.o. w Ż. nie wystąpiły jakiekolwiek nieprawidłowości. Świadczenia medyczne udzielane powodowi były zgodne ze wskazaniami aktualnej wiedzy, lecz każdy zabieg operacyjny niesie ze sobą ryzyko powikłań w postaci zakażenia. Wyrokiem z dnia 31 grudnia 2012 r., zapadłym w sprawie o sygn. akt I C 388/11, Sąd Okręgowy w B.: 1. oddalił powództwo, 2. nie obciążył powoda kosztami procesu. Podjęte rozstrzygnięcie, Sąd Okręgowy uzasadnił w następujący sposób: A. F. w dniu 13 grudnia 2007r. został przyjęty na Oddział (...) spółki z o.o. w Ż. w związku z (...), do jakiego doszło w skutek potrącenia go przez samochód. W tej placówce służby zdrowia dokonano operacyjnego zespolenia (...). Po wykonanym zabiegu powód został w dniu 19 grudnia 2007 r. wypisany z zaleceniem oszczędnego trybu życia, używania kul łokciowych, nieobciążania operowanej kończyny oraz kontynuowania profilaktyki przeciwzakrzepowej i kontroli w poradni ortopedycznej po upływie 7-10 dnia. W dniu 10 lipca 2009r. w (...) Sp. z o.o. w Ż. operacyjnie usunięto powodowi (...) unieruchomiono opatrunkiem gipsowym do czasu zespolenia (...). W dniu 6 sierpnia 2009r, w tejże placówce operacyjnie usunięto powodowi (...)Powód został wypisany w dniu 12 sierpnia 2009r. z zaleceniem codziennej zmiany opatrunku, kontynuacji profilaktyki przeciwzakrzepowej, utrzymywania szyny gipsowej przez trzy tygodnie oraz dalszego leczenia w (...). Powód zachowywał należytą higienę rany operacyjnej po opuszczeniu szpitala, stosując się do zaleceń lekarzy w tym przedmiocie. Żona powoda obmywała ranę operacyjną oraz zmieniała opatrunki, używając do tego wyjałowionych gazików, specjalistycznych szczypiec, które uprzednio dezynfekowała przez ich gotowanie. W trakcie zmiany opatrunków miała założone gumowe rękawiczki. W dbaniu o czystość rany operacyjnej żona powoda stosowała specjalny płyn w aerozolu, który nabyła w aptece. W październiku 2009r. u powoda wystąpiły silne (...). W związku z tymi dolegliwościami w dniu 22 października 2009r. powód został przyjęty do (...) w B., gdzie w wyniku przeprowadzonych badań stwierdzono występowanie zakażenia (...) i zastosowano antybiotykoterapię. W czasie kolejnego pobytu w tej placówce służby zdrowia w okresie od 16 do 27 listopada 2009r. rozpoznano u powoda przewlekłe (...). Leczenie polegało na (...) L. oraz na wdrożeniu antybiotykoterapii. Na skutek leczenia antybiotykowego ustąpił stan zapalny i ognisko infekcji uległo wygojeniu. Do zainfekowania powoda nie doszło w (...) sp. z o.o. w Ż., ponieważ profilaktyka zastosowana w leczeniu powoda uwzględniała możliwość zakażenia i był on poddany antybiotykowej profilaktyce okołooperacyjnej. Do zakażenia doszło w ten sposób, że bakterie dostały się do kości ze skóry powoda poprzez śrubowkręty i śruby, którymi zespolono złamanie w trakcie pierwszego zabiegu operacyjnego jakiemu został poddany powód. Termin wystąpienia u powoda objawów zakażenia eliminuje możliwość zakażenia śródoperacyjnego. Powód uległ zakażeniu hematogennemu -krwiopochodnemu, które pochodziło ze skóry powoda i nie było zawinione przez personel szpitala. (...) jakimi został zainfekowany powód nie należą do szczepów szpitalnych. Bakterie te bytują na skórze człowieka, w górnych drogach oddechowych i stanowią przejściową lub okresową florę bakteryjną. Częstotliwość zmian opatrunków rany operacyjnej oraz wykonywanie ich przez samego powoda czy też za pomocą personelu medycznego, nie miało znaczenia dla terminu wystąpienia objawów zakażenia u powoda. Zakażenie miejsca operowanego zniweczyło możliwość zrostu operowanych tkanek po wykonaniu zabiegu operacyjnego z użyciem (...). Pod względem ortopedycznym wynik leczenia powoda należy ocenić jako dobry z uwagi na uzyskanie zrostu kostnego oraz pełnego