przez oparcie ustaleń faktycznych niekorzystnych dla oskarżonej w oparciu o materiał dowodowy (zeznania świadków), który przeczy tym ustaleniom, tj. że ogłoszenia w lokalnej prasie dotyczące działalności spółki (...) wprowadzały świadków w błąd, co do charakteru zawieranej przez nich umowy oraz minimalnych warunków, które mają spełnić sprowadzających się poza zawarcie umowy do dokonania opłaty wstępnej w wysokości 4 % kwoty, którą chcieli otrzymać (str. 1 i 2 uzasadnienia wyroku), podczas gdy zeznania powołanych świadków Z. D., Ł. W., M. K., K. B. przeczą tym niekorzystnym ustaleniom faktycznym, - art. 4 k.p.k., 92 k.p.k., 410 k.p.k.
przez oparcie ustaleń faktycznych na fragmentach materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji niezasadne uznanie, że oskarżona w jakikolwiek sposób utrudniała świadkom możliwość zapoznania się z treścią umowy oraz ogólnych warunków umów oraz udzielała informacji np. o konieczności spłaty rat przed otrzymaniem pieniędzy, a także sposobu przydziału pieniędzy przez spółkę (...) dopiero po podpisaniu przez świadków umów w sytuacji, gdy przeczą takim ustaleniom zeznania świadków Z. D., Ł. W., M. K., K. B., H. K., J. K. oraz zeznania świadków wymienionych na str. 16 oraz 21 wyroku, których to Sąd Okręgowy nie uznał za pokrzywdzonych w świetle ich zeznań, - art. 4 k.p.k., 92 k.p.k., 410 k.p.k.
przez oparcie ustaleń faktycznych na fragmentach materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji niezasadne uznanie, że oskarżona w relacjach ze świadkami mówiła im o sposobie działania spółki (...) w ramach zawieranych umów tj. m.in. o konieczności zebrania się grupy osób, deklarowaniu i wpłacaniu wkładów pieniężnych, sposobie przydzielania pieniędzy jednakże jako termin otrzymania gotówki miała wskazywać miesiąca, dwóch, trzech podczas gdy z zeznań świadków wynika, że sam sposób przydziału pieniędzy wynikający z ogólnych warunków umowy, wyjaśnienia ustne oskarżonej do świadków a także ich zeznania w tym przedmiocie wskazują na brak możliwości poczynienia takich ustaleń faktycznych, - art. 4 k.p.k., 92 k.p.k., 410 k.p.k.
przez oparcie ustaleń faktycznych na fragmentach materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w konsekwencji brak wyjaśnienia i uzasadnienia, dlaczego zdaniem Sądu Okręgowego oskarżona różnicowała świadków (klientów) i części z nich wyjaśniła działania spółki (...) zgodnie z zapisami ogólnych warunków przed podpisaniem umowy i ogólnych warunków umowy (świadkowie, którzy nie zostali przez Sąd uznani za pokrzywdzonych, str. 16 i 24 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w części przekazywała informacje o działaniu spółki np. po podpisaniu umowy a części przekazywała informacje nie mające żadnego odniesienia do zapisów zawieranych przez nią w imieniu spółki (...) umów, - art. 4 k.p.k., 7 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. przez błędną ocenę materiału dowodowego i niezasadne uznanie, iż działania oskarżonej S. P. w ramach wykonywanych przez nią obowiązków, jako pracownika spółki (...), polegały na wprowadzaniu klientów w błąd lub wyzyskiwaniu błędu, podczas gdy analiza i ocena materiału dowodowego w tym zakresie prowadzi do wniosku odmiennego, - art. 4 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. przez niewyjaśnienie i nieodniesienie się do roli oskarżonej, jaką pełniła w ramach wykonywania kompetencji oraz wpływu na prawidłowość wykonania przez spółkę procesu określonego w umowach, a w szczególności w ogólnych warunkach umowy zawieranych z klientami, - art. 4 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. przez niezasadne uznanie, iż oskarżona swoim działaniem uniemożliwiała klientom zapoznanie się z treścią podpisywanych przez nich umów oraz że złożenie przez nich podpisu na umowie (zawarcie umowy) nie powoduje zobowiązania się osoby dorosłej, świadomej, przez nikogo w żaden bezprawny sposób nie zmuszanej do określonego w umowie zachowania, - art. 4 k.p.k., arat. 92 k.p.k., 410 k.p.k.
