poprzez błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym powoduje powstanie nowego tytułu wykonawczego „i jednocześnie unicestwienie bytu” poprzedniego tytułu wykonawczego, co czyni powództwo o pozbawienie jego wykonalności bezprzedmiotowym, chociaż przepisy postępowania egzekucyjnego nie przewidują uchylenia z mocy prawa nadanej wcześniej na rzecz zbywcy klauzuli wykonalności, ani innego sposobu jej unicestwienia z chwilą zbycia wierzytelności lub nadania klauzuli wykonalności na następcę, w efekcie po wydaniu następcy tytułu wykonawczego w obrocie prawnym - jak w niniejszym przypadku - mogą funkcjonują dwa tytuły wykonawcze na rzecz dwóch różnych osób, zaś komornik sądowy nie jest uprawniony do ich badania i ma obowiązek prowadzenia egzekucji na podstawie każdego z nich, a w konsekwencji unicestwienie bytu prawnego tytułu wykonawczego posiadanego przez zbywcę wierzytelności, może nastąpić dopiero na podstawie prawomocnego wyroku sądu uwzględniającego powództwo przeciwegzekucyjne dłużnika; 2. art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. - poprzez błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że dłużnik lub małżonek dłużnika występujący z powództwem opartym na podstawie opisanej w tym przepisie, powinien wykazać, iż ma interes prawny w domaganiu się pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, chociaż art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. takiej przesłanki nie przewiduje; 3. art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 509 §
- poprzez niewłaściwe zastosowanie, na skutek niepozbawienia w stosunku do powódki wykonalności tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego z dnia 16 lutego 2005 r., 11 sygn. akt IX GNc ../05, nakazującego mężowi powódki B. G. i T. G., aby solidarnie zapłacili na rzecz W. R. kwotę 41.109,12 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 25 kwietnia 2003 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3.159,40 zł tytułem kosztów postępowania wraz z postanowieniem tegoż Sądu z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt IX GCo …/06, o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko E. Ł. z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością ustawową, opatrzonego klauzulą wykonalności tegoż Sądu z dnia 28 czerwca 2006 r., chociaż pozwany na podstawie tego tytułu - wnioskiem z dnia 1 lutego 2012 r. - wszczął przeciwko powódce postępowanie egzekucyjne przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym, pomimo że wcześniej na mocy umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 21 lipca 2008 r. zbył wierzytelności wynikające z tego tytułu wykonawczego na rzecz innego podmiotu; 4. art. 41 § 2 k.r.o. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 162, poz. 1691), tj. przed dniem 20 stycznia 2005 r. (a to z mocy art. 5 ust. 5 pkt
pkt 2 tej ustawy) - poprzez błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że wierzytelność pozwanego dotyczyłaby majątku odrębnego (osobistego) męża powódki tylko wtedy, gdyby powstała w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez niego wraz z inną osobą w formie spółki cywilnej, a ponadto jeżeli powódka nie korzystałaby z dochodów męża osiąganych z tej działalności gospodarczej, który w ten sposób przyczyniałby się do powiększania majątku wspólnego, chociaż wierzytelność dotyczy majątku odrębnego (osobistego) jeżeli pomiędzy nią (a ściślej: między stosunkiem prawnym, w ramach którego powstała) a majątkiem odrębnym (osobistym) istnieje związek o charakterze prawnym, tj. gdy przedmiotem stosunku prawnego jest rzecz lub prawo należące do majątku odrębnego (osobistego); 5. art. 840 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 41 § 2 k.r.o. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 162, poz. 1691), tj. przed dniem 20 stycznia 2005 r. (a to z mocy art. 5 ust. 12 5 pkt 1, pkt 2 i ust. 6 tej ustawy) - poprzez niewłaściwe zastosowanie, na skutek niepozbawienia wykonalności w stosunku do powódki E.Ł. trzeciego tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym Sądu Okręgowego z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt IX GNc …/05, wraz z postanowieniem tego Sądu z dnia 19 sierpnia 2010 r. o nadaniu klauzuli wykonalności na następcę prawnego (K. sp. z o. o.), sygn. akt IX GCo ../10, oraz postanowieniem tego Sądu z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt IX GCo .../11, o nadaniu klauzuli wykonalności na rzecz K. sp. z o.o. także przeciwko małżonce dłużnika – E. Ł. - z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością ustawową małżonków B. G. oraz E. Ł. oraz punktem I postanowienia tego Sądu z dnia 10 grudnia 2012 r., sygn. akt IX GCo …/12, w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności wymienionym orzeczeniom na rzecz W. R. jako następcy prawnego dotychczasowego wierzyciela K. Sp. z o.o., wydanego pozwanemu na podstawie postanowienia w/w Sądu z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt IX GCo …/12, celem prowadzenia egzekucji ze wszystkich składników majątku pozwanych, opatrzonego klauzulą wykonalności z dnia 15 stycznia 2013 r., chociaż wierzytelność pozwanego, którego dłużnikiem jest tylko małżonek powódki (B. G.), dotyczyła jego odrębnego majątku, a zatem - w myśl dyspozycji art. 41 § 2 k.r.o. w w/w brzmieniu - pozwany może żądać zaspokojenia tylko z odrębnego (obecnie: osobistego) majątku dłużnika oraz z wynagrodzenia za pracę lub za inne usługi świadczone osobiście przez dłużnika, jak również z korzyści uzyskanych przez dłużnika z jego praw autorskich twórcy, praw twórcy wynalazku, wzoru lub projektu racjonalizatorskiego, co uzasadnia pozbawienie wykonalności w/w tytułu wykonawczego w tej części, w jakiej uprawnia pozwanego do zaspokojenia się z innych składników majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego powódki i jej małżonka (dłużnika). Skarżąca oparła ją także na podstawie naruszenia przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy i zgłosiła zarzut naruszenia, to jest art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 45 ust.
