, po dokonaniu czynności 12 zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę, umowa rozwiązuje się w terminie wynikającym z tej czynności.” Powołana zmiana Kodeksu pracy, wchodząca w życie z dniem 2 stycznia 2016 r., ma natomiast znaczenie w kontekście oceny drugiego zarzutu kasacyjnego wskazującego na naruszenie § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pracownikom urlopu wychowawczego stanowiącego, że wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego składa się pracodawcy w formie pisemnej na dwa tygodnie przed rozpoczęciem okresu, w którym zamierza się korzystać z tego urlopu. Należy dodać, że powołane rozporządzenie zostało uchylone z dniem 1 października 2013 r. przez ustawę z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy (Dz.U. z 2013 r., poz. 1028) i zastąpione rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 września 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego (Dz.U. z 2013 r., poz. 1139), które w § 1 analogicznie regulowało sporną kwestię, również stanowiąc, że wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego składa się pracodawcy w formie pisemnej na dwa tygodnie przed rozpoczęciem okresu, w którym zamierza się korzystać z tego urlopu. Ostatecznie wraz ze zmianą z dniem 2 stycznia 2016 r., na podstawie powołanej wcześniej ustawy z dnia 24 lipca 2015 r., uchylono również rozporządzenie z dnia 19 września 2013 r. i bezpośrednio do Kodeksu pracy, w zmienionym art. 1868 § 3, wprowadzono regulację, zgodnie z którą w przypadku złożenia przez pracownika wniosku,
, wcześniej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu wychowawczego albo obniżonego wymiaru czasu pracy, zakaz,
(czyli zakaz wypowiedzenia bądź rozwiązania umowy o pracę), zaczyna obowiązywać na 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu albo obniżonego wymiaru czasu pracy. Jednakże jest oczywiste, że w rozpoznawanej sprawie znajduje zastosowanie stan prawny z okresu obowiązywania rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pracownikom urlopu wychowawczego. Należy zatem stwierdzić, że § 1 tego rozporządzenia, wykładany z uwzględnieniem reguł wykładni gramatycznej, z całą pewnością nie przesądza jednoznacznie i nie może 13 przesądzać, w jakim okresie zaczyna obowiązywać zakaz wypowiedzenia bądź rozwiązania stosunku pracy w przypadku złożenia wniosku o urlop wychowawczy. Przede wszystkim nie nawiązuje on bowiem w jakikolwiek sposób do ochrony przewidzianej w omawianym wcześniej art. 1861 k.p. Omawiany przepis stanowi natomiast tylko jeden z elementów realizacji delegacji ustawowej zawartej w art. 1866 k.p., który nakazywał ministrowi właściwemu do spraw pracy określenie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego, w tym formy i terminu wniosku w sprawie udzielenia tego urlopu, biorąc pod uwagę wymagania dotyczące zapewnienia normalnego toku pracy w zakładzie pracy, oraz dodatkowe wymagania dotyczące wniosku, w przypadkach określonych w art. 186 § 2 i 3 k.p. (dotyczących rodziców dzieci niepełnosprawnych oraz jednoczesnego korzystania z urlopu wychowawczego przez oboje rodziców lub opiekunów dziecka). Już zatem sam cel delegacji, dodatkowo wyartykułowany w § 3 ust. 3 rozporządzenia, wyraźnie przemawia za uznaniem, że wymieniony w § 1 tego rozporządzenia termin dwutygodniowy jest wyłącznie terminem minimalnym na złożenie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego przed jego ewentualnym rozpoczęciem, a jego niedochowanie spowoduje, zgodnie z § 3 ust. 3, że pracodawca udzieli pracownikowi urlopu wychowawczego nie później niż z dniem upływu dwóch tygodni od dnia złożenia wniosku. Termin określony w § 1 służy więc (przede wszystkim) ochronie interesów pracodawcy, który – „biorąc pod uwagę wymagania dotyczące zapewnienia normalnego toku pracy w zakładzie pracy” – nie może być zaskakiwany wnioskiem i musi mieć czas na podjęcie stosownych działań organizacyjnych, uwzględniających długotrwałą nieobecność pracownika korzystającego z urlopu wychowawczego. Zgodnie zaś z art. 1861 § 1 