przez nieodniesienie się do braku związku przyczynowego pomiędzy działaniem oskarżonej w ramach umowy o pracę, tj. podpisywaniem umów z późniejszymi działaniami spółki („centrali”), jej świadomością oraz zakresem kompetencji i możliwości monitorowania wypełniania swoich zobowiązań przez spółkę zgodnie i postanowieniami zawartych umów, - art. 4 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 7 k.p.k. przez niezasadne obdarzenie przymiotem bezwzględnej wiarygodności zeznań świadków, w których przedstawiali oni relacje z rozmów z oskarżoną oraz niezasadne uznanie, że wszyscy świadkowie (148 osób) przedstawiają w sposób tożsamy przebieg rozmów z oskarżoną w kontekście podpisywania umów oraz wniosków, - nadto naruszenie prawa materialnego, a to: - art. 286 § 1 k.k. przez błędną jego wykładnię i niezasadne uznanie, iż oskarżona swoim działaniem wyczerpała wszystkie znamiona dyspozycji art. 286 § 1 k.k., w sytuacji gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na przyjęcie tezy, iż S. P. działała z zamiarem bezpośrednim, szczególnie zabarwionym (kierunkowym), obejmującym zarówno cel, jak i sposób działania sprawcy w/w czynu zabronionego. Na zasadzie art. 427 § 1 k.p.k. i 437 § 1 k.p.k. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu II Wydziałowi Karnemu w Zamościu. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest niezasadna. Nietrafny jest zarzut obrazy art. 413§2 pkt.1 k.p.k.. Apelacja prezentuje pogląd , że zaskarżony wyrok zawiera ”jedynie określenie czynu zarzucanego, bez dokładnego określenia czynu przypisanego” a sformułowanie „S. P. uznaje za winną dokonania zarzucanego jej czynu za rażąco naruszające wskazany przepis. Przepis art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. wymaga, aby wyrok skazujący zawierał dokładne określenie przypisanego oskarżonemu czynu. Zwrot ten oznacza, że opis czynu powinien wskazywać czas, miejsce, sposób i okoliczności popełnienia przestępstwa oraz jego skutki, a zwłaszcza wysokość powstałej szkody (art. 332 § 1 pkt 2 w zw. z art. 413 § 1 pkt 4 i § 2 pkt 1 k.p.k.). Z punktu widzenia znamion strony przedmiotowej przestępstwa dokładne określenie sposobu i okoliczności jego popełnienia wymaga zawarcia w opisie czynu tych elementów przebiegu zdarzenia, które wypełniają te znamiona. Opis czynu powinien w związku z tym zawierać komplet znamion, które zostały wypełnione ustalonym zachowaniem sprawcy (por. wyrok SN z dnia 22 marca 2012 r., IV KK 375/11, OSNKW 2012, nr 7, poz. 78).Te wszystkie wymogi spełniał opis czynu zarzucanego oskarżonej. Jeżeli ustalenie czynu przypisanego oskarżonemu następuje w wyroku w ten sposób, że sąd uznaje oskarżonego za winnego popełnienia "czynu opisanego w akcie oskarżenia" (albo "czynu zarzucanego"), oznacza to, że skazano oskarżonego za czyn, którego opis przytoczono w części wstępnej wyroku (zob. wyrok SN z dnia 16 lutego 1995 r., III KRN 206/94, OSNKW 1995, nr 5-6, poz. 38). Jeżeli sąd, skazując oskarżonego za zarzucany mu czyn, modyfikuje jednak opis tego czynu, to może ograniczyć się do stwierdzenia, iż skazuje oskarżonego za zarzucany mu czyn, ze wskazaniem jedynie zmiany, jakiej dokonuje w jego opisie (np. eliminując jakiś fragment zachowania lub precyzując datę czynu), albo samodzielnie opisać odmiennie czyn przypisany, z zachowaniem jego tożsamości z czynem zarzucanym. O tym, za co - za