I ACa 488/13

(1)a P. S. dla ochrony wierzytelności powoda wobec J. S.

(1), wynikającej z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 maja 2009 roku w sprawie I C 1030/07. Orzeczenie to zostało oparte na ustaleniach, które Sąd Apelacyjny podzielił i przyjął za własne. Sąd I instancji zaznaczył między innymi, iż prawomocnym wyrokiem z dnia 7 maja 2003 roku Sąd Okręgowy w Łodzi zasądził solidarnie od pozwanych A. M., S. A., A. L., J. S.

(1)i R. B. na rzecz powoda kwotę 796.014,40 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Umową z dnia 23 września 2008 roku J. S.

(1)darował córce P. S. zabudowaną nieruchomość rolną o pow. 5,9 ha. W dacie umowy obdarowana miała 8 lat. Jej matka była w tym czasie konkubiną powoda, z którym posiada czworo dzieci. Egzekucja skierowana przez powoda przeciwko J. S.

(1)okazała się bezskuteczna. Odpis pozwu w sprawie I C 1030/07 dłużnik otrzymał przed dokonaniem darowizny. Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd nie dał wiary zeznaniom matki pozwanej D. K.

(1), która stwierdziła, iż w dacie darowizny nie pozostawała już w związku z J. S.

(1). Zeznania te pozostawały w sprzeczności z twierdzeniami samego dłużnika. Powołując się w swoich rozważaniach na treść przepisów art. 527 oraz art. 528 k.c. Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, iż w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki dla uwzględnienia skargi pauliańskiej. Istnienie wierzytelności przysługującej powodowi wobec dłużnika J. S.

(1)nie budziło wątpliwości. Zdaniem Sądu, dłużnik dokonał darowizny z pokrzywdzeniem wierzycieli – na skutek umowy stał się niewypłacalny – wyzbył się majątku, z którego powód miał możliwość prowadzenia egzekucji. Innego majątku dłużnik nie posiadał. Stan niewypłacalności dłużnika miał miejsce również w dacie zaskarżenia dokonanej czynności. Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. W momencie dokonywania czynności zdawał sobie sprawę, że wyzbywając się nieruchomości, może spowodować niemożność uzyskania zaspokojenia przez wierzyciela. W tym czasie został wniesiony pozew o zapłatę i dłużnik znał treść żądania przed sporządzeniem umowy. J. S.

(1)miał więc świadomość istnienia wierzytelności, ponadto w sprawie I C 1030/07 Sąd udzielił zabezpieczenia powództwa poprzez zakazanie zbycia nieruchomości. Spełniona nadto została przesłanka świadomości osoby trzeciej co do działania dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, przy czym ocena w tym aspekcie musiała się odnieść do świadomości przedstawiciela ustawowego małoletniej obdarowanej. Sąd Okręgowy powołał się tu na stosunki łączące dłużnika i D. K.

(1), mieszczące się w ramach dyspozycji art. 527 § 3 k.c. Istniało zatem domniemanie, że D. K.

(1)wiedziała, że J. S.

(1)działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Domniemanie to nie zostało obalone. Sąd odrzucił przy tym wyjaśnienie D. K.

(1), iż w dacie dokonania darowizny nie była związana z J. S.

(1). Dodatkowo Sąd powołał się na treść przepisu art. 528 k.c. zaznaczając, że pozwana uzyskała korzyść majątkową nieodpłatnie. Ostatecznie Sąd I instancji uwzględnił powództwo. W apelacji od powyższego wyroku pełnomocnik pozwanej zarzucił: 1) sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez ustalenie, że matka małoletniej powódki D. K.

(1)stawająca do aktu notarialnego Rep.(...)w dniu 23 września 2008 roku pozostawała w bliskim stosunku osobistym w rozumieniu art. 527 § 3 k.c. z darczyńcą a jednocześnie dłużnikiem J. S.

(1)i miała świadomość, że darczyńca działa z pokrzywdzeniem wierzyciela. 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie przepisu art. 233 § 1 k.p.c. przez uznanie za niewiarygodne twierdzeń D. K.

(1)obalających domniemaniu z art. 527 § 3 k.c. pomimo logiczności i konsekwencji twierdzeń D. K.

(1)o braku wzajemnej bliskości jej oraz J. S.

(1)w dacie sporządzenia umowy darowizny w dniu 23 września 2008 roku. W oparciu o te zarzuty skarżący domagał się zmiany orzeczenia przez oddalenie powództwa. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja nie była uzasadniona. Za chybione należało przede wszystkim uznać zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego a zwłaszcza obrazy art. 233 § 1 k.p.c. Wymaga podkreślenia, że ocena zebranego w danej sprawie materiału dowodowego należy do sądu pierwszej instancji, a ingerencja sądu wyższej instancji w tę ocenę jest możliwa jedynie w razie rażącego naruszenia powyższego przepisu, w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia merytorycznego sprawy. Po ponownym przeanalizowaniu zebranych w niniejszym postępowaniu dowodów, a zwłaszcza zeznań D. K.

(1)i wyjaśnień J. S.

(1), Sąd Apelacyjny zgodził się w pełni z konstatacją, iż twierdzenia D. K. na temat charakteru związku z dłużnikiem i jej zaprzeczenia by związek ten nosił cechy bliskości o jakiej mowa w art. 527 § 3 k.p.c., były całkowicie niewiarygodne. Za tym, iż D. K.

(1)w dacie sporządzania umowy darowizny pozostawała w konkubinacie z J. S.

(1)przemawiały przede wszystkim wyjaśnienia samego dłużnika. J. S.

(1)przyznał, iż zarówno do czasu sporządzenia umowy, jak po dacie 23.IX.2008r. faktycznie uprawiał gospodarstwo będące przedmiotem darowizny, pomagał też w naprawie nieruchomości należącej do D. K., z którą wspólnie zamieszkiwali i stanowili parę do „dwóch lat wstecz” tj. do 2010 r. Wyjaśnienia D. K., iż zakończyła znajomość z J. S.

(1)w 2007 roku, o tyle były niewiarygodne, że niezależnie od twierdzeń w tej mierze J. S.

(1), D. K. zeznała, iż pożycie ustało między nimi w 2010 roku. W związku z powyższym Sąd I instancji trafnie przyjął, że przedstawicielką ustawową obdarowanej i dłużnika łączył stosunek osobisty w rozumieniu art. 527 § 3 k.p.c., pozwalający na zastosowanie domniemania z tego artykułu, iż D. K. miała wiedzę na temat działania dłużnika na szkodę wierzyciela. Stanowisko Sądu I instancji było w tej mierze prawidłowe. Należało się również zgodzić z poglądem, że strona pozwana domniemania tego nie obaliła. Sąd Okręgowy nie bez racji powołał się przy tym na fakt, iż D. K. potwierdzała odbiór korespondencji kierowanej do dłużnika w sprawie egzekucyjnej. Został przez nią nadto wypełniony przekaz pocztowy dla powoda na sumę 500 zł. z powołaniem się na naprawienie szkody przez J. S.. W rozpoznawanej sprawie zostały również spełnione pozostałe przesłanki skargi pauliańskiej. Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że dłużnik dokonując darowizny na rzecz małoletniej córki działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli – wskutek tej czynności stał się niewypłacalny, wyzbył się bowiem majątku wobec którego wierzyciel mógł skutecznie prowadzić egzekucję (egzekucja okazała się bezskuteczna), miał też świadomość tego stanu rzeczy – przed sporządzeniem umowy został wniesiony przez wierzyciela pozew o zapłatę kwoty 796.014,40 zł., powództwo nadto zostało zabezpieczone postanowieniem z dnia 4.II.2008 roku poprzez zakaz zbywania nieruchomości. Ostatecznie, z przyczyn omawianych wyżej, zaskarżone orzeczenie było prawidłowe. Dlatego Sąd Apelacyjny działając na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację. O kosztach postępowania odwoławczego rozstrzygnął zgodnie z treścią art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., mając na względzie wiek pozwanej oraz jej sytuację bytową.