w związku z art. 49 §
w związku z art. 47 §
48 i art. 3051 , art. 3052 § 2 k.c. zarzucił też naruszenie art. 3051 w związku z art 3052 § 2 k.c. i art. 3053 § 1 związku z art. 49 k.c., art. 285 §
3054 k.c., a także naruszenie art. 2, art. 21 ust.
2, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. We wnioskach kasacyjnych skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Brak jest podstaw do podzielenia stanowiska skarżącego o nieważności umowy zawartej przez uczestników postępowania w dniu 31 stycznia 2009 r. Nie budzi wątpliwości, że art. 49 k.c., w brzmieniu obowiązującym od 3 sierpnia 2008 r., stanowi jedynie, iż przez fizyczne połączenie z siecią opisane w nim urządzenia przestają być częścią składową nieruchomości i stają się samoistnymi rzeczami ruchomymi, które mogą być odrębnym przedmiotem własności i obrotu. Może, zatem dojść do przeniesienia zarówno ich własności w drodze umowy na rzecz innego przedsiębiorcy, można też oddać je w leasing, najem lub dzierżawę. Ograniczeniem dla takiej umowy są tylko kryteria ograniczające swobodę umów, a więc wymienione w art. 3531 k.c., których naruszenia skarżący jednak nie dowiódł. Należy bowiem stwierdzić, że okoliczność, 4 iż zawarta przez uczestników umowa spowodowała oddalenie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu nie jest podstawą do wnioskowania, że celem jej zawarcia było obejście prawa, to jest przepisów dotyczących ustanawiania służebności przesyłu. Z umowy, którą strony zawarły, taki cel ani nawet zamysł nie wynika, a jej treść wskazuje raczej na ekonomiczne, w tym podatkowe, uwarunkowania. Ponadto, przedstawione wnioskowanie jest wnioskowaniem instrumentalnym o celu czynności z jej skutku i to zanim poddano ocenie prawidłowość skutku. Ów skutek, w postaci oddalenia przez Sąd wniosku, nie uzasadnia też twierdzenia o nieważności umowy z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. W tym więc zakresie zarzuty skargi kasacyjnej są chybione. Ma natomiast rację skarżący, że wykładnia przepisów konstytuujących służebność przesyłu dokonana przez Sądy pozbawiła wnioskodawcę ochrony przyznanemu mu ustawą prawa podmiotowego w postaci możliwości ukształtowania sytuacji prawnej na jego gruncie. Zgodnie z art. 3952 § 2 k.c. właściciel może żądać ustanowienia służebności przesyłu jeżeli jej ustanowienia odmawia przedsiębiorca, a służebność taka jest konieczna do korzystania z urządzeń. Decyzja Sądu obezwładniła to prawo podmiotowe wnioskodawcy, mimo że nie budzi wątpliwości, iż wystąpiły ustawowe przesłanki do ustanowienia służebności. W tym więc sensie skarżący ma rację, że doszło do ograniczenia konstytucyjnych wartości i praw, w tym, w szczególności, prawa do ochrony własności. Biorąc jednak pod uwagę, że stosunki prawne regulują ustawy zwykłe, rozważenia wymagają zarzuty naruszenia przepisów kodeksu cywilnego. Wykładnia art. 3051 k.c. dokonywana tak w orzecznictwie jak i doktrynie doprowadziła do uzupełnienia przymiotnikiem „przesyłowy” podmiotu, na rzecz którego może być ustanowiona służebność przesyłu, a więc uprawnionego przedsiębiorcy. Uprawnionym przedsiębiorcą jest ten przedsiębiorca, który albo zamierza wybudować urządzenia, o których mowa w art. 49 k.c. albo już jest ich właścicielem. Brak jednak podstaw do zwężającej wykładni przepisu przez przyjmowanie, że uprawnionym może być tylko taki przedsiębiorca, który prowadzi 5 działalność gospodarczą w zakresie doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej itp. Z przepisu wynika, że służebność można ustanowić na rzecz przedsiębiorcy, który prowadzi działalność przynajmniej w zakresie budowy takich urządzeń („zamierza wybudować”), przy czym z przepisu nie wynika, że po wybudowaniu on sam (będąc właścicielem urządzeń) ma zajmować się przesyłem (odprowadzeniem i doprowadzaniem płynów, pary, gazu, energii elektrycznej itp.) i że wyłączone jest udostępnianie przez niego takich urządzeń innym podmiotom do eksploatacji. Przy urządzeniach wybudowanych ustawa wprowadza tylko jedno kryterium, kryterium własności urządzeń. Należy więc stwierdzić, że skoro ustanowienie służebności przesyłu ustawa związuje z własnością urządzeń przesyłowych, to decydujące jest to kryterium, a nie działalność gospodarcza właściciela urządzeń przesyłowych w zakresie przesyłu. Właściciel urządzeń przesyłowych może prowadzić działalność gospodarczą inną, w tym polegająca również na odpłatnym ich udostępnianiu i w tym zakresie można mu przepisywać przymiotnik „przesyłowy”. Z ustaleń faktycznych Sądów jednoznacznie wynikało, że właścicielem urządzeń przesyłowych jest TP sp. z o.o. Spółka nie zajmuje się bezpośrednio odprowadzaniem i doprowadzaniem płynów, pary, gazu, energii elektrycznej itp., ale urządzenia te, za odpłatnością, udostępniła innej spółce wykorzystującej je zgodnie z ich przeznaczeniem. Kryterium własności i kontynowanie (pośrednie) korzystania z urządzeń zgodnie z przeznaczeniem przesądza, że przedsiębiorcą na rzecz którego może dojść do ustanowenia służebności jest, w okolicznościach sprawy, TP sp. z o.o. Dodać należy, że w przypadku ustanowienia służebności przesyłu, zwrotne przeniesienie po dniu 28 lutego 2019 r. na O. S.A. własności urządzeń przesyłowych skutkować będzie również przejściem służebności. Zgodnie, bowiem z art. 3053 § 1 k.c. służebność przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, których mowa w art. 49 k.c. Z przedstawionych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. i art. 108 w związku z art. 39821 k.p.c. orzekł jak w sentencji. kc 6
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.