art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej - poprzez nieuchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji i nieprzekazanie sprawy 13 temu Sądowi do ponownego rozpoznania, chociaż nie poczynił on żadnych ustaleń faktycznych (co zrobił dopiero Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku) oraz nie rozpoznał istoty sprawy, gdyż wyraźnie wskazał, że „powódce nie przysługuje legitymacja do skutecznego dochodzenia roszczenia o pozbawienie dalszego tytułu wykonawczego wykonalności”, co zostało zakwestionowane przez Sąd Apelacyjny, który - konkludując ocenę zarzutów apelacji podważających to stanowisko - stwierdził: „W tym stanie rzeczy, oczywistym jest, że powództwo opozycyjne może być skierowane przeciwko każdemu z tytułów wykonawczych, którymi dysponuje wierzyciel”. Uchybienie to - zdaniem skarżącej - miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w jego następstwie zapadło niewłaściwe rozstrzygnięcie (oddalające apelację powódki), które narusza jej konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji) oraz zasadę dwuinstancyjnego postępowania (art. 78 Konstytucji). We wnioskach skarżąca domagała się o uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości oraz przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego; ewentualnie uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i zmianę poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w całości, poprzez uwzględnienie żądań opisanych w pkt
2 petitum pozwu oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania za pierwszą i drugą instancję - według złożonych spisów kosztów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Dwuinstancyjność ma na celu zapewnienie należytej ochrony interesów obywateli, w tym m.in. możliwość skontrolowania przez wyższą instancję merytorycznej i formalnej poprawności zapadłego orzeczenia. W zgodzie z tymi celami pozostają także uregulowania zawarte w art. 386 k.p.c., w szczególności w § 2-4 tego przepisu. W obowiązującym systemie Sąd Apelacyjny w razie uznania zarzutów apelacji za uzasadnione ma obowiązek dokonania zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy (art. 386 § 1 k.p.c.). Jedynie w wypadkach wskazanych w § 2 ma obowiązek uchylić zaskarżone orzeczenie i przekazać sprawę do ponownego 14 rozpoznania. W § 4 art. 386 k.p.c. uregulowane zostało natomiast prawo Sądu drugiej instancji do wydania rozstrzygnięcia tej treści w wypadkach, gdy Sąd pierwszej instancji nie orzekł co do istoty sprawy, albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości. Dokonując wykładni tego uregulowania w orzecznictwie wskazano, że uchylenie wyroku (postanowienia) na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. nie ma charakteru obligatoryjnego (tak orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 1999 r., III CKN 146/98). Jednak w odniesieniu do sytuacji nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji podkreśla się, że uznanie przez Sąd drugiej instancji za zasadne zarzutów odnoszących się do nierozpoznania istoty sprawy, Sąd ten musi uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania, gdyż w przeciwnym razie strona byłaby pozbawiona jednej merytorycznej instancji (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 listopada 2005 r., III CK 255/05). Artykuł 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje, że postępowanie sądowe musi być co najmniej dwuinstancyjne, co oznacza, że sprawa ma być rozpoznawana w postępowaniu, które zapewnia co najmniej jedną instancję odwoławczą, dokonującą oceny prawidłowości rozstrzygnięcia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Bazuje na założeniu, że przeprowadzenie merytorycznego rozpoznania sprawy przez sądy dwóch szczebli wystarczy, aby prawidłowo ustalić fakty, o ile postępowanie dowodowe toczyło się zgodnie z wymaganiami proceduralnymi. Przewidziane w art. 386 § 4 w zw. z § 2 k.p.c. przesłanki uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania, wyznaczają granice, poza którymi rozpoznawanie sprawy w postępowaniu drugoinstancyjnym oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania, ponieważ sprawa zostałaby w istocie osądzona w jednej instancji, tyle że byłaby to instancja odwoławcza. Z uwagi na ograniczenia możliwości zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji skargą kasacyjną, przeniesienie całości postępowania dowodowego, jego oceny i ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia do Sądu drugiej instancji powodowałoby wyłączenie kontroli podstawy faktycznej sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2014 r., II CSK 509/13). 