zakresu ruchów (...) oraz dobrą wydolność statyczno-dynamiczną (...) Nie można wykluczyć możliwości wystąpienia ponownej infekcji (...) w nieokreślonym czasie i lokalizacji. Pozwany (...) S.A. w W. jest ubezpieczycielem od odpowiedzialności cywilnej (...) Sp. z o.o. w Ż.. Podstawą poczynionych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie były dokumenty, przede wszystkim w postaci złożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej powoda. Sąd a quo uznał za wiarygodne dowody z dokumentów zebrane w sprawie, albowiem zostały sporządzone we właściwej formie, przewidzianej dla tego typu dokumentów. Były przejrzyste i jasne. Ich autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu oraz stron postępowania. Sąd pierwszej instancji dał wiarę zeznaniom I. F., która w sposób logiczny i spójny zeznawała na temat okoliczności związanych z zabiegami operacyjnymi, jakim poddał się powód (mąż świadka), powikłań jakie nastąpiły oraz leczenia jakie w związku z tym powód podjął, a także jego sytuacji życiowej przed zabiegiem. Jej zeznania znalazły potwierdzenie w zebranych w sprawie dokumentacji medycznej, a w szczególności w opiniach powołanych w sprawie biegłych. Sąd meriti dał wiarę zeznaniom świadków W. H. i B. G., którzy jako lekarze opiekowali się powodem i w sposób spójny i logiczny zeznali na wiadome im okoliczności będące przedmiotem postępowania. Także i sam powód w sposób wiarygodny zeznawał na okoliczność swojego stanu zdrowia, leczenia, doznanego urazu i następnie zakażenia jakiemu uległ, a także swojej sytuacji życiowej przed operacją oraz w trakcie długotrwałego leczenia. Jego zeznania znajdują potwierdzenie w dokumentacji medycznej, opiniach biegłych oraz zeznaniach świadków. W zakresie ustalenia prawidłowości wykonanych zabiegów operacyjnych oraz możliwości zakażenia powoda w placówce służby zdrowia Sąd meriti posiłkował się wnioskami opinii biegłych lekarzy sądowych. Sąd dał wiarę opinii sporządzonej przez biegłego specjalistę z zakresu (...) dra n.med. S. F. oraz z (...) dra n.med. J. A.. Biegli w sposób wyczerpujący i szczegółowy odpowiedzieli na przedstawione przez sąd pytania. Biegli szczegółowo odpowiedzieli także na pytania stron w trakcie posiedzenia w dniu 8 czerwca 2012r. (k. 182-184), precyzując wnioski swoich opinii pisemnych. Sąd a quo w całości przyjął i podzielił wnioski tych opinii. Biegli nie dopatrzyli się błędów i zaniedbań w leczeniu powoda w (...) sp. z o.o. w Ż.. Wskazali, że każdorazowa profilaktyka zastosowana w leczeniu powoda uwzględniała możliwość zakażenia i powód był poddany antybiotykowej profilaktyce okołooperacyjnej. Obaj biegli wskazali, że powód uległ zakażeniu hematogennemu -krwiopochodnemu, które pochodziło ze skóry powoda i nie było zawinione przez personel szpitala. W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Strony pozostawały w sporze co do źródła zakażenia powoda oraz związku między stanem jego zdrowia a leczeniem na Oddziale (...) sp. z o.o. w Ż. w okresie od grudnia 2007r. do września 2009r. Zdaniem Sądu Okręgowego, odpowiedzialność placówki służby zdrowia opiera się na zasadzie winy na podstawie art. 415 k.c. w zw. z art, 430 k.c., w myśl których: kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia oraz kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności. Odpowiedzialność pozwanego za szkodę wyrządzoną w szeroko pojętym procesie leczenia następuje wówczas, gdy działaniu lub zaniechaniu podległych pozwanemu osób można przypisać winę, a skutkiem zawinionego działania lub zaniechania będzie szkoda. Dodatkową przesłankę odpowiedzialności wprowadza art. 361 § 1 k.c., który stanowi, iż zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Do odpowiedzialności z art. 415 k.c. zatem