Sygn. akt I ACa 450/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 września 2016 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Bogusław Suter Sędziowie : SA Elżbieta Kuczyńska (spr.) SA Elżbieta Bieńkowska Protokolant : Małgorzata Sakowicz - Pasko po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa (...) w M. przeciwko M. P. i L. P. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego M. P. od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt I C 206/15 I. zmienia zaskarżony wyrok i powództwo oddala; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego M. P. kwotę 2.000 zł tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej; III. nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Olsztynie kwotę 5.174 (pięć tysięcy sto siedemdziesiąt cztery) zł tytułem brakującej części opłaty od apelacji. (...) UZASADNIENIE Powód Bank (...) w M. wnosił o zasądzenie solidarnie od pozwanych M. P. i L. P. kwoty 143 475,77 zł z umownymi odsetkami od 09.02.2015 r. do dnia zapłaty ustalonymi według zmiennej stopy procentowej określonej uchwałą Zarządu (...)w M. nr (...) wynoszącej czterokrotną wysokość stopy lombardowej NBP w stosunku rocznym obecnie wynoszącej 12 % oraz o zasądzenie od pozwanych kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazywał, że strony łączyła umowa o udzielenie odnawialnego kredytu w rachunku bieżącym. Ponieważ od miesiąca października 2014 r. pozwani nieprawidłowo realizowali postanowienia umowne i doprowadzili do zaległości w dniu 12 stycznia 2015 r. nastąpiło wypowiedzenie umowy, a powód wezwał pozwanych do dobrowolnego uregulowania długu w wysokości 420 888,84 zł, w tym 408 462,14 zł kapitał, 11 257,47 zł odsetki zwykłe, 1 089,23 zł odsetki karne i 80 zł koszty wezwania zgodnie z Tabelą opłat i prowizji. W dniu 09.02.2015 r. dłużnicy dokonali częściowej spłaty zadłużenia w kwocie 280 000 zł, z czego kwota 264 986,37 zł przeznaczona została na częściową spłatę kapitału, kwota 11 257,47 zł na spłatę odsetek zaległych, kwota 3 676,16 zł na spłatę odsetek karnych liczonych do dnia 08.02.2015 r. i kwota 80 zł na spłatę kosztów wezwań. Dochodzona kwota stanowi pozostałe zadłużenie, które nie zostało spłacone. Nakazem zapłaty z dnia 6 marca 2016 r. w postępowaniu upominawczym Sąd Okręgowy w Olsztynie nakazał pozwanym, aby zapłacili solidarnie powodowemu Bankowi dochodzoną pozwem kwotę wraz z odsetkami umownymi od 9 lutego 2015 r. oraz kwotę 5 411 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Pozwani wnieśli od tego nakazu zapłaty sprzeciwy domagając się oddalenia powództwa w całości i zasądzenia kosztów procesu. Pozwany M. P. w uzasadnieniu wskazywał, że powód nie wykazał istnienia ani wysokości roszczenia, natomiast pozwana L. P. wskazywała, że kredyt został zaciągnięty przez jej męża na prowadzenie działalności gospodarczej. Twierdziła, że wprawdzie wyraziła zgodę na jego zaciągnięcie, ale zgodnie z porozumieniem między małżonkami, to pozwany miał spłacać kredyt i osiągać z niego korzyści. Podnosiła, że pozwany przestał spłacać kredyt robiąc jej na złość. Wyrokiem z 2 czerwca 2016 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie zasądził solidarnie od pozwanych M. P. i L. P. na rzecz powoda kwotę 143 475,77 zł z umownymi odsetkami ustalonymi według zmiennej stopy procentowej określonej uchwałą Zarządu (...) w M. nr (...) wynoszącej czterokrotną wysokość stopy lombardowej NBP w stosunku rocznym obecnie wynoszącej 12 % od 09.02.2015 r. do dnia zapłaty oraz zasądził od pozwanych na rzecz powoda kwotę 10 791 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd ten ustalił, że pozwani są małżeństwem i pozostają w ustroju wspólności ustawowej. Pozwany prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą (...) (...). W dniu 19 sierpnia 2004 r. pozwani zawarli z(...) w M. umowę o udzielenie odnawialnego kredytu w rachunku bieżącym w maksymalnej kwocie 400 000 zł na okres jednego roku. Umowa była przedłużana aneksami na następne lata. Aneksem z 12 sierpnia 2011 r. podwyższono limit kredytowy do kwoty 550 000 zł. Aneksem z 13 sierpnia 2012 r. wydłużono czas obowiązywania umowy do 30 lipca 2024 r. W kolejnych aneksach strony powiększały zabezpieczenie lub prolongowały spłatę rat. Na wniosek pozwanego aneksem z 15 stycznia 2014 r. prolongowano spłatę 5 miesięcznych, wymagalnych rat kredytu w kwocie po 3 986 zł każda (łącznie 19 930 zł). Z dalszych ustaleń Sądu pierwsze instancji wynika, że pismem z 30 grudnia 2014 r. powód z uwagi na zaleganie ze spłatą rat kredytowych wypowiedział pozwanym umowę kredytu w trybie natychmiastowym, wyznaczając termin spłaty kwoty 419 621,19 zł do dnia 12 stycznia 2015 r. (w tym 408 462,14 zł kapitał, 5 166,85 zł zaległe odsetki, 5 952,20 zł odsetki liczone do 30 grudnia 2014 r., 40 zł koszty wezwań do zapłaty). Kolejnym pismem z 13 stycznia 2015 r. (...) wezwał pozwanych do dobrowolnej zapłaty kwoty 420 888,84 zł w terminie do 20 stycznia 2015 r. W dniu 9 lutego 2015 r. pozwani dokonali częściowej spłaty zadłużenia wpłacając kwotę 280 000 zł. Została ona zaliczona przez powoda na częściową spłatę kapitału - 264 986,37 zł, na spłatę odsetek zaległych - 11 257,47 zł, na poczet odsetek karnych liczonych do dnia 08.02.2015 r. - 3 676,16 zł i na poczet kosztów wezwań - 80 zł. Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 10 lutego 2015 r. powodowy Bank wystawił wyciąg z ksiąg banku, zgodnie z którym posiada wierzytelności w stosunku do pozwanych z tytułu nieuregulowania należności wynikającej z zawartej umowy kredytowej w postaci wymagalnego kapitału kredytu w kwocie 143 475,77 zł i odsetek od kwoty kapitału obliczonych według zmiennej stopy oprocentowania zgodnie z uchwałą Zarządu (...) w M. nr (...) - wynoszącą czterokrotną wysokość stopy lombardowej NBP w stosunku rocznym, która od 9 lutego 2015 r. wynosiła 12 %. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał roszczenie powoda za w pełni zasadne. Wskazał, że zgodnie z art. 95 ust. 1 prawa bankowego księgi rachunkowe banków i sporządzane na ich podstawie wyciągi oraz inne oświadczenia podpisane przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banków i opatrzone pieczęcią banku, jak również sporządzone w ten sposób pokwitowania odbioru należności mają moc prawną dokumentów urzędowych w odniesieniu do praw i obowiązków wynikających z czynności bankowych oraz ustanowionych na rzecz banku zabezpieczeń i mogą stanowić podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Stosownie do ust. 1a tego przepisu, moc prawna dokumentów urzędowych, o której mowa w ust. 1, nie obowiązuje w odniesieniu do dokumentów wymienionych w nim w postępowaniu cywilnym. W ocenie Sądu pierwszej instancji, powołany przez powoda dokument spełnia wymogi co najmniej dokumentu prywatnego – zawiera pieczęć banku i treść określonego oświadczenia wiedzy, wynikającej z ksiąg bankowych, podpisaną przez prezesa i wiceprezesa (...) w M., a więc osoby upoważnione do wypowiadania się w jego imieniu. Zdaniem Sądu, przy uwzględnieniu, że pozwani nie podważali wiarygodności ani rzetelności tego dokumentu, nie wykazali, że faktycznie spłacili zaciągnięty kredyt w części pozostałej do spłaty po odliczeniu wpłaconej kwoty 280 000 zł ani, że ustalone przez Bank zadłużenie jest niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, wspomniany dowód jest wystarczający do wykazania istniejącego zadłużenia pozwanych. Sąd podkreślił, że dowodowi temu pozwany przeciwstawił tylko gołosłowne kwestionowanie istnienia zadłużenia, nie oferując żadnych konkretnych środków dowodowych, choćby potwierdzeń dokonanych spłat, czy dowodu z opinii odpowiedniego biegłego na okoliczność „kontroli rachunków powodowego Banku w odniesieniu do nich” oraz weryfikacji poprawności wyliczenia przez Bank dochodzonego zadłużenia. Sąd wskazał również, że w sytuacji, gdy pozwana była współkredytobiorcą, podpisała wszystkie umowy i aneksy do nich, pozostaje z pozwanym w ustroju małżeńskiej wspólności ustawowej, to ponosi pełną i solidarną odpowiedzialność za istniejące zobowiązanie z tytułu umowy kredytowej. Apelację od tego wyroku wnieśli obydwoje pozwani przy czym apelacja L. P. postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r. została odrzucona. Postanowienie to uprawomocniło się bez zaskarżenia. Pozwany M. P. zaskarżając wyrok w całości zarzucał mu naruszenie: 1) przepisów art. 6 k.c. i 232 k.c. poprzez uznanie, że na pozwanym ciążył obowiązek udowodnienia braku zobowiązania względem powoda podczas gdy zgodnie z regułami rozkładu ciężaru dowodu to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania istnienia i wysokości dochodzonego roszczenia, 2) przepisu art. 230 k.p.c. poprzez ustalenie, że pozwany uznał twierdzenia powoda gdyż nie ustosunkował się do jego twierdzeń, podczas gdy pozwany w sprzeciwie do nakazu zapłaty oraz na rozprawie wyraźnie kwestionował zarówno istnienie, jak i wysokość roszczenia powoda, 3) przepisu art. 95 ust. 1a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe przez jego nie zastosowanie i uznanie, że wyciąg z ksiąg banku przedłożony przez powoda jest wystarczającym dokumentem do wykazania zadłużenia pozwanych. Powołując się na te zarzuty pozwany domagał się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powoda kosztów postepowania za obie instancje. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja pozwanego jest uzasadniona. W okolicznościach tej sprawy zasadnie skarżący zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 6 k.c. i 232 k.p.c. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne, a według art. 232 k.p.c. strona w postępowaniu sądowym zobowiązana jest wskazywać fakty oraz dowody na potwierdzenie swoich twierdzeń. Wobec powyższego, powód, który uzasadniając żądanie pozwu powoływał się na skuteczne wypowiedzenie umowy kredytowej i dochodził w związku z tym niespłaconego kapitału wraz z odsetkami umownymi od przeterminowanego zadłużenia powinien był w pierwszej kolejności wykazać skuteczność wypowiedzenia umowy, a następnie wysokość dochodzonego roszczenia. Sąd Apelacyjny, odmiennie niż Sąd Okręgowy, ocenia, że powód przedkładając z pozwem określone dowody nie sprostał temu obowiązkowi. Ocena prawna sprawy przez Sąd pierwszej instancji niesłusznie skoncentrowała się wyłącznie wokół kwestii wykazania wysokości dochodzonej kwoty i oceny mocy dowodowej przedłożonego na tę okoliczność wyciągu z ksiąg powodowego Banku, podczas gdy wobec zakwestionowania przez pozwanego w sprzeciwie zarówno istnienia, jak i wysokości roszczenia powinna obejmować wszystkie elementy stanu faktycznego istotne dla uzasadnienia roszczenia powoda. W pierwszej kolejności ocenić więc należało skuteczność oświadczenia Banku o wypowiedzeniu umowy kredytowej, bowiem dopiero pozytywna ocena prawna tej okoliczności otwierała drogę do dalszych rozważań i oceny w zakresie wykazania dochodzonej kwoty co do wysokości. Przypominając, że w uzasadnieniu pozwu powód powoływał się na wypowiedzenie w dniu 30.12.2014 r. zawartej z pozwanymi umowy o kredyt z powodu zalegania przez pozwanych z jego spłatą należy wskazać, że do pozwu powód dołączył kopię pisma z tej daty, kierowanego do pozwanych, podpisanego przez 2 członków Zarządu Banku, nazwanego wezwanie przedsądowe (k. 13) z którego treści wynika, że powodowy Bank wypowiada umowę kredytu na podstawie § 17.1 umowy kredytowej nr (...) zawartej w dniu 19.08.2004 r. wraz z późniejszymi aneksami w trybie natychmiastowym, a powodem wypowiedzenia umowy jest zaleganie ze spłatą 2 rat kredytu na kwotę 5 166,85 zł. Z dołączonej umowy o udzielenie odnawialnego kredytu w rachunku bankowym (k. 16 i nast.) wynika tymczasem, że wspomniany wyżej § 17.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.