15 W rozpoznawanej sprawie powództwo zostało oddalone przez Sąd pierwszej instancji bez poczynienia przez ten sąd ustaleń faktycznych. Sąd wskazał jedynie, że nadanie klauzuli na rzecz nabywcy nie wpływa na treść wierzytelności, co czyni powództwo o pozbawienie wykonalności nakazu zapłaty o sygn. IX GNc …/05 bezzasadnym. Odnośnie zaś do żądania pozbawienia wykonalności dalszego (trzeciego) tytułu wykonawczego Sąd Okręgowy lakonicznie stwierdził, że w świetle art. 793 k.p.c. wymienione orzeczenie sądowe stanowi zezwolenie na prowadzenie czynności egzekucyjnych przeciwko kilku osobom lub z kilku części składowych majątku dłużnika. Dalszy tytuł nie stanowi zatem tytułu egzekucyjnego, gdyż nie formułuje podlegającego egzekucji obowiązku dłużnika (art. 777 k.p.c.). Zatem, powódce nie przysługuje legitymacja do skutecznego dochodzenia roszczenia o pozbawienie dalszego tytułu wykonawczego wykonalności. Sąd ten nie rozstrzygnął więc istoty sporu poprzestając na stwierdzeniu istnienia przesłanek, które - jego zdaniem - z założenia wykluczały skuteczność i zasadność powództwa przeciwegzekucyjnego. Sąd Apelacyjny nie podzielił oceny dotyczącej braku legitymacji powódki, wskazując na zasadność zarzutów powódki odnośnie do możliwości skierowania powództwa opozycyjnego przeciwko każdemu z tytułów wykonawczych (k.132) i rozstrzygnął sprawę co do istoty. Z punktu widzenia meritum sprawa została zatem rozpoznana tylko w jednej instancji. Należy zauważyć jeszcze, że Sąd drugiej instancji we własnym zakresie poczynił obszerne ustalenia faktyczne, nie wskazując podstawy poczynionych ustaleń. Sąd nie odwołał się do wyników postępowania dowodowego, nie wskazał, by takie postępowanie dowodowe we własnym zakresie przeprowadził, a przecież Sąd Okręgowy postępowania dowodowego nie prowadził i nie czynił żadnych ustaleń faktycznych, które miałyby stanowić podstawę faktyczną jego rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny nie wskazał też w uzasadnieniu orzeczenia, w jakim zakresie ewentualnie uznał okoliczności faktyczne za bezsporne, o ile tak uczynił. Następnie w oparciu o te wskazane w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji ustalenia Sąd Apelacyjny rozstrzygnął sprawę, prostując w odrębnym postanowieniu oznaczenie wyroku Sądu Okręgowego, wbrew stanowisku tego sądu, którego zdaniem wyrok z dnia 29 lipca 2014 r. nie miał charakteru wyroku zaocznego. Nie ulega wątpliwości, 16 że rozpoznawana sprawa jest przykładem sprawy, która z punktu widzenia meritum została rozpoznana tylko w jednej instancji. Nie doszło do gromadzenia materiału dowodowego w Sądach dwóch instancji. W rozpoznawanej sprawie ustalenia faktyczne poczynione zostały w całości przez Sąd Apelacyjny, a rozważania, które zadecydowały ostatecznie o ocenie braku zasadności żądania powódki ograniczone zostały - wskutek oceny stanowiska Sądu Okręgowego (k. 132) - de facto do uzasadnienia Sądu drugiej instancji. Tymczasem z uwagi na ograniczenia możliwości zaskarżenia wyroku Sądu drugiej instancji skargą kasacyjną, przeniesienie ustalenia podstawy faktycznej orzeczenia, oceny tego stanu faktycznego (dodatkowo przy braku wskazania podstaw tych ustaleń) do Sądu drugiej instancji powoduje wyłączenie kontroli podstawy faktycznej sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2014 r., II CSK 509/13). Prowadzi to do naruszenia art. 176 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 386 § 4 k.p.c. Kontrola prawidłowości wyroku Sądu drugiej instancji w ramach postępowania kasacyjnego nie prowadzi do wyeliminowania tego uchybienia, gdyż zakres kontroli kasacyjnej jest odmienny od kompetencji sądu apelacyjnego. Nadto należy zauważyć, że już teraz można stwierdzić, że zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej odnośnie do naruszenia art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 788 § 1 k.p.c. i art. 509 §
poprzez błędną wykładnię, na skutek przyjęcia, że nadanie klauzuli wykonalności na rzecz nabywcy wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym powoduje powstanie nowego tytułu wykonawczego i skutkuje jednocześnie unicestwieniem bytu poprzedniego tytułu wykonawczego, co miałoby czynić powództwo o pozbawienie jego wykonalności bezprzedmiotowym. Sąd Apelacyjny nie wskazał w uzasadnieniu podstawy prawnej unicestwienia bytu poprzedniego tytułu wykonawczego. W świetle powyższego przedwczesne byłoby aktualnie odnoszenie do innych zarzutów skargi kasacyjnej. Mając na uwadze zakres zawartego w skardze kasacyjnej wniosku powódki (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 1998 r., II CKN 553/97) Sąd Najwyższy - na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. - uchylił tylko wyrok Sądu drugiej 17 instancji, pozostawiając Sądowi Apelacyjnemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 108 § 2 w związku z art. 39821 k.p.c.). jw kc
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.