Sygn. akt VI Pa 27/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 czerwca 2016r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Marek Zwiernik (spr.) Sędziowie: SSO Iwona Wysowska SSO Tomasz Korzeń Protokolant: st.sekr.sądowy Aneta Symeryak po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 roku w Gorzowie Wielkopolskim na rozprawie sprawy z powództwa T. D. przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. o sprostowanie świadectwa pracy i zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 listopada 2015 roku, sygn. akt IV P 378/14 I. oddala apelację, II. nie obciąża powoda kosztami procesu za instancję odwoławczą. SSO Iwona Wysowska SSO Marek Zwiernik SSO Tomasz Korzeń Sygn. akt VI Pa 27/16 UZASADNIENIE Powód T. D. wniósł pozew przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S., o sprostowanie świadectwa pracy poprzez wskazanie, że w okresie od 24 marca 2014 r. do 30 czerwca 2014 r. był niezdolny do pracy, zapłatę kwoty 2 022,00 zł za utracone mienie, koszty dojazdu do siedziby Spółki w S. oraz koszty przesyłek pocztowych, zwrot potrąconych składek na ubezpieczenie społeczne, zapłatę kwoty 30 000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku z wypadkiem przy pracy, sprostowanie protokołu zeznań poszkodowanego z dnia 15 kwietnia 2014 r. oraz protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy numer (...) poprzez usunięcie słowa „lakonicznej”, z punktu 4 usunięcie słów: „i lawety” od słowa „najpierw” do słowa „pobocze”, słów: „pan D. niewiele pamięta z przebiegu wypadku oraz całej akcji ratunkowej”, zdania od słowa: „pewne zabiegi w karetce na czas bezpośrednio przez zabiegiem operacyjnym”, wykreślenie zdania od słów: „ nie pamięta kto powiadomił o wypadku.” W zakresie sprostowania protokołu powypadkowego w punkcie 5, powód wniósł o wskazanie, że przyczyną wypadku były braki organizacyjne, bo pracodawca nie zapewnił ważenia transportu. Pozwana (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. wniosła o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie IV P 378/14 Sąd Rejonowy IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gorzowie Wielkopolskim: 1/ oddalił powództwo o zapłatę kwoty 30 000,00 zł jako przedwczesne, 2/ powództwo o zapłatę kwoty 2022,00 zł oddalił, 3/ pozew w zakresie zwrotu potrąconych składek przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G., 4/ pozew o ustalenie i sprostowanie zeznań poszkodowanego oddalił, 5/ powództwo o sprostowanie świadectwa pracy oddalił, 6/ oddalił powództwo o sprostowanie protokołu ustalenia okoliczności i przyczyny wypadku przy pracy, 7/ nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego pozwanego. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: T. D. był zatrudniony w pozwanej Spółce na podstawie umowy o pracę w okresie od 22 stycznia 2011 r. do 6 września 2011 r. W dniu 24 marca 2014 r. powód przejął w S. samochód od B. W., którym pojechał w dalszą trasę. Pojazd był załadowany drewnianymi paletami. Masa ładunku wynosiła 23.600 kilogramów. Około godz. 21:00 w okolicach miejscowości O. doszło do wypadku drogowego, w którym brał udział powód. Po minięciu dwóch ciężarówek pojazd, którym kierował powód zjechał najpierw na prawą, a potem na lewą stronę drogi i po przerwaniu barierek energochłonnych, zsunął się na pobocze i położył się na lewy bok. Po wypadku powód został przewieziony do szpitala w S., w którym przebywał od 24 marca 2014 r. do 7 kwietnia 2014 r. W wyniku wypadku powód doznał złamania trzonu kości ramiennej oraz mnogich otwartych ran barku i ramienia.Pracodawca uznał w protokole powypadkowym to zdarzenie za wypadek przy pracy. Powód nie składał wniosku o wypłatę przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. Przed sporządzeniem protokołu powód złożył zeznania w charakterze poszkodowanego. Protokół ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku do domu powoda przywiózł Z. J.. Powód po otrzymaniu protokołu kontaktował się z pracodawcą w celu dokonania sprostowań w jego treści. Wyrokiem z dnia 20 października 2014 r. Sąd Rejonowy w Sulęcinie uniewinnił powoda od popełnienia zarzucanego jemu wykroczenia polegającego na tym, iż kierując pojazdem marki R. nie zachował należytych środków ostrożności zjechał na lewy pas ruchu, następnie na pobocze, czym stworzył realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu. Powoda w szpitalu odwiedził pracownik pozwanej spółki B. W.. Przedmioty stanowiące własność powoda zostały z miejsca wypadku zabrane do siedziby spółki, skąd powód je odebrał. W lipcu 2014 r. pozwana Spółka przesłała powodowi zegarek pozostawiony w spółce. W czasie wypadku zniszczeniu uległy produkty żywnościowe przewożone przez powoda w pojeździe. Pismem z dnia 20 maja 2014 r. powód został wezwany przez pracodawcę do stawienia się w spółce celem uzupełnienia dokumentacji, to jest złożenia podpisu na drugiej stronie protokołu. Po wypadku powód prowadził z pracodawcą i jego pracownikami rozmowy telefoniczne. W świadectwie pracy z dnia 30 czerwca 2014 r. pozwana Spółka w punkcie 4 świadectwa wskazała, iż w trakcie zatrudnienia powód nie był niezdolny do pracy. Powód złożył wniosek o sprostowanie świadectwa pracy w tym zakresie. Pozwana Spółka sprostowała wystawione powodowi świadectwo pracy poprzez wskazanie, iż powód był niezdolny do pracy w okresie od 24 marca 2014 r. do 07 kwietnia 2014 r. Sąd I instancji zważył co następuje: Zgodnie z art. 97 § 21 K.p. pracownik może w ciągu 7 dni od otrzymania świadectwa pracy wystąpić z wnioskiem do pracodawcy o sprostowanie świadectwa. W razie nieuwzględnienia wniosku pracownikowi przysługuje, w ciągu 7 dni od zawiadomienia o odmowie sprostowania świadectwa pracy, prawo wystąpienia z żądaniem jego sprostowania do sądu pracy. W przedmiotowej sprawie powód po wystąpieniu z wnioskiem o sprostowanie świadectwa pracy, otrzymał od pracodawcy sprostowane świadectwo pracy w zakresie wskazania okresu niezdolności do pracy. Dlatego też Sąd powództwo o sprostowanie świadectwa pracy oddalił. Zgodnie z art. 68 ust. 1 lit. c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych do zakresu działania Zakładu należy między innymi wymierzanie i pobieranie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Z kolei zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt. 3 w/w Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru. Poborem nie zapłaconych składek zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Składki pracodawca ma obowiązek odprowadzić do ZUS, nie są one wypłacane pracownikowi. W ocenie Sądu powód nie może dochodzić zasądzenia na swoją rzecz kwoty stanowiącej równowartość składek na ubezpieczenia społeczne. W tym zakresie właściwy do poboru składek jest ZUS, któremu Sąd na podstawie art. 464 § 1 K.p.c. przekazał roszczenie o zapłatę składek na ubezpieczenie społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie należnych T. D. składek wyda decyzję zobowiązująca pozwanego do zapłaty składek na ubezpieczenie społeczne i po ich ściągnięciu od pozwanego, niedobór w zakresie zapłaconych składek na ubezpieczenie społeczne zostanie wyrównany. Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia społeczne zarówno w części obciążającej pracodawcę jak i pracownika spoczywa na pracodawcy - płatniku (art. 17 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Wykonywanie przez pracodawcę tego obowiązku jest niezależne od pracownika, zatem zaleganie pracodawcy ze składkami lub uchylanie się od ich opłacania powodowałoby brak środków na indywidualnym koncie pracownika, co miałoby wpływ na wysokość przyszłych świadczeń. W związku z tym został wprowadzony mechanizm chroniący pracownika przed skutkami niezależnego od