k.p., ochrona pracownika przed rozwiązaniem stosunku pracy rozpoczyna się od dnia złożenia przez niego wniosku. Przepis ten przesądza bowiem, że pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego do dnia zakończenia tego urlopu. Skoro więc nie określa on początku okresu ochronnego przez odwołanie się do jakiegokolwiek innego terminu (poza terminem od dnia złożenia wniosku), tak jak to czyni obecnie art. 1868 § 3 k.p., to art. 1861 § 1 k.p. (w stanie prawnym relewantnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy) należy interpretować w taki 14 sposób, że pracownik podlega ochronie przed wypowiedzeniem oraz rozwiązaniem umowy o pracę od dnia złożenia pracodawcy wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego również wtedy, jeśli wniosek zostanie złożony wcześniej niż na dwa tygodnie przed określoną w nim datą rozpoczęcia urlopu. Zajmując takie stanowisko, Sąd Najwyższy dostrzega wprawdzie, że w piśmiennictwie formułuje się pogląd, w myśl którego szczególna ochrona pracownika korzystającego z urlopu wychowawczego rozciąga się na okres od dnia złożenia wniosku o urlop wychowawczy, nie wcześniej jednak niż dwa tygodnie przed terminem rozpoczęcia urlopu (por. E. Maniewska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu pracy, LEX 2015), jednakże zauważa równocześnie, iż nie jest to pogląd jedyny, a tym bardziej dominujący, gdyż inni przedstawiciele doktryny uważają, że z wnioskiem o udzielenie urlopu wychowawczego pracownik może wystąpić w każdym czasie, zarówno w trakcie korzystania z urlopu macierzyńskiego, jak i później, po przystąpieniu do pracy (por. A. Martuszewicz, K. Piecyk, Urlopy pracownicze i inne zwolnienia od pracy, ABC 2007). Sąd Najwyższy dostrzega również, że w pewnych sytuacjach złożenie wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego i skorzystanie w związku z tym z ochrony trwałości stosunku pracy może być traktowane przez pracownika instrumentalnie jako zabezpieczenie się przed spodziewanym zwolnieniem z pracy. W tym celu, niejako „zaporowo” pracownik może złożyć taki wniosek nawet na długo przed zamierzonym terminem rozpoczęcia urlopu tylko po to, aby wyeliminować możliwość rozwiązania z nim umowy o pracę w okolicznościach innych niż przewidziane w art. 1861 § 1 zdanie drugie k.p. Taki sposób zachowania się pracownika powinien być jednak oceniany jedynie z uwzględnieniem klauzul generalnych, to jest przez pryzmat jego zgodności ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa lub zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.). Tymczasem, skarżąca w opisanym wyżej zakresie poprzestaje wyłącznie na zarzucie naruszenia § 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania pracownikom urlopu wychowawczego, który z przyczyn wcześniej podniesionych nie jest uzasadniony. Nie formułuje natomiast zarzutu naruszenia art. 8 k.p. Dlatego też należy przypomnieć, że zgodnie z art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia 15 oraz w granicach podstaw. Jest więc związany granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi jej podstawami, co oznacza, że nie może uwzględniać naruszenia żadnych innych przepisów niż wskazane przez skarżącego. Sąd Najwyższy nie jest bowiem uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego aktu prawnego (przepisu) dotyczy podstawa skargi. Nie może także zastąpić skarżącego w wyborze podstawy kasacyjnej, jak również w przytoczeniu przepisów, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy może zatem skargę kasacyjną rozpoznawać tylko w ramach tej podstawy, na której ją oparto, odnosząc się jedynie do przepisów, których naruszenie zarzucono. Kierując się przedstawionymi motywami oraz opierając się na treści art. 39814 k.p.c., a w odniesieniu do kosztów postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 99 k.p.c. oraz § 12 ust. 1 pkt 2 w związku z § 13 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie …, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji swego wyroku. kc
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.