konieczne jest powstanie łącznie: zawinionego bezprawnego działania lub zaniechania, szkody rozumianej jako uszczerbek w dobrach prawnie chronionych o charakterze majątkowym bądź niemajątkowym (tzw. krzywda) i normalnego (adekwatnego) związku przyczynowego między zawinionym bezprawnym zachowaniem sprawcy, a szkodą. Za bezprawne uznaje się czyny zakazane przez obowiązujące przepisy prawne, zachowania sprzeczne z zasadami współżycia społecznego albo dobrymi obyczajami. Przepis art. 415 k.c., dla przypisania odpowiedzialności deliktowej, wymaga nie tylko ustalenia bezprawności zachowania sprawcy, ale także jego winy, określanej subiektywną przesłanką odpowiedzialności. Wina jest bezsporna, jeżeli sprawca dopuszcza się umyślnie czynu bezprawnego. Ma on wówczas zamiar naruszenia obowiązujących nakazów lub zakazów, chce je przekroczyć (zamiar bezpośredni) albo przewiduje taką możliwość i godzi się na ten skutek (zamiar ewentualny). Winę nieumyślną uznaje się, gdy sprawca nie chce postępować bezprawnie i chociaż przewiduje taką możliwość, nie godzi się na ten skutek, bezpodstawnie sądząc, że go uniknie (lekkomyślność, rażące niedbalstwo) oraz gdy sprawca jest nieświadomy tego, że jego zachowanie może być bezprawne, chociaż miał możliwość i powinność dokonania właściwej oceny sytuacji, gdyby działał z dostateczną starannością (niedbalstwo). Dla przypisania niedbalstwa konieczne jest ustalenie, że w konkretnych okolicznościach danego przypadku sprawca mógł zachować się z należytą starannością. (Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, LEX, 2010. A. Kidyba (red.), A. Olejniczak, A. Pyrzyńska, T. Sokołowski, Z. Gawlik, A. Janiak, G. Kozieł). Następnie, Sąd pierwszej instancji podniósł, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, iż powód w dniu 13 grudnia 2007r. przeszedł w (...) sp. z o.o. w Ż. na Oddziale (...) operacyjny zabieg zespolenia złamania, jakiego doznał wskutek wypadku komunikacyjnego. W dniu 10 lipca 2009 r. operacyjnie usunięto powodowi w tej placówce zdrowia (...), a w dniu 6 sierpnia 2009r. usunięto operacyjnie (...) ciągnące oraz udrożniono (...), zespolono (...). Wszystkie zabiegi operacyjne przeprowadzone u powoda zostały poprzedzone i zabezpieczone okołooperacyjną profilaktyką antybiotykową. Powód został wypisany w stanie dobrym. Z uwagi na nasilające się po okresie dwóch miesięcy od operacji w sierpniu 2009r. (...) w wyniku przeprowadzonych badań u powoda w październiku 2009r. stwierdzono (...) i podjęto wówczas specjalistyczne leczenie zakażenia. Sąd a quo podkreślił, że niewątpliwie powód poniósł szkodę. Rozwijający się (...) spowodował przewlekłe (...). Wiązało się to z dolegliwościami (...) wydłużyło proces zrostu (...) co wiązało się niewątpliwie z dodatkowym(...). Do przypisania odpowiedzialności pozwanego konieczne jest, o czy wyżej wspomniano, bezprawne - zawinione zachowanie personelu (...) w Ż.. Biegły (...) stwierdził, że szkoda jaką odniósł powód wskutek rozwoju zakażenia miejsca operowanego spowodowanego przez (...) miała związek z zabiegiem operacyjnym przeprowadzonym w (...) w Ż., polegającym na założeniu (...). Biegły ten wskazał, że termin wystąpienia u powoda objawów zakażenia eliminuje możliwość zakażenia śródoperacyjnego. Biegły ten w uzupełniającej opinii wskazał, że częstotliwość wykonywania opatrunków rany operacyjnej oraz wykonywanie ich czy to przez powoda czy z pomocą personelu medycznego, nie miało znaczenia dla terminu wystąpienia u powoda objawów zakażenia. Zgodnie z opinią biegłego dr n.med. J. A. oraz biegłego dr n.med. S. F., które Sąd a quo w pełni podzielił, powód uległ zakażeniu hematogennemu- krwiopochodnemu, które pochodziło ze skóry powoda i nie było zawinione przez personel szpitala. Powołani