jaki czyn przestępny - skazano oskarżonego, decyduje wyłącznie treść wyroku. Jeżeli ustalenie czynu przypisanego oskarżonemu następuje w wyroku w ten sposób, że sąd uznaje oskarżonego za winnego popełnienia "czynu opisanego w akcie oskarżenia" (albo: "czynu zarzucanego"), to oznacza to, że skazano oskarżonego za czyn, którego opis przytoczono w części wstępnej wyroku (art.413§1 pkt.6 k.p.k.). Wyrok stanowi integralną całość. Nie można dopatrzeć się sprzeczności wyroku w tym , że liczbę osób pokrzywdzonych w czynie zarzucanym określono na 251 osób a przypisanym na 243 osoby , całkowicie pozbawiona jest podstaw sugestia , że w uzasadnieniu wyroku brak jest wyjaśnienia tych różnic (str. 6 apelacji). Ten zarzut wynika tylko z nieznajomości uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Na str.24 Sąd Okręgowy wskazał nazwiska osób , które nie zostały wprowadzone w błąd przez oskarżoną , co nie pozwalało na przyjęcie , iż oskarżona dopuściła się wobec nich oszustwa. Z tego względu zmodyfikowano opis czynu ciągłego przypisanego oskarżonej. Czyn ciągły stanowi jedno przestępstwo, co przesądza, że nie jest możliwe wydanie orzeczenia uniewinniającego z niektórych tylko zachowań objętych znamieniem ciągłości. Czyn ciągły uznany został w przepisie art. 12 k.k. za jeden czyn zabroniony stanowiący jednolitą całość i dlatego podlegający osądowi za jedno przestępstwo (wyrok SN z dnia 17 grudnia 2002 r., IV KK 371/02, LEX nr 75504). W sytuacji gdy wyniki przewodu sądowego nie stwarzają podstawy do uznania, że oskarżony dopuścił się przestępstwa ciągłego (czynu ciągłego - w rozumieniu art. 12) w zakresie zarzucanym mu w akcie oskarżenia, sąd nie uniewinnia go z poszczególnych fragmentów przestępstwa ciągłego (czynu ciągłego), lecz eliminując te fragmenty z opisu czynu, w uzasadnieniu wyjaśnia, dlaczego przypisany oskarżonemu czyn ciągły nie obejmuje wszystkich pojedynczych zachowań składających się na przestępstwo ciągłe (czyn ciągły)" (wyrok SN z dnia 2 marca 1984 r., III KR 28/84, OSNKW 1984, z. 9, poz. 89, z glosami T. Dukiet-Nagórskiej, NP 1985, z. 3, s. 94 i n. i A. Kaftala, OSPiKA 1985, z. 11, poz. 205; tak samo wyrok SN z dnia 16 grudnia 1971 r., IV KR 279/71, OSNPG 1972, z. 4, poz. 79;) Nie może dziwić fakt , że liczba pokrzywdzonych na rzecz , których orzeczono obowiązek naprawienia szkody na podstawie art. 46§1 k.k. jest mniejsza od liczby wszystkich pokrzywdzonych. Różnica ta jest skutkiem tego , że nie wszyscy pokrzywdzeni wnieśli wnioski o naprawienie szkody , wyjaśnił to Sąd Okręgowy(str.45 uzasadnienia). Z tego względu za niezasadny uznano zarzut naruszenia art.413k.p.k.. We wszystkich pozostałych zarzutach dotyczących naruszenia przepisów postępowania autor apelacji powołuje art.4 k.p.k.. Artykuł 4 jest przepisem zawierającym tzw. ogólną dyrektywę postępowania. Określa on sposób, w jaki powinny procedować organy prowadzące postępowanie. Przedmiotem uchybień zarzuconych w apelacji mogą być tylko konkretne normy nakazujące lub zakazujące dokonywania określonych czynności w określonej sytuacji procesowej. Tak więc zarzut obrazy art. 4 nie może sam przez się stanowić podstawy apelacji (SA w Lublinie II AKa 140/04, OSN Prok. i Pr. 2005, nr 4, poz. 17). Również w postępowaniu kasacyjnym zarzut naruszenia art. 4 bez wskazania innych konkretnych przepisów procedury, które miałyby zostać naruszone, nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacji (SN V KK 332/03, OSN Prok. i Pr. 2004, nr 7-8, poz. 6). Apelacja wskazuje też na naruszenie art.92,7,410