niego zaniechania. W trybie określonym przepisem art. 40 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje na koncie ubezpieczonego uzupełnienia kwoty składek nieuregulowanych przez płatnika. Jeżeli tryb ten zostanie wyczerpany, okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, w którym pracownik otrzymuje wynagrodzenie, jest okresem ubezpieczenia, czyli okresem składkowym w rozumienia art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach, niezależnie od tego, czy pracodawca opłacił składki na ubezpieczenie. Dlatego też, Sąd powództwo w części dotyczącej zwrotu potraconych składek przekazał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.. Zgodnie z art. 189 K.p.c. powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Dopuszczalne jest samodzielne powództwo o ustalenie wypadku przy pracy. Pracownik ma interes prawny w stwierdzeniu wypadku przy pracy, bo stawia go w lepszej sytuacji prawnej, a nie tylko faktycznej, przede wszystkim w postępowaniu przez organem rentowym o świadczenia z ustawy wypadkowej, co zobrazowano szczegółowo w uchwale z 29 marca 2006 r. (II PZP 14/05). Nie wyczerpuje to jednak interesu prawnego w ustaleniu wypadku przy pracy, który jest konstrukcją prawną samą w sobie, co wynika z tego, że wypadek ten jest odrębną instytucją prawa pracy (art. 237 K.p.). Jego ustalenie nie służy tylko ubezpieczeniu z ustawy wypadkowej. Ustalenie wypadku przy pracy jest prawem pracownika i jednocześnie obowiązkiem pracodawcy, niezależnie od tego, czy pracownik będzie dochodził świadczeń z ustawy wypadkowej. Wypadek przy pracy nie jest zdarzeniem prawnie obojętnym dla pracodawcy i dla pracownika (art. 234 § 1 i nast. K.p.). Z tych samych powodów co ustalona reguła, konsekwentnie uprawnione jest również powództwo o sprostowanie protokołu powypadkowego. Istotne jest zwrócenie uwagi, że pracownik nie musi wykazywać każdorazowo i indywidualnie szczególnego interesu prawnego z art. 189 K.p.c. dla uzyskania sprostowania protokołu powypadkowego, gdyż o istnieniu takiego interesu prawnego przesądził prawodawca. Skoro wyraźnie nakazuje sporządzenie protokołu powypadkowego o określonej treści i zawarta jest w nim część dotycząca przyczyn wypadku przy pracy (pkt. 5 wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy według rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z 16 września 2004 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy - Dz.U. Nr 227, poz. 2298), a wśród tych przyczyn wymaga się oceny czy doszło do "nieprzestrzegania przez pracodawcę następujących przepisów prawa pracy, w szczególności bezpieczeństwa i higieny pracy lub innych przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia", to oznacza to, że postępowanie powypadkowe winno ustalić i stwierdzić czy taka była przyczyna wypadku przy pracy. Interes w sprostowaniu protokołu powypadkowego nie musi być interesem majątkowym, podobnie jak interes prawny w rozumieniu art. 189 K.p.c., przynajmniej bezpośrednio oceniany. Jeżeli pracownik narażony jest na ryzyko wypadku przy pracy, które jest szczególne i w wypadku doznaje urazu, to nie jest obojętna przyczyna tego zdarzenia. Ma więc znaczenie faktyczne i prawne zarówno to, czy przyczyna ta leżała wyłącznie po stronie pracownika, czy też po stronie pracodawcy wobec naruszenia zasad i przepisów bhp. Tak ujmuje to Kodeks pracy i przepisy wykonawcze dotyczące ustalenia wypadku przy pracy, jego okoliczności oraz przyczyn. W prawidłowym udokumentowaniu przyczyn wypadku przy pracy wyraża się więc interes prawny pracownika, co uzasadnia powództwo o jego sprostowanie także w spornym zakresie (art. 189 K.p.c.). Nie jest to interes prawny, który musi od razu przekładać się na świadczenia pieniężne. Protokół powypadkowy jest szczególnym środkiem dowodnym, właśnie przez reżim jakiemu podlega i możliwość weryfikowania ustaleń co do okoliczności i przyczyn wypadku. W tym znaczeniu pełni funkcję dokumentacyjną i gwarancyjną, gdyż na użytek nie zawsze bezpośredni, lecz niewykluczone, że także przyszły, stanowi dowód dla ewentualnych świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego lub innych świadczeń dochodzonych od pracodawcy. Na tle tej sprawy granicy żądania przez pracownika sprostowania protokołu powypadkowego nie stanowiło tylko prawo do zakwestionowania, że przyczyną wypadku nie było naruszenie przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa, lecz mogło ono obejmować również stwierdzenie nieprzestrzegania przez pracodawcę przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe Sąd Rejonowy uznał, iż dopuszczalne jest powództwo o sprostowanie protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. W ocenie Sądu I instancji powództwo o sprostowanie protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy jest nieuzasadnione. W zakresie sprostowania punktu 4 protokołu, dotyczącego ustalenia okoliczności wypadku przy pracy, wskazać należy, iż powód nie wykazał, iż zdarzenie w dniu 24 marca 2014 r. miało inny przebieg niż ten wskazany w protokole. Zauważyć w tym miejscu należy, iż okoliczności wypadku zostały ustalone na podstawie zeznań powoda jako osoby poszkodowanej. Protokół powód podpisał, oświadczając jednocześnie, iż zeznał wszystko co jest mu wiadome w sprawie i po uprzednim przeczytaniu protokołu. Tak więc nie można uznać, iż okoliczności wskazane przez powoda w protokole nie są zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. Z kolei odnosząc się do żądania sprostowania protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy w 5 wskazać należy, iż roszczenie to jest nieuzasadnione. Powód w toku procesu nie wykazał, aby przyczyną wypadku przy pracy były względy organizacyjne, przez które powód rozumie przeładowanie pojazdu, którym powód kierował i jego nie zważenie przed rozpoczęciem jazdy. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w postaci listu przewozowego wskazuje, iż ładunek miał masę 23.600 kilogramów. Pojazd nie był więc przeładowany. Powód przejmując pojazd od B. W. nie miał wątpliwości co do prawidłowego rozmieszczenia ładunku na pojeździe. Przyjął pojazd bez zastrzeżeń i rozpoczął nim dalszą jazdę. Ponadto wskazać należy, na treść opinii biegłego z zakresu ruchu drogowego i techniki samochodowej, w której biegły nie stwierdza nieprawidłowości organizacyjnych wskazywanych przez powoda jako przyczyny wypadku. Sąd opinię biegłego uznał za wiarygodną i mogącą stanowić podstawę do ustalenia stanu faktycznego. Mając na uwadze powyższe Sąd Rejonowy oddalił powództwo o sprostowanie protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy oddalił. Nieuzasadnione jest powództwo o sprostowanie protokołu przesłuchania poszkodowanego. Pracownik nie ma bowiem roszczenia o sprostowanie protokołu jego przesłuchania. Ewentualne zastrzeżenia co do treści protokołu powinny być zgłaszane przed podpisaniem protokołu. Protokół jest jednym z dokumentów postępowania powypadkowego i przepisy prawa nie przyznają pracownikowi roszczenia o sprostowanie protokołu. Powód dochodził zadośćuczynienia za krzywdy związane z wypadkiem przy pracy. Dopuszczalne jest dochodzenie przez pracownika od pracodawcy roszczeń uzupełniających z tytułu wypadków przy pracy, opartych na przepisach prawa cywilnego (art. 415, 435, 444 i 445 K.c). Jednorazowe odszkodowanie przyznawane na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. 2009 r. Nr 167 poz. 1322 ze zm.), z uwagi na ryczałtową wysokość, kompensować ma tak szkody materialne jak i krzywdy związane z wypadkiem. Ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają pracownicy z mocy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2013.1442) - art. 12 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.