rozporządzenia (od dnia 10 lipca 1990 r. - jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) stanowił, że macierzysty zakład pracy, który zatrudnia pracownika skierowanego do pracy za granicą, udziela pracownikowi na okres skierowania do pracy za granicą urlopu bezpłatnego. Okres tego urlopu bezpłatnego, a także przypadający po zakończeniu tego urlopu okres niezdolności do pracy z powodu choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną – wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze, jeżeli pracownik podejmie w terminie zatrudnienie w macierzystym zakładzie pracy. Jak wynika zatem z powołanych przepisów - do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze wlicza się wyłącznie okres urlopu bezpłatnego na okres skierowania do pracy za granicą oraz okres niezdolności do pracy przypadający bezpośrednio po zakończeniu tego urlopu. Wyliczenie to ma bowiem charakter wyczerpujący i nie obejmuje przedłużonego urlopu bezpłatnego w związku z wypłatą ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za granicą. Wniosek taki znajduje nadto potwierdzenie w treści § 15 cyt. rozporządzenia (jednolity tekst: Dz.U. z 1986 r. Nr 19, poz. 101 ze zm.)
- jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.), który stanowi, że w czasie urlopu bezpłatnego, przypadającego po zakończeniu pracy za granicą, pracownik zachowuje dla siebie i dla członków rodziny prawo do świadczeń społecznej służby zdrowia i do zasiłków rodzinnych oraz przysługuje mu prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Z powyższego wynika zatem, że w czasie przedłużonego urlopu bezpłatnego pracownik zachowuje tylko uprawnienia enumeratywnie wymienione w przepisie, tj. prawo do świadczeń społecznej służby zdrowia i do zasiłków rodzinnych oraz do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Gdyby zaś wolą prawodawcy było potraktowanie przedłużonego urlopu bezpłatnego w sposób tożsamy z urlopem bezpłatnym uregulowanym w § 3 ww. rozporządzenia (jednolity tekst: Dz.U. z 1986 r. Nr 19, poz. 101 ze zm.)
rozporządzenia (od dnia 10 lipca 1990 r. - jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.), ograniczyłby się do stwierdzenia, że okres ten wlicza się do okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W konsekwencji należało uznać, że okres ten nie stanowi okresu składkowego, jak też nieskładkowego podlegającego uwzględnieniu do ustalenia wysokości świadczenia emerytalnego wnioskodawcy. Dla przedstawionej wyżej oceny charakteru prawnego przedłużonego urlopu bezpłatnego nie ma znaczenia okoliczność, że gdyby wnioskodawca skorzystał z urlopu wypoczynkowego za granicą, to okres ten byłby wliczony do stażu pracy. Wskazać należy, że w zamian za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wnioskodawca otrzymał stosowny ekwiwalent pieniężny, co stanowiło zaspokojenie roszczenia ubezpieczonego o urlop wypoczynkowy w stosunku do jednostki kierującej. Natomiast przewidziane przepisami rozporządzenia z dnia 27 grudnia 1974 roku przedłużenie urlopu bezpłatnego o liczbę dni urlopu wypoczynkowego, za które wypłacono ekwiwalent pieniężny, miało na celu umożliwienie pracownikowi skorzystanie z prawa do odpoczynku po zakończeniu kontraktu z jednoczesnym usprawiedliwieniem jego nieobecności w pracy. A zatem, w ocenie Sąd Apelacyjnego, nie doszło w przypadku skarżącego do naruszenia zasady równości wobec prawa. Przedstawione wyżej stanowisko Sądu Apelacyjnego znajduje potwierdzenie w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Przede wszystkim należy przytoczyć uchwałę Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów, z dnia 22 maja 2013r. III UZP 1/13, zgodnie z którą okres urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych w czasie zatrudnienia za granicą dni wolnych od pracy, przewidziany w § 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicę w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (jednolity tekst: Dz.U. z 1986 r. Nr 19, poz. 101 ze zm., od dnia 10 lipca 1990 r. § 10 ust. 4 tego rozporządzenia, jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.), nie stanowi okresu składkowego przewidzianego w art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Pogląd ten został powtórzony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2016r. II UK 16/15, zgodnie z którym okres urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie § 9 ust. 4 rozporządzenia z dnia 27 grudnia 1974 r. stanowił w zatrudnieniu u macierzystego pracodawcy okres urlopu bezpłatnego, a jako taki pozostawał bez wpływu nie tylko na prawo, lecz także na wysokość świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. Okres ten w zakresie ubezpieczenia społecznego nie był okresem składkowym ani nieskładkowym; dla ubezpieczenia społecznego był to okres obojętny. Między macierzystym pracodawcą a pracownikiem korzystającym z urlopu bezpłatnego trwał stosunek ubezpieczenia społecznego, istniejący od nawiązania stosunku pracy do jego ustania, jednak w ramach tego stosunku status pracownika korzystającego z urlopu bezpłatnego rozpatrywany jako okres, w którym nie był zobowiązany do wykonywania pracy i nie otrzymywał świadczeń ze stosunku pracy lub z nimi związanych ani też ich surogatów, analizowany w świetle art. 6 ust. 2 lit. a u.e.r.f.u.s., nie był i nie może być obecnie uznany za okres zatrudnienia. Bez względu na sposób pojmowania pojęcia "zatrudnienie", które można rozumieć wąsko, jako aktywną realizację stosunku pracy przez jej świadczenie, albo szeroko, jako trwanie prawnego stosunku pracy, użyte w art. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a u.e.r.f.u.s. pojęcie "zatrudnienia" zwężono do kręgu tych tylko zatrudnień, w czasie których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego. Podobnie Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 18 września 2014r. III AUa 2811/13 wskazał, że urlop udzielany po okresie pracy za granicą, polegający na umożliwieniu "odebrania" dni wolnych, w pewnym sensie funkcjonalnie powiązany z pracą za granicą, nie ma znaczenia w zakresie stażu pracy wpływającego na uprawnienia pracownicze. W konsekwencji także nie ma wpływu na uprawnienia wynikające z ubezpieczenia społecznego. Okres ten w zakresie ubezpieczenia społecznego nie jest okresem składkowym ani nieskładkowym; dla ubezpieczenia społecznego jest to okres obojętny. Konkludując, Sąd Apelacyjny podziela pogląd wyrażony w judykaturze, że okres urlopu bezpłatnego z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, do którego pracownik nabył prawo w czasie pracy na tzw. budowie eksportowej, a za który po zakończeniu zatrudnienia za granicą wypłacono mu ekwiwalent pieniężny, nie stanowi ani okresu składkowego, ani nieskładkowego w rozumieniu art. 6 i 7 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Dodać też należy, abstrahując od powołanych wyżej przepisów rozporządzenia z dnia 27 grudnia 1974 roku, że okres ten nie został wymieniony jako okres składkowy czy też nieskładkowy zarówno w przepisach ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, jak również w aktualnie obowiązującej ustawie z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS. W konsekwencji Sąd Okręgowy w sposób nieprawidłowy zaliczył wnioskodawcy sporne okresy przedłużonego urlopu bezpłatnego w zakresie przyznania prawa do emerytury na podstawie art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 32 ustawy emerytalnej. Reasumując - wobec niewykazania przez odwołującego spornej przesłanki 25 lat stażu okresów składkowych i nieskładkowych, warunkującej przyznanie prawa do emerytury, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok i odwołanie oddalił, orzekając o tym zgodnie z art. 386 § 1 k.p.c. del. SSO Katarzyna Schönhof-Wilkans SSA Wiesława Stachowiak SSA Iwona Niewiadowska-Patzer
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.