Wszystkie te przepisy mają znaczenie przy dokonywaniu oceny dowodów. Przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną prawa procesowego (art. 7) m.in. wtedy, gdy: – jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410), i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2), – stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4), – jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt 1) – (por. SN WRN 149/90, OSNKW 1991, nr 7–9, poz. 41 oraz SN V KK 375/02, OSN Prok. i Pr. 2004, nr 1, poz. 6). Ocena dowodów dokonana przez Sąd Okręgowy spełni wskazane kryteria. Wskazane w apelacji przepisy art. 92,410 k.p.k., nakazujące uwzględniać wszystkie okoliczności ujawnione w toku postępowania, nie ograniczają w żaden sposób przewidzianej w art. 7 zasady swobodnej oceny dowodów (P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek, Kodeks..., 2007, t. I, s. 504). Chodzi bowiem o to, aby organ podejmując rozstrzygnięcie rozważył wszystkie ujawnione okoliczności, a więc aby nie traktował zgromadzonego materiału dowodowego wybiórczo, nie zaś o to, aby wszystkim dowodom dał wiarę. Organ procesowy, rozważając ujawnione okoliczności, powinien zatem dokonać oceny przeprowadzonych dowodów w świetle art. 7, jednym dając wiarę, innym zaś nie. Z treści apelacji wynika , że jej autor za błąd uważa nie obdarzenie wiarą wyjaśnień oskarżonej. Oczywiście obrońca oskarżonej może być przekonany o prawdziwości wyjaśnień oskarżonej , jednak przedstawienie takiej wersji oceny wyjaśnień oskarżonej nie jest wystarczającym argumentem , który uzasadniałby naruszenie art.7 k.p.k.. Z utrwalonego orzecznictwa SN wynika zaś, że zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. powinien wykazywać konkretne błędy w samym sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiające w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu. W grę może wchodzić np. pominięcie istotnych środków dowodowych, niedostrzeżenie ważnych rozbieżności, uchylenie się od oceny wewnętrznych czy wzajemnych sprzeczności (Zob. przykładowo post. SN z dnia 26 lipca 2007 r. IV K 75/2007, KZS 2008/1/17). Innymi słowy, zarzut obrazy przepisu art. 7 k.p.k. wymaga wykazania uchybień w ocenie konkretnych dowodów dokonanych w zaskarżonym wyroku prowadzących do wniosku, że dokonana przez sąd ocena dowodów przekracza granice swobodnej oceny i jest dowolna. Apelacja wskazuje , że Sąd Okręgowy przy ocenie dowodów nie uwzględnił zeznań świadków : Z. D., M. K., K. B., H. K.,J.K. (str.10 uzasadnienia).Na poparcie swej argumentacji apelacja przytacza wyrwane z kontekstu fragmenty zeznań tych świadków, analiza całości prowadzi do wniosku , że zostali wprowadzeni w błąd co do warunków zawartych przez nich umów. Problem świadomości pokrzywdzonych dotyczący warunków zawieranych umów Sąd Okręgowy badał i stwierdził, że część z nich , wymienieni na str.24 uzasadnienia.” nie czuli się oszukani, znali bowiem warunki przyznawania środków finansowych przez P. i akceptowali je.”