Sygn. akt III KK 350/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Józef Dołhy (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Rafał Malarski SSN Andrzej Stępka P

§ 1k.k.

wymierzył mu karę roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; 15. (w wyroku SO oznaczony jako punkt 4.15) - uznał go za winnego popełnienia czynów opisanych w pkt LXVII, LXVIII, LXIX, LXIXa, LXXIV, LXXXI, LXXXII, LXXX1II, LXXXIV i LXXXV, wyczerpujących dyspozycję art. 13 § 1 kk w zw. z art. 279 § 1 kk. w zw.

§ 1k.k.

przyjmując, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw opisanego w art. 91 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 14 § 1 kk. w zw. z art. 279 § 1 k.k. w zw. z art 91 § 1 k.k. w zw.

§ 1kk.

wymierzył mu karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności; 16. (w wyroku SO oznaczony jako punkt 4.16) - uznał go za winnego popełnienia czynów opisanych w pkt LXX, LXXII, LXXIII, LXXVI, LXXVII, LXXIX, LXXX, LXXXVI, LXXXVII i LXXXVIII, wyczerpujących dyspozycję art. 279 § 1 kk. w zw.

§ 1

k.k przyjmując, iż zostały one popełnione w warunkach ciągu przestępstw opisanego w art. 91 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art 91 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności; Na podstawie art 46 § 1 kk. zasądził od L. M. tytułem częściowego obowiązku naprawienia szkody: - za czyn określony w pkt LXX kwotę 500 zł (pięćset złotych) na rzecz RUCH; 9 - za czyn określony w pkt LXX1I kwotę 8.000 zł (osiem tysięcy złotych) na rzecz PZU SA; - za czyn określony w pkt LXXIII kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) na rzecz H. R., - za czyn określony w pkt LXXVI kwotę 25.000 zł (dwadzieścia pięć tysięcy złotych) na rzecz „RUCH” oraz kwotę 3.000 zł (trzy tysiące złotych) na rzecz D. C., - za czyn określony w pkt LXXVi] kwotę 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) na rzecz Konsorcjum Dystrybucji Wyrobów Tytoniowych, - za czyn określony w pkt LXXIX kwotę 10.000 zł (dziesięć tysięcy złotych) na rzecz TUiR Warta, - za czyn określony w pkt LXXX kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) na rzecz „RUCH" SA, - za czyn określony w pkt LXXXVI kwotę 2.500 zł (dwa tysiące pięćset złotych) na rzecz Firmy „A.”, a także kwoty 2.500 zł na rzecz TUiR Warta, - za czyn określony w pkt LXXXVII kwotę 7.000 zł (siedem tysięcy złotych) na rzecz Firma „A.”, a także 3.000 zł (trzy tysiące złotych) na rzecz TUiR Warta SA, - za czyn określony w pkt LXXXVIII kwotę 4.000 zł (cztery tysiące złotych) na rzecz Ł. G.;

1. uznał go za winnego popełnienia czynu opisanego w pkt LXXI, wyczerpującego dyspozycję art. 279 § 1 k.k. w zb. z art. 289 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. i za to, na podstawie art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 279 § 1 k.k. wzw. z art. 65 § 1 k.k. wymierzył mu karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności; - na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził od L. M. tytułem częściowego obowiązku naprawienia szkody kwoty po 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) na rzecz: - hurtowni „D." –; - firmy „N.” Sp. z o.o.; - PZU SA;
2. uznał go za winnego popełnienia czynu opisanego w pkt LXXV wyczerpującego dyspozycję art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (w brzmieniu po nowelizacji z dnia 27 marca 2005 r. dokonanej ustawą z dnia 21 stycznia 2005 r. - Dz.U. z 2005 r., Nr 33 poz. 289) i za to, na 10 podstawie art. 35 ust. 1 powołanej ustawy wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności,
3. uznał go za winnego popełnienia czynu opisanego w pkt LXXVIII wyczerpującego dyspozycję art. 263 § 2 k.k. i za to, na podstawie art. 263 § 2 k.k. wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, Na podstawie art. 91 § 2 k.k. Sąd Okręgowy orzeczone wobec L. M. kary pozbawienia wolności połączył i jako karę łączną wymierzył karę 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; Wyrok ten nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się w dniu 11 marca 2015 r. Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w L. wniósł Prokurator Generalny z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 524 § 3 k.p.k., na podstawie art. 521 § 1 k.p.k., zaskarżając orzeczenie Sądu Okręgowego, w części dotyczącej L. M., w całości na niekorzyść skazanego. W nadzwyczajnym środku odwoławczym Prokurator podniósł ,,rażące i mające istotny w pływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego procesowego – art. 343 § 1 i § 7 k.p.k. w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. (w brzmieniu obowiązującym do 1 lipca 2015 roku), polegające na niedokonaniu prawidłowej kontroli wniosku prokuratora i wydaniu wyroku zgodnego z wnioskiem – w zakresie proponowanego wymiaru kary łącznej, w konsekwencji czego doszło do rażącego naruszenia przepisu prawa karnego materialnego – art. 86 § 1 k.k. poprzez wymierzenie oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności w wysokości niższej od najniższego wymiaru kary łącznej przewidzianego w tym przepisie; - w zakresie wnioskowanej kary za ciąg przestępstw zarzucanych w punktach II –XII aktu oskarżenia pomimo, iż wniosek w tym zakresie nie odzwierciedlał w całości zawartego z podejrzanym porozumienia, w konsekwencji czego doszło do zaniechania orzeczenia obok kary pozbawienia wolności grzywny w wysokości 100 stawek dziennych.” 11 Przy tak sformułowanych zarzutach Prokurator Generalny wniósł o ,,uchylenie zaskarżonego wyroku w odniesieniu do L. M. w całości i przekazanie w tym zakresie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu”. Odpowiedź na kasację wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego PZU SA wnosząc o ,,oddalenie kasacji prokuratora generalnego w części i uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia 3 marca 2015 roku) w części w zakresie dotyczącym kary łącznej (pkt 4.20 wyroku) oraz kary za ciąg przestępstw z punktów II-XII aktu oskarżenia”. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wniósł również ,,o zasądzenie od oskarżonego względnie Skarbu Państwa na rzecz oskarżyciela posiłkowego PZU SA kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 500zł + 23 % VAT, tj. 615 zł brutto” Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego jest zasadna w stopniu oczywistym. Skarżący prawidłowo wywodzi, że wyrok w zaskarżonej części zapadł z naruszeniem prawa wskazanym w nadzwyczajnym środku odwoławczym. W postępowaniu przygotowawczym skazany ujawnił chęć dobrowolnego poddania się karze i podczas przesłuchania w dniu 23 lipca 2013 roku (k. 29069, tom 146) strony uzgodniły warunki konsensualnego zakończenia postępowania, do którego należało wymierzenie kary łącznej 4 (czterech) lat pozbawienia wolności oraz kary grzywny w wysokości 100 (sto) stawek dziennych po 50 (pięćdziesiąt) złotych stawka oraz naprawienie szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k. wobec osób pokrzywdzonych wymienionych we wniosku. Prokurator dołączył do aktu oskarżenia wniosek o skazanie L. M. bez przeprowadzenia rozprawy, ale nie zostały nim objęte wszystkie elementy porozumienia stron z dnia 23 lipca 2013 roku, gdyż oskarżyciel publiczny wniósł o orzeczenie L. M. kary 3 (trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy oraz naprawienia szkody na podstawie art. 46 § 1 k.k., a nie tak jak ustalono 4 (czterech) lat pozbawienia wolności oraz kary grzywny w wysokości 100 (sto) stawek dziennych po 50 (pięćdziesiąt) złotych stawka (oraz obowiązku z art. 46 § 1 k.k.). Sąd Okręgowy na posiedzeniu w dniu 24 lutego 2015 roku (k. 31732, tom 160) rozstrzygając w przedmiocie odpowiedzialności karnej skazanego nie 12 dostrzegł rozbieżności pomiędzy porozumieniem, które zapadło w postępowaniu przygotowawczym, a wnioskiem o skazanie bez przeprowadzenia rozprawy dołączonym do aktu oskarżenia. Sądowi umknął również fakt, że kara zawnioskowana przez oskarżyciela nie odpowiada wymogom z art. 86 § 1 k.k., czyli nie jest zgodna z przepisami prawa materialnego. Niewątpliwie Sąd, do którego oskarżyciel publiczny kieruje wniosek w trybie art. 335 § 1 k.p.k., z uwagi na treść art. 343 § 7 k.p.k. zobligowany jest do szczegółowej kontroli takiego pisma procesowego, zarówno pod względem merytorycznym, jak i formalnym. W ramach takiej weryfikacji niezbędne jest sprawdzenie przez Sąd, czy przedłożone przez Prokuratora propozycje pozostają zgodne z uprzednimi ustaleniami stron, a także czy nie popadają w sprzeczność z przepisami prawa materialnego (zob. wyrok SN z dnia 10 czerwca 2015 roku, V KK 96/15). Sąd w razie wystąpienia sprzeczności może dokonać modyfikacji jedynie po uzyskaniu zgody stron, w przeciwnym razie powinien skierować sprawę na rozprawę (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2015 r. II KK 75/15, z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt V KK 342/13, LEX nr 1402697, z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt III KK 33/09, LEX nr 491165, z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt IV KK 287/09, LEX nr 519609 i z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II KK 27/15, dotąd opublik. na stronie internetowej www.sn.pl). W sprawie L. M. Sąd Okręgowy wydał na posiedzeniu w dniu 24 lutego 2015 roku, na podstawie art. 343 § 1 k.p.k., postanowienie o uwzględnieniu wniosku Prokuratora o wydanie wyroku skazującego L. M. w trybie art. 335 k.p.k. (k. 31734, tom 160). Na posiedzeniu w tym dniu obecny był oskarżyciel publiczny, zaś skazany był nieobecny. Analiza protokołu z posiedzenia wskazuje na to, że Sąd nie wykazał jakichkolwiek wątpliwości, co do jakości wniosku i nie dążył do modyfikacji jego treści. Uznać należy, że doszło do pomyłki Sądu polegającej na niedostrzeżeniu i powieleniu błędów zaistniałych we wniosku oskarżyciela publicznego, nie zaś celowym zanegowaniu ustaleń z postępowania przygotowawczego, i w efekcie wydaniu w dniu 3 marca 2015 roku wyroku w trybie art. 343 § 6 k.p.k. Kasacja Prokuratora Generalnego jawi się jako zasadna w stopniu oczywistym, i wyrok Sądu Okręgowego, który jest dotknięty zarówno rażącą obrazą 13 prawa procesowego – art. 335 § 1 k.p.k. w zw. z art. 343 § 1 k.p.k., jak i prawa materialnego– art. 86 k.k. - podlega uchyleniu w całości. W zaistniałej sytuacji nie można podzielić stanowiska pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, który wniósł o uchylenie wyroku jedynie w części dotyczącej kary. Pełnomocnik w odpowiedzi na kasację wywodzi, że przy tak sformułowanych, celnych zarzutach, jak w kasacji, kiedy wadami obarczone są jedynie poszczególne rozstrzygnięcia sądu, nie ma konieczności eliminacji całego orzeczenia. Intencją pełnomocnika było uchronić oskarżyciela posiłkowego przed niekorzystnym dla poszkodowanego skutkiem uchylenia całego wyroku, w tym rozstrzygnięć odnośnie obowiązku naprawienia szkody na rzecz PZU SA. Uchylenie wyroku wydanego w trybie art. 335 § 1 k.p.k. tylko co do kary, jest możliwe przy stwierdzeniu drobnych błędów w jego treści (i jednocześnie w sytuacji zaskarżenia wyroku w części dotyczącej kary), ale taka sytuacja nie zachodzi w sprawie L. M., gdyż stopień uchybień jest rażący. Sąd Najwyższy podziela pogląd wypływający z kasacji, że uchyleniu powinien ulec cały wyrok Sądu Okręgowego. Skutkiem będzie konieczność ponownego podjęcia czynności procesowych przez Sąd I instancji, nie zaś poprawienia jedynie błędnie wymierzonej kary łącznej, a w konsekwencji niezbędne będzie rozważenie przez Sąd Okręgowy w ponownym postępowaniu, czy istnieje możliwość i celowość stosownej modyfikacji przedmiotowego wniosku Prokuratora, złożonego w trybie art. 335 § 1 k.p.k. (w takim wypadku, jeśli skutecznie wniosek ten zostanie zmodyfikowany, zapewne możliwe będzie orzekanie w trybie konsensualnym w myśl art. 343 § 1 – 6 k.p.k.), w innym zaś wypadku koniecznym stanie się postąpienie stosownie do dyspozycji § 7 art. 343 k.p.k. i rozpoznanie sprawy na zasadach ogólnych. Z tych powodów orzeczono jak na wstępie. kc