w sprawie biegli jednoznacznie wskazali, że (...) nie należą do szczepów szpitalnych. Bakterie te bytują na skórze, w górnych drogach oddechowych. Bakterie te występuje u 30 % zdrowej populacji, a u dalszych 30 % stanowią przejściową lub okresową florę bakteryjną. Biegły S. F. wskazał, że nie można w przedmiotowej sprawie mówić o zainfekowaniu powoda w (...) w Ż.. Możliwość zakażenia w trakcie zabiegu wykluczył także biegły J. A., co uzasadnił tym, że gdyby do takiego zakażenia doszło to objawy wystąpiłyby natychmiast. Biegły S. F. wskazał nadto, że bakterie ze skóry powoda dostały się do kości poprzez (...) użyte dla zespolenia złamania w 2007 r. Powołani w sprawie biegli wskazali, że każdorazowa profilaktyka zastosowana w leczeniu powoda uwzględniała możliwość zakażenia i powód był poddany antybiotykowej profilaktyce okołooperacyjnej. Biegły dr n.med. J. A. stwierdził też, że zakażenie miejsca operowanego zniweczyło możliwość zrostu operowanych tkanek po wykonaniu zabiegu operacyjnego z użyciem (...). Biegły ten wskazał, że stan zdrowia powoda dobrze rokuje na przyszłość jednakże nie można wykluczyć możliwości wystąpienia ponownej infekcji (...) w nieokreślonym czasie i lokalizacji. Natomiast biegły dr n. med. S. F. wskazał, że zakażenie powoda (...) w sposób istotny opóźniło wystąpienie zrostu kostnego. Biegły ten wskazał, że pod względem ortopedycznym wynik leczenia powoda należy ocenić jako dobry z uwagi na uzyskanie zrostu kostnego oraz pełnego zakresu ruchów (...) dolnej oraz dobrą wydolność statyczno-dynamiczną (...) Sąd meriti podkreślił, że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało zaniedbań czy nieprawidłowości procedur operacyjnych i pooperacyjnych przez personel medyczny (...) Sp. z o.o. w Ż.. W trakcie zabiegu zachowana była aseptyka sali operacyjnej, a zespół operacyjny wykonał wszystkie czynności dezynfekcyjne i sterylizujące zgodnie z procedurami. Ponadto skóra powoda była zdezynfekowana, a także zastosowano okołooperacyjną profilaktykę antybiotykową. Przeprowadzona dezynfekcja oraz terapia antybiotykowa, jednak nie eliminuje 100 % bakterii, a jedynie znacznie obniża ich ilość. Ustalono także, że w trakcie pobytu powoda w domu z należytą starannością dbał on o higienę rany przemywając ją i regularnie zmieniając opatrunki w czym pomagała mu żona. Powód poniósł także koszt związany z zakupem niezbędnych do tego medykamentów. Sąd pierwszej instancji, powołując się na opinie biegłych nie znalazł podstaw do przypisania personelowi placówki medycznej, a w konsekwencji pozwanemu winy, gdyż sam zabieg zespolenia (...) przeprowadzony był zgodnie ze sztuką medyczną, brak jest stwierdzenia jakichkolwiek błędów i zaniechań. Mając na uwadze wszystkie powyższe ustalenia i rozważania uznał, że wprawdzie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy pobytem powoda w pozwanej jednostce a powstałą szkodą, lecz nie została spełniona pierwsza z przesłanek odpowiedzialności pozwanego, jaką jest zawinione bezprawne zachowanie personelu medycznego związane z leczeniem powoda. W związku z powyższym, ze względu na brak jednego z elementów niezbędnych dla zaistnienia odpowiedzialności szpitala, Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Z uwagi na sytuację finansową i osobistą powoda, charakter przedmiotowej sprawy oraz przekonanie powoda o słuszności swojego roszczenia, Sąd pierwszej instancji postanowił skorzystać względem niego z dobrodziejstwa art.102 k.p.c. i odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu. Powyższe rozstrzygnięcie w całości zaskarżył apelacją powód i zarzucając: 1) naruszenie prawa procesowego tj. art. 233 § 1 KPC w zw. z art. 231 KPC, polegające na:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.