. Z taktu tego nie można wywodzić wniosku, że pozostali pokrzywdzeni nie zostali wprowadzeni w błąd. Podkreślić należy , że wyjaśnienia oskarżonej sprzeczne są z zeznaniami 243 pokrzywdzonych, osób niepowiązanych między sobą żadnymi więzami , nie mających żadnych osobistych powodów , by obciążać oskarżoną . Oczywiście sama ilość świadków zeznających odmiennie niż oskarżona , nie jest wystarczającym argumentem za obdarzenie ich wiarą a uznaniem za nieprawdziwe wyjaśnień oskarżonej, ale nie może nie być wzięta jako istotny argument przemawiający za ich prawdziwością. Z tych względów zarzuty obrazy prawa procesowego uznano za niezasadne. Niezasadny jest także zarzut obrazy prawa materialnego, art.286§1k.k. Zdaniem apelacji brak jest dowodów na to , że oskarżona działała z zamiarem bezpośrednim. Na wstępie stwierdzić należy , zamiar sprawcy oszustwa jest elementem faktycznym; oznacza zjawisko ze sfery rzeczywistości, a nie z dziedziny ocen czy wartości, a więc ustalenie zamiaru jest kwestią ustaleń faktycznych i ewentualnego błędu sądu w tym właśnie zakresie, a nie naruszenia prawa materialnego. Należy wiec rozważyć , czy ustalenie Sądu Okręgowego było prawidłowe , czy błędne jak uważa apelacja. Przypisując sprawcy popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 kk należy wykazać, że obejmował on swoją świadomością i zamiarem bezpośrednim (kierunkowym) nie tylko to, że wprowadza w błąd inną osobę (względnie wyzyskuje błąd), ale także i to że doprowadza ją w ten sposób do niekorzystnego rozporządzenia mieniem - i jednocześnie chce wypełnienia tych znamion. Zawarcie umów przez pokrzywdzonych było skutkiem wprowadzenia ich w błąd przez oskarżoną lub przemilczenia, a więc nieprzekazania przez oskarżoną informacji dotyczących prawdziwego stanu rzeczy. Przemilczenie stanowi formę ukrycia przed osobą rozporządzającą mieniem pewnych faktów, zjawisk, okoliczności itp., których nieświadomość powoduje powstanie błędnego wyobrażenia o rzeczywistości (por. wyrok SN z dnia 19 lipca 2007 r., V KK 384/06). Pokrzywdzeni dokonali pod wpływem błędu niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Oskarżona wiedziała, że pokrzywdzeni nie osiągną oczekiwanego efektu w zamian za rozporządzenie mieniem. Z tych względów ustalenia Sądu Okręgowego co do tego, że oskarżona działała z zamiarem bezpośrednim szczególnie zabarwionym, w celu uzyskania korzyści majątkowej jest prawidłowe. Przypomnieć należy, że przez korzyść majątkową należy rozumieć - zgodnie z brzmieniem art. 115 - korzyść dla sprawcy, innej osoby fizycznej lub prawnej, jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej lub grupy osób prowadzącej zorganizowaną działalność przestępczą. Korzyścią majątkową jest zwiększenie aktywów lub zmniejszenie pasywów majątkowych, czyli każde przysporzenie majątku lub uniknięcie strat albo zmniejszenie obciążeń (szerzej w tej kwestii zob. tezy do art. 278 § 2; J. Majewski (w:) Kodeks karny..., red. A. Zoll, s. 1184-1186). Na koniec stwierdzić trzeba, że fakt, iż oskarżona była zatrudniona na podstawie umowy o pracę przez Towarzystwo (...) sp.z o.o. w K., w ramach której prowadzono oszukańczą działalność para bankową nie może prowadzić do bezkarności oskarżonej. Z tych powodów apelację uznano za niezasadną. Oskarżonej wymierzono karę pozbawienia wolności w najniższym wymiarze a wykonanie tej kary warunkowo zawieszono. Wymierzona oskarżonej grzywna, zważywszy na wyrządzoną pokrzywdzonym szkodę też jest łagodna. Kierując się powyższymi względami zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.