VII P 8/11

Sygn. akt VII P 8/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 września 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku – VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Magdalena Błaszczyk-Terlecka Protokolant: st. sekr. sądowy Anna Szewczyk po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. w Gdańsku sprawy z powództwa P. P. przeciwko P. D. o zapłatę i ustalenie

1. Oddala powództwo
2. Odstępuje od obciążenia powoda kosztami zastępstwa procesowego Sygn. akt VII P 8/11 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 czerwca 2009 r. powód P. P. wniósł przeciwko P. D., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą Handlowo Usługową (...) w T., o zasądzenie na jego rzecz: ⚫ kwoty
3. 220, 00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 07.04.2009 r. do dnia zapłaty ⚫ kwoty 1.300,00 zł tytułem utraconych zarobków wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 07.04.2009 r. do dnia zapłaty; ⚫ kwoty 1.350,00 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 07.04.2009 r. do dnia zapłaty; ⚫ kwoty 500,00 zł tytułem renty miesięcznej płatnej do 10 każdego miesiąca począwszy od czerwca 2009 r. z tytułem utraconych widoków na przyszłość, ⚫ ustalenie odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać na przyszłość na skutek zdarzenia z dnia 18 października 2007 r. ⚫ zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu powód wskazał ,że od dnia 15 stycznia 2007 r. pracował w Firmie Handlowo-Usługowej (...) P. D. w T. - w sklepie ze sprzętem RTV i AGD. Powód wskazał dalej , iż w sklepie pozwanego nie było podstawowych narzędzi, przedmiotów, maszyn, które zapewniałyby bezpieczne warunki pracy - nie było rampy, pasów transportowych ani rękawic ochronnych. Na wózek o nośności ok.70 kg (zbyt małej) trzeba było wnieść sprzęt. Pracownicy wciągali towary z samochodu o własnych siłach, wciągali sprzęty podjazdem przez próg, wysokie sprzęty trzeba było przechylić, aby wnieść do sklepu. Ponadto sprzęt w sklepie był ustawiony jeden na drugim (np. lodówki) i trzeba było je przestawiać. Powód ściągał sprzęt z pomocą współpracownika, ale kiedy w sklepie było dużo ludzi, robił to sam. Na dole sklepu znajdowała się ekspozycja kuchni oraz sprzęt i trzeba było znosić po schodkach, a powinno to być na pasach, aby nie nadwyrężać pasa barkowego. Powód zwracał pozwanemu jako pracodawcy uwagę, że potrzebne są pasy transportowe. Powód obliczył, że dziennie dźwigał ciężar wagi ok. jednej tony. Przez okres ok. 11 miesięcy kręgosłup powoda był stale obciążony. W dniu wypadku, tj. 18 października 2007 r., powód był w sklepie z drugim pracownikiem, p. A. E.. Powód zszedł na dół do salonu pokazać klientom zmywarki. Klientka wybrała model zmywarki, chciała zobaczyć podłączenia. Podczas przesuwania zmywarki, powód usłyszał trzask w kręgosłupie. Do końca dnia pracy siedział przy biurku (wprowadzał sprzedaż do komputera), pozwany był zajęty, pana A. nie było (pojechał chyba na rozwoź) i przyjechał transport i pozwany powiedział: „to słuchaj, pomóż mu". Powód mówił, że boli go kręgosłup. Wieczorem, po przyjeździe z pracy do domu, powoda bardzo bolały plecy. Kiedy obudził się rano, nie czuł nóg. Ojciec zarejestrował go do lekarza ogólnego. Poszedł do przychodni powoli, wspierając się na kuli pożyczonej od matki. Po badaniu lekarz stwierdził, że powód ma się natychmiast zgłosić do neurologa. Lekarz wystawił skierowanie i wypisał zwolnienie lekarskie, które powód zawiózł do pracy. Lekarz neurolog nie przyjmował pacjentów w piątek, dlatego w poniedziałek powód poszedł do dr B.-M. prywatnie. Doktor po badaniu przepisała blokady - bardzo silne zastrzyki przeciwbólowe, które powód miał dostawać 3 razy w tygodniu. Lekarz wystawiła także skierowanie na tomografię, na którą powód czekał miesiąc. Powód zaczął tracić czucie w nogach. Pojechał z wynikiem tomografii do dr B.-M., która zaleciła natychmiastową konsultację neurochirurgiczną. Powód zadzwonił od Akademii (...) w G. i zarejestrował się do lekarza, dr M. S.. Wizyta była wyznaczona na początek grudnia 2007 r. Lekarz powiedział, że za miesiąc powód nie będzie chodził, że jest konieczna natychmiastowa operacja. Powód był zaskoczony, nigdy wcześniej nie miał żadnej operacji. Zgodził się na zabieg. W dniu 10 grudnia 2007 r. przeprowadzono pierwszą operację kręgosłupa na poziomie L5 S
4. Po operacji powód za zgodą doktora przyjechał do domu. Po operacji powód odczuwał silne bóle. Przez pierwsze 1,5 miesiąca spał po 2-3 godziny na dobę, jedynie na bokach. Z łóżka wstawał kilkanaście minut, zanim wróciło czucie w nogach. Cierpiał na skurcze mięśni, bóle stawów biodrowych, bóle kręgosłupa. Musiał brać metafen - silne tabletki przeciwbólowe, nasenne. Nie był w stanie wykonywać najprostszych codziennych czynności. Matka pomagała mu w umyciu się, ubraniu, robiła mu jedzenie, które spożywał na leżąco, ponieważ nie był w stanie siedzieć, mógł tylko stać lub leżeć. W połowie stycznia 2008r. powód ponownie udał się do doktora S. na kontrolę specjalistyczną. Lekarz sprawdził ranę i pozwolił powodowi raz dziennie siadać na ok. 10-15 min., żeby kręgosłup się przyzwyczajał. Pozwolił również na wyjście na krótkie spacery - najpierw dookoła bloku, żeby rozruszać nogi. Na kolejne wizyty powód chodził prywatnie, ze względu na długie okresy oczekiwania. Powód otrzymał skierowanie na rezonans magnetyczny, który wykonał w dniu 16.04.2008 r. Lekarz zalecił chodzenie na rehabilitacje, jedną z form miała być jazda na rowerze. W dniu 23 lipca 2008 r. doktor skierowała powoda na kolejną tomografię. W dniu 14 sierpnia 2008 r. powód ponownie udał się do dr S., gdyż znów odczuwał silne bóle. Lekarz powiedział, że widzi tylko jedno wyjście - operacyjną stabilizację kręgosłupa. Operację wykonano dopiero w dniu 14 grudnia 2008 r. (tyle wynosił okres oczekiwania) - została wstawiona proteza, która znacznie ogranicza możliwości ruchowe powoda. Obecnie powoda czeka kolejna operacja kręgosłupa na poziomie L
5. Stan powoda nie ulegnie poprawie, a jedynie się ustabilizuje (nie będzie pogarszać). W dniu 7 kwietnia 2009 r. powód wystosował do pozwanego wezwanie do zapłaty. W odpowiedzi pozwany odmówił zapłaty, tłumaczą, że nie ma podstaw do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za zdarzenie z dnia 18 października 2007 r. Zdaniem powoda, podstawowym obowiązkiem pozwanego jako pracodawcy jest dbanie o stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Zasada bezpiecznej pracy ma bezpośredni związek z konstytucyjną zasadą ochrony zdrowia oraz prawem do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Pozwany w ocenie powoda zaniedbał obowiązków związanych z zapewnieniem pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Istotne jest przy tym, że pracodawca odpowiada nie tylko za naruszenie przepisów bhp, ale także za złamanie ogólnych zasad bhp, wynikających z doświadczenia życiowego czy reguł bezpiecznego wykonywania określonego rodzaju pracy. Pozwany ponosi ponadto odpowiedzialność za naruszenie zasad współżycia społecznego (np. uczciwego postępowania czy dobrych obyczajów oraz lojalności lub przyzwoitości, lojalności wobec pracownika). Naruszenie zasad współżycia społecznego stanowi bowiem czyn niedozwolony. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 11 czerwca 2003 r., sygn. akt I PK 273/
6. Pozwany w ocenie powoda jako pracodawca miał obowiązek dostarczenia pracownikom bezpiecznych narzędzi pracy oraz pomieszczeń i budynków, w których jest świadczona praca. Dostarczenie pracownikom podstawowych narzędzi takich jak: rampy, pasy transportowe czy rękawice ochronne jest postawą w zakładach podobnych do zakładu pozwanego. Zgodnie z przepisem art. 444 kodeksu cywilnego §
7. W razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Powód żądał odszkodowania w kwocie 150.000 zł. Orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 09.01.2009 r. ustalono, że powód jest całkowicie niezdolny do pracy do dnia 31.12.2009 r. oraz że całkowita niezdolność do pracy pozostaje w związku wypadkiem przy pracy. Następnie orzeczeniem z dnia 19.03.2009 r. przyznano powodowi 20% długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego skutkami wypadku przy pracy z dnia 18.10.2007 r. w sumie powodowi przyznano odszkodowanie w wysokości 11.780 zł. W związku z powyższym zasadne jest żądanie odszkodowania uzupełniającego od pracodawcy w kwocie 138.220,00 zł. Nie jest to żądanie wygórowane. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 18.12.1975 r., sygn. l CR 862/75 „Przy określaniu wysokości zadośćuczynienia podstawowe znaczenie np: natężenia krzywdy, a więc cierpień fizycznych i ujemnych doznań psychicznych. więc rodzaj, charakter i długotrwałość cierpień fizycznych doznanych przez p wskutek uszkodzenia ciała i rozstroju zdrowia." Powód przeszedł długotrwałe, wielomiesięczne leczenie. Jest zobowiązany do stosowania się do zaleceń rehabilitacyjnych. Ponadto czeka go kolejna operacja. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 10.04.1974 r, sygn. II CR 123/74, LEX 7457- „Stopień uszczerbku na zdrowiu nie może być przyjmowany jako jedyna przesłanka ustalenia wysokości zadośćuczynienia [...] Nie można przecież pomijać czasokresu leczenia się powoda i odczuwania dolegliwości fizycznych [...] Nie bez znaczenia jest też fakt, że na skutek wypadku powód [...] musi być poddany jeszcze jednej operacji." Według lekarzy, którzy badali powoda, kręgosłup był tak obciążony przez długi czas, że wystarczył bodziec, impuls, aby doszło do jego uszkodzenia. Z topografii kręgosłupa z dnia 21 listopada 2007 r. wynika, że „na wszystkich badanych poziomach zmiany zwyrodnieniowe pod postacią osteofitów wysterczających z tylnych rysów trzonów kręgowych i stawów międzywyrostkowych.". Dyski wpadły do środka. Przy poziomie obecnej wiedzy medycznej i skuteczności leczenia urazu jakiego doznał , powód wskazał, że nie będzie w ogóle w stanie sprawnie się poruszać. Stale niemożliwym będzie dla niego nie tylko uprawnianie jakichkolwiek sportów fizycznych, ale także prawidłowe chodzenie, a zachowane funkcje motoryczne będą mu sprawiać nieodwracalny ból. Ta właśnie nieodwracalność i świadomość poważnego ograniczenia fizycznego już na zawsze musi spowodować u powoda rozchwianie emocjonalne. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 07.02.2006r., sygn. I PK 272/05 „Zadośćuczynienie, zgodnie z art. 445 § l k.c., przyznawane jest poszkodowanemu za [...] uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia jako odpowiednia suma, stanowiąca odpłatę za doznaną krzywdę, przy czym szkodę stanowi [m.in.] rozmiar kalectwa, trwałość następstw zdarzenia lub konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w dziedzinie życia osobistego i społecznego." Wnioskowana wysokość zadośćuczynienia nie może być , zdaniem powoda, uznana za nadmierną, nawet jeśliby przy uwzględnieniu przeciętnego poziomu życia i zamożności społeczeństwa mogła być tak postrzegana, gdyż jest ona adekwatna do stopnia odniesionych obrażeń i związanych z nimi trwałych następstw dla zdrowia i egzystencji powoda (por. SN wyr. 10.01.1997r II CKN 41/96). W złą pogodę powód odczuwa bóle, niekontrolowane drgania nóg, całego ciała. Ma też problem z załatwianiem potrzeb fizjologicznych, możliwości seksualne znacznie się zmniejszyły. Powód wchodząc po schodach ma „ciężkie nogi", natomiast kiedy schodzi po schodach nogi trzęsą się i „skaczą". Powód zaznaczył ,że wcześniej jeździł samochodem, jednak w zeszłym roku zmuszony był go sprzedać. Nie mógł jeździć, ponieważ czuł ból w kręgosłupie i drętwienie lewej nogi (w większym stopniu) i prawej (w mniejszym stopniu), ponadto nie czuł sprzęgła. Jazda samochodem stała się niemożliwa. Powód jest kawalerem, co nie jest obojętne dla rozmiarów krzywdy, którą odczuwa. Należy , zdaniem powoda, zgodzić się z twierdzeniem, że wobec rodzaju i rozmiaru urazu, którego doznał, będzie miał mniejszą szansę na budowanie relacji damsko-męskich, w konsekwencji bardzo zmniejszają się także jego widoki na zawarcie związku małżeńskiego, gdyż przeciętna kobieta marzy o zdrowym, silnym mężu, potencjalnym ojcu dzieci. Zgodnie z uzasadnieniem wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22.06.2005r., sygn. I PK 253/04 „Za usprawiedliwione uznał również Sąd Okręgowy żądanie zadośćuczynienia (art. 445 § l k.c.). Powołując się na opinię biegłego, Sąd wskazał, że krzywda i cierpienia fizyczne doznane przez powoda wskutek wypadku nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od cierpień psychicznych, często przewyższających swoją uciążliwością cierpienia fizyczne. Powód w dacie wypadku był młodym, zdrowym człowiekiem, posiadającym plany na przyszłość, a w jednej chwili utracił możliwość dalszego zarobkowania i zapewnienia bytu sobie oraz przyszłej rodzinie, co naraziło go na wieloletnie udręki psychiczne." Oczywistymi są daleko idące ograniczenia życia osobistego powoda zarówno występujące w chwili obecnej, jak i te które będą trwać stale. Osoba będąca inwalidą fizycznym, traktowana jest powszechnie jako osoba mniej atrakcyjna niż w pełni sprawny człowiek. Zgodnie z wyrokiem SA w Poznaniu z 17.01.2006 r., sygn. I ACa 1983/04, LEX 186503 „Przy ocenie słuszności zadośćuczynienia Sąd powinien przede wszystkim brać pod uwagę [...] konsekwencje uszczerbku na zdrowiu w dziedzinie życia osobistego i społecznego." Od czasu wypadku powód stał się człowiekiem nerwowym, wypala ok. 1/5-2 paczki papierosów dziennie. Stracił prawie wszystkich znajomych. Ponadto powód wymaga opieki osób trzecich, a zgodnie z wyrokiem AP Katowice z 1996-05-24 III APr 7/96 Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych 1997/6/18/61 „Zwiększenie się potrzeb poszkodowanego stanowi również podstawę (art. 444 par. 2 KC) przyznania konkretnej renty z tego tytułu. Zwiększenie bowiem potrzeb stanowi również szkodę przyszłą, wyrażającą się w stale powtarzających się wydatkach na ich zaspokojenie (np. konieczność . stałego leczenia, zabiegów, kuracji, opieki osób trzecich, specjalnego odżywiania itp.)". Powód żąda skumulowanej renty wyrównawczej w kwocie 1.300 zł będącej różnicą pomiędzy wynagrodzeniem, które powód otrzymywał z tytułu wynagrodzenia za pracę, a średnią wyliczoną w oparciu o zasiłek rehabilitacyjny pobierany przez powoda w okresie od 18.04.2008 r. do 11.02.2009 r. i przyznaną przez ZUS rentą w kwocie 700,21 zł. Ze względu na rodzaj urazu oraz fakt długiego oczekiwania w państwowych placówkach medycznych, powód zmuszony był korzystać z usług prywatnych świadczonych przez lekarzy specjalistów. Jeśli chodzi o koszty leczenia to winny być uwzględniane wszelkie koszty, które biorąc pod uwagę aktualny stan wiedzy medycznej, dają realne na poprawę stanu zdrowia poszkodowanego, a nie tylko koszty uwzględniane np. w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego (por. wyr. SN z 12.12.2002 r.. II CKN 1080/00). Powód w październiku 2007 r. rozpoczął studia w Wyższej Szkole (...) w G. na kierunku (...). Chciał zdobyć lepsze wykształcenie. Jednak po wypadku musiał zrezygnować ze studiów. Utracił tym samym widoki na przyszłość, na lepsze wykształcenie, lepszą pracę. Tym uzasadnia roszczenie o wypłatę renty miesięcznej w wysokości 500,00 zł (k. 2-5 akt sprawy). W odpowiedzi na pozew pozwany P. D., (...) Firma Handlowo-Usługowa (...) w T., wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu pozwany zakwestionował żądanie pozwu zarówno co do zasady jak i wysokości. Jednocześnie zaprzeczył wszystkim twierdzeniom pozwu, za wyjątkiem tych, które zostaną przez niego wyraźnie przyznane. Wskazał ,że powód P. P. został zatrudniony przez pozwanego w dniu 01.02.2007 roku początkowo na okres próbny do 30.04.2007 roku na stanowisku sprzedawcy w wymiarze pełnego etatu. Został przeszkolony w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. W dniu 30.04.2007 roku został zatrudniony na czas określony od dnia 01.05.2007 do dnia 30.04.2008 r. również na stanowisku sprzedawcy. W zakresie obowiązków pana P. nie leżało przenoszenie sprzętów znajdujących się w sklepie, do przenoszenia sprzętów, ich transportu zatrudnione były bowiem inne osoby. Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powoda, iż w sklepie nie było narzędzi, przedmiotów, które zapewniałyby bezpieczne i higieniczne warunki pracy. W sklepie były bowiem pasy transportowe i rękawice ochronne. Nadto, co podniesiono już wyżej w zakresie obowiązków pana P. nie leżało przenoszenie sprzętów znajdujących się w sklepie. Pozwany nigdy nie rozładowywał transportów sprzętu, ani ich nie przenosił. Nie rozwoził również sprzętów. Jeśli chodzi o zdarzenie z dnia 18 października 2007 roku wskazać należy, iż brak jest zdaniem pozwanego bezpośrednich świadków tego zdarzenia, w związku z czym trudno było zweryfikować wersję przedstawioną przez powoda, dlatego z ostrożności pozwany kwestionuje, iż w ogóle do raptownego pogorszenia się stanu powoda doszło w czasie pracy. Nie było również sytuacji aby pozwany powiedział powodowi w dniu 18 października 2007 r. aby pozwany miał komuś pomagać przy transporcie. Odnośnie stanu zdrowia powoda, co już ponoszono w odpowiedzi na wezwanie do zapłaty, wskazano, iż powodem pogarszania się stanu zdrowia Pana P. mogła być zbyt długa diagnostyka, a także jej ewentualna nieprawidłowość. Z opisu wynika, iż po pierwszej operacji pan P. odczuwał silne bóle, cierpiał na kurcze mięsni, bóle stawów biodrowych, bóle kręgosłupa. W dniu 14 grudnia 2008 r. wykonano kolejną operację - stabilizacje kręgosłupa, obecnie Pan P. czeka na trzecią operację kręgosłupa na poziomie L
8. Wskazać należy, iż pierwsza z operacji został przeprowadzona na poziomie L 5 Sl, w związku z czym brak jest podstaw do przyjęcia, iż kolejne operacje były następstwem zdarzenia jakie miało mieć miejsce w dniu 18 października 2007 roku, a nie skutkiem istniejących wcześniej schorzeń Pana P. lub błędów popełnionych w trakcie leczenia. Pozwany w żaden sposób nie zaniedbał obowiązków związanych z zapewnieniem pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. W związku z tym zdaniem pozwanego brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego na podstawie wskazanych w pozwie przepisów. Pozwanemu nie można przypisać winy za zaistniałą szkodę, nie zaniedbał on bowiem żadnych obowiązków związanych z zapewnieniem pracownikowi bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, czy to szczególnych czy ogólnych. Nie można również pozwanemu zarzucić naruszenia zasad współżycia społecznego. Nadto brak jest również , zdaniem pozwanego, wykazania bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy zaistniałą szkodą a zdarzeniem, na które powołuje się powód i zachowaniem pozwanego (k. 46-49 akt sprawy). Pismem procesowym z dnia 23 maja 2011 r. powód sprecyzował roszczenie wskazując, iż dochodzi zadośćuczynienia z art. 445 k.c., zwrot kosztów leczenia na podstawie art. 444 § 1 k.c. i renty na podstawie art. 444 § 2 k.c. – wskazując, iż podstawą żądań jest wypadek przy pracy i ogólne warunki pracy. Podtrzymał żądanie o ustalenie roszczenia (k. 260 akt sprawy). W piśmie procesowym z dnia 20 lipca 2011 r. powód po raz kolejny sprecyzował roszczenie – wskazując, iż wnosi o zasądzenie: kwoty 88.220 zł z tytułu zadośćuczynienia w związku z wypadkiem przy pracy, kwoty 50.000 zł zadośćuczynienia w związku z naruszeniem ogólnych warunków pracy, kwoty 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów leczenia oraz kwoty 500 zł tytułem miesięcznej renty z tytułu utraconych widoków na przyszłość w związku z wypadkiem przy pracy (k. 302 akt sprawy). Na rozprawie w dniu 13 października 2011r. strona powodowa sprecyzowała , iż kwota 88 220 zł i 50 000 zł jest to rozbicie kwoty dotychczas dochodzonej w pozwie w pkt. 1a, podtrzymała też pozostałe roszczenia z pozwu niewymienione w piśmie procesowym z dnia 20 lipca 2011 r.( k. 318) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: Powód P. P. urodzony (...) Z zawodu jest technikiem informatykiem. Po szkole podstawowej miał przerwę w nauce. Po podstawówce podjął pracę w firmie sprzedającej sprzęt komputerowych i elektronicznych jako sprzedawca. Była to firma firma (...). ( świadectwo pracy z 19.06.1993r. z akt osobowych ,zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300, zeznania świadka C. P. k. 131-133) Następnie odbywał służę wojskową. Był pisarzem kompanii w jednostce w G. przy ul. (...). W trakcie odbywania służby wojskowej był konsultowany psychiatrycznie z rozpoznaniem zespołu dezaptacyjnego i zwolniony z dalszego obowiązku służby. ( dowód: orzeczenie o zdolności do służby i książeczka zdrowia żołnierza służby zasadniczej w kopercie k. 303 , zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300) Po zwolnieniu z wojska powód rozpoczął własną działalność, którą prowadził od 1.10.1997r. do 1.09.2002r., przy czym od 1998r miał własny sklep. Prowadził handel odzieżą męską. Działalność prowadził powód razem z matką. ( dowód: decyzje Urzędu Miejskiego w T. w aktach osobowych, zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300, zeznania świadka C. P. k. 131-133) Maturę powód zrobił w liceum wieczorowym w wieku 30 lat i zaraz potem podjął naukę w dwuletnim studium. ( dowód: akta osobowe- świadectwo ukończenia szkoły policealnej , dyplom uzyskania tytułu zawodowego, zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300, zeznania świadka C. P. k. 131-133). Po ukończeniu studium pracował jako agent ubezpieczeniowy (dowód: akta osobowe- świadectwo pracy z 5.08.2004r. , zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300) Następnie powód został zatrudniony w firmie (...) w T. na stanowisku operatora produkcji. Zajmował się obsługą maszyny do produkcji płytek drukowanych. Ustawiał maszyny przez przyciskanie przycisków ponieważ były obsługiwane komputerowo. Jedyną rzeczą, którą od czasu do czasu musiał podnieść to był podajnik, który trzeba było wstawić między maszynę. Obsługiwał maszynę układającą najmniejsze elementy, taki podajnik razem z rączką ważył może ze 3 kg. Przekładałem go na odległość jak od barierki do biurka tutaj na sali. (dowód: akta osobowe- świadectwo pracy z 31.10.2004r. , zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300) Następnie wyjechał do Wielkiej Brytanii do pracy, dwukrotnie najpierw w 2005r., był tam przez 3 miesiące i wrócił z przyczyn zdrowotnych. Doznał zakażenia organizmu jako konsekwencji nieprawidłowo wykonanego kilka lat wcześniej zabiegu stomatologicznego. Wrócił przed Ś. Wielkanocnymi 2005r. Przez klika miesięcy nie pracował tylko się leczył . Był wtedy hospitalizowany na oddziale wewnętrznym szpitala w T.. Zdiagnozowano zakażenie bakterią Coli, po czym stwierdzono bakteryjne zapalenie wsierdzia. Po zakończeniu hospitalizacji w lipcu 2005r. wyjechał na przełomie lipca/sierpnia 2005r. do Wielkiej Brytanii i przebywał tam do 22.03.2006r. Podczas pierwszego pobytu w Wielkiej Brytanii pracował w firmie elektronicznej, przy czym był zatrudniony za pośrednictwem agencji pracy i z tą agencją miał kontakt. Zajmował się ładowaniem oprogramowania do telefonów komórkowych. Podczas drugiego pobytu przez pewien czas też pracował w tej firmie elektronicznej i robił, to, co poprzednio a następnie podjął prace w T.. Pracując w T. wykonywał obowiązki pomocnika magazyniera. Zakres obowiązków polegał na tym, że stawiał karton na stole i przepakowywał z oryginalnych opakowań np. wino czy inne towary, wszystko co było w T.. Albo zaklejał kartony, albo przepakowywał kartony i przekazywał do zaklejenia. Praca była na hali, co dwie godziny przerwa, łącznie z przerwą 8,5 godziny pracy, to była praca siedząca. Później powierzono mu wózek akumulatorowy do obsługi mimo braku uprawnień. Powód nie posiada dokumentów potwierdzających zatrudnienie w Wielkiej Brytanii . ( dowód: dokumentacja medyczna k. 116, zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300) Po powrocie z Wielkiej Brytanii powód zgłosił się do Urzędu Pracy tam zobaczył ogłoszenie firmy (...) handlującej sprzętem TV AGD z ofertą pracy w charakterze sprzedawcy w sklepie . Został tam zatrudniony od 2.05.2006r. w takim charakterze przy czym pracował do 16.12.2006r. Stosunek pracy ustał z uwagi na likwidację stanowiska pracy w związku z upadłością firmy . W sklepie nie używano pasów transportowych , w razie potrzeby używano rękawic roboczych. Powód nie odbył szkolenia z zasad BHP , jednak został zapoznany z zasadami BHP odnośnie przenoszenia rzeczy, używania gaśnicy, zachowania podczas pożaru, które to przepisy były na tablicach poglądowych w biurze . Do powoda obowiązków należało tam sprzedawanie towaru, czyszczenie sprzętu i rozładunek. Przenoszenie sprzętu do sklepu firmy (...) odbywało się tak jak do sklepu pozwanego. Do rozładunku używano wózka tak jak w sklepie pozwanego. Wszyscy pracownicy sklepu zajmowali się takimi czynnościami jak zapakowanie, wypakowywanie sprzętu. Sklep korzystał z usług firmy, której dwaj pracownicy zajmowali się załadunkiem sprzętu i dowozem do klientów. Nie zdarzało się, aby powód odwoził sprzęt do klienta. Jak klient chciał np. zobaczyć tył sprzętu, to przechylano sprzęt do przodu i robił to sprzedawca sam a czasami z klientem. ( dowód: zeznania świadka M. O. k. 162-164, zeznania świadka A. R. k. 291-292, zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300) Powód zabiegał o pracę u pozwanego. Powód P. P. zatrudniony był u P. D. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod firmą (...) Firma Handlowo Usługowa (...) w T., na podstawie umowy o pracę na okres próbny od dnia 01 lutego 2007 r. do 30 kwietnia 2007 r. a następnie na podstawie umowy na czas określony od
9. maja 2007 r. do 30 kwietnia 2008 r. na stanowisku sprzedawcy, w pełnym wymiarze czasu pracy, za wynagrodzeniem wynoszącym 1126,00 zł brutto miesięcznie. (dowód: umowa o pracę – k. 1 i 8, aneks do umowy k. 9 akt osobowych powoda, świadectwo pracy k. 2 akt osobowych, zeznania świadka K. D. k. 185-187, zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300, zeznania pozwanego P. D. k. 63-66 w zw. z k. 318 i k. 318-321) . Powód świadczył pracę w sklepie prowadzonym przez P. D. mieszczącym się w kompleksie sklepów. Powód na zajmowanym stanowisku pracy nie posiadał pisemnego zakresu obowiązków , ale zakres obowiązków został mu przedstawiony przez pozwanego. Powód posiadał aktualne profilaktyczne badania lekarskie bez przeciwwskazań na zajmowanym stanowisku pracy . Powód odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w formie instruktażu ogólnego i instruktażu stanowiskowego oraz szkolenie okresowe z zakresu bhp dla pracowników zatrudnionych na stanowisku administracyjno-biurowym. Powód zapoznany był z ryzykiem zawodowym występującym na zajmowanym stanowisku pracy sprzedawcy. (dowód: akta osobowe -zaświadczenie lekarskie k. 4, oświadczenie o przyjęciu ryzyka zawodowego k. 6, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia wstępnego z zakresu bhp k 2, zaświadczenie o ukończeniu szkolenia okresowego z zakresu bhp k. 7, zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300, zeznania pozwanego P. D. k. 63-66 w zw. z k. 318 i k. 318-321, zeznania świadka A. E. k. 164-167, zeznania świadka K. D. k. 185-187 ). P. P. wykonywał czynności takie jak: sprzedawanie, rozładunek, załadunek, rozpakowywanie, umieszczanie towarów na ekspozycji, wprowadzanie danych na stronę internetową sklepu pozwanego, rzadko rozwóz towaru do klienta . W sklepie byli obecni oprócz powoda, pozwany, jego ojciec- K. D., A. E. –pracownik i Z. O. – rozwożący towar do klientów. Powód nie zawierał umowy i nie przejmował odpowiedzialności materialnej pracując u pozwanego. Oświadczenie o przyjęciu odpowiedzialności materialnej podpisał w dniu 23.12.2006r pracownik pozwanego A. E.. Sklep należący do pozwanego, w którym sprzedawany był towar RTV, AGD, skutery składał się z dwóch poziomów: parteru i przyziemia. Z przyziemia na parter sklepu prowadziły 18 stopniowe schody dwubiegowe powrotne o szerokości ok. 1,2 m wykończone terakotą. Posadzka parteru i przyziemia sklepu wykonana z terakoty. Wejście do sklepu odbywało się dwoma schodami o głębokości 0,5 m, wysokości 0,17 m i szerokości 4,4 m na spocznik o wymiarach 4,4 x 1,68 m oraz jednym skrzydłem drzwi dwuskrzydłowych otwieranych na zewnątrz wyposażonych w stopkę i samozamykacz o szerokości jednego skrzydła drzwi wynoszącej 1,35 m, w których znajdował się próg aluminiowy o wysokości ok. 0,01 m. Spocznik schodów usytuowany ha wysokości 0,51 m. Po prawej stronie spocznika wejściowego do sklepu znajdował się podjazd o nachyleniu wynoszącym 8%. Schody wejściowe do sklepu i spocznik wykończony był płytką gresową . W przyziemiu sklepu znajdował się magazyn, w którym gromadzono puste kartony oraz kotłownia, toaleta oraz studio mebli kuchennych gdzie eksponowany był sprzęt AGD w postaci kuchni, zmywarek, zlewozmywaków którego waga nie przekraczała 44 kg, a gabaryty sprzętu nie przekraczały wymiarów 86 cm wysokości, 59,5 cm szerokości, 59,5 cm głębokości. Na parterze sklepu znajdował się cięższy sprzęt AGD w postaci lodówek, suszarek, zmywarek, którego waga oscylowała w granicach 41 +• 72 kg, a gabaryty mieściły się w wymiarach 189,5 cm wysokości, 60 cm szerokości, 64 cm głębokości oraz telewizory i drobny sprzęt AGD np. odkurzacze . Sprzęt AGD w sklepie na jego przyziemiu ustawiony był jednopoziomowo w rzędach. W okresie pracy powoda u pozwanego dostępny był pomocniczy sprzęt do transportu ręcznego w postaci: pasa transportowego o szerokości 35 mm i długości 8 m zakupionego przez pozwanego w dniu 24 marca 2006 r. dwukołowego platformowego wózka transportowego o nośności 150 kg oraz środki ochrony indywidualnej w postaci rękawic ochronnych . W okresie zatrudnienia powoda w sklepie pozwanego dzienna sprzedaż wynosiła ok. 4-8 sztuk towaru w tym pralek, lodówek, zmywarek . Dostawa towaru do sklepu odbywała się codziennie. Towar z samochodów wyposażonych w windę oraz samochodów dostawczych rozładowywany był na spocznik wejściowy do sklepu skąd wózkiem dwukołowym przewożony był do sklepu lub przeciągany był ręcznie. Transport towaru na terenie sklepu odbywał się ręcznie poprzez przesuwanie, przewożenie za pomocą wózka dwukołowego bądź towar był przenoszony ręcznie z i na niższy poziom sklepu przez dwie osoby . Przyjmowaniem towaru do sklepu zajmował się A. E. oraz powód choć powód rzadziej . Dostawą towaru ze sklepu do klienta samochodem należącym do pozwanego zajmował się głownie Krzysztof Duszyński-ojciec pozwanego i Z. O., który nie był pracownikiem pozwanego , na podstawie umowy użyczenia zawartej miedzy pozwanym a jego ojcem. Czasami w dostawą zajmował się A. E.. Towar do klienta dostarczany był nieodpłatnie. Większość dowozów tj. 80% wykonywano jednoosobowo, bo wtedy klient pomagał w przeniesieniu sprzętu. W dostawach towaru do klientów uczestniczył również powód choć sporadycznie. Rozwozy towaru z udziałem pracowników pozwanego w osobie P. P. lub A. E. odbywały się w zespole, co najmniej dwuosobowym. Zdarzały się przypadki, że równolegle z dostawą towaru do klienta zabierany był od niego stary sprzęt AGD. (dowód: opinia biegłego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy k. 377-389, wyjaśnienia pisemne do opinii k. 414-419dokumentacja fotograficzna –załącznik do akt, dokumentacja techniczna lokalu , sprzętu , dowody zakupu sprzętu i kserokopia oświadczenia o odpowiedzialności materialnej, umowa między pozwanym a jego ojcem z 15.12.2005r. - załącznik do akt w odrębnej teczce , zeznania świadka A. E. k. 164-167, zeznania świadka K. D. k. 185-187 , zeznania świadka Ł. B. k. 167, zeznania świadka Z. O. k. 127-131, zeznania świadka A. B. k. 353, zeznania powoda k. 57-63 w zw. z k. 294 i k. 294-300, zeznania pozwanego P. D. k. 63-66 w zw. z k. 318 i k. 318-321) W dniu 18 października 2007 r. ok. godz. 11:30 podczas prezentacji klientom zmywarki marki A. typ Li 470 o wadze ok. 30 kg w dolnej części sklepu oraz wykonywania czynności związanej z odchylaniem od pionu zmywarki celem obejrzenia tylnej części zmywarki przez klienta w skutek gwałtownego szarpnięcia oburącz za tylną górną krawędź zmywarki powód doznał urazu odcinka lędźwiowego kręgosłupa - poczuł silny ból w dolnej części kręgosłupa. Opowiedział o wypadku koledze A. E. wskazując na drętwienie nóg. Dnia następnego powód udał się do lekarza, który stwierdził podejrzenie rwy kulszowej i uszkodzenie dolnej części kręgosłupa. W protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy z dnia 30.10.2007r. jako przyczynę wypadku z dnia 18.10.2007r. jakiemu uległ powód wskazano nieszczęśliwy wypadek, zbyt gwałtowne napięcie mięśni szkieletowych spowodowane szarpnięciem. Nie stwierdzono nieprzestrzegania przez pracodawcę przepisów prawa pracy i zasad BHP. Nie stwierdzono naruszenia przez poszkodowanego P. P. przepisów o ochronie zdrowia i życia umyślnie lub w skutek rażącego niedbalstwa. Nie stwierdzono stanu nietrzeźwości ani używania środków odurzających lub substancji psychotropowych. Jako skutki wypadku wskazano zespół rwy kulszowej i uszkodzenie dolnej części kręgosłupa. W treści protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy P. P. w części wnioski i zalecenia profilaktyczne zapisano: „Pracodawca zapewni wszystkim pracownikom dodatkowe przeszkolenie w zakresie organizacji ręcznych prac transportowych z uwzględnieniem obciążeń mięśni szkieletowych oraz instrukcję bhp organizacji ręcznych prac transportowych z uwzględnieniem obciążeń mięśni szkieletowych.” Powód nie wnosił o sprostowanie protokołu mimo pouczenia w tym zakresie. (dowód: akta osobowe- protokół Nr (...) r. ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, protokół przesłuchania poszkodowanego, protokół przesłuchania świadka ) Powód na skutek opisanego zdarzenia trafił do lekarza pierwszego kontaktu, który następnie skierował go do lekarza neurologa. Lekarz neurolog zalecił przyjmowanie blokad przeciw bólowych i wykonanie badania TK kręgosłupa. Przy kolejnej wizycie neurologicznej zalecił konsultację neurochirurga. W dniu 10 grudnia 2007r. powód został podany zabiegowi operacyjnemu kręgosłupa na poziomie L5 S1 i przebywał w szpitalu tj. (...) Centrum (...) w G. Klinika (...), od 10.12.2007 r. do 12.12.2007 r. Przy kolejnej wizycie u neurochirurga w 14 sierpnia 2008r. lekarz zalecił wykonanie zabiegu stabilizacyjnego kręgosłupa, który został wykonany w dniu 14 grudnia 2008 r. i polegał na wykonaniu rediscectomii L4 /L5 sin ze stabilizacją Diam L4 /L
10. Powód przebywał w szpitalu tj. (...) Centrum (...) w G. Klinika (...) od 11.12.2008 r. do 15.
11. 2008r. (dowód: historia choroby z Zakładu Opieki Zdrowotnej w T. - k.10 koperta, karta informacyjna dnia 12.12.2007 r. leczenia szpitalnego - k. 10 koperta, karta informacyjna z dnia 15.12.2008 r. leczenia szpitalnego - k. 10, zeznania powoda P. P. - k. 57- 63 akt w związku z k i k. 293 -300, opinie biegłych neurologa k. 450-452,k. 497, neurochirurga k. 463-463v k. 503 i chirurga-ortopedy k. 466-467v , k.500, k. 528-529 ) Powód pobierał świadczenie rehabilitacyjne od 18.04.2008 r. do 11.02.2009 r. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27.03.2009 r. miał przyznaną rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy od dnia 12.02.2009 r. do 31.12.2009 r. Decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7.12.2009r. ustalono prawo do renty na dalszy okres do 30.06.2010r. Powód miał także przyznane jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy w wysokości 11.780, zł, w związku ze stwierdzeniem 20% uszczerbek na zdrowiu. (dowód: - akta ZUS -decyzja dnia 01.10.2008 - akta św. rehabilitacyjnego ZUS, decyzja z dnia 02.04.2008 r. akt św. rehabilitacyjnego, decyzja ZUS z dnia 27.
12. 2009 r., decyzja z 7.12.2009r - akta rentowe ZUS, decyzja z dnia 06.
13. 2009 r. o przyznaniu jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy). W dniu 1.10.2007r. powód został przyjęty na studia I stopnia w Wyższej Szkole (...) w G. na kierunek (...)w systemie niestacjonarnym. W dniu 1.12.2007r. złożył zaś pisemną rezygnację i został skreślony z listy studentów . ( dowód: zaświadczenie w kopercie k. 10). Umowa o prace stron rozwiązała się z upływem okresu na jaki została zawarta w dniu 30.04.2008r. ( dowód: zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu i świadectwo pracy z 30.04.2008r. w aktach osobowych) W dniu 11.10 do 31.12.2012r. powód zawarł umowę zlecenia z firmą (...) zoo w W. , w której zobowiązał się do telefonicznej obsługi klientów o profilu informacyjno-sprzedażowym. ( dowód: umowa k. 565) Powód zawarł umowę o pracę z SAD Spółką zoo w W. na okres próbny od dnia 2.04.2013r. do dnia 30.06.2013r. na stanowisku młodszego sprzedawcy, którego zadaniem jest pomoc klientom w szybkim i komfortowym robieniu zakupów w salonie firmy, poprzez przygotowanie towaru, bezpośrednią sprzedaż i obsługa klienta oraz dbałość o ekspozycje towaru . Obecnie powód nadal pracuje, gdyż umowa o pracę została z nim przedłużona. ( dowód: umowa k. 564, opis stanowiska pracy k. 585, oświadczenie powoda złożone na rozprawie k. 20.08.2013r. ). Postanowieniem z dnia 09 marca 2012 r. Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego do spraw BHP na okoliczność czy wskazywany przez strony i świadków Z. O., A. E., Ł. B., K. D. sposób wykonywania obowiązków w całym okresie pracy powoda u pozwanego – tj. w zakresie transportu do sklepu towaru z samochodów dostawczych za pomocą wózków, rozpakowywania rozstawiania go w sklepie, transportu towaru do klientów przy założeniu, że cięższy sprzęt był transportowany przez dwie lub trzy osoby – był zgodny z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz czy przy przebiegu zdarzenia opisanego w protokole ustalenia wypadku przy pracy doszło do naruszenia tych norm, przy uwzględnieniu dokumentacji dostarczonej przez pozwanego dotyczącej opisu sklepu, asortymentu, urządzenia do przemieszczania towaru, dokumentacji fotograficznej, w przypadku zaś zajścia takiej konieczności po dokonaniu oględzin miejsca wykonywania pracy przez powoda po zawiadomieniu Sądu i pełnomocników stron, przy uwzględnieniu szkolenia powoda w zakresie BHP. W swojej opinii biegły do spraw BHP wskazał ,że w okresie zatrudnienia P. P. w pozwanego na stanowisku sprzedawcy oprócz czynności związanych ze sprzedażą towaru wykonywał on dorywczo czynności związane z ręcznymi pracami transportowymi poprzez unoszenie, podnoszenie, układanie, pchanie, ciągniecie, przenoszenie. przesuwanie i przewożenie sprzedawanego w sklepie towaru. Waga i gabaryty transportowanego towaru były zróżnicowane, największa masa sprzedawanego towaru dotyczyła pralek i wynosiła ok. 72 kg, natomiast na podstawie akt sprawy największe gabaryty towaru wynosiły 189,5 cm wysokości, 60 cm szerokości, 64 cm głębokości. Mając na uwadze powyższe sprzedawany towar można zakwalifikować do przedmiotów nieporęcznych w zakresie transportu ręcznego. Uwzględniając częstotliwość dostarczanego do sklepu towaru, ilość dziennej sprzedaży oraz ilość dokonywanych rozwózek sprzedanego sprzętu z uwzględnieniem odbioru zużytego sprzętu AGD od klienta oraz częstotliwość uczestniczenia powoda w rozwózkach stwierdzić należy, że rodzaj wykonywanych ręcznych prac transportowych należał do pracy dorywczej. Mając na uwadze masę transportowanego towaru, jego gabaryty, sposób jego transportu przez jednego pracownika, przy pomocy ręcznie poruszanego wózka o nośności 150 kg, w transporcie zespołowym oraz w transporcie indywidualnym brak podstaw do stwierdzenia, że były przekraczane dopuszczalne normatywy podczas transportu ręcznego, gdyż: ⚫ podczas transportu ręcznego za pomocą wózka transportowego masa transportowanego towaru wraz z masa wózka nie przekraczała ok. 90 kg (norma dla mężczyzn 350 kg , przy pochyleniu podjazdu na spocznik schodów wejściowych do sklepu wynoszącym 8% i odległością transportową wynosząca do 200 m), ⚫ rozładunek samochodów z windą i bez windy głównie odbywał się bezpośrednio na spocznik schodów wejściowych do sklepu, co przy uwzględnieniu wysokości położenia podłogi od podłoża pojazdów bez windy wynoszącej ok. 0,56 m oraz wysokości położenia spocznika wynoszącej 0,51 m umożliwiało swobodny rozładunek samochodów bez utrudnień, gdyż różnica poziomów wynosiła ok. 0,05 m co pozwalało na swobodne .podjechanie wózkiem pod rozładowywany towar i po przesunięciu towaru załadunek wózka bez dodatkowej potrzeby podnoszenia rozładowywanego towaru, ⚫ transport towaru z parteru sklepu na jego przyziemie odbywał się w zespołach dwuosobowych, ⚫ część transportowanego towaru, głównie sprzęt AGD do zabudowy posiadał uchwyty technologiczne służące do transportu ręcznego, ⚫ rozładunek ręczny z samochodów bez windy na chodnik przed sklepem towaru o wadze 72 kg na wysokości wynoszącej ok. 0,56 m (wysokość położenia podłogi pojazdu od podłoża) następowało w transporcie zespołowym, w którym uczestniczył powód i kierowca samochodu dostawczego (norma 42 kg na osobę przy pracy dorywczej i drodze transportowej wynoszącej ok. 5 m), ⚫ wartość siły potrzebnej do zapoczątkowania jazdy wózkiem (przy masie towaru i wózka wynoszącej ok. 90 kg) nie przekraczała 20 N (Newton), a podczas pchania po podłodze kartonów przez jedną osobę np. ze skuterami (masa ok. 100 kg) wartość siły nie przekraczała wartości 300 N (norma 300 N), natomiast należy uwzględnić że przy rozładunku uczestniczył kierowca samochodu dostawczego, ⚫ rozwózka sprzedanego towaru, w której uczestniczył powód odbywała się w zespole, co najmniej 2 osobowym, a towar transportowany był ręcznie do mieszkania klienta, ⚫ rozwózka towaru odbywała się do sklepu i klientów zamieszkałych w budynkach jedno i wielorodzinnych w których szerokość biegu schodów oscyluje w granicach 0,8 -1,2 m, a maksymalna wysokość stopni schodów oscyluje w granicach 0,17-0,19 m, ⚫ skrzydło drzwi wejściowych do sklepu było o szerokości 1,35 m oraz w drzwiach zamontowany był próg aluminiowy. Analizując przy pomocy metody KIM opartej na wskaźnikach kluczowych czynności związanych z ciągnięciem i pchaniem podczas prac transportowych realizowanych przez powoda, stwierdzić należy, że czynności wykonywane z użyciem wózka transportowego należałoby w ocenie biegłego sądowego zakwalifikować do pierwszego zakresu ryzyka, tj. sytuacja małego obciążenia, gdzie przeciążenie fizyczne jest mało prawdopodobne, natomiast czynności związane z pchaniem bądź ciągnięciem towaru po podłożu kwalifikowałyby się do drugiego zakresu ryzyka, tj. sytuacji zwiększonego obciążenia, gdzie u mniej odpornych osób może wystąpić przeciążenie fizyczne, przy czym osoby mniej odporne definiowane są jako osoby w wieku powyżej 40 lat lub poniżej 21 lat, albo osoby od niedawna wykonujące daną pracę lub osoby chore. Biegły stwierdził również, że w rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej przez pozwanego nie ma możliwości wyeliminowania ręcznych prac transportowych w związku z powyższym pozwany wyposażył pracowników w sprzęt pomocniczy do transportu ręcznego w postaci wózka ręcznego o nośności 150 kg oraz pasy transportowe. Wskazał , że pracownicy zostali wyposażeni w indywidualne środki ochrony osobistej w postaci rękawic ochronnych z nakrapianą częścią chwytną rękawicy (D fot. „stanowisko pracy powoda - -w tle widoczne leżące rękawice ochronne"), co minimalizowało zagrożenie związane z wyślizgnięciem się towaru podczas transportu ręcznego. Przed rozpoczęciem pracy u pozwanego powód – jak ustalił biegły sądowy – odbył niezbędne szkolenia z zakresu bezpieczeństwa pracy, podczas których został poinformowany o zasadach związanych z transportem ręcznym. Transport ręczny u pozwanego związany był z transportem przedmiotów nieporęcznych w związku z tym pozwany winien opracować szczegółowa instrukcję w zakresie transportu tych przedmiotów, której zgodnie z treścią protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku nie posiadał. Niemniej mając na uwadze powyższy brak instrukcji, jak również uwzględniając czynności wykonywane przez powoda bezpośredni przed zaistnieniem zdarzenia wypadkowego, odsetek osób ulegających urazom w skutek prowadzenia ręcznych prac transportowych (ok. 38% wszystkich urazów powodujących niezdolność do pracy powyżej 3 dni), praktyczne sposoby i zasady wykonywania ręcznych prac transportowych - to w ocenie biegłego mało prawdopodobnym jest, że w przypadku występowania instrukcji nie doszłoby do zdarzenia wypadkowego z udziałem powoda. W związku z powyższym na podstawie akt sprawy biegły sądowy stwierdził, że wskazane przez strony i świadków: Z. O., A. E., Ł. B., K. D. sposób wykonywania obowiązków w całym okresie pracy powoda u pozwanego, tj. w zakresie transportu do sklepu towaru z samochodów dostawczych za pomocą wózków, rozpakowywania, rozstawiania go w sklepie, transportu towaru do klientów przy założeniu, że cięższy sprzęt był transportowany przez dwie lub trzy osoby - był zgodny z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, natomiast wystąpiła niezgodność formalno-prawna w zakresie posiadania przez pozwanego instrukcji transportu ręcznego przedmiotów nieporęcznych. Odpowiadając zaś na pytanie czy przy przebiegu zdarzenia opisanego w protokole ustalenia wypadku przy pracy doszło do naruszenia tych norm, przy uwzględnieniu dokumentacji .dostarczonej przez pozwanego dotyczącej opisu sklepu, asortymentu, urządzenia do_ przemieszczania towaru, dokumentacji fotograficznej, szkolenia powoda w zakresie BHP biegły zważył ,że : Ogólnie przyjęta zasadą podczas realizacji ręcznych prac transportowych związanych z ciągnięciem jest, m. in.: ⚫ wykonywanie czynności z zachowaniem wyprostowanego kręgosłupa oraz przy uruchomieniu jak największej liczby mięśni, szczególnie nóg oraz wykorzystaniu masy ciała, ⚫ eliminowanie postawy ciała związanej ze skręceniem tułowia, ⚫ eliminowanie pochylenia tułowia, zwłaszcza w kącie przekraczającym 45°, ⚫ transport przedmiotów jak najbliżej ciała, ⚫ wykonywanie płynnych i łagodnych ruchów (wykonywania nagłych ruchów, szarpnięć, znacznie zwiększa prawdopodobieństwo urazu, szczególnie kręgosłupa), ⚫ czynności ręcznego ciągnięcia należy zastępować środkami wspomagającymi przemieszczanie, np. wózkami ręcznymi. Bezpośrednio przed zaistnieniem zdarzenia wypadkowego powód podał: „(....) Miałem kłopoty z odchyleniem, po kolejnej próbie odchylenia szarpnęłem z dużym impetem, aby poradzić sobie z tym problemem wtedy usłyszałem i poczułem gwałtowny silny ból w dolnej części kręgosłupa. Uwzględniając powyższe, w ocenie biegłego sądowego powód podczas wykonywania czynności związanej z odchyleniem zmywarki marki A. typ Li 470 ustawionej w rzędzie wykonywał kilkakrotnie gwałtowne ruchy. Mając również na uwadze wymiary antropometryczne powoda [wzrost 187 cm kwalifikujący go do 95 centyla populacji (k. 303), wysokość zmywarki wynosząca 82 cm, jej głębokość wynosząca 57 cm oraz sposób ustawienia zmywarki w rzędzie, to z dużym prawdopodobieństwem bliskim jedności stwierdzić należy, że czynność związaną z ciągnięciem zmywarki powód wykonywał z pochylonym kręgosłupem, w tzw. obszarze niezalecanym, tj. w odległości wynoszącej powyżej 44 cm od osi łokcia przedramienia do osi uchwytu dłoni, tzn. jak zapisano w treści protokołu przesłuchania poszkodowanego (powoda): „(....) W trakcie prezentacji zmywarki A. (...) stanąłem twarzą do przedniej części zmywarki, chwyciłem, rękami tylną górną krawędź aby odchylić i pokazać tylną ścianę zmywarki. " (cz. A k. 7; k. ZUS IV k. 15), oraz protokole ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy: „(....) Podczas prezentacji zmywarki A. (...) P. P.k stanął twarzą do przedniej części zmywarki, chwycił tylną, górną krawędź aby odchylić i pokazać tylną ściankę zmywarki." (cz. A k. 8; k. ZUS IVk. 7). Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że przez powoda zostały naruszone zasady związane z realizacją w sposób bezpieczny ręcznych prac transportowych, gdyż powód podczas odchylania zmywarki: ⚫ wykonywał gwałtowne ruchy, charakteryzując je, jako szarpnięcia, które to ruchy znacznie zwiększyły prawdopodobieństwo urazu kręgosłupa, ⚫ wykonywał czynności związane z ciągnięciem zmywarki przy pochylonym tułowiu, ⚫ miejsce uchwytu zmywarki znajdowało się poza tzw. obszarem zalecanym, wymuszającym jednocześnie określoną postawę ciała, ⚫ podczas prezentacji zmywarki nie skorzystał z wózka, celem minimalizacji obciążenia ręcznymi pracami transportowymi, a sposób wykonywania czynności przez powoda znacznie zwiększył prawdopodobieństwo urazu kręgosłupa. Mając na uwadze powyższe na podstawie akt sprawy biegły sądowy ds. bezpieczeństwa i higieny pracy stwierdził, że przy przebiegu zdarzenia opisanego w protokole ustalenia wypadku przy pracy doszło do naruszenia przez powoda zasad związanych z bezpieczną realizacją ręcznych prac transportowych, z uwzględnieniem dokumentacji dostarczonej przez pozwanego dotyczącej opisu sklepu, asortymentu, urządzenia do przemieszczania towaru, dokumentacji fotograficznej, szkolenia powoda w zakresie BHP. (dowód: opinia biegłego sądowego ds. bezpieczeństwa i higieny pracy – k. 376-389 akt sprawy ,wyjaśnienia pisemne biegłego sądowego ds. bezpieczeństwa i higieny pracy – k. 413-419 akt sprawy) Składając wyjaśnienia pisemne do swojej opinii ustosunkowując się do zarzutów powoda do opinii – sformułowanych w piśmie procesowym z dnia 27 czerwca 2012 r. – w zakresie „(...) iż złożona opinia jest niezupełna, niejasna i oparta na stronniczych przypuszczeniach, niepopartych dowodami" w/w biegły sądowy wskazał, że jego opinia sporządzona została zgodnie z zadanymi pytaniami przez Sąd, której odpowiedzi udzielono na podstawie znajdujących się materiałów w aktach sprawy z jednoczesnym uwzględnieniem złożonego przyrzeczenia o rocie: "Świadomy znaczenia mych słów i odpowiedzialności przed prawem przyrzekam uroczyście, że powierzone mi obowiązki biegłego sądowego wykonywać będę z całą sumiennością i bezstronnością". Nadmienił również, że strony procesu są mu obce. Strona powoda zarzuciła biegłemu, że: „Biegły w swojej opinii z dnia 04.06.2012 r., dokonał analizy sprawy w sposób oderwany od rzeczywistego stanu faktycznego, a także oparł jej główne tezy i wnioski na niepewnych i niepotwierdzonych hipotezach, przypuszczeniach i założeniach. Biegły wskazał -" Nadmieniam, że opinia sporządzona została na podstawie akt sprawy, o których w rozdziale I i III opinii, a potwierdzeniem tego jest powołanie się przy poszczególnym opisie na szczegółowe karty akt sprawy. Biegły zauważył , że nie do niego należy ocena materiałów zawartych w aktach sprawy, lecz do Sądu. Biegły wskazał też ,że w opinii na stronie 4 (k. 380) zapisano: „Sprzęt AGD w sklepie ustawiony był jednopoziomowa w rzędach (k. 320, 321; F fot. ekspozycja zmywarek, organizacja sklepu w dolnej części). ". Powyższy zapis odnosi się do przyziemia sklepu, o czym świadczą dowody, na które powołuję się obok tego stwierdzenia. Bezspornym jest, że powyższy zapis jest nie precyzyjny i winien brzmieć: Sprzęt AGD w sklepie na jego przyziemiu ustawiony był jednopoziomowo w rzędach (k. 320, 321; F fot. ekspozycja zmywarek, organizacja sklepu w dolnej części). Uwzględniając zeznania powoda, pozwanego, świadków oraz teczkę „Dokumentacja fotograficzna dla Sądu" dostarczoną przez pozwanego do akt sprawy zwłaszcza fot. l i fot 2 „widok budynku od wejścia z podestem i schodami" oraz „widok progu w drzwiach wejściowych z podestu", na który widoczny jest sprzęt AGD ustawiany na parterze sklepu jeden na drugim, biegły sądowy posiadał wiedzę w zakresie ustawiania pralek na parterze sklepu jednej na drugiej. Biegły podał , że w dalszej części opinii zapisano: „Transport towaru na terenie sklepu odbywał się ręcznie poprzez przesuwanie, przewożenie za pomocą wózka dwukołowego bądź towar był przenoszony ręcznie z i na niższy poziom sklepu przez dwie osoby (k. 131, 166, 187, 297, 321)" oraz „przyziemiu sklepu znajdował się magazyn, w którym gromadzono puste kartony oraz kotłownia, toaleta oraz studio mebli kuchennych gdzie eksponowany był sprzęt AGD w postaci kuchni, zmywarek, zlewozmywaków którego waga nie przekraczała 44 kg, a gabaryty sprzętu nie przekraczały wymiarów 86 cm wysokości, 59,5 cm szerokości, 59,5 cm głębokości. Na parterze sklepu znajdował się cięższy sprzęt AGD w postaci lodówek, suszarek, zmywarek, którego waga oscylowała w granicach 41-72 kg, a gabaryty mieściły się w wymiarach 189,5 cm wysokości, 60 cm szerokości, 64 cm głębokości oraz telewizory i drobny sprzęt AGD np. odkurzacze (k. 58, 59, 130, 164, 186, 297; D k. 7, 8).". Powyższe zdaniem biegłego wskazuje, że transport na terenie sklepu odbywał się m.in. w zespole dwuosobowym przy określonym gabarycie i wadze sprzętu AGD, w związku z tym w ocenie biegłego bez znaczenia jest czy sprzęt ten ustawiany był jeden na drugi skoro w dalszej części opinii zapisano: „Mając na uwadze masę transportowanego towaru, jego gabaryty, sposób jego transportu przez jednego pracownika, przy pomocy ręcznie poruszanego wózka o nośności 150 kg, w transporcie zespołowym oraz w transporcie indywidualnym brak podstaw do stwierdzenia, że były przekraczane dopuszczalne normatywy podczas transportu ręcznego (....)", a ustawienie sprzętu jeden na drugi w ocenie biegłego sądowego nie miało bezpośredniego związku z zaistniałym wypadkiem, gdyż powód odchylał zmywarkę ustawioną jednopoziomowe w rzędzie na przyziemiu sklepu. Pełnomocnik powoda podnosił, że powód nie był zaznajomiony ze swoimi obowiązkami, gdyż jak zostało wskazane w opinii powód nie posiadał pisemnego zakresu obowiązków. Pełnomocnik powoda formułując powyższy zarzut całkowicie pomija podstawową zasadę stosunku pracy, że pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy, a pracodawca zatrudnia pracownika za wynagrodzeniem. Uwzględniając powyższe w ocenie biegłego powód posiadał wiedzę w zakresie ciążących na nim obowiązkach, gdyż jak podaje: „Do moich obowiązków należało oprócz sprzedawania, rozładunek, umieszczenie towaru-lodówek, pralek, telewizorów - zarówno w sklepie jak i studio." (k. 59), „(....) a ja zajmuję się wszystkim w sklepie, jeżeli chodzi o rozładunek towaru, rozstawienie w sklepie i przygotowanie towaru do klienta tj. zabranie go z ekspozycji, zapakowanie i przygotowanie do transportu. " (k. 298). Pełnomocnik powoda zarzucił biegłemu, że nie uwzględnił w opinii nierzetelności przeprowadzenia badań lekarskich powoda w związku z nieokreśleniem przez pozwanego jego zakresu obowiązków. Zakres przeprowadzenia profilaktycznych badań lekarskich regulowany jest rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. nr 69, póz. 332 z póz. zm.) i uwzględniając powyższe lekarzem profilaktycznej opieki medycznej nad pracownikami jest lekarzem posiadający doświadczenie z zakresu medycyny pracy, pracodawca wystawia pracownikowi skierowanie do lekarza określające rodzaj wykonywanej pracy, lekarz przeprowadza z pracownikiem wywiad oraz to, że nawet we wzorcowych ocenach ryzyka przy stanowisku sprzedawca uwzględniona jest czynność związana z ręcznym przemieszczaniem ciężarów, trudno zgodzić się z powyższym zarzutem pełnomocnika powoda, gdyż podczas analizy badań lekarskich powoda została przez biegłego uwzględniona specyfika przeprowadzania badań lekarskich nad pracownikami. Strona powodowa zarzuciła również biegłemu, że szkolenia z zakresu BHP były „niewystarczające w kontekście wykonywanych rzeczywiście przez powoda prac fizycznych, co przyznał sam biegły". Mając na uwadze powyższe biegły nadmienił, że w żadnym miejscu opinii nie przyznał, że szkolenia z zakresu bhp były niewystarczające, a powyższe stanowi nadinterpretację sporządzanej opinii, w której treści na stronie 6 (k. 382) stwierdzono fakt, który sformułowano następująco: „Powód odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy w formie instruktażu ogólnego i instruktażu stanowiskowego oraz szkolenie okresowe z zakresu bhp dla pracowników zatrudnionych na stanowisku administracyjno-biurowym (cz. B k. 2, 7) ". Uwzględniając następny zarzut, związany z konkretnymi szkoleniami z zakresu BHP, jakie odbył powód w ocenie biegłego powyższy cytat z opinii wyraźnie wskazuje, jakiego to rodzaju były szkolenia i zauważył ,że w zakresie zagadnień poruszanych podczas szkolenia biegły błędnie przyjął, że pełnomocnikowi znane są materiały zawarte w aktach sprawy, gdyż zakres szkolenia znajduje się we wskazanych w opinii dokumentach, tj. akta osobowe P. P. część B karta 2,
14. W ocenie biegłego sądowego, uwzględniając w/w programy szkoleń, powód winien posiadać wiedzę w zakresie bezpiecznego wykonywania ręcznych prac transportowych zwłaszcza, że był również poinformowany o ryzyku zawodowym występującym na jego stanowisku pracy (akta osobowe P. P. część B karta 6). Następny zarzut do biegłego dotyczył okoliczności, że przyjął niekorzystne dla powoda założenia, że transport ręczny odbywał się przez dwie lub trzy osoby. Uwzględniając powyższe zakres i cel opinii został określony na jej 2 stronie (k. 378), a odnośnie powyższego zarzutu w pierwszym pytaniu, tj.: ,,Celem przedstawionego opracowania jest odpowiedź napytanie:
15. Czy wskazane przez strony i świadków: Z. O., A. E., Ł. B., K. D. sposób wykonywania obowiązków w całym okresie pracy powoda u pozwanego, tj. w zakresie transportu do sklepu towaru z samochodów dostawczych za pomocą wózków, rozpakowywania, rozstawiania go w sklepie, transportu towaru do klientów przy założeniu, że cięższy sprzęt byl transportowany przez dwie lub trzy osoby - był zgodny z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy? " Zarzut do biegłego związany z praktyką stosowaną u pozwanego w zakresie wykonywania prac związanych z transportem elementów nieporęcznych bez użycia pomocniczego sprzętu transportowego samodzielnie przez powoda nie posiada odzwierciedlenia w aktach sprawy, a które to ustalenia zostały zawarte w części III opinii, jak również tezy pełnomocnika powoda , że powód znajdował się w sklepie sam, nie odzwierciedlają materiały akt sprawy, skoro jak podaje powód: „(....) Po powrocie na parter sklepu o tym zdarzeniu powiedziałem A. E. - sprzedawcy. " (akta osobowe P. P. część A karta 7), oraz jak zeznaje świadek A. E.: „Dnia 18.10.2007 r. około godziny 12:00 zobaczyłem kolegę P. P. wychodzącego schodami z dolnej części sklepu, " (akta osobowe P. P. część A karta 6). W swoim piśmie pełnomocnik powoda podważał również stwierdzenie biegłego, że użycie wózka zminimalizowałoby prawdopodobieństwo urazu kręgosłupa. Zdaniem biegłego powód w zdarzeniu wypadkowym odniósł uraz związany z uszkodzeniem odcinka lędźwiowego kręgosłupa w związku z odchylaniem od pionu zmywarki celem obejrzenia tylnej części zmywarki przez klienta, wskutek gwałtownego szarpnięcia oburącz za tylną górną krawędź zmywarki. Mechanika powstawania powyższych urazów związana jest z pochyloną postawa ciała w wyniku, której kręgosłup przyjmuje łukowaty kształt, co bezpośrednio wpływa na działanie znacznych sił w poprzek kręgów kręgosłupa. Uwzględniając rodzaj stosowanego u pozwanego ręcznego wózka transportowego oraz wymiary antropometryczne powoda, użycie wózka pozwoliłoby utrzymać powodowi wyprostowaną postawę ciała, co skutkowałoby minimalizacją zagrożenia związanego z urazem kręgosłupa. Konkludując, biegły sądowy wydaną uprzednio w sprawie opinię podtrzymał w całości. (dowód: pismo procesowe powoda z dnia 27 czerwca 2011 r. – k. 401-402 akt sprawy, wyjaśnienia pisemne biegłego sądowego ds. bezpieczeństwa i higieny pracy – k. 413-419 akt sprawy) W celu wskazania, jaki był czy stan zdrowia powoda przed wypadkiem przy pracy, który miał miejsce w zakładzie pracy pozwanego, co było przyczyną jego pogorszenia i jaki jest obecny stan zdrowia powoda w tym psychicznego, nadto na okoliczność uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy pracy, rokowań na przyszłość, wpływu zdarzenia na możliwości podjęcia pracy, zarobkowania, studiowania i wskazania czy w związku z wypadkiem powód wymagał pomocy osób trzecich i jak długo, jaki wpływ na stan zdrowia powoda miał fakt długotrwałej diagnostyki, czy proces diagnostyki i leczenia powoda był prawidłowy – na podstawie dokumentacji lekarskie, akt sprawy, akt ZUS, badania powoda – konieczne były wiadomości specjalne, zatem Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych neurologa, neurochirurga, chirurga-ortopedy oraz psychiatry. (postanowienie Sądu z dnia 06 września 2012 r. – k. 433 akt sprawy) Na podstawie dokumentacji lekarskiej, danych z akt sprawy, wywiadu oraz badania powoda, biegła sądowa psychiatra ustaliła, iż powód nie leczył się psychiatrycznie przed ani po przebytym wypadku przy pracy. W trakcie odbywania służby wojskowej był konsultowany psychiatrycznie z rozpoznaniem zespołu dezaptacyjnego i zwolniony z dalszego obowiązku służby. Biegła sądowa rozpoznała u powoda odczyn neurasteniczny o miernym nasileniu. Zdaniem biegłej sądowej zarówno przed wypadkiem jak i po wypadku powód nie leczył się psychiatrycznie, stąd ocena stanu psychicznego przed wypadkiem w pracy jest niemożliwa jak i stwierdzenie objawów wskazujących na pogorszenie stanu psychicznego w związku z zaistniałym incydentem. Badany uskarża się na „częściową niesprawność seksualną„ - ale brak danych by był konsultowany lub leczony specjalistycznie. W stanie psychicznym badanego prócz dyskretnych zaburzeń nerwicowych nie stwierdza się zaburzeń psychotycznych, innych zakłóceń czynności psychicznych, czy klinicznych objawów organicznego uszkodzenia OUN. Rokowanie na przyszłość - jeśli chodzi o stan psychiczny - jest w ocenie biegłej pomyślne, powód ale winien podjąć leczenie psychologiczne i specjalistyczne. Zdarzenie, jakie miało miejsce, nie ogranicza w ocenie biegłej możliwości podjęcia pracy, zarobkowania, oraz studiowania. W związku z wypadkiem powód nie wymagał pomocy osób trzecich. Co do procesu diagnostyki i leczenia powoda biegła nie była w stanie wypowiedzieć się ze względu na brak dowodów z leczenia psychiatrycznego. (dowód: opinia uzupełniająca biegłej sądowej psychiatry – k. 443-445 akt sprawy) Opinia biegłej sądowej psychiatry pracy nie była kwestionowane przez żadną ze stron sporu. (okoliczność bezsporna) Na podstawie dokumentacji lekarskiej, danych z akt sprawy, wywiadu oraz badania powoda, biegły sądowy neurolog podał, iż w dniu badania powód podaje dolegliwości bólowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego nasilające się po wysiłkach z promieniowaniem do lewej kończyny dolnej. Występuje u badanego stałe drętwienie obu kończyn dolnych szczególnie okolic udowych. Podaje zaburzenia funkcji seksualnych. Ma często parcie na pęcherz z potrzebą oddawania moczu. Badany podał, iż w dniu 18.10.2007 przebył uraz kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego, doznając ostrego bólu okolicy lędźwiowej podczas dźwigania ciężarów w czasie wykonywania pracy. Uznano to zdarzenie decyzją ZUS za wypadek w pracy. Leczony i diagnozowany w Poradni Neurologicznej. Wobec pogłębiania się objawów chorobowych pod postacią zespołu bólowego operowany neurochirurgicznie w dn. 12.12.2007, w odcinku L5-S1 i z powodu braku poprawy reoperowany ze stabilizacją odcinka L4-L5 w grudniu
16. Przebywał na leczeniu w sanatorium w S... Obecnie jest ponownie zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego stabilizującego w odcinku L4-L
17. W wywiadzie podaje także iż leczy się z powodu nadciśnienia tętniczego oraz kamicy nerkowej. Z chorób wcześniej przebytych podaje bakteryjne zapalenie wsierdzia. Obecnie przyjmuje leki: Diclofenac, Hydroxyzyna, Lykren, Rytmoron, Atakand, No Spa. Oczekuje na ponowny zabieg operacyjny neurochirurgiczny. Biegły sądowy stwierdził, iż kontakt z powodem jest zachowany prawidłowo, budowy prawidłowej, blizna pooperacyjna linijna w okolicy kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Głowa i szyja: niebolesna na opukiwanie, bez bolesności bólowej kręgosłupa szyjnego, z pełną ruchomością kręgosłupa. Wzrok, słuch: orientacyjnie prawidłowy. Narząd oddechowy: bez duszności, wydolny. Serce: bez cech niewydolności (wywiadzie przebyte zapalenie wsierdzia) Jama brzuszna: brzuch miękki, niebolesny. Narządy moczo-płciowe nie badano. Układ nerwowy: budowy ciała prawidłowej, kontakt zachowany prawidłowo, wykonuje czynności samoobsługi sprawnie, rozumie pytania i plecenia. Czaszka średnio miarowa, niebolesna na ucisk i opukiwanie, nerwy czaszkowe unerwiają symetrycznie, objawy oponowe (-), móżdżkowe (-), kręgosłup szyjny - jw. kończyny górne (kg), ukształtowane prawidłowo, symetryczne, ruchomość bierna i czynna zachowana prawidłowo, siła mięśniowa kg symetryczna, bez zaburzeń czucia, odruchy głębokie, średnio żywe, bez patologicznych. Ucieplenie kończyn prawidłowe. Odruchy brzuszne symetrycznie zachowane, kręgosłup lędźwiowo-krzyżowy: bolesny opukowo, ruchomość nieznacznie ograniczona, kończyny dolne (kd) ukształtowane prawidłowo, ruchomość bierna i czynna zachowana prawidłowo, siła mięśniowa zachowana z dyskretnym osłabieniem siły zgięcia grzbietowego stopy lewej, objaw Kugelberga po lewej+, osłabienie czucia bólu na wewn. części stopy lewej, poza tym odruchy głębokie i Kd symetryczne, średnio żywe, bez patologicznych. Chód zachowany prawidłowo, ha piętach w przebiegu z objawem osłabienia zginaczy grzbietowych stopy lewej, objawy kręgosłupowe i rozciągowe l/k (+-). Pr. Romberga (-), Babiński {-). Badanie TK z 2012 z rozpoznaniem: przepuklina j. miażdźystego L3-L4, L4-L
18. Z możliwą impresją na lewy korzeń L
19. Badania przewodnictwa nerwowego nie wykonywano. Badania RM z 29.01.2011 r. (nie odnaleziono opisu w dokumentacji - wynik przesłany pocztą elektroniczną przez badanego) - na poziomie L4-L5, L5-S1 wybitnie nasilone zmiany (L5-S1 mniejsze) zwyrodnieniowe w przebiegu choroby zwyrodnieniowej krążka m/kręgowego pod postacią obniżenia jego wysokości i odwodnienia ze zmianami zwyrodnieniowymi większe na L4-L
20. Przepuklina jądra miażdźystego L3-S
21. Stan po laminektomii L.4 ze stabilizacją miedzykolcową DIAM. Resztkowy element jądra miażdźystego z możliwością ucisku korzenia L.5 Badanie TK kręgosłupa l/k z 14.03.2012 r. wykazało, iż na poziomie L3-L4 niewielka szerokopasmowa przepuklina jądra miażdźystego na 4 mm z dyskretną impresją worka oponowego, na poziomie L4-L5 tarcza m-kręgowa obniżona z cechami zwyrodnienia gazowego ze zmianami zwyrodnieniowymi podchrzęstnej sklerotyzacji w zakresie płytek granicznych trzonów stan po żabiego z dojścia od lewej ze stabilizacją między kolcową. Kanał kręgowy na tym poziomie zniekształcony od strony lewobocznej szeroki lewy zachyłek korzeniowy wąski ograniczony przez wyciągnięcia kostne, lewy otwór wąski z możliwym uciskiem lewego korzenia L4, prawy otwór niezmieniony. Biegły sądowy neurolog dokonał u powoda rozpoznania: przepukliny jądra miażdżystego L4-L5, przebytej dyskoidectomii L5-S1 XII 2007 (na podstawie wypisu z Kliniki (...) w G.) oraz przebytej dyskoidectomii L4-L5 XII 2008 ze stabilizacją, przebytego zapalenia wsierdzia serca, kamicy nerkowej prawostronnej w wywiadzie oraz zaburzenia funkcji seksualnych (w wywiadzie). Zdaniem biegłego stan zdrowia badanego przed wypadkiem był dobry. Na podstawie odpisów z (...) (dokumentacji zawartej w aktach koperta 56 akt sprawy) Badany był leczony często z powodów internistycznych. Jednorazowy wpis o leczeniu rehabilitacyjnym i kons. ortopedycznej k. 29 z rozpoznaniem nieczytelnym nie pozwala na wyciągnięcie odpowiednich wniosków, (nie odnaleziono w dokumentacji opisu kons. ortopedycznej z tamtego okresu