umowy o współpracę w brzmieniu nadanym aneksami) były nieważne, jako że stanowiły czyn nieuczciwej konkurencji określony w § 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. W tej sytuacji, zgodnie z dyspozycją art. 6 k.c., na pozwanym spoczywał ciężar wykazania, iż doszło do skutecznego potrącenia roszczeń (zgodnie z pierwotnymi twierdzeniami pozwanego) bądź, że nie doszło w ogóle do uiszczenia przez powoda na rzecz pozwanego kwot z tytułu usług przewidzianych w umowie o współpracę (zgodnie z twierdzeniami apelacji). Skarżący ciężarowi temu nie podołał. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu zawartego w apelacji stwierdzić należało, iż dokumentacja wymieniona na wstępie pozwalała na uznanie za udowodnione, że pozwany złożył materialnoprawne oświadczenie o potrąceniu wierzytelności i w konsekwencji zatrzymał część ceny z tytułu sprzedaży. Wiarygodność i autentyczność wskazanej dokumentacji, w szczególności faktur VAT podpisanych przez obie strony dotyczących opłat na rzecz pozwanego z tytułu usług przewidzianych w umowie o współpracy (k.37, k.53, k.73, k.92, k.111), a w konsekwencji dokumentacji dotyczącej „kompensaty dokumentów” nie została przez pozwanego w żaden sposób podważona. Oceny tej nie może zmieniać okoliczność braku podpisów na dokumentach zatytułowanych „kompensata dokumentów” w sytuacji, w której udowodnione zostało, że strony zgłaszały wobec siebie wzajemne wierzytelności, a nadto pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty przyznał wprost, iż jeszcze przed wniesieniem pozwu dokonał potrącenia wierzytelności. Tym samym pozwany nie zdołał udowodnić, by nie doszło do świadczenia (w drodze potrącenia bądź zapłaty) powoda na rzecz pozwanego z tytułu usług wskazanych w §
Jednocześnie oświadczenie pozwanego o cofnięciu procesowego zarzutu potrącenia nie mogło mieć wpływu na wynik rozstrzygnięcia w sytuacji, w której jeszcze przed wytoczeniem powództwa doszło do złożenia oświadczenia o potrąceniu w sensie materialnoprawnym, a więc wywierającego skutki w sferze ustaleń faktycznych. Od potrącenia jako czynności materialnoprawnej odróżnić bowiem trzeba zarzut potrącenia, będący czynnością procesową. Oświadczenie o potrąceniu, o którym mowa w art. 499 k.c., jest czynnością materialnoprawną, powodującą – w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 498 § 1 k.c. – odpowiednie umorzenie wzajemnych wierzytelności, natomiast zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na żądaniu oddalenia powództwa w całości lub w części z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie objęte żądaniem pozwu wygasło wskutek potrącenia. Oświadczenie o potrąceniu stanowi zatem materialnoprawną podstawę zarzutu potrącenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2009 r., IV CSK 356/2008, LEX nr 492155). Tym samym cofnięcie procesowego zarzutu potrącenia nie mogło mieć wpływu na sferę ustaleń faktycznych, opartych na skutkach wcześniejszego złożenia materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu wierzytelności. Wobec powyższego słusznie Sąd I instancji skoncentrował się na zbadaniu, czy materialnoprawne oświadczenie pozwanego o potrąceniu wierzytelności było skuteczne, tj. czy przedstawiona do potrącenia wierzytelność pozwanego wobec powoda istniała i czy nadawała się do potrącenia. Pozwany w apelacji nie przedstawił w tym przedmiocie żadnej dodatkowej argumentacji. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji i w tym zakresie prawidłowo uznał, że nie doszło do skutecznego potrącenia wierzytelności. Zgodnie z twierdzeniami pozwu, czynność ta nie była skuteczna, gdyż przedstawiona do potrącenia wierzytelność oparta została na nieważnej podstawie prawnej (§
Pobieranie przez pozwanego przedmiotowych opłat stanowiło bowiem czyn nieuczciwej konkurencji określony w art. 15 ust. 1 pkt 4. u.z.n.k. W tej sytuacji ponownie, to na pozwanym spoczywał obowiązek wykazania, iż potrącenie roszczeń było skuteczne, tj., że przedstawiona przez niego do potrącenia wierzytelność istniała. By tę okoliczność wykazać niezbędnym było z kolei udowodnienie, że pobierane opłaty promocyjne znajdowały swoje uzasadnienie w faktycznie wykonywanych przez pozwanego czynnościach promocyjnych. Trafnie wskazał w tym zakresie Sąd Okręgowy, iż przedstawione przez pozwanego na tę okoliczność zeznania świadków nie były wystarczające. Świadkowie nie mieli bowiem wiedzy jakie konkretnie czynności (promocyjne, marketingowe czy reklamowe) były świadczone na rzecz powoda. Innego materiału dowodowego pozwany nie przedstawił. Pozwany nie zdołał zatem podważyć twierdzeń powoda, iż pobierane opłaty stanowiły inne niż marża handlowa opłaty za przyjęcie towaru do sprzedaży w rozumieniu art. 15 ust. 1 pkt 4 u.z.n.k. Ustalenie to prowadzić musiało do wniosku, iż postanowienia wskazane w §
umowy o współpracy, jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 i 3 k.c., były nieważne (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2006 r., II CK 378/05, LEX nr 172222), a w konsekwencji świadczenia powoda z tego tytułu były świadczeniami nienależnymi i podlegały zwrotowi (art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 i 2 k.c.). Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.) obciążając nimi w całości stronę przegrywającą – pozwanego. Wysokość kosztów postępowania apelacyjnego, ustalona została w oparciu o § 13 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 6 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z dnia 3 października 2002 r.).
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.