Sygnatura akt VIII Ga 203/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 lipca 2016 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie VIII Wydział Gospodarczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Leon Miroszewski Sędziowie: SO Patrycja Baranowska SR (del.) Anna Górnik Protokolant: stażysta Paulina Woszczak po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2016 roku w Szczecinie na rozprawie sprawy z powództwa (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. przeciwko (...) spółce akcyjnej w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 29 lutego 2016 roku, sygnatura akt X GC 1339/14 I. oddala apelację; II. zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 2.400 zł (dwóch tysięcy czterystu złotych) tytułem kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym. SSO (...)SSO(...)SSR del. (...) Sygn. akt VIII Ga 203/16 UZASADNIENIE Powódka (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła zasądzenie od pozwanej (...) spółki akcyjnej kwoty 11 646,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi i kosztami postępowania. Dochodzona pozwem kwota stanowi odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej przez radcę prawnego J. S. będącego pełnomocnikiem powódki, w sprawie wynikłej wobec zajęcia na wniosek wierzyciela (...) Company spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, samochodu ciężarowego marki M. (...) stanowiącego własność powódki. J. S. skierował pozew o zwolnienie pojazdu od egzekucji. Wyrokiem z dnia 5 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił powództwo z uwagi na upływ terminu do jego wytoczenia. Ubezpieczycielem pełnomocnika była pozwana. W sprzeciwie od nakazu zapłaty wydanego przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Szczecin – Centrum w Szczecinie (sygn. akt GNc 1692/14) pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości wskazując na wykluczenie swojej odpowiedzialności jako ubezpieczyciela ze względu na umyślność działań pełnomocnika. Pozwana zarzuciła również, że ubezpieczeniem OC radców prawnych nie są objęte czyny osób trzecich, które mogą zaszkodzić klientowi radcy prawnego. W ocenie pozwanej, powódka nie wykazała istnienia porozumienia z radcą prawnym J. S., na podstawie którego świadczyłby on na rzecz powódki pomoc prawną. Wyrokiem z dnia 29 lutego 2016 r. (sygn. akt XI GC 1339/14) Sąd Rejonowy Szczecin - Centrum w Szczecinie zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 11.646,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 26 maja 2014 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3.000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach i wnioskach: Powódka- spółka (...) prowadzi działalność gospodarczą związaną ze sprzedażą hurtową i detaliczną oraz konserwacją i naprawą pojazdów samochodowych. D. B. pełni funkcję prezesa, natomiast R. B. funkcję wiceprezesa zarządu powódki i są oni uprawnieni do jednoosobowej reprezentacji spółki. Powódka jest właścicielem samochodu ciężarowego marki M. (...) o numerze rejestracyjnym (...), który zakupiła od M. K. za kwotę 147.000 zł. Z tego tytułu dnia 5 października 2012 r. została wystawiona faktura VAT nr (...). M. K., zgodnie z zawartą umową komisu z (...) spółką jawną, powierzył spółce sprzedaż przedmiotowego pojazdu. W dniu 11 marca 2013 r. powódka zawarła z (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółką komandytową umowę komisu, zgodnie z którą spółka ta zobowiązała się do sprzedaży pojazdu. Dnia 5 czerwca 2013 r. asesor komorniczy działający z upoważnienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Pile zajął przedmiotowy pojazd znajdujący się w salonie (...) w S. na zaspokojenie wierzytelności przypadającej wierzycielowi spółce (...) względem dłużnika M. K.. R. B. - wiceprezes zarządu powódki oświadczył, że pojazd ten stanowi własność powódki. W związku z powyższym pojazd został oddany pod jego dozór. Pismem z dnia 7 czerwca 2013 r. komornik przy Sądzie Rejonowym w Pile zawiadomił powódkę o dokonanym zajęciu. W dniu 13 czerwca 2013 r. powódka wysłała do wierzyciela pismo z prośbą o zwolnienie spod zajęcia komorniczego przedmiotowego pojazdu. Radca prawny J. S. zajmował się obsługą prawną powódki, był także pełnomocnikiem uprawnionym do zastępowania jej w niniejszej sprawie. Reprezentant spółki (...) podejmował próby kontaktu telefonicznego z wierzycielem – spółką (...) w sprawie skierowania wniosku o zwolnienie przedmiotowego pojazdu od egzekucji. R. K. była zatrudniona na stanowisku księgowej w G. (...) Company od 2008 r., występowały sytuacje, że odbierała telefony w biurze wierzyciela, nie prowadziła jednak rozmów dotyczących spraw spółki. W dniu 24 lipca 2013 r. powódka działając przez radcę prawnego J. S., złożyła pozew w Sądzie Okręgowym w Poznaniu Ośrodek (...) w P. o zwolnienie od egzekucji przedmiotowego pojazdu. Opłata od powyższego pozwu wynosiła 7.500 zł. W odpowiedzi na złożony pozew wierzyciel spółka (...) wniosła o oddalenie powództwa z uwagi na jego spóźnienie. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 5 lutego 2014 r. powództwo zostało oddalone, a powódka została obciążona kwotą 529,89 zł tytułem kosztów procesu oraz 3.617 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że dniem, w którym powódka dowiedziała się o naruszeniu prawa (a więc o zajęciu pojazdu) był 5 czerwca 2013 r. i to od tej daty zaczął biec miesięczny termin na złożenie powództwa o zwolnienie od egzekucji. Powództwo należało oddalić jako spóźnione. Przedmiotowy pojazd nadal jest objęty zajęciem komorniczym. Dnia 14 marca 2014 r. powódka wezwała radcę prawnego J. S. do zapłaty kwoty 11.646,89 zł tytułem poniesionej szkody w związku z oddaleniem powództwa o zwolnienie spod egzekucji. Pismem z dnia 18 marca 2014 r. radca prawny J. S. wskazał, że opóźnienie w złożeniu pozwu spowodowane było informacją uzyskaną od wierzyciela, że wystąpi z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji. Poinformował też o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem OC. W dniu 22 kwietnia 2014 r. powódka zgłosiła szkodę w wysokości 11.646, 89 zł z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej radców prawnych ubezpieczycielowi wskazując, że sprawcą szkody był radca prawny J. S.. W odpowiedzi pozwana wezwała powódkę do uzupełnienia dokumentacji. Braki te powódka uzupełniła. W dniu 10 czerwca 2014 r. pozwana odmówiła przyznania odszkodowania wskazując, na umyślne działanie radcy prawnego. W dniu 16 maja 2014 r. powódka złożyła do Prokuratury Rejonowej w Pile zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa polegającego na składaniu fałszywych zeznań przez prezesa zarządu spółki (...) Company sp. z. o. o. M. G.. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał powództwo za uzasadnione w całości, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 822 k.c. Sąd zaznaczył, że odpowiedzialność pozwanej za zdarzenie wyrządzające szkodę co do zasady nie budziła wątpliwości i nie była sporna pomiędzy stronami. Dalej sąd zaznaczył, że w związku z brakiem regulacji szczególnych, określających zasady odpowiedzialności profesjonalnego pełnomocnika za szkody związane z wykonywaniem przez niego zawodu należy w tym względzie stosować art. 471 k.c. określający odpowiedzialność kontaktową. Do zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej za nienależyte wykonanie lub niewykonanie zobowiązania koniecznym jest zaś spełnienie określonych przesłanek tj. wystąpienie szkody wierzyciela w postaci uszczerbku majątkowego; powstanie szkody poprzez niewykonanie lub nienależycie wykonane zobowiązanie przez dłużnika oraz istnienie związku przyczynowego pomiędzy faktem nienależytego lub niewykonania zobowiązania a poniesioną szkodą. Sąd podkreślił, że powódka upoważniła radcę prawnego J. S. do reprezentowania przed sądami i organami wszelkich instytucji z prawem odbioru pism, dokumentów i należności oraz zawierania ugód w sprawie przeciwko spółce (...) o zwolnienie od egzekucji. W ocenie Sądu niewątpliwie istniał zatem między stronami stosunek, na podstawie którego ubezpieczony zgodnie z art. 355 § 1 k.c. był zobowiązany do należytej staranności, a więc w konsekwencji odpowiada on za winę w postaci niedbalstwa. Wskazując na obiektywny charakter wzorca oceny zachowania należytej staranności, konieczność dokonania wyboru modelu, ustalającego optymalny w danych warunkach sposób postępowania, a następnie konieczność porównania zachowania się dłużnika z takim wzorcem postępowania Sąd, przywołując orzecznictwo Sądu Najwyższego, podniósł, że o tym, czy na tle konkretnych okoliczności można osobie zobowiązanej postawić zarzut braku należytej staranności w dopełnieniu obowiązków, decyduje także uwarunkowana doświadczeniem życiowym możliwość i powinność przewidywania odpowiednich następstw zachowania. Zdaniem sądu profesjonalizm radcy prawnego powinien się przejawiać w dbałości o prowadzenie sprawy z wykorzystaniem wszystkich dopuszczalnych prawem możliwości, zapewniających uzyskanie korzystnego rozstrzygnięcia dla mocodawcy radcy prawnego. Staranność taka zakłada nadto nie tylko znajomość prawa i kierunków jego wykładni, lecz także informowanie mocodawcy o podejmowanych czynnościach, a także o związanym z nimi ryzyku. Przez niedochowanie przez pełnomocnika należytej staranności należy rozumieć postępowanie w sprawie oczywiście sprzeczne z przepisami mającymi zastosowanie albo z powszechnie aprobowanymi poglądami doktryny lub ustalonym orzecznictwem. W przypadku, gdy roszczenie mocodawcy przeciw radcy prawnemu stanowi roszczenie odszkodowawcze z tytułu przegrania sprawy na skutek nienależytego zachowania pełnomocnika reprezentującego stronę w tej sprawie, zachodzi konieczność zbadania, czy wynik procesu mógł być inny, przy założeniu należytego wypełnienia obowiązków przez pełnomocnika. W ocenie Sądu w powyższym stanie faktycznym niewątpliwie doszło do nienależytego wykonania zobowiązania przez radcę prawnego J. S.. Złożone przez niego powództwo o wyłączenie spod egzekucji pojazdu marki M. (...) było spóźnione. Fakt niedochowania terminu przez profesjonalnego pełnomocnika spowodował ujemne skutki procesowe dla powódki w postaci oddalenia powództwa. Z kolei konsekwencją takiego stanu rzeczy było uznanie powódki za stronę przegrywającą i obciążenie jej kosztami procesu w kwocie 4.146,89 zł. Ponadto, powódka poniosła szkodę w postaci uiszczenia opłaty sądowej od pozwu w kwocie 7.500 zł. Za wartość poniesionej szkody Sąd więc uznał kwotę 11.646,89 zł, podkreślając jednocześnie, że podstawową funkcją odszkodowania jest kompensacja. Dalej Sąd przyjął, że to właśnie zachowanie radcy prawnego wywołało przedmiotową szkodę. Sąd zwrócił uwagę, że w przypadku odmiennego zachowania się ubezpieczonego tj. złożenia pozwu w ustawowym terminie, istniała realna możliwość jej niewystąpienia. Reasumując Sąd przyjął, że zostały spełnione przesłanki z art. 471 k.c. i uznał powódkę za uprawnioną do żądania odszkodowania, przyjmując, że w świetle art. 822 k.c. pozwana jako ubezpieczyciel ma legitymację bierną do występowania w powyższej sprawie. Odnosząc się do stanowiska strony pozwanej opartego na twierdzeniu jakoby w przedstawionym stanie faktycznym radca prawny J. S. działał umyślnie, Sąd stanął na stanowisku, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie można mówić ani o umyślności ani o rażącym niedbalstwie w działaniu pełnomocnika, a tym samym nie ma zastosowania art. 827 § 1 k.c. wyłączający odpowiedzialność ubezpieczyciela. W kontekście oceny stopnia winy J. S. Sąd zaznaczył, że jako pełnomocnik powódki podejmował on telefoniczne próby rozwiązania sprawy z wierzycielem. Pełnomocnik biorąc pod uwagę doświadczenie życiowe oraz doświadczenie zawodowe doszedł do, jak się okazało, mylnego wniosku, że zwolnienie spod egzekucji da się uzyskać drogą porozumienia z wierzycielem. J. S. działał w zaufaniu do podmiotu gospodarczego, mając na uwadze słuszność wyłączenia przedmiotowego pojazdu spod egzekucji jako przedmiotu nienależącego do dłużnika. Próba polubownego rozwiązania sytuacji spowodowała niedopełnienie terminu do wniesienia pozwu. Zdaniem Sądu w powyższej sprawie nie sposób jednak przyjąć, że pełnomocnik składając pozew działał w zamiarze wywołania szkody w majątku reprezentowanej spółki tj. działał umyślnie. Nie można pełnomocnikowi przypisać też rażącego niedbalstwa, rozumianego jako niezachowanie minimalnych (elementarnych) zasad prawidłowego zachowania się w danej sytuacji. Zachowanie ubezpieczonego nie było bowiem przejawem niezastosowania się do podstawowych zasad, zaś konsekwencją zaufania i chęci bezkonfliktowego rozwiązania problemu. W oparciu o powyższe Sąd przyjął, że zachowanie pełnomocnika nie było umyślne, nie miało na celu spowodowanie szkody w majątku spółki reprezentowanej i nie wyczerpywało rażącego niedbalstwa. Sąd nie miał jednak wątpliwości, że J. S. należy przypisać winę w zachowaniu polegającym na uchybieniu terminu do złożenia pozwu - a w konsekwencji spowodowanie szkody w majątku powódki. Stan faktyczny został ustalony na podstawie dołączonych do akt dowodów z dokumentów, w ocenie Sądu nie budziły one żadnych wątpliwości. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadka J. S. oraz zeznania członków zarządu powódki D. i R. B. jako spójne, logiczne i korespondujące ze sobą i z dokumentami zgromadzonymi w sprawie. Za nieprzydatne dla sprawy Sąd uznał z kolei zeznania świadków R. K. oraz M. G., które nie pamiętały istotnych dla sprawy faktów. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. oraz art. 14 ust 1 i 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. O kosztach procesu Sąd orzekł na postawie art. 98 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana. Zaskarżając wyrok w całości wniosła o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z uwagi na nierozpoznanie